Quán Vắng không Người ...3

[nhuvan]

Ông Putin gặp bất lợi từ đối nội đến đối ngoại vì cuộc chiến tại Ukraine.
October 22, 2022 ✱ The Moscow Times: Người đứng đầu Ủy ban Quốc phòng Hạ viện, lên tiếng kêu gọi quân đội nên “ngừng nói dối” – Ông Putin đã xúc động thừa nhận “sai sót” trong nỗ lực huy động quân dự bị sau một cuộc đụng độ lớn

✱ SCMP, HK: Truyền hình nhà nước Nga gần đây đã thông tin về các cuộc rút lui và thất bại của Nga tại Ukraine – vì lo ngại rằng tuyên truyền tích cực không ngừng sẽ làm gia tăng sự nghi ngờ của công chúng.

✱ El Pais, Spain: Khi quân đội Nga vội vàng rút đi … bỏ lại số lượng xe bọc thép tương đương với gần một nửa tổng số xe mà quân đội Ukraine có trong tháng 9, trước khi xảy ra các cuộc tấn công gần đây.

✱ Al Jazeera, Qatar: Putin mù quáng trước thực tế bi thảm của cuộc giao tranh – một số quốc gia mà ông Putin có lẽ coi họ là đồng minh – tuy họ từ chối “cúi đầu” trước áp lực của Mỹ, nhưng họ lại không thiết tha với Điện Kremlin.

✱ Global Times, TQ: (16.10) Bộ Ngoại Giao Trung Quốc kêu gọi tất cả công dân Trung Quốc khẩn cấp rời Ukraine ngay bởi tình hình rất nghiêm trọng.



Đào Văn

Cali Today News – Theo các tờ Moscow Thời báo, nhật báo El Pais Tây Ban nha , đến tờ Hoa Nam Buổi Sáng, Hồng Kông TQ (SCMP-HK) và hãng tin Trung Đông Al Jazeera loan tải về phản ứng tiêu cực trong chính giới Nga, đến sự lạnh nhạt của nhiều nước tại khu vực Nam-Trung-Tây Á đối với cuộc chiến do Nga phát động, và các tổn thất chiến cụ của Nga tại mặt trận Ukraine…

✱ Giới tinh hoa Nga giận dữ trước sự lãnh đạo quân sự yếu kém


Theo Moscow Thời Báo (7.10.2022) – Hàng loạt vụ thất bại ngày càng tăng ở Ukraine đã làm dấy lên làn sóng phẫn nộ từ giới tinh hoa của Nga, những người trước đây đã ủng hộ “hoạt động quân sự” nhưng nay đã thay đổi , họ đã đề nghị xử bắn các tư lệnh quân đội trách nhiệm.

Vào trước tháng 9 những lời chỉ trích của công chúng đối với quân đội là rất hiếm, và cuộc tấn công được xem như đã thể hiện sứ mệnh thiêng liêng, những người nói xấu các lực lượng vũ trang có thể dẫn đến việc tù tội lâu dài.

Nhưng những thất bại của quân đội và các vấn đề liên quan đến việc huy động hàng trăm nghìn quân dự bị đã khiến các nhân vật của công chúng không còn giữ im lặng. Hôm thứ Tư (5.10.2022), người đứng đầu Ủy ban Quốc phòng Hạ viện, lên tiếng kêu gọi quân đội nên “ngừng nói dối”, vì trong các cuộc họp báo hàng ngày chỉ thường loan tải những tổn thất to lớn về phía lực lượng Ukraine mà không đề cập đến các thiệt hại từ phía Nga.

Người dân chúng tôi không ngu ngốc

Cựu tướng Andrei Kartapolov cảnh báo: ” Người dân chúng tôi không ngu ngốc”(Our people are not stupid,). “Và họ biết rằng chúng tôi không muốn nói đến dù chỉ một phần sự thật. Vì điều đó có thể dẫn đến mất uy tín”, ông ta nói trên chương trình trực tuyến do Vladimir Solovyov thực hiện, một người cực kỳ yêu nước phụ trách. Solovyov, người hiện đang chịu các lệnh trừng phạt của EU, chia sẻ ý kiến về một số thành viên cấp cao nhất của quân đội rằng họ xứng đáng phải bị xử bắn.

