Quán Vắng không Người ...3

[nhuvan]

Trung Quốc: Chiến lược ‘mặt nạ’ và tham vọng định hình thế giới
Hưng Mai


Thượng Hải, Trung Quốc. (Hình minh họa: Aleksandr Buynitskiy/Unsplash)
Trung Quốc đang trỗi dậy mạnh mẽ trên trường quốc tế, không chỉ nhờ sức mạnh kinh tế đáng nể mà còn nhờ một chiến lược tinh vi, được ví như “chiếc mặt nạ” đa diện, vừa che giấu vừa hé lộ tham vọng định hình lại trật tự thế giới.

Chiến lược này là sự kết hợp phức tạp giữa sức mạnh cứng và mềm, giữa mưu mẹo và linh hoạt, và đặc biệt, giữa triết lý thực dụng thời Chiến Quốc và chủ nghĩa Mác-Lênin được điều chỉnh, và tham vọng bá quyền được che đậy dưới lớp vỏ bọc hợp tác và phát triển hòa bình. Nó thể hiện rõ nét trong các chính sách đối nội và đối ngoại, từ kinh tế, thương mại đến quân sự và ngoại giao, tạo nên một bức tranh phức tạp, đầy thách thức cho cộng đồng quốc tế.

Chính trị thực dụng Chiến Quốc kết hợp với chủ nghĩa Mác-xít


Chính trị thực dụng thời Chiến Quốc (475-221 TCN) là một học thuyết chính trị tập trung vào việc đạt được và duy trì quyền lực bằng mọi giá. Trong bối cảnh loạn lạc và cạnh tranh khốc liệt giữa các nước chư hầu, triết lý này đề cao tính thực dụng, mưu mẹo, lừa dối, và liên minh tạm thời, bất chấp nguyên tắc đạo đức hay lý tưởng.

Mục tiêu tối thượng là giành chiến thắng và thống nhất đất nước, bất kể phải sử dụng thủ đoạn nào. Những tư tưởng gia nổi tiếng như Hàn Phi Tử đã đề cao vai trò của nhà vua, luật pháp, và hình phạt trong việc duy trì trật tự và kiểm soát xã hội. Triết lý này đã ăn sâu vào văn hóa và tư duy chiến lược của Trung Quốc, ảnh hưởng đến cách họ tiếp cận các vấn đề quốc tế cho đến ngày nay.

Chủ nghĩa Mác-Lênin, mặt khác, là một hệ tư tưởng tập trung vào đấu tranh giai cấp, xóa bỏ tư bản chủ nghĩa, và thiết lập một xã hội cộng sản. Học thuyết này nhấn mạnh vai trò của giai cấp vô sản, coi họ là lực lượng tiên phong trong cuộc cách mạng xã hội. Tuy nhiên, chủ nghĩa Mác-Lênin ở Trung Quốc đã được điều chỉnh đáng kể để phù hợp với bối cảnh và lợi ích của đất nước.

“Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc” là một ví dụ điển hình cho sự điều chỉnh này, khi kết hợp kinh tế thị trường với hệ tư tưởng cộng sản, tạo ra một mô hình phát triển lai tạo, vừa duy trì sự kiểm soát của Đảng Cộng Sản, vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Sự kết hợp giữa chính trị thực dụng thời Chiến Quốc và chủ nghĩa Mác-Lênin được điều chỉnh tạo nên một nền tảng tư tưởng độc đáo cho chiến lược “mặt nạ” của Trung Quốc. Tính thực dụng, mưu mẹo, và linh hoạt của thời Chiến Quốc được sử dụng để biện minh cho các hành động quyết đoán, thậm chí cả lừa dối và vi phạm luật lệ quốc tế, nhằm đạt được mục tiêu bá quyền. Đồng thời, chủ nghĩa Mác-Lênin được sử dụng như một lớp vỏ bọc lý tưởng, che giấu tham vọng thực sự và tạo ra hình ảnh một quốc gia yêu chuộng hòa bình, hướng tới sự phát triển chung. Sự kết hợp này cho phép Trung Quốc linh hoạt thay đổi chiến lược, chiến thuật tùy theo tình hình, vừa hợp tác vừa cạnh tranh, vừa đối đầu vừa hòa hoãn, khiến các quốc gia khác khó lường và đối phó.

Chiến lược ‘mặt nạ’ và những mưu mẹo

Một trong những trụ cột của chiến lược này là “Giấc mộng Trung Hoa”, khát vọng phục hưng quốc gia, đưa Trung Quốc trở lại vị trí trung tâm của thế giới. Đây không chỉ là mục tiêu kinh tế, mà còn là khát vọng về quyền lực và ảnh hưởng chính trị, văn hóa trên toàn cầu. Để đạt được mục tiêu này, Trung Quốc triển khai một chiến lược kinh tế toàn diện, từ việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong nước, chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo và tiêu dùng nội địa, đến việc mở rộng đầu tư và thương mại ra toàn cầu, đặc biệt là thông qua các sáng kiến như “Vành đai và Con đường.”


Sáng kiến này, với cam kết đầu tư vào cơ sở hạ tầng và kết nối các khu vực trên thế giới, được quảng bá như một động lực thúc đẩy phát triển chung, nhưng đồng thời cũng là công cụ để Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng địa chính trị.

Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ bọc hợp tác kinh tế, Trung Quốc cũng không ngần ngại sử dụng sức mạnh kinh tế như vũ khí để gây áp lực chính trị và thương mại lên các quốc gia khác. Chiến lược này được gọi là “ngoại giao chiến lang”, thể hiện qua việc Bắc Kinh sẵn sàng sử dụng các biện pháp trả đũa kinh tế, hạn chế thương mại, thậm chí cả tẩy chay hàng hóa để đáp trả những chỉ trích hoặc chính sách mà họ cho là bất lợi.

Việc Trung Quốc tăng cường sản xuất và xuất khẩu hàng hóa giá rẻ, được hỗ trợ bởi các chính sách trợ cấp và tín dụng ưu đãi, cũng gây ra những hệ lụy tiêu cực cho các ngành công nghiệp trong nước của nhiều quốc gia, làm dấy lên lo ngại về cạnh tranh không lành mạnh và nguy cơ lệ thuộc kinh tế vào Trung Quốc.

Trong lĩnh vực quân sự, Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội, tăng cường sức mạnh hải quân và không quân, mở rộng hoạt động quân sự ở Biển Đông, và gia tăng áp lực quân sự lên Đài Loan. Những hành động này, cùng với việc Bắc Kinh liên tục tuyên bố chủ quyền phi lý đối với hầu hết Biển Đông, đã làm gia tăng căng thẳng trong khu vực và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột.

Mặc dù Trung Quốc luôn khẳng định mong muốn giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, nhưng hành động thực tế của họ lại cho thấy một chiến lược quyết đoán, sẵn sàng sử dụng vũ lực để đạt được mục tiêu.

Bắc Kinh cũng hiểu rõ tầm quan trọng của sức mạnh mềm trong việc định hình dư luận và xây dựng hình ảnh quốc gia. Họ đầu tư mạnh vào ngoại giao công chúng, quảng bá văn hóa, ngôn ngữ, ẩm thực, y học cổ truyền, và xây dựng hình ảnh một quốc gia hòa bình, hướng tới sự phát triển chung. Viện Khổng Tử, các chương trình học bổng, trao đổi văn hóa, và các hoạt động đối ngoại khác được triển khai rộng rãi nhằm tăng cường hiểu biết và thiện cảm của cộng đồng quốc tế đối với Trung Quốc. Truyền thông quốc tế, phim ảnh, âm nhạc, và mạng xã hội cũng được tận dụng triệt để để quảng bá hình ảnh tích cực về đất nước và con người Trung Quốc.

Chiến lược “mặt nạ” của Trung Quốc còn thể hiện qua việc họ vừa tham gia tích cực vào các tổ chức và diễn đàn quốc tế, vừa tìm cách định hình lại các quy tắc và luật lệ quốc tế theo hướng có lợi cho mình. Họ thúc đẩy các sáng kiến như “Cộng đồng chung vận mệnh nhân loại” và “Sáng kiến An ninh Toàn cầu” được cho là nhằm xây dựng một trật tự thế giới đa cực, công bằng và dân chủ hơn. Tuy nhiên, nhiều quốc gia lo ngại rằng đây chỉ là vỏ bọc cho tham vọng bá quyền của Trung Quốc, nhằm thay thế trật tự quốc tế hiện hành bằng một trật tự do Trung Quốc chi phối.

Chiến lược “mặt nạ” của Trung Quốc đặt ra những thách thức to lớn cho cộng đồng quốc tế. Sự kết hợp giữa sức mạnh kinh tế, quân sự và ngoại giao, cùng với mưu mẹo và sự thiếu minh bạch, khiến Trung Quốc trở thành một đối thủ khó lường.

Mục tiêu bá chủ và thách thức

Mục tiêu cuối cùng của Trung Quốc là đạt được vị thế bá chủ thế giới, thay thế Mỹ trở thành trung tâm của trật tự quốc tế mới. Tuy nhiên, con đường này còn nhiều chông gai. Mỹ và các đồng minh đang ngày càng cảnh giác trước sự trỗi dậy của Trung Quốc và tăng cường hợp tác để kiềm chế ảnh hưởng của Bắc Kinh. Bản thân Trung Quốc cũng phải đối mặt với nhiều thách thức nội tại, bao gồm bất bình đẳng xã hội, ô nhiễm môi trường, và sự thiếu minh bạch trong hệ thống chính trị. Cuộc đua giữa Trung Quốc và Mỹ, cũng như các cường quốc khác, sẽ định hình tương lai của thế giới trong những thập kỷ tới.

Chiến lược của Trung Quốc là một sự kết hợp phức tạp giữa mưu mẹo, sức mạnh cứng và mềm, cùng khả năng thích ứng linh hoạt. Họ đang theo đuổi mục tiêu bá chủ thế giới một cách kiên trì và bài bản. Các quốc gia cần tăng cường hợp tác, chia sẻ thông tin và xây dựng các chiến lược đối phó hiệu quả để bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì sự ổn định cũng như trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và cân bằng quyền lực trong khu vực và trên toàn cầu.

Việc hiểu rõ chiến lược “mặt nạ” của Trung Quốc là bước đầu tiên để đối phó với những thách thức mà quốc gia này đặt ra. Chỉ có sự đoàn kết và hợp tác quốc tế mới có thể ngăn chặn Trung Quốc lợi dụng chiến lược này để đạt được mục tiêu bá quyền, đồng thời thúc đẩy Trung Quốc đóng góp một cách có trách nhiệm và xây dựng vào hòa bình và ổn định của thế giới. Đồng thời, việc duy trì đối thoại và hợp tác với Trung Quốc trong các lĩnh vực cùng quan tâm cũng là điều cần thiết, nhằm xây dựng lòng tin, giảm thiểu hiểu lầm, và thúc đẩy quan hệ song phương và đa phương phát triển theo hướng ổn định và bền vững.

Thế giới cần một Trung Quốc trỗi dậy hòa bình, hợp tác và tôn trọng luật lệ quốc tế, chứ không phải một Trung Quốc bá quyền, gây bất ổn và đe dọa hòa bình thế giới.

[saohom]

Nền Dân chủ Mỹ đang khủng hoảng: Nguyên nhân và triển vọng

Đỗ Kim Thêm


COLUMBIA, SOUTH CAROLINA - NGÀY 5 THÁNG 4: Những người biểu tình tham gia cuộc biểu tình Hands Off tại tòa nhà quốc hội vào ngày 5 tháng 4 năm 2025 tại Columbia, Nam Carolina. Các cuộc biểu tình phản đối chính sách của chính quyền Trump và Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) của Elon Musk đang được tổ chức trên toàn quốc trong sự kiện mà những người tổ chức gọi là Ngày Hành động Quốc gia. (Ảnh của Sean Rayford/Getty Images)
Hiện trạng

Sau ngày nhậm chức, Tổng thống Donald Trump đã ban hành hàng loạt sắc lệnh hành pháp và bị một số tòa án tiểu bang chống đối và hiện nay có hơn 120 vụ tranh tụng đang được xúc tiến. Trump cũng đã phản ứng bằng những lời lẽ thoá mạ giới thẩm phán và không thực thi một số phán quyết của tòa án. Nghiêm trọng hơn, Trump ngày càng muốn mở rộng quyền kiểm soát hoạt động của các công ty luật và công tố viên nghiêm nhặt hơn.

Trong khi các sáng kiến lập pháp của Quốc hội hầu như hoàn toàn bị tê liệt vì Trump khống chế toàn diện, thì các cuộc tranh quyền của Hành pháp với Tư pháp đã khởi đầu. Nhưng Trump còn liên tục mở rộng quyền lực đến mức độ nào và liệu cơ quan Tư pháp có thể đưa Trump trở lại vị trí hiến định không, nếu không, thì nền dân chủ Mỹ sẽ lâm nguy, đó là vấn đề.

Nguyên nhân

Thông qua các sắc lệnh hành pháp, Trump đưa ra nhiều quyết định vô cùng quan trọng để giải quyết cấp bách các vấn đề quan trọng của đất nước như di dân, thuế quan và an ninh nội địa, mà mục đích chính là làm sáng tỏ hoặc giải quyết hữu hiệu hơn trong việc áp dụng các luật đang hiện hành. Đặc điểm chính của sắc lệnh hành pháp là Trump không cần phải thông qua tiến trình lập pháp tại Quốc hội theo thủ tục hiến định. Nhưng để đối phó với các sắc lệnh, Quốc hội có hai cách lựa chọn, một là, ban hành cấp thời một luật mới tương tự, hai là, không chuẩn chi các biện pháp tài trợ để thực hiện sắc lệnh. Nhưng hiện nay Quốc hội do Đảng Cộng hòa chiếm đa số nên tỏ ra thuần phục quyền lực của Trump đến độ là không còn phát huy sáng kiến lập pháp và dĩ nhiên thất bại trong chức năng giám sát Hành pháp.

Do đó, tuyến phòng thủ cuối cùng của nền dân chủ là áp dụng nguyên tắc tam quyền phân lập, có nghĩa là, chỉ cần có ngành Tư pháp hoạt động độc lập và hữu hiệu; bởi vì, các toà án cũng phải xét đến tính hợp hiến của các sắc lệnh. Trong trường hợp xét thấy vi hiến, phán quyết về các sắc lệnh sẽ có hiệu lực đình chỉ áp dụng cho đến khi nào có chung quyết. Gần đây, các thủ tục cứu xét tính vi hiến này đã xảy ra.

Trường hợp vi hiến

Hiện nay, có khoảng 120 vụ kiện chống lại các sắc lệnh hành pháp của Trump đang thụ lý tại các tòa án liên bang. Về mặt nội dung tranh tụng rất là dị biệt, từ việc sa thải các công chức, phong toả các quỹ liên bang, trục xuất các người nhập cảnh bất hợp pháp cho đến quyền truy cập vào dữ liệu nhạy cảm của cơ quan an sinh xã hội.

Gần đây, Trump đã phải chịu thất bại trước một số tòa tiểu bang, ví dụ như việc loại trừ người chuyển giới ra khỏi việc thi hành nghĩa vụ quân sự và việc giải tán cơ quan viện trợ phát triển USAID được các toà xem là vi hiến.

Việc tranh chấp giữa chính quyền Trump và tòa án lên đến cao điểm vào tháng 3 trong vấn đề trục xuất hơn 200 người đến El Salvador. Trong số những người bị giam giữ có các thành viên của các băng đảng dùng bạo lực, nhưng cũng có những người di cư bị bắt nhầm lẫn. Một thẩm phán ở Washington đã quyết định khẩn cấp cho dừng các chuyến bay, nhưng cơ quan trục xuất USCIS đã không thi hành lệnh; do đó, cũng có người bị tống xuất không theo thủ tục luật định.

Đó là trường hợp của Kilmar Ábrego García. Vì bất chấp thi hành lệnh của tòa án, nên García là một trong số một nhóm người di cư đã được đưa từ Mỹ đến nhà tù của Salvador Cecot. Sau đó, chính quyền Trump mới thừa nhận là có "sai sót hành chính" trong vụ án, nhưng vẫn duy trì cáo buộc cho rằng García là thành viên của băng đảng MS-13. García phủ nhận điều này. Ngoài ra, chính phủ tuyên bố là không có cách nào để đưa phạm nhân trở lại Mỹ.

Tối cao Pháp viện đã phán quyết tạm thời cho vụ kiện là một thẩm phán liên bang đã yêu cầu chính phủ tạo điều kiện cho việc trả tự do cho García và xử lý như không bị đưa đến El Salvador một cách bất hợp pháp. Nội vụ còn kéo dài.

Cho đến nay, hầu hết tất cả các phán quyết trong phiên toà sơ thẩm về nội dung sắc lệnh còn gây nhiều tranh cải và chính phủ còn tiếp tục kháng cáo lên đến tòa án liên bang và cuối cùng, theo đúng trình tự pháp lý vấn đề sẽ được Tối cao Pháp viện chung quyết. Do đó, thời gian tranh tụng có thể mất nhiều năm.

Vào cuối tháng Hai, lần đầu tiên, Tối cao Pháp viện ra phán quyết về sắc lệnh của Trump trong việc sa thải ngay người đứng đầu một cơ quan liên bang và kết quả là bất hợp lệ về hình thức.

Phản ứng của Trump

Một mặt, Trump công khai nhấn mạnh là sẽ tuân thủ các phán quyết của tòa án; mặt khác, Trump luôn cáo buộc là cơ quan tư pháp lạm dụng quyền lực. Những thẩm phán đã có quyết định tạm thời đình chỉ thi hành các sắc lệnh hành pháp đã bị Trump thoá mạ nặng nề, cáo buộc cá nhân họ là thuộc thành phần cực đoan, tham nhũng hoặc thiên theo xu hướng cánh tả. Trường hợp của thẩm phán James Boasberg, người muốn ngăn chặn việc trục xuất người về lại El Salvador là thí dụ. Trump thậm chí còn kêu gọi nên luận tội sa thải thẩm phán chuyên trách. Khi làm như vậy, Trump nhằm chỉ trích gián tiếp Chánh án Tòa án Tối cao John Roberts, người đã lên tiếng cho rằng thủ tục luận tội sa thải thẩm phán là không thích hợp đối với một phán quyết khi có bất đồng quan điểm về chính trị.

Bằng chứng cho thấy là Trump đã phản ứng quyết liệt đối với hầu hết các phán quyết của tòa án. Ví dụ, khi những nhân viên trong thời gian còn thử việc bị Trump sa thải, nhưng đã được chính quyền liên bang tuyển dụng lại. Ngược lại, các công chức chính ngạch khác bị sa thải có thể phải đợi nhiều năm để được trở lại nhiệm sở cũ. Trong nhiều trường hợp khác, thiệt hại nghiêm trọng nhất là việc các quỹ tài trợ bị phong toả. Hiện nay, 21 Bộ trưởng Tư Pháp tiểu bang trong nước đã đồng loạt khởi kiện các biện pháp cắt giảm ngân sách của chính quyền vì không chỉ vô lý mà còn vi hiến, phạm luật liên bang và sẽ gây tê liệt nghiêm trọng trong sinh hoạt công quyền.

Tuy nhiên, giới thân cận Trump trong chốn riêng tư cho biết, quyền lực tổng thống của Trump sẽ ngày càng đứng trên tòa án. Phó Tổng thống J.D. Vance cũng lập luận tương tự khi cho rằng các thẩm phán không nên kiểm soát quyền lực hợp pháp của cơ quan hành pháp. Nhìn chung, Trump muốn làm suy yếu các quyền hiến định của ngành Tư pháp.

Đặc điểm của ngành Tư pháp

Các thẩm phán Tối cao Pháp viện được bổ nhiệm sẽ làm việc suốt đời, nên ngay cả Trump cũng không có quyền cách chức họ, đây là một giới hạn về quyền lực của Hành pháp đối với Tư pháp.

Trong nhiệm kỳ đầu, Trump đã bổ nhiệm hơn 300 thẩm phán vào các vị trí còn trống. Thông thường, các thẩm phán do Đảng Cộng hòa bổ nhiệm có xu hướng là sẽ quyết định có lợi cho chủ trương của Đảng, nhưng thực tế cho thấy là không có nghĩa luôn luôn như vậy. Gần đây, đã nhiều lần, ngay cả các thẩm phán do các tổng thống bảo thủ bổ nhiệm cũng đồng ý ngăn chặn tạm thời các sắc lệnh hành pháp của Trump.

Ngoài ra, Trump cũng đang tăng cường các biện pháp kiểm soát đối với một số công ty luật bằng các hình thức khác nhau, thí dụ như phạt đe dọa về hoạt động kinh doanh, thu hồi giấy phép, không được tiếp cận các cơ sở liên bang, không nhận được hợp đồng thuê của chính phủ. Trump cũng đang cân nhắc là có nên tìm cách đe dọa các khách hàng của các công ty luật không. Các biện pháp này của Trump được coi là một cuộc tấn công toàn diện khi nguyên tắc tự do hoạt động nghề nghiệp, một quyền tự do hiến định, không còn được tôn trọng.

Theo nguyên tắc chung về tam quyền phân lập, vấn đề chấp pháp dựa trên nguyên tắc căn bằng và kiểm soát, có nghĩa là, cần có tương thuận giữa hai cơ quan hành pháp và tư pháp. Yếu điểm của ngành Tư pháp là không thể tự tạo ra hiệu lực cưỡng hành cho các phán quyết để buộc chính phủ phải thực thi.

Nếu so quyền lực của các thẩm phán trong bộ máy tư pháp, thì quyền lực của tổng thống mở rộng hơn. Nhiều công tố viên tham gia vào các thủ tục tố tụng chống lại Trump hoặc những người ủng hộ Trump trước đây, nay đã bị chính quyền buộc phải từ chức.

Triển vọng

Trump ban hành sắc các lệnh hành pháp theo một cách tuỳ tiện, nhất thời và dựa theo hiểu biết cá nhân, dĩ nhiên còn quá hạn chế và không cần tham khảo với các chuyên gia. Việc áp thuế bất nhất liên tục cho thấy là Trump không đo lường được các hậu quả nghiêm trọng của vấn đề, Trump không phân biệt được việc áp thuế giữa hàng hoá và dịch vụ, cũng như đối xử công minh với đồng minh và đối thủ mà chỉ lo thanh toán các kẻ cựu thù cá nhân. Quan trọng hơn là một sự thật cơ bản về sức mạnh của cường quốc Mỹ mà Trump không nhận ra: tỷ trọng của Mỹ trong nền kinh tế thế giới vẫn ở mức khoảng 25%. Khi Mỹ còn duy trì liên minh với Nhật Bản và châu Âu, thì sẽ đại diện cho hơn một nửa nền kinh tế thế giới, so với chỉ 20% của Trung Quốc và Nga.

Bằng cách gây ảnh hưởng gián tiếp, Trump còn làm tê liệt hoạt động của ngành Lập pháp, dù gần đây đã có bảy nghị sĩ Đảng Cộng hòa lên tiếng cáo buộc việc áp thuế của Trump là tệ hại và đồng ý bảo trợ cho Đạo luật Rà soát Thương mại ra đời để tái khẳng định thẩm quyền lập pháp của Quốc hội trong việc ấn định các mức thuế mới.

Hậu quả sẽ còn trầm trọng hơn nếu Trump tiếp tục tìm cách làm cho các tranh tụng kéo dài lên đến tận Tối cao Pháp viện và không tuân thủ các chung quyết này. Tình trạng này sẽ làm cho hoạt động của ngành Tư pháp bị lung lay, mà đó một trong ba trụ cột nền tảng của nền dân chủ Hoa Kỳ. Nếu thành công trong nỗ lực này, thì Trump sẽ tiến hành tu chính hiến pháp để tiếp tục ở lại Toà Bạch Ốc trong lâu dài và chính phủ độc tài sẽ ra đời.

Ai có phép lạ để làm thay đổi tình hình? Không ai khác hơn là các cử tri Mỹ. Họ đã quyết định cho Trump trở lại nhậm chức trong nhiệm kỳ hai, thì cũng chính họ sẽ quyết định cho tương lai chính trị của Trump và việc vận hành của nguyên tắc tam quyền phân lập.

Trong tuần qua, đã có nhiều tín hiệu khởi đầu. Một là, có hơn 1.200 cuộc biểu tình trên khắp 50 tiểu bang với khoảng 3 triệu người tham gia. Hai là, cuộc thăm dò mới nhất của Quinnipiac cho thấy Trump chì có 41% cử tri ủng hộ và 53% thì không. Lý do chính là 72% cử tri cho rằng Trump sẽ gây tổn hại đến nền kinh tế trong ngắn hạn, gồm 77% cử tri độc lập và 44% cử tri từ đảng Cộng hòa.

Dĩ nhiên, ít nhất là trong hai năm tới, Trump sẽ còn tiếp tục đơn phương dàn dựng những kịch bản mới đủ loại cho đất nước mà không ai có thể lường đoán hậu quả.

– Đỗ Kim Thêm

[kalua]

Nhìn từ tang lễ Giáo Hoàng
Nguyễn Hoàng Văn
24-5-2025 Ai cũng cho rằng “Trump đang mơ chức Giáo Hoàng” nhưng tôi có đủ sở cứ để nghi là ông ta chỉ mơ được “băng hà” như là Đức Giáo Hoàng.

Mục tiêu cụ thể không thực sự là mặc “áo Giáo Hoàng” mà là, đến cuối đời, được liệm vào một cái… áo quan như Ngài.

Trump đăng ảnh chế ông ta mặc đồ Giáo hoàng gây phản cảm. Nguồn ảnh từ trí tuệ nhân tạo (AI).
Trả lời phỏng vấn trước khi lên đường đến Vatican dự tang lễ Giáo Hoàng, Trump cho biết tang lễ sẽ “rất là thú vị” (very interesting)! [1]

Dự tang lễ xong, về Mỹ, Trump nói với các phóng viên rằng, đó là một “tang lễ đẹp”, lặp đi lặp lại những ba lần [2].

Đi và về Trump đều ám ảnh với tang lễ ấy, “rất là thú vị”, “đẹp, đẹp, đẹp”, rồi sau đó bỏ công ra chế chân dung mình với lễ phục Giáo hoàng.

Thật sự, lần đầu tiên thấy ảnh “Giáo hoàng Trump” tôi không tin ngay rằng đó là của Trump, mà là sản phẩm của những người thù ghét.

Bằng ấy tuổi đầu thì ai lại chơi cái trò trẻ con này? Nhưng kiểm tra lại với những nguồn tin, tờ báo uy tín, mới tin chắc rằng Trump là một ông già trí còn con trẻ.

Điều này càng khiến tôi tin vào nghi ngờ của mình. Phải chăng, sau khi dự tang lễ của người được mệnh danh là “Giáo hoàng của nhân dân” (“People’s Pope,”), thấy tình cảm và sự trọng vọng mà hàng trăm ngàn người bày tỏ, Trump càng bị ám ảnh về ngày phán xét cuối cùng của mình?

Sau này có ra đi, Trump nhất định phải có một tang lễ y như thế, không hơn thì cũng phải bằng và, do đó, Trump phải diễn tả mình như là một Giáo Hoàng, bằng kỹ thuật AI.

Văn vẻ một chút, chúng ta có thể “diễn ca” tâm tư của Trump:

Tôi mơ tang lễ Giáo hoàng
Đẹp và thú vị, rất là, quá ư…

Nhưng để được thương tiếc như Giáo Hoàng thì phải nhìn lại mình, đã có cống hiến nào như ngài?

Chín năm trước, khi Trump chủ trương xây tường dọc theo biên giới Mỹ – Mễ Tây Cơ, Giáo Hoàng Francis đã nhấn mạnh rằng, “Trump không phải là người Thiên Chúa Giáo”, vì nếu thế thì Trump phải là người xây cầu để kết nối hòa giải, không phải là hạng xây tường để cách ngăn, chia rẽ [4].

Bây giờ, khi qua đời, một trong những ước nguyện mà Giáo Hoàng Francis bày tỏ với Hồng y Giovan-ni Battista Re trước phút lâm chung là một thế giới hòa hợp, ở đó “các nhà lãnh đạo thế giới xây cầu, không xây tường” [5].

Nghĩa là thế giới mơ ước đó không có mặt hạng Tổng thống như Trump!

Giáo Hoàng Francis xuất thân từ một tu sĩ Dòng Tên, tiếng Anh là Jesuits hay chính thức là Society of Jesus. Dòng tu này, khi truyền sang Việt Nam, có lẽ vì do truyền thống kỵ húy, người Việt không dám gọi thẳng, mà dùng chữ Dòng Tên.

Dòng tu này do Inigo de Loyola, người Basque (Tây Ban Nha), cùng một số bạn hữu sáng lập năm 1540, xem mình là “Chiến sĩ” của Chúa, dấn thân để phục vụ xã hội. Dòng Tên có quan điểm khác biệt với niềm tin chính thức của Vatican khi cho rằng con chiên có thể thông công trực tiếp với Chúa qua việc cầu nguyện, không nhất thiết phải qua trung gian của linh mục.

Thời này Vatican đối mặt với một cuộc khủng hoảng lớn do phong trào Kháng Cách (Protestant), dẫn đến sự hình thành của Giáo hội Tin Lành, cũng có quan điểm tương tự về thông công. Để đối phó, Giáo Hoàng Phaolo III đã công nhận dòng tu này, dùng cải cách mềm đối phó cải cách cứng.

Năm 2013, khi đối mặt với khủng hoảng vì tai tiếng liên quan đến việc một số giáo phận chủ trương việc bao che hành trạng tình dục của một số linh mục, Vatican đã chọn Hồng y Francis, một tu sĩ Dòng Tên, vào vị trí Giáo Hoàng.

Có khuynh hướng khai phóng và dấn thân, hướng đến mục tiêu công bằng xã hội, do đó về mặt xã hội nghiêng về cánh tả; Dòng Tên nổi tiếng với những cống hiến giáo dục, qua việc thành lập trường học các cấp, kể cả bậc đại học trên khắp thế giới. Giáo hoàng Francis được mệnh danh “Giáo Hoàng của nhân dân” cũng vì lẽ này và, do đó, đã ra đi như một người của nhân dân, của cả quả địa cầu.

Một Donald Trump kỳ thị, cực hữu với chủ trương chia rẽ thế giới và đả phá giáo dục thì khác. Trump là Tổng thống của giới tài phiệt. Trump hãnh diện khoe khoang mối quan hệ thân thiết với những nhà độc tài như Kim, như Putin. Trump hoàn toàn không có chỗ đứng nào trong trái tim của nhân dân.

Có tiền thì bất cứ nhà tài phiệt ưa chơi nổi nào cũng có thể mua một tang lễ “đẹp” và “rất thú vị” nhưng vấn đề là cái “mùi” của nó.

Tôi nghĩ đến cái “tang lễ” của Adolf Hitler, cái hố cạn cợt vì đào vội bằng tay dưới những loạt pháo và mấy can xăng, một mùi khét lẹt.

Tôi nghĩ đến tang lễ của Pol Pot, giữa rừng mà thậm chí chẳng có được những bó củi tử tế, chỉ tấp lên bao nhiêu thứ xà bần, những đồ gia dụng bị vứt bỏ, thậm chí cả tấm nệm, mấy cái lốp xe cũ, để thân xác thêm đau khi phải quằn quại trong đám khói đen sì, khét lẹt, gây ô nhiễm nặng cho môi trường [6].

Mùi khét của thân xác đó rồi cũng nhạt phai, tan biến nhưng mùi khét của phần hồn thì sẽ còn lại mãi mãi bởi bọn này, chính bọn chúng, với những ý đồ chống lại con người, là một sự ô nhiễm trầm trọng với nhân quần.

_________

Tham khảo:

1. https://www.msn.com/en-au/politics/gove ... r-AA1DCKrM

‘Speaking to reporters at the White House, the US president said: “It’s going to be very interest-ing, we’re going to meet with a lot of the foreign leaders that want to meet.”

2. https://www.yahoo.com/news/trump-brags- ... 54228.html

“It’s going to be very interesting, we’re going to meet with a lot of the foreign leaders that want to meet.”

3. https://www.smh.com.au/world/north-amer ... 5lwch.html

4. https://www.nytimes.com/2016/02/19/worl ... stian.html

5. https://www.cbsnews.com/news/pope-franc ... ttista-re/

6. https://www.independent.co.uk/news/worl ... 19472.html

[mexanh]

‘Big Beautiful Bill’ hay ‘quả bom nợ?’
May 27, 2025

Hiếu Chân/Người Việt

Chỉ với chênh lệch một phiếu (215 phiếu thuận 214 phiếu chống), hôm 22 Tháng Năm Hạ Viện Hoa Kỳ đã thông qua một dự luật ngân sách và thuế được ông Donald Trump, tổng thống Mỹ, gọi một cách hoa mỹ là “Dự Luật Lớn và Đẹp” (Big Beautiful Bill – BBB) nhưng các nhà lập pháp thận trọng lại cho rằng đây là một “quả bom nợ” đè nặng lên các thế hệ người Mỹ tương lai.


Dân Biểu Mike Johnson (Cộng Hòa-Louisiana) (giữa), chủ tịch Hạ Viện, phát biểu trước báo giới sau khi Hạ Viện thông qua dự luật giảm thuế và chi tiêu hôm Thứ Năm, 22 Tháng Năm. (Hình: Kevin Dietsch/Getty Images)
Hiện dự luật BBB đang được trình lên Thượng Viện và Thượng Viện sẽ phải cân nhắc thay đổi một số điều khoản trước khi trình tổng thống ký ban hành thành luật trước ngày lễ Độc Lập năm nay. Nếu được ban hành, đạo luật “Lớn và Đẹp” này sẽ làm thay đổi không chỉ cuộc sống của nhiều người dân mà cả đường hướng của nền kinh tế Mỹ.

Ai được giảm thuế?

Dự luật BBB đáp ứng hai ưu tiên chính của Tổng Thống Trump là giảm thuế, tăng chi tiêu quốc phòng – trị an, và để có tiền chi cho hai ưu tiên này, chính phủ sẽ phải cắt giảm ngân sách của nhiều chương trình phúc lợi, gây tranh cãi nhiều nhất là cắt giảm bảo hiểm y tế cho người nghèo (Medicaid) và phụ cấp thực phẩm (SNAP).

Nội dung chính đầu tiên của dự luật BBB là kéo dài vô hạn một đạo luật giảm thuế đã được Tổng Thống Trump ban hành năm 2017 trong nhiệm kỳ đầu của ông và sẽ hết hiệu lực vào cuối năm nay. Cần nói ngay rằng, đạo luật Tax Cuts And Jobs Act (TCJA) năm 2017 giảm thuế thu nhập cho tất cả người nộp thuế Mỹ, ai cũng được hưởng lợi, chứ không chỉ giảm thuế cho người giàu. Tuy nhiên, do người giàu thu nhập cao hơn thì chịu mức thuế cao hơn cho nên được giảm thuế nhiều hơn.

Tính toán của Budget Lab thuộc đại học University of Pennsylvania được Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội (CBO) tán thành cho thấy, với luật BBB thì 20% dân số giàu nhất được giảm thuế nhiều nhất, giảm từ $6,100 đến $44,400, riêng nhóm tỷ phú chiếm 0.1% dân số được giảm thuế tới $389,3000 mỗi người; 40% dân số tiếp theo là thành phần trung lưu chỉ được giảm từ $845 đến $3,200; 40% dân số còn lại, thuộc diện nghèo thì được giảm thuế không đáng kể.

Người nghèo có mức thu nhập dưới $51,000 mỗi năm, nhất là những gia đình đang được hưởng trợ cấp về y tế và thực phẩm, thì chẳng những không được lợi mà còn bị “thâm thủng” thêm từ $705 đến $1,000 mỗi năm. Tax Policy Center, một tổ chức nghiên cứu chính sách thuế phi đảng phái, cho rằng cứ tám trong 10 gia đình Mỹ sẽ được giảm thuế năm 2026 theo dự luật BBB, nhưng 60% số tiền thuế được giảm sẽ rơi vào túi của 20% các gia đình giàu nhất.


Một khoản giảm thuế quan trọng khác là dự luật BBB nâng mức thu nhập không tính thuế, tiếng Mỹ gọi là tax deduction – tức là số tiền được khấu trừ vào thu nhập trước khi nộp thuế. Theo luật hiện hành, khoản khấu trừ tiêu chuẩn (standard deduction) là $15,000 cho một cá nhân, $22,500 cho người khai thuế là chủ gia đình và $30,000 cho một cặp vợ chồng khai thuế chung. Dự luật BBB nâng các con số này lên thêm $1,000; tức là khấu trừ $32,000 cho một cặp vợ chồng và $16,000 cho một cá nhân. Các cụ hưu trí, người trên 65 tuổi mà vẫn có thu nhập chịu thuế sẽ được khấu trừ thêm từ $1,600 đến $3,200 so với mức khấu trừ tiêu chuẩn.

Ngoài ra, dự luật BBB còn nhiều mục giảm thuế nhỏ khác như nâng mức trần khoản thu nhập không tính thuế địa phương và tiểu bang, gọi tắt là SALT, từ $10,000 lên $40,000 mỗi năm; không tính thuế tiền tip, tiền làm thêm giờ và tiền phụ cấp nuôi con (child credit). Người có con nhỏ được khấu trừ 2,500 mỗi đứa con thay vì $2,000 hiện nay, áp dụng cho đến năm 2028.

Dự luật BBB dài tới 1,116 trang giấy, rất chi ly, chúng tôi chỉ tóm tắt vài điểm chính để tham khảo, độc giả và doanh giới nên hỏi ý kiến các luật sư về thuế trước khi khai thuế.

Tăng thâm hụt, tăng vay nợ

Giảm thuế đương nhiên sẽ làm giảm số tiền thu vào kho bạc và chính phủ phải vay nợ để bù đắp. Theo CBO, tiếp tục giảm thuế theo luật TCJA 2017 trong 10 năm, từ 2025 đến 2034, thì chính phủ sẽ thất thu thuế $2,200 tỷ, nâng mức thu nhập chịu thuế sẽ làm thất thu $1,300 tỷ và tăng phụ cấp nuôi con làm thất thu gần $800 tỷ, không đánh thuế tiền làm thêm giờ làm thất thu $124 tỷ và không đánh thuế tiền tip làm thất thu $39.7 tỷ.

Dự luật BBB còn đề nghị tăng ngân sách cho quốc phòng thêm $148.5 tỷ (trong đó có công trình xây dựng hệ thống phòng thủ hoả tiễn Golden Dome mà ông Trump đang hào hứng), xây dựng bức tường biên giới với Mexico và trục xuất di dân bất hợp pháp, kiểm soát nhập cư hết $147.3 tỷ.


Để có tiền chi cho các khoản giảm thuế và chi tiêu lớn đó chính phủ phải cắt hoặc giảm một số chương trình phúc lợi xã hội. Dẫn nguồn dữ liệu từ CBO, báo The Washington Post cho biết, chương trình bảo hiểm y tế cho người nghèo (Medicaid, ở California gọi là Medical) sẽ bị cắt $792.2 tỷ, các chương trình chống biến đổi khí hậu và tài trợ cho năng lượng xanh theo đạo luật Inflation Reduction Act thời chính quyền Joe Biden sẽ bị cắt $677.8 tỷ, tiền cho sinh viên vay đi học bị cắt $295 tỷ và chương trình trợ cấp thực phẩm cho người nghèo (SNAP) cũng bị cắt $295 tỷ.

Dự luật BBB không nói thẳng là giảm Medicaid và SNAP vì các nhà lập pháp Cộng Hòa biết sẽ bị phản đối từ các cử tri nghèo vốn chiếm đa số ở các tiểu bang đỏ. Dự luật BBB chỉ đặt điều kiện làm việc, buộc người hưởng Medicaid và SNAP còn đủ thể lực và không nuôi người phụ thuộc phải tham gia lao động, phải khai báo thường xuyên và chịu sự kiểm tra nghiêm ngặt hơn về thu nhập. Biện pháp này, theo nhiều nhà phân tích, không giúp làm tăng số người làm việc mà chỉ làm giảm số người hưởng trợ cấp, một cách để cắt giảm chi phí mà không gây phản ứng bất lợi.

Nhưng mặt tốt là giảm thuế cũng khuyến khích người dân và doanh nghiệp mở rộng làm ăn, nộp thêm thuế. CBO cho biết luật BBB có thể giúp tổng sản lượng GDP tăng thêm 0.8%. Song bù qua sớt lại, sau khi trừ những khoản “tiết kiệm” nhờ cắt giảm chi phí các chương trình phúc lợi và tăng trưởng kinh tế thì nguồn thu ngân sách vẫn còn thâm hụt lớn, phải vay nợ để chi tiêu.


Tính chung trong 10 năm tới 2025-2034, CBO dự tính thâm hụt ngân sách (budget deficit) sẽ tăng thêm $2,600 tỷ; tiền thuế thu vào ngân sách liên bang (federal tax revenue) bị giảm $4,100 tỷ. Trong tình huống tốt nhất là kinh tế phát triển tích cực, đóng góp vào ngân sách tăng thì Mỹ vẫn phải vay thêm $3,200 tỷ, theo tính toán của CBO. Hiện nợ công của Mỹ đã lên tới $36,000 tỷ, tương đương 121% tổng sản lượng GDP và nếu cộng thêm khoản vay để thực hiện dự luật giảm thuế BBB thì con số nợ sẽ lên tới mức nguy hiểm.

Ai có lợi?

Nhìn tổng quát, dự luật BBB sẽ đem lại lợi ích lớn nhất cho các công ty và tầng lớp giàu; nhóm người nghèo vừa không hưởng lợi từ giảm thuế lại vừa bị cắt các chương trình phúc lợi nên trở thành nhóm bị thiệt thòi. Chính vì sự chênh lệch vừa kể mà báo The Atlantic nhận định dự luật BBB, nếu được thông qua, sẽ “thực hiện cuộc chuyển giao của cải từ dưới lên trên [từ người nghèo sang người giàu] lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ!”

Dự luật BBB làm giảm số thuế thu được, tăng thâm hụt ngân sách và buộc chính phủ phải tăng vay nợ để chi tiêu, do vậy đẩy tình hình tài chính quốc gia vào chỗ nguy hiểm. Lợi suất (yields) của trái phiếu kho bạc Mỹ (T-Bond) kỳ hạn 30 năm đã tăng lên mức 5.15% vào Thứ Năm tuần trước, mức cao nhất kể từ Tháng Mười, 2023.


Nên để ý, trái phiếu kho bạc Mỹ được coi là kênh đầu tư an toàn dù tiền lời thấp, nhưng hiện nay giới đầu tư không muốn mua T-Bond nữa, đẩy lợi suất trái phiếu 10 năm của Mỹ lên 4.45%/năm, gần gấp ba mức của trái phiếu Nhật (1.47%). Với khối nợ khổng lồ $36,000 tỷ, mỗi năm Mỹ phải bỏ ra hơn $1,000 tỷ để trả tiền lời, nhiều hơn số tiền chi cho Bộ Quốc Phòng.

Trong Tháng Tư vừa qua, chính phủ Mỹ tiêu gần $600 tỷ, trong đó khoản chi trả tiền lãi ròng của nợ công là $89 tỷ, ít hơn chi cho An Sinh Xã Hội ($132 tỷ) nhưng nhiều hơn chi cho Medicare ($82 tỷ) và quốc phòng ($70 tỷ). Các số liệu chi tiêu như vậy cho thấy, nợ công là quả bong bóng chờ nổ, giải pháp có trách nhiệm là phải rút bớt áp lực thay vì bơm căng thêm như dự luật BBB.

Đảng Cộng Hòa hy vọng, giảm thuế sẽ khuyến khích đầu tư, kích thích tăng trưởng kinh tế nhưng thực tế việc thực thi đạo luật TCJA trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump có hiệu quả rất hạn chế; các công ty đã dùng khoản tiền thuế được giảm để mua lại cổ phần, đẩy giá cổ phiếu của công ty lên thay vì đầu tư mở rộng sản xuất và tạo việc làm cho người dân.


Lần này họ hy vọng biện pháp thuế quan (tariff) khắc nghiệt của ông Trump sẽ mang lại một nguồn thu mới cho kho bạc Mỹ, bù lại khoản thất thu do giảm thuế thu nhập. Mỗi năm, chính phủ Mỹ thu được chưa tới $100 tỷ tiền thuế nhập cảng hàng hóa, ví dụ năm ngoái chỉ thu được từ $77 theo dữ liệu của CBO. Ông Peter Navarro, cố vấn thương mại Tòa Bạch Ốc, cho rằng, Mỹ nhập cảng khoảng $3,000 tỷ hàng hóa mỗi năm, nếu đánh thuế quan 20% thì sẽ thu được $600 tỷ và đã thuyết phục ông Trump đơn phương đánh thuế quan lên toàn thế giới.

Nhưng thực tế không đơn giản như vậy. Trong Tháng Tư vừa qua, quan thuế Mỹ đã thu thuế được $15.6 tỷ, cao hơn gấp đôi mức $6.3 tỷ thu được Tháng Tư năm ngoái nhưng sự gia tăng này không bền vững. Chính sách thuế quan tràn lan không phân biệt bạn thù, khắc nghiệt và tiền hậu bất nhất của ông Trump đang làm gián đoạn thương mại giữa Mỹ và thế giới; nguồn hàng nhập cảng vào Mỹ đang teo tóp dần và đương nhiên làm teo luôn khoản thuế sẽ thu được trong những ngày tháng tới. Lấy thuế nhập cảng hàng hóa để bù cho việc giảm thuế thu nhập ở người giàu là một lựa chọn chính sách nguy hiểm.


Có thể vì vậy mà hiện nay nhiều thượng nghị sĩ đảng Cộng Hòa đang cân nhắc đứng cùng các đồng sự đảng Dân Chủ ở Thượng Viện để bỏ phiếu ngăn chặn dự luật “Lớn và Đẹp” này bất chấp đòi hỏi của ông Trump, tháo ngòi nổ của quả bom hẹn giờ trong nền tài chính nước Mỹ. [qd]

[nhuvan]

Sự ngạo mạn của người Mỹ xấu xí
Phan Ba
2-6-2025 Donald Trump đã đánh giá quá cao đòn bẩy kinh tế của Hoa Kỳ trên thế giới. Và điều đó đã đẩy nhanh sự suy tàn của đất nước ông ta.

Năm 1958, cuốn sách “Người Mỹ xấu xí” (The Ugly American) được xuất bản ở Mỹ, và được chuyển thể thành phim vào năm 1963 với Marlon Brando. Hai tác giả của tiểu thuyết chính trị này, Eugene Burdick và William Lederer, đã phác họa chân dung một quốc gia ngạo mạn, không có khả năng thấu hiểu các dân tộc và nền văn hóa khác.

Các thế hệ sau đã đọc cuốn sách này như một tác phẩm chủ chốt, mang tính tiên tri về sự thất bại của Hoa Kỳ trong Chiến tranh Việt Nam, đồng thời cũng là một phân tích về sự kiêu ngạo chính trị và thái độ khoe khoang dân tộc chủ nghĩa nói chung, điều luôn đẩy đất nước vào những sai lầm.

Donald Trump, JD Vance và Marco Rubio ngày càng được nhìn nhận trên thế giới như những người Mỹ xấu xí của thời đại chúng ta. Họ muốn sử dụng sức mạnh chính trị và kinh tế của mình mà không quan tâm đến các quốc gia khác, nhưng lại đánh giá quá cao đòn bẩy để đạt được mục tiêu của họ.

Sự thật là: Hoa Kỳ vẫn được coi là quốc gia có nền kinh tế mạnh nhất thế giới một cách chính đáng. Tuy nhiên, tỷ trọng của Hoa Kỳ trong tổng sản lượng kinh tế toàn cầu đã giảm liên tục kể từ đầu những năm 1980 – và sẽ tiếp tục giảm. Vào giữa những năm 1980, Hoa Kỳ chiếm 22% GDP toàn cầu, nhưng ngày nay chỉ còn 14%. Mức này gần bằng với EU.

Về mặt kinh tế, từ lâu không còn có thể nói về một vị thế đặc biệt. Sức mạnh của Hoa Kỳ giờ đây chỉ dựa vào hai trụ cột, dù rất quan trọng trên toàn cầu: Ngành kỹ thuật số và ngành tài chính. Trong nhiều lĩnh vực khác, Hoa Kỳ không còn đóng vai trò hàng đầu – cả trong công nghiệp lẫn thương mại xuyên biên giới. Trung Quốc, Đài Loan, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc đã vượt qua Hoa Kỳ trong đóng tàu, robot, sản xuất chất bán dẫn, công nghiệp ô tô và nhiều ngành khác. Ngay cả những mức thuế cao đến đâu cũng không thể thay đổi được điều đó.

Trump phụ thuộc vào các đối tác

Nơi mà người Mỹ mạnh về kinh tế, họ đồng thời cũng đặc biệt phụ thuộc vào sự hợp tác và thiện chí của các quốc gia đối tác. Một ví dụ trong số nhiều ví dụ: Tập đoàn Nvidia của Mỹ phát triển các chip tốt nhất cho các ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nhưng chỉ có thể sản xuất chúng với sự giúp đỡ của các nhà sản xuất theo hợp đồng ở châu Á.

Ngay cả các nền tảng Internet hàng đầu toàn cầu như Google cũng phải tuân thủ các quy định ở EU và châu Á, và có thể chịu thiệt hại nặng nề nếu xảy ra một cuộc chiến tranh kinh tế giữa các khối lớn.

Điều tương tự còn đúng hơn nhiều đối với ngành tài chính Hoa Kỳ, ngành này đặc biệt nhờ vào vị thế độc quyền của đồng đô la. Nếu đồng đô la bị áp lực với tư cách là đồng tiền dự trữ toàn cầu, điều đó sẽ làm suy yếu nền kinh tế Hoa Kỳ một cách đáng kể.

Rất nhiều điều mà Donald Trump đang thể hiện trong những tuần này chỉ là một trò lừa bịp lớn. Hoặc nói theo cách của ông ta: Tổng thống đơn giản là không có đủ quân bài để đối phó với những người chơi lớn trên nền kinh tế thế giới. Trong ngắn hạn, Trump và những người Mỹ xấu xí khác trong đội của ông ta có thể đẩy giá cổ phiếu xuống thấp nghiêm trọng, gieo rắc hoảng loạn trong các đối tác thương mại và gây ra đủ loại tai họa.

Nhưng sức mạnh của họ chỉ mang tính phá hoại chứ không mang tính xây dựng. Một kỷ nguyên mới về sức mạnh kinh tế không thể được thiết lập theo cách đó. Trump đang lập trình sự suy tàn của quốc gia mình. Ông ta nên điều chỉnh khẩu hiệu của mình: “Hãy làm cho nước Mỹ yếu đi trở lại” (Make America weak again).

[nhuvan]

Liên minh không tưởng giữa Trump và Musk tan vỡ một cách nhanh chóng và công khai
New York Times
Tác giả: Tyler Pager và Theodore Schleifer

Cù Tuấn, biên dịch
6-6-2025


Tổng thống Donald Trump cùng Elon Musk và con trai của ông Musk tại Nhà Trắng vào tháng 3/2025. Ảnh: Doug Mills/The New York Times
Tóm tắt: Hậu quả bất ngờ này đã chấm dứt mối quan hệ hợp tác kéo dài gần một năm, trong thời gian đó, ông Musk đã giúp đưa ông Trump vào Nhà Trắng và trở thành một trong những cố vấn hàng đầu của Tổng thống Mỹ.


***

Đó luôn là liên minh khó có thể xảy ra nhất.

Năm ngoái, hai tỷ phú với tính khí thất thường đã thành lập một quan hệ đối tác và thề sẽ đưa nước Mỹ đi theo một hướng mới. Donald Trump có quyền lực chính trị. Elon Musk có tiền và phương tiện truyền thông xã hội mạnh mẽ.

Nhưng vào thứ năm, mối quan hệ của họ đã tan vỡ một cách công khai và nhanh chóng, khi hai người này công kích nhau về cả những vấn đề quan trọng lẫn nhỏ nhặt.

Ngoài những căng thẳng trước mắt, sự chia tay giữa Tổng thống Mỹ và người đàn ông giàu nhất thế giới đã làm đảo lộn một trong những động lực mạnh mẽ nhất định hình nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Tranh chấp của họ bắt đầu từ vài ngày trước về dự luật chính sách trong nước mang chữ ký của Tổng thống, mà ông Musk đã chỉ trích là “một sự ghê tởm đáng ghét”. Nhưng nó đã leo thang không thể kiểm soát vào thứ năm, thành một cuộc chiến về việc ai xứng đáng được ghi nhận nhiều hơn cho chiến thắng trong cuộc bầu cử của ông Trump, tại sao ông Musk không che cặp mắt thâm quầng của mình bằng trang điểm trong lần xuất hiện tại Phòng Bầu dục vào tuần trước và tại sao ông Trump đột ngột ngừng ủng hộ một cộng sự của Musk được đề cử làm lãnh đạo NASA.

Cuộc đấu khẩu nhanh chóng chuyển thành những lời đe dọa trên các nền tảng truyền thông xã hội của họ, khi ông Trump đe dọa sẽ cắt hàng tỷ đô la trong các hợp đồng của chính phủ liên bang với các công ty của ông Musk.

Về phần mình, ông Musk đã tung ra một loạt các cuộc tấn công vào người mà ông từng ca ngợi rất nhiều. Ông cho rằng, có lẽ đã đến lúc thành lập một đảng chính trị mới, tuyên bố có những tài liệu chính phủ đề cập đến ông Trump liên quan đến nhà tài chính và tội phạm tình dục Jeffrey Epstein và bày tỏ sự ủng hộ của mình đối với một bài đăng kêu gọi luận tội Tổng thống.

Cuộc đấu khẩu công khai trở nên xấu xí đến mức, có lúc, Ashley St. Clair, một nhà văn thiên hữu có con với ông Musk nhưng lại xa lánh ông, đã tham gia. “Này Donald Trump, cho tôi biết nếu ông cần bất kỳ lời khuyên nào về việc chia tay“, cô viết trên X.

Sự bất đồng đột ngột của họ đã chấm dứt mối quan hệ hợp tác kéo dài gần một năm, trong thời gian đó, ông Musk đã giúp đưa ông Trump vào Nhà Trắng và trở thành một trong những cố vấn hàng đầu của Tổng thống. Ông đã chỉ đạo nỗ lực cắt giảm mạnh biên chế và hợp đồng của chính phủ, gây chấn động toàn bộ bộ máy hành chính cấp liên bang.

Cả hai người đàn ông hiện đều có rất nhiều rủi ro. Ông Musk, người đã chi khoảng 275 triệu đô la để giúp bầu ông Trump vào năm 2024, đã hứa sẽ trao 100 triệu đô la cho các nhóm mà phía Tổng thống kiểm soát trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 — các khoản tiền này vẫn chưa được chuyển giao và hiện đang có vẻ như sẽ không bao giờ được chuyển. Ông Trump không chỉ phải đối mặt với tình trạng thắt chặt sự ủng hộ trong cuộc bầu cử; giờ đây ông còn phải đối mặt với cơn thịnh nộ của một đồng minh đã trở thành kẻ thù, người dường như quyết tâm làm suy yếu vị thế của ông trong phe cánh hữu.

Các công ty của ông Musk đã hưởng lợi từ hàng tỷ đô la từ các hợp đồng của chính phủ Mỹ và đang chuẩn bị nhận thêm hàng tỷ đô la nữa, một nguồn doanh thu béo bở cho đế chế kinh doanh của ông mà hiện đang bị ông Trump đe dọa.

Theo một người thân cận với Tổng thống, người này yêu cầu giấu tên để mô tả các cuộc trò chuyện nội bộ, các cố vấn chính trị của ông Trump đang chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh kéo dài có thể xảy ra với ông Musk, trong đó các đồng minh của cả hai người trong lĩnh vực công nghệ và chính trị đều buộc phải chọn phe.

Karoline Leavitt, thư ký báo chí Nhà Trắng, cho biết trong một tuyên bố: “Đây là một tập phim không may của Elon, người không hài lòng với một Dự luật Lớn Đẹp vì nó không bao gồm các chính sách mà ông ấy mong muốn. Tổng thống tập trung vào việc thông qua đạo luật lịch sử này và làm cho đất nước chúng ta vĩ đại trở lại”.

Nhưng đến đêm thứ năm, ông Musk dường như đang cố gắng hạ nhiệt căng thẳng. Khi Bill Ackman, tỷ phú quỹ đầu cơ, đăng trên mạng xã hội rằng, ông Musk và ông Trump “nên làm hòa vì lợi ích của đất nước vĩ đại của chúng ta”. Ông Musk trả lời: “Ông nói không sai”.

Về phần mình, bạn bè và cộng sự của ông Musk cho biết, họ không thể tin được về sự chia tay gay gắt và đột ngột này, và đã dành cả ngày thứ Năm dán mắt vào máy tính và điện thoại khi theo dõi bạn mình đấu khẩu với ông Trump, và không chắc chắn về kế hoạch của Musk.

Một số người trong tầm ảnh hưởng của ông Musk bày tỏ sự tự tin rằng vị giám đốc điều hành công nghệ này sẽ vượt qua ông Trump về tầm ảnh hưởng toàn cầu. Nhưng vẫn còn sự lo lắng trong nhóm của ông Musk, rằng ông đã chọn một cuộc chiến lớn, ngay cả theo tiêu chuẩn của ông, có thể phản tác dụng với ông và thế giới của “phe công nghệ cánh hữu”, hệ sinh thái của các giám đốc điều hành Thung lũng Silicon đã ủng hộ chính quyền Trump.

Rất ít cộng sự của ông Musk nghĩ rằng mối quan hệ này sẽ kéo dài mãi mãi. Nhưng họ cho biết, họ buồn vì nó đã đi đến một kết thúc cay đắng như vậy.

Trong những tháng đầu của chính quyền, ông Musk luôn hiện diện bên cạnh ông Trump, đi cùng ông đến Mar-a-Lago vào cuối tuần và tham gia phỏng vấn chung trên Fox News trong khi giám sát nỗ lực cắt giảm chi tiêu liên bang của toàn chính phủ Mỹ.

Nhưng công việc của ông với Bộ Hiệu quả Chính phủ đã dẫn đến xung đột với các quan chức nội các cấp cao, những người đã đấu khẩu với ông Musk về các khoản cắt giảm và chiến thuật của ông. Ông Trump phần lớn ủng hộ ông Musk, mặc dù mối quan hệ của họ bắt đầu trở nên căng thẳng khi các khiếu nại về cách tiếp cận của ông Musk ngày càng tăng, theo những người hiểu rõ về động thái này.

Trong nhiều ngày, ông Trump tỏ ra ngần ngại trong việc gây hấn với ông Musk, ngay cả khi ông trùm công nghệ này chỉ trích đạo luật mang dấu ấn của Tổng thống là biện pháp sẽ làm tăng thâm hụt, chỉ trích nó là “khổng lồ, vô lý và đầy rẫy các lợi ích nhóm”.

Nhưng ông Musk không chịu bỏ cuộc. Ông lập luận rằng biện pháp này sẽ phá hỏng mọi nỗ lực cắt giảm chi tiêu của chính phủ Mỹ mà ông đã thực hiện và ám chỉ rằng, ông sẽ nhắm vào những người Cộng hòa ủng hộ luật này trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào năm tới.

Hôm thứ năm, khi được các phóng viên hỏi về lời chỉ trích của ông Musk, ông Trump đã phản pháo. Ông Trump nói tại Phòng Bầu dục trong chuyến thăm của thủ tướng Đức, Friedrich Merz. “Tôi rất thất vọng về Elon. Tôi đã giúp Elon rất nhiều”.

Ông cũng hạ thấp sự ủng hộ tài chính của [Musk], người đồng minh cũ của ông trong suốt chiến dịch, lập luận rằng ông sẽ giành chiến thắng ở Pennsylvania dù không có ông Musk, người đã đổ rất nhiều tiền bạc và thời gian vào tiểu bang chiến trường quan trọng này.

Ông Musk đáp trả.

“Nếu không có tôi, Trump sẽ thua cuộc bầu cử, đảng Dân chủ sẽ kiểm soát Hạ viện và đảng Cộng hòa sẽ có tỷ lệ 51-49 tại Thượng viện”, ông Musk viết trên X.

“Thật là vô ơn”, ông đáp lại một lúc sau đó, nhận công lao về mình cho việc ông Trump thắng cử theo cách mà ông chưa từng làm.

Những lời đôi co qua lại giữa hai người vẫn tiếp tục trên nền tảng mạng xã hội của họ.

Ông Trump viết trên Truth Social: “Cách dễ nhất để tiết kiệm tiền trong Ngân sách của chúng ta, hàng tỷ và hàng tỷ đô la, là chấm dứt các khoản trợ cấp và hợp đồng của chính phủ của Elon. Tôi luôn ngạc nhiên khi Biden không làm điều đó!”

Đáp lại, ông Musk cho biết, SpaceX, công ty công nghệ vũ trụ của ông, sẽ bắt đầu ngừng hoạt động tàu vũ trụ Dragon, mặc dù sau đó ông dường như đã rút lại lời đe dọa đó. NASA dựa vào tàu vũ trụ trên để chở các phi hành gia, thực phẩm và các vật dụng khác đến Trạm vũ trụ quốc tế.

Khi rời xa công việc chính phủ trong những tuần gần đây, ông Musk dường như vẫn vui vẻ, nói với bạn bè rằng ông muốn tiếp tục tham gia một số hoạt động cắt giảm chi phí, bao gồm cả việc chặn tài trợ cho các chương trình mà ông tin rằng thúc đẩy tình trạng nhập cư bất hợp pháp, theo một người quen thuộc với các cuộc trò chuyện này và yêu cầu giấu tên.

Nhưng ông đã bỏ qua mọi sự thận trọng mà ông đã đưa ra vào thứ năm, chế giễu Tổng thống Mỹ theo cách quen thuộc mà nhiều cố vấn trước đây của Trump đã từng làm.

Đến buổi chiều, ông Musk tuyên bố rời khỏi Đảng Cộng hòa để thành lập một đảng mới và công khai suy đoán rằng ông Trump, người từng phản đối việc tăng thâm hụt, đã bị thay thế bằng một “người đóng thế”.

Khi cuộc chiến nổ ra vào khoảng trưa thứ năm, cổ phiếu của Tesla đã giảm 14%. Cổ phiếu của công ty mẹ của Truth Social, Trump Media & Technology Group, đã giảm 8%.

Chỉ tuần trước, ông Trump đã đích thân tiễn biệt ông Musk tại Phòng Bầu dục. Ông ca ngợi ông Musk là “một trong những nhà lãnh đạo doanh nghiệp và nhà cải cách vĩ đại nhất mà thế giới từng sản sinh“, và trao cho ông một chiếc chìa khóa vàng có khắc phù hiệu Nhà Trắng. Ông Musk hứa sẽ vẫn là “người bạn và cố vấn của Tổng thống“.

Trong sự kiện đó, ông Musk bị thâm mắt, mà ông nói là do cậu con trai nhỏ đấm vào mặt ông. Hôm thứ năm, ông Trump đã chế giễu việc ông Musk không muốn trang điểm để che vết thâm này. Ông cũng ám chỉ rằng, vị giám đốc điều hành công nghệ, giống như những cựu trợ lý khác, đang mắc phải “hội chứng loạn trí Trump” sau khi Musk rời khỏi các mối quan hệ thân cận của Nhà Trắng.

“Họ thức dậy vào buổi sáng, với vẻ hào nhoáng đã biến mất, cả thế giới đã trở nên khác biệt và họ trở nên thù địch”, Tổng thống nói.

Ông Musk đáp trả, nói rằng thuế quan của ông Trump sẽ gây ra suy thoái vào cuối năm nay và chia sẻ các bài đăng cũ trên mạng xã hội của ông Trump chỉ trích đảng Cộng hòa vì không giải quyết được tình trạng thâm hụt ngày càng tăng.

Ông Trump cho biết, lời chỉ trích của ông Musk về dự luật chính sách trong nước của ông là vì lợi ích cá nhân, và rằng ông chỉ phản đối luật này sau khi đảng Cộng hòa cắt giảm các khoản trợ cấp cho xe điện vốn có lợi cho Tesla, công ty của ông Musk. (Trước đó, ông Musk đã kêu gọi chấm dứt các khoản tín dụng thuế đó).

“Elon đã ‘kiệt sức’, tôi yêu cầu ông ấy rời đi, tôi đã bãi bỏ Lệnh cấm xe điện của ông ấy, lệnh này buộc mọi người phải mua xe điện mà không ai khác muốn (mà ông ấy đã biết trong nhiều tháng rằng tôi sẽ làm vậy!), và ông ấy đã PHÁT ĐIÊN”, ông Trump viết trên Truth Social.

Ông Musk, đã trả lời trên X: “Một lời nói dối quá rõ ràng. Thật đáng buồn”.

[bichphuong]

Uy tín của Tổng thống Trump và nước Mỹ sẽ không còn

Trương Nhân Tuấn
16-6-2025


Ảnh minh họa. Nguồn: Ynetnews
Trong chiến tranh có thuật ngữ “binh bất yếm trá”. Tức là người ta sẽ không ngại chuyện lừa dối để thắng đối thủ.


Vấn đề là Israel khai hỏa tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ Iran trong lúc hai bên Mỹ và Iran còn đang ngồi trên bàn đàm phán. Báo chí Mỹ, như tờ Wall Street Journal, cho rằng các cuộc đàm phán giữa Mỹ-Iran đã tạo cơ hội cho Israel giáng những đòn quân sự nặng nề lên Iran.

Báo chí Tây phương đa số chịu sự kiểm soát của tài phiệt Do Thái, cũng có lúc cho rằng Netanyahu đã “dồn TT Trump vào chân tường”. Theo tôi thì Netanyahu đã cướp quyền tổng thống Mỹ và thay thế Trump trong quyết định tấn công Iran. Tức là Netanyahu đặt TT Trump trong vị thế “chầu rìa”.

Trong quá khứ đã từng có một hiệp ước đa phương, năm 2015, giữa năm nước ngũ đại cường thuộc Hội đồng Bảo an Liên Hiệp quốc (Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp) với Iran, có thêm sự tham dự của Đức và EU, về việc Iran chịu đặt các chương trình hạt nhân của mình dưới sự kiểm soát của Tổ chức quốc tế về năng lượng hạt nhân (AIEA), đổi lấy việc bãi bỏ lần hồi các lịnh trừng phạt của Liên Hiệp quốc lên Iran. Đến năm 2018, thời kỳ Trump 1.0, Mỹ đơn phương rút khỏi hiệp ước.

Hiệp ước hết hiệu lực, Iran tiếp tục chương trình nghiên cứu hạt nhân. Mỹ và thế giới tiếp tục áp đặt các trừng phạt lên Iran.

Đến thời Trump 2.0, Mỹ bắt đầu nối lại đàm phán với Iran về các chương trình nghiên cứu năng lượng hạt nhân của nước này. Dẫn đầu các cuộc đàm phán là ông Steve Witkoff. Hai bên đã đạt được năm vòng đàm phán. Lần thứ 6, dự trù vào chủ nhật ngày 15-6.

Như vậy ta có thể nói: Hoặc là ngoại giao Mỹ là tấm bình phong giúp che mắt Iran để Israel có được yếu tố “bất ngờ” trong “binh bất yếm trá”. Hoặc là Netanyahu đã “phá hoại” cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran.

Tổng thống Trump nhiều lần nhắc đi nhắc lại rằng, nếu ông làm tổng thống thì sẽ không có chiến tranh Ukraine. TT Trump luôn tự hào rằng mình có bản chất là thù ghét chiến tranh. Nếu vậy thì rõ ràng Netanyahou đã lừa gạt nước Mỹ! Netanyahu đã “lôi đầu” TT Trump vào cuộc ném bom Iran.

Chuyện Israel ném bom Iran lại trở thành chuyện “làm áp lực” giúp Mỹ trên bàn đàm phán.

Vấn đề là Iran, sau khi bị ném bom, liền tuyên bố chiến tranh với Israel. Chuyện này chắc không làm rụng cọng lông của Netanyahu. Nhưng lời tuyên bố này cho thấy Iran có thể mở rộng mục tiêu tấn công, như nhắm vào các căn cứ của Mỹ trong khu vực.

Pakistan, một cường quốc hạt nhân thân Trung Quốc, vừa mới lên tiếng ủng hộ Iran đồng thời kêu gọi thế giới Hồi giáo ủng hộ Iran chống Do thái.

Như đã nói hôm qua, theo tôi chiến tranh có thể bùng nổ tại Trung Đông. Lãnh tụ các quốc gia Hồi giáo, Ả rập, dầu hỏa sẽ bị áp lực nặng nề từ dân chúng.

Chắc chắn giá dầu sẽ tăng mà điều này có lợi cho Nga. Chiến tranh Ukraine sẽ càng kéo dài mà phần thiệt sẽ nghiên về phía EU và Ukraine.

Uy tín của Tổng thống Trump và nước Mỹ sẽ không còn. Netanyahu mới thực sự là tổng thống Mỹ. Nước Mỹ, với nội bộ xào xáo và chia rẽ, là một “nước Mỹ đang suy tàn”, như nội dung một bài báo trên South China Morning Post sáng nay (*).

________

(*) Ghi chú từ Tiếng Dân: Chúng tôi không tìm thấy bài báo mà tác giả đề cập sáng nay, nhưng chúng tôi tìm được bài báo đăng ngày 21-3-2025, trên báo South China Morning Post của tác giả John Keane: “Sự suy tàn của đế chế Mỹ: Chủ nghĩa Trump đe dọa nền dân chủ trên toàn thế giới như thế nào“. Nguyên văn: The decline of the American empire: how Trumpism threatens democracy worldwide.

[hoangphong]

CSVN lo sợ Quân Đội đảo chính?
Minh Hải


Ông Tô Lâm đến thăm Bộ Quốc Phòng hôm 23 Tháng Bảy, 2025. (Hình: VnExpress)
Trước bối cảnh chuẩn bị Đại Hội Đảng XIV cùng với nhiều biến động về chính trị, xã hội trong nước lẫn quốc tế khiến nhà cầm quyền CSVN không khỏi lo ngại lực lượng quân đội sẽ “tự diễn biến-tự chuyển hóa” đe dọa sự tồn vong của chế độ độc tài. Do đó, CSVN đã nhanh chóng ban hành thêm thông tư siết chặt kiểm soát hơn nữa không gian mạng, hạn chế tự do ngôn luận, đặc biệt là các quy định chặt chẽ liên quan đến truyền thông quân đội.

Ngày 26 tháng Bảy, Bộ Quốc Phòng CSVN ban hành Thông Tư 81, quy định về quản lý, cung cấp, sử dụng ứng dụng, dịch vụ và thông tin trên mạng Internet. Tại Điều 6 của Thông Tư này ghi: Tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc Phòng không được phép đặt tên tài khoản mạng xã hội giống hoặc trùng tên các cơ quan báo chí, cơ quan nhà nước hoặc cơ quan khác trong Bộ Quốc Phòng; Cấm người dùng dịch vụ sử dụng các từ ngữ dễ gây hiểu nhầm và buộc phải chia sẻ thông tin từ nguồn chính thống, không đăng tin thuộc danh mục bí mật nhà nước hoặc mức độ vi phạm pháp luật; phải có trách nhiệm gỡ nội dung sau khi nhận yêu cầu trong vòng một giờ.

Ngay lập tức, Thông Tư 81 được giới quan sát chính sự Việt Nam bàn luận sôi nổi trên cộng đồng mạng xã hội, cho rằng: Thông tư chính là động thái mà nhà cầm quyền CSVN thể hiện ý đồ nhằm siết chặt quyền phát ngôn và biểu đạt trên không gian mạng đối những cá nhân, tổ chức trong nội bộ quân đội, thậm chí là toàn thể lực lượng vũ trang. CSVN lo sợ sự phát triển nhanh chóng, khó kiểm soát của môi trường mạng xã hội như TikTok, Facebook… sẽ tác động đến tư tưởng và lập trường chính trị khiến quân đội thực hiện những hành vi như tung tin ngầm, phản biện, châm biếm lại chính sách cai trị của nhà cầm quyền, đe dọa thực hiện “diễn biến hòa bình” từ bên trong.


Thông Tư 81 tuy chỉ áp dụng trong phạm vi lực lượng vũ trang, nhưng có thể sẽ trở thành tiền đề cho các bộ, ngành khác như Bộ Công An, Ban Tuyên Giáo… có thể ban hành những quy định, thông tư có nội dung tương tự. Điều này tiềm ẩn nguy cơ hình thành cơ chế lạm quyền trong việc xử lý thông tin, tùy tiện đặt quyền kiểm soát để bịt miệng những người phản ánh sự thật. Và như thế, không gian mạng xã hội tại Việt Nam mất hẳn tính phản biện, quyền tự do biểu đạt bị khép chặt hơn.

Ngoài ra, có sự bất thường ở Thông Tư 81, nó được ban hành ở thời điểm mạng xã hội tại Việt Nam tràn ngập những thông tin quân nhân mới nhập ngũ chết bất thường, video ghi lại cảnh bạo hành xảy ra ở một số doanh trại, môi trường quân đội đầy rẫy những tiêu cực, tham nhũng. Ví dụ, vào ngày 27 tháng Hai, Công An xã Trà Tập, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam (nay là TP.Đà Nẵng) ra quyết định xử phạt nam thanh niên H.V.C. với số tiền 7.5 triệu VNĐ. Do trước đó, C. là một trong số thanh niên trúng tuyển nghĩa vụ quân sự và đã đăng lên tài khoản TikTok của mình với nội dung “mới ngày đầu đã được các anh thăm hỏi” kèm theo hình ảnh bản thân đang mặc quân phục và khuôn mặt bị bầm tím.

Ở Việt Nam, từ lâu nay quân đội đã chuyển từ trung thành với Tổ Quốc sang phải tuyệt đối trung thành với Đảng CSVN. Trong quân đội nếu xuất hiện các quan điểm bất đồng, phản biện, chỉ trích Đảng thì sẽ bị quy kết là mối đe dọa mang tính hệ thống. CSVN rất sợ quân đội lan tỏa tư duy kiểu này. Cho nên, nghị quyết Trung Ương 4 (khóa XII), giới “chóp bu” CSVN xác định nguy cơ nội tại đáng sợ hơn cả thế lực thù địch từ bên ngoài.

Không chỉ mỗi Thông Tư 81, từ năm 2013 cho đến nay, CSVN liên tục mở rộng hành lang pháp lý nhằm kiểm soát dư luận trên không gian mạng, như nghị định về việc quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng (năm 2013); luật an ninh mạng buộc các nền tảng mạng xã hội phải gỡ bỏ nội dung “xấu độc” theo yêu cầu của nhà nước (năm 2018); nghị định số 53 hướng dẫn thực thi luật an ninh mạng, yêu cầu cơ quan chủ quản phải lưu trữ dữ liệu trong nước, kiểm duyệt nội dung kỹ hơn (năm 2022).

Thay vì xử lý công khai, minh bạch và dân chủ thì CSVN lại dùng mệnh lệnh hành chính, trừng phạt tư tưởng để buộc những tiếng nói độc lập phải im lặng, hoặc e ngại khi lên tiếng sẽ bị quy kết vi phạm vào những nghị định, thông tư, văn bản pháp luật nói chung, một bước lùi trong quá trình dân chủ hóa tại Việt Nam.

Báo chí và truyền thông trong nước từ lâu cũng bị CSVN đặt yêu cầu hạn chế đưa thông tin điều tra độc lập về quân đội, hầu như không có công cụ giám sát đối với quyền lực quân đội. Nay ban hành thêm thông tư cấm người sử dụng internet đặt tên tài khoản cá nhân trùng hoặc giống với cơ quan thuộc Bộ Quốc Phòng, cấm sử dụng các từ ngữ dễ gây hiểu nhầm và phải chia sẻ thông tin từ nguồn chính thống, tức là không được chia sẻ thông tin gây ảnh hưởng đến hình ảnh quân đội, trái đường lối Đảng, phản ánh mối lo sợ ngày càng rõ rệt của nhà cầm quyền.

CSVN sợ mất quân đội, tức là mất chế độ. Do đó, Thông Tư 81 là cách CSVN phòng ngừa chính trị, phòng ngừa quân đội trổi dậy ủng hộ dân chủ hóa đất nước, thực hiện cuộc đảo chính lật đổ độc tài toàn trị chứ không đơn thuần là quản lý kỹ thuật.

Thông tư này cũng cho thấy có mối liên hệ trực tiếp với công tác chuẩn bị nhân sự cho Đại Hội Đảng XIV. Các vị trí trong Quân Ủy Trung Ương và các tướng lĩnh quân đội có thể trở thành ứng cử viên nặng ký cho chiếc ghế ủy viên Trung Ương Đảng và thậm chí là ủy viên Bộ Chính Trị đầy quyền lực, thì việc kiểm soát tiếng nói của họ trên không gian mạng trở thành yếu tố sống còn.

Bối cảnh quốc tế với nhiều nước, quân đội thực hiện đảo chính lật đổ quyền lãnh đạo của Chính Phủ như Myanmar, Gabon, Bolivia…CSVN chắc chắn không thể làm ngơ, có cơ sở để lo sợ làn sóng dân chủ tiến bộ tác động đến những cá nhân lãnh đạo trong lực lượng quân đội. Không gian mạng, một mặt là công cụ phục vụ cho lợi ích tuyên truyền của nhà cầm quyền CSVN nhưng cũng là nơi chứa đựng những mầm mống của sự thức tỉnh, và đối với Quân Đội, đây chính là lực lượng rất dễ làm nên những câu chuyện “lịch sử.”

[hoangphong]

Hội nghị Diên Hồng là Diên Hồng nào?
August 7, 2025

Đặng Đình Mạnh Lịch sử Việt Nam từng ghi nhận thời khắc cả dân tộc đồng lòng, chung sức “Quyết chiến!” trước nguy cơ ngoại xâm, trong đó sự kiện Hội nghị Diên Hồng dưới thời nhà Trần là một dấu son đặc biệt.

Hình ảnh các vị bô lão đến từ các miền đất nước, họp mặt tại điện Diên Hồng để bàn việc “Nên hòa hay nên chiến”, chúng ta thấy rõ tinh thần dân chủ sơ khai và tinh thần đoàn kết tuyệt vời giữa triều đình và toàn dân. Tiếng hô vang “Quyết chiến!” từ những bô lão đã truyền cảm hứng, thôi thúc vua tôi nhà Trần cùng toàn thể nhân dân đứng lên bảo vệ xứ sở và sau đó, giành chiến thắng vẻ vang trước đội quân xâm lược Nguyên Mông hùng mạnh, vốn từng tung vó ngựa chinh phục khắp Châu Á, Châu Âu..

Đại biểu Quốc hội của chế độ Hà Nội là do đảng CSVN “tự biên, tự diễn” chứ không phải do dân bầu trực tiếp qua một cuộc đầu phiếu công khai và công bằng. Cho nên, cái thứ “đại biểu” này chỉ làm nhiệm vụ bấm nút thông qua các dự luật, nghị quyết do đảng đưa ra. (Hình: Quốc hội CSVN)
Từ sự kiện ấy, “Diên Hồng” đã không còn chỉ là tên một cung điện, mà trở thành biểu tượng bất hủ cho khát vọng đoàn kết dân tộc để bảo vệ và dựng xây cơ đồ đất nước. Tuy nhiên, thật trớ trêu, ngày nay biểu tượng đó lại bị đánh tráo, bị lợi dụng bởi một chính thể chưa từng thực tâm thực lòng với tinh thần Diên Hồng bao giờ.

Diên Hồng – Từ tinh thần dân tộc đến biểu tượng dân chủ


Hội nghị Diên Hồng vào cuối năm 1284 là minh chứng hùng hồn cho sự kết nối giữa triều đình và người dân. Vua Trần Nhân Tông và Thượng hoàng Trần Thánh Tông, thay vì độc đoán đưa ra quyết định, thì họ đã triệu tập hội nghị bô lão từ khắp nơi để trưng cầu ý kiến về việc quốc gia đại sự. Cho thấy thái độ trọng dân, dựa vào dân của người lãnh đạo trong lúc nguy nan.

Điều có ý nghĩa đặc biệt là hội nghị không diễn ra trong khuôn khổ bó hẹp quyền lực, mà thật sự là cuộc tập hợp rộng lớn, có tính đại diện cho mọi tầng lớp xã hội.

Khí phách của các vị bô lão đã phản ánh ý chí quốc dân. Và ý chí đó được tiếp nhận, thực hiện bởi triều đình. Đây chính là biểu hiện sớm của nền dân chủ quân chủ nhân dân, nơi người dân không bị đứng ngoài chính sự mà là chủ thể thật sự của vận mệnh xứ sở và của chính họ.

Đến “Diên Hồng” của sự trí trá

Thế nhưng, trong chế độ Cộng sản Việt Nam ngày nay, cái tên “Diên Hồng” lại được gắn vào hội trường lớn của tòa nhà Quốc hội, nơi diễn ra các phiên họp toàn thể, mang tính biểu tượng cao của “quyền lực nhân dân”.

Thoạt nhìn, đây có vẻ như là một sự kế thừa truyền thống lịch sử. Nhưng nếu xem xét về bản chất, ta không thể không phẫn nộ bởi sự trá hình và phản dân chủ đằng sau hành động đó. Vì lẽ:


– Đến gần 100% đại biểu Quốc hội hiện nay đều là đảng viên Đảng Cộng sản lựa chọn và phê chuẩn dưới danh nghĩa bầu cử. Đến mức, chính truyền thông của chế độ cũng đã từng có dịp nhận xét rằng, quốc hội không khác gì Ban Chấp hành Trung ương Đảng mở rộng. Ở đó, không có sự tồn tại của bầu cử, ứng cử hoặc tranh cử tự do. Cho nên, trong cái gọi là quốc hội, không hề có đại diện thật sự từ nhân dân.

– Tuy danh nghĩa theo hiến pháp, thì quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất của nhân dân. Thực chất, quốc hội hiện tại chỉ bao gồm các “nghị gật” đúng nghĩa. Họ hiện diện để hợp thức hóa các quyết định của đảng Cộng Sản. Thay vì là cơ quan lập pháp, nhưng các đại biểu lại không có sáng quyền lập pháp, mà chỉ có thể “gật đầu” thông qua các đạo luật do chính phủ soạn thảo theo sự chỉ đạo từ đảng.


Trong bối cảnh đó, tinh thần Diên Hồng bao gồm ý nghĩa đoàn kết dân tộc gồm nhiều tiếng nói đã không hề tồn tại trong quốc hội giả danh đó. Lại càng không có sự đối thoại, phản biện thật sự, và cũng không có đại diện thật sự của nhân dân ngoài nhóm lợi ích đặc quyền, đặc lợi của các đảng viên Cộng Sản ngồi họp để chia chác lợi ích với nhau.

Cho thấy, khi lấy Diên Hồng làm tên gọi hội trường lớn của tòa nhà quốc hội, thì đó chỉ là một sự trí trá không hơn, không kém.

Muốn “cứu quốc”, phải đoàn kết

Đến nay, sau 50 năm chế độ Cộng Sản giữ độc quyền cai trị trên toàn lãnh thổ, tước đoạt các quyền tự do của người dân, thực thi các chính sách sai lầm từ chính trị, xã hội, kinh tế, giáo dục… kể cả nghi ngờ gây mất lòng tin của cộng đồng người Việt hải ngoại. Tất cả những điều đó đã làm triệt tiêu mọi động lực phát triển, khiến đất nước sa vào tình trạng tụt hậu về mọi phương diện.

Càng duy trì thể chế độc tài càng lâu, đất nước càng sa vào tiền đồ tối tăm, không lối thoát.

Giải pháp “cứu quốc” lúc này không gì hơn là đoàn kết dân tộc, trên dưới, trong ngoài chung một lòng để có thể huy động mọi nguồn lực từ nhân lực, vật lực, tài lực của người Việt. Sự đoàn kết trong giai đoạn này, tất nhiên, phải đặt trên nền tảng hòa hợp, hòa giải dân tộc, với những người bất đồng chính kiến từ trong nước và đồng bào hải ngoại.


Không thể có đoàn kết thật sự nếu vẫn còn giữ sự chia rẽ sâu sắc giữa quốc nội và hải ngoại, giữa người dân với nhà cầm quyền, giữa những người dám nói thẳng và hệ thống chính trị bịt miệng tiếng nói phản biện. Chỉ khi thật sự đoàn kết, đất nước mới có điều kiện và cơ hội phát triển bền vững.

Tư tưởng “lấy dân làm gốc” không thể chỉ là lời nói. Nó phải thể hiện qua thể chế chính trị dân chủ thực chất, có tiếng nói phản biện, và có sự tôn trọng tự do cá nhân. Thế giới đã chứng minh rằng, những quốc gia có thể hòa giải nội bộ, đoàn kết các nhóm khác biệt chính kiến, dân tộc và tôn giáo là những quốc gia tiến nhanh, bền vững và ít chia rẽ nhất.

Nam Phi thời kỳ hậu Apartheid, Đức quốc sau thời kỳ phân chia Đông Tây, Hàn Quốc sau chiến tranh, là các ví dụ cho thấy hòa giải là nền tảng phát triển. Không phải sự thỏa hiệp với cái ác, mà là sự nhìn nhận lẫn nhau giữa các khác biệt và chấm dứt hận thù.


Nếu Việt Nam thật lòng muốn trở thành một quốc gia phát triển, không thể tiếp tục sử dụng khẩu hiệu đoàn kết, hoặc tinh thần Diên Hồng trong khi cả hệ thống chính trị vẫn loại trừ, đàn áp, và khước từ đối thoại.

Đã đến lúc trả lại ý nghĩa thật sự cho Diên Hồng

Hội nghị Diên Hồng của thế kỷ 13 là đỉnh cao của sự đoàn kết dân tộc, nơi quyền lực và sức mạnh nhân dân gặp nhau trong cùng một tiếng nói. Đó là một cuộc trưng cầu ý dân đúng nghĩa. Nó là bằng chứng lịch sử rằng chỉ có dân chủ mới có thể huy động toàn lực của quốc gia.

Ngày nay, đặt tên hội trường lớn của quốc hội là “Diên Hồng” nhưng không hề có lấy một tiếng nói phản biện nào, không có sự đại diện thực sự của dân tộc, đó là sự trí trá với dân tộc và là sự xúc phạm đối với lịch sử.


Nếu chế độ thật sự muốn tiếp nối tinh thần Diên Hồng, thì điều tiên quyết là thực hiện bầu cử tự do, công bằng, minh bạch; Chấp nhận đa nguyên, đa đảng, cho phép người dân tự ứng cử; Trả tự do cho tất cả tù nhân chính trị; Thực hiện đối thoại và hòa giải quốc gia một cách chân thành, không định kiến.

Hòa hợp, hòa giải, đoàn kết dân tộc không thể xây dựng trên nền móng của sự độc tài, loại trừ và lừa dối. Chúng cũng không thể đến từ những khẩu hiệu đẹp mà thực chất là rỗng tuếch.

Quốc hội, đó phải là diễn đàn của toàn dân, nơi tất cả các tầng lớp, bất kể đảng phái, vùng miền, quan điểm… được lắng nghe, được tham gia, được cất tiếng nói vì tiền đồ của đất nước. Khi ấy, quyền lực mới thật sự thuộc về nhân dân, thì tinh thần Diên Hồng mới có thể tái sinh.

Tinh thần Diên Hồng thời Trần đã từng giúp đánh bại quân Nguyên Mông hùng mạnh nhất thế giới thời bấy giờ, thì tinh thần Diên Hồng ngày nay cũng vậy, nhất định sẽ đưa xứ sở này thoát tụt hậu, để có thể phát triển trở thành quốc gia xứng đáng, có chỗ đứng trong cộng đồng các quốc gia văn minh trên thế giới.

Hoa Thịnh Đốn, ngày 7 Tháng Tám 2025
Đặng Đình Mạnh

[kalua]

Bước ngoặt ở Alaska?
Trần Thế Kỷ
14 tháng 8, 2025

Hội Nghị Thượng Đỉnh Nga – Mỹ dự kiến sẽ diễn ra ngày 15 Tháng Tám ở Alaska đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của thế giới. (Hình minh họa: Alaskapublic.org)


Vài ngày trước thềm Thượng đỉnh Nga – Mỹ ở Alaska, Tổng Thống Donald Trump phát biểu rằng cả Moscow và Kyiv đều sẽ phải chấp nhận nhượng bộ lãnh thổ để chấm dứt cuộc chiến.

Tuyên bố này của ông Trump tức thì vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Ukraine và EU, vốn không chấp nhận bất kỳ sự nhượng bộ lãnh thổ nào của Ukraine cho Nga. Trước sự phản đối này, ông Trump đưa ra những lời xoa dịu: “Đây là một cuộc thăm dò. Có lẽ trong vòng hai phút đầu tiên, tôi sẽ biết liệu có đạt tiến triển hay không. Tôi sẽ bảo ông Putin rằng cần phải kết thúc xung đột.”

Những lời chữa cháy của ông Trump có lẽ không làm thỏa mãn đồng minh. Bởi cuộc chiến ở Ukraine đã kéo dài hơn ba năm rưỡi chứ đâu phải mới bắt đầu hôm qua để bây giờ mới tiến hành thăm dò.


Ba năm rưỡi là thời gian quá đủ để hiểu con người Putin, để có thể đánh giá sẽ đạt tiến triển hay không. Giờ có thêm hai phút thì cũng chẳng để làm gì. Chính ông Trump từng nói mình đã cạn kiên nhẫn với Putin nên buộc phải ra tối hậu thư với thời hạn 50 ngày, rồi tuột xuống còn mười ngày. Và bây giờ chẳng còn ai buồn nhớ cái tối hậu thư đó nữa.

Và ông Trump sẽ làm một việc thừa nếu gặp ông Putin ở Alaska chỉ để bảo kẻ hiếu chiến đó rằng cần kết thúc xung đột. Bởi nếu Putin thực lòng muốn xung đột chấm dứt thì ông ta đã chấp nhận ngừng bắn từ lâu rồi, chẳng cần ai bảo. Và ông Trump đâu phải là bố hay ông nội của Putin mà Putin phải nghe lời. Ông Zelensky hoàn toàn đúng khi cảnh báo rằng bất kỳ sự nhượng bộ nào đối với Nga đều sẽ không thuyết phục được Nga ngừng giao tranh. Thay vào đó, cần phải tăng áp lực lên Moscow. Thục tế là chính sức ép liên tục mà Phương Tây nhằm vào Nga trong thời gian qua đã buộc Putin phải tới Alaska để nói chuyện với ông Trump, người chỉ muốn mau mau thoát khỏi cuộc chiến.

Trước sự thiếu kiên định của Washington, quan chức đối ngoại của EU là bà Kaja Kallas cho rằng sự đoàn kết xuyên Đại Tây Dương, sự ủng hộ dành cho Ukraine và sức ép lên Moscow là cần thiết để chấm dứt xung đột và bảo đảm an ninh cho Âu Châu. Chắc chắn bà Kallas đã đúng khi phát biểu như vậy, bởi ai cũng tin rằng một khi Moscow đạt được mục tiêu lãnh thổ ở Ukraine thì hẳn sẽ còn lấn tới bằng cách xâm lược các quốc gia khác ở Âu Châu. Bọn tham lam bao giờ cũng thế, được đằng chân thì lân đằng đầu.

Phụ họa với Tổng Thống Trump, Ngoại Trưởng Marco Rubio cũng tuyên bố Thượng đỉnh với Nga ở Alaska không phải là một cuộc đàm phán mà là một cuộc thăm dò để đưa ra đánh giá. Và rằng ông Trump muốn gặp ông Putin trực tiếp để “nhìn và lắng nghe.” Ông Putin phủ nhận rằng cuộc gặp ở Alaska là một sự nhượng bộ cho Nga, dù trước đó theo cách nói của ông Trump và Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth, Ukraine sẽ phải chấp nhận một sự nhượng bộ lãnh thổ nào đó cho Nga để đổi lấy hòa bình. Phát ngôn viên của Bộ Ngoại Giao là bà Tammy Bruce cũng nói Washington không coi Thượng đỉnh với Nga là một cuộc đàm phán về Ukraine.

Vậy, vào thời điểm này, dựa vào những tuyên bố mới nhất của Tổng Thống Trump và Ngoại Trưởng Rubio, cuộc gặp giữa các ông Trump và Putin ở Alaska sẽ không phải là một cuộc đàm phán về Ukraine, mà chỉ là một cuộc thăm dò. Có thể tin chắc rằng mục đích ban đầu của hai ông Trump và Putin cho cuộc gặp ở Alaska là nhằm bàn về việc Ukraine nhượng bộ lãnh thổ cho Nga nếu muốn chấm dứt chiến tranh. Thế nhưng sự phản đối mạnh mẽ của Ukraine và EU về việc này đã buộc Washington phải dùng từ “thăm dò” thay cho từ “đàm phán.”

Dẫu Washington có gọi cuộc gặp Thượng đỉnh ở Alaska là “thăm dò” hay là gì đi nữa, thì đó vẫn cứ sẽ là một cuộc nói chuyện trực tiếp giữa hai ông Trump và Putin về Ukraine và sau lưng Ukraine. Và dù có nói gì đi nữa thì chắc chắn họ sẽ không thể đưa Ukraine vào thế phải ký kết một thỏa thuận hòa bình với những điều khoản thiệt thòi một khi Ukraine, với sự đồng hành của EU, cương quyết không chấp nhận.

Hội Nghị Thượng Đỉnh Nga – Mỹ dự kiến sẽ diễn ra ngày 15 Tháng Tám ở Alaska đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của thế giới, dù không chờ đợi đó sẽ là bước ngoặt cho cuộc chiến ở Ukraine hay cho quan hệ song phương Nga – Mỹ. Rất có thể cuộc “thăm dò” của ông Trump lần này sẽ mở đầu cho nhiều cuộc “thăm dò” khác trong tương lai. Sẽ là tuyệt vời nếu những cuộc gọi là thăm dò đó mang lại một nền hòa bình công bằng cho Ukraine.

Còn nếu thăm dò chỉ để mà thăm dò thì chẳng ai cần.