“Kẻ có tội nên bị trừng phạt, nhưng không may chúng tôi, họ tự coi là vô can” – “Họ thậm chí không có tinh thần tự giác, không trọng danh dự của một sĩ quan cao cấp, nên họ không dám tự xử”, ông nói. Đối với phóng viên chiến tranh nổi tiếng Alexander Kots, viết trên trang Telegram của mình, “Sẽ không có bất kỳ tin tốt nào sẽ diễn ra trong tương lai gần.” Tất cả về các cuộc tấn công chỉ bằng lời nói suông và nổi bật hơn khi Tổng thống Vladimir Putin trong dịp kỷ niệm việc sáp nhập bốn khu vực Ukraine tại một buổi hòa nhạc trên Quảng trường Đỏ ở Moscow, rằng “chiến thắng sẽ là của chúng ta”, tổng thống nói trên một màn hình khổng lồ giữa biển cờ Nga.


Không có lời chỉ trích nào nhắm trực tiếp vào vị nguyên thủ quốc gia, hay thậm chí vào bộ trưởng quốc phòng Sergei Shoigu . Nhưng khi nhà lãnh đạo Chechnya Ramzan Kadyrov tấn công các tướng lĩnh của Nga, thúc giục việc sử dụng vũ khí hạt nhân và ám chỉ rằng Putin đã thiếu thông tin, vì vậy Điện Kremlin đã phải lên tiếng phản ứng.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov: “Trong những thời điểm khó khăn, cảm xúc phải được loại trừ … Chúng tôi muốn đưa ra những đánh giá khách quan để đo lường về tình hình.” Ông Putin đã xúc động thừa nhận “sai sót” trong nỗ lực huy động quân dự bị sau một cuộc đụng độ lớn, họ được ghi nhận là những người không có kinh nghiệm trong quân đội điều ra mặt trận.(Putin was moved to admit publicly to “errors” in the effort to mobilize reservists…)

Tái khởi động mạng lưới chống Putin

Sau khi Alexei Navalny lãnh đạo chính của phe đối lập phải ngồi tù, và phe đối lập chính trị tại Nga hầu như đã bị xóa sổ. Những gì còn lại của phe đối lập chủ yếu hoạt động từ nước ngoài và đang cố gắng xây dựng lại tại bên trong nước Nga với hy vọng sẽ thúc đẩy sự bất bình của dân chúng. “Hàng triệu người ở lại Nga làm con tin của Putin và không muốn chiến đấu”, đồng minh của Navalny, Leonid Volkov, người đã thông báo trên YouTube về việc tái khởi động mạng lưới hoạt động ở nhiều khu vực của quốc gia này. “Cuộc đấu tranh có thể diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, với các mức độ rủi ro khác nhau – chúng ta có thể đưa ra thông tin, trợ giúp pháp lý, làm công việc tình nguyện hoặc phá hoại công việc của các quân ủy, tuy nhiên một số công tác đó là rất nguy hiểm”, ông lưu ý.[1]

✱ Truyền hình nhà nước Nga loan tải thông tin tiêu cực về cuộc chiến tại Ukraine.

Theo tờ báo Hoa Nam Buổi Sáng, (SCMP-HK) cơ quan ngôn luận bán chính thức của Bắc Kinh tại Hồng Kông – Điện Kremlin cho phép truyền thông nhà nước loan tải một số sự thật về cuộc chiến Ukraine do Putin đề xuất đang gặp bế tắc . Sự thay đổi chính sách theo hướng cho phép công khai chỉ trích quân đội diễn ra trong bối cảnh lo ngại rằng tuyên truyền tích cực không ngừng sẽ làm gia tăng sự nghi ngờ của công chúng. Sau nhiều tháng hầu như không đưa tin gì ngoài những thành công trên chiến trường, nhưng nay, truyền hình nhà nước gần đây đã liệt kê các cuộc rút lui và thất bại của Nga tại Ukraine.

Với việc quân đội của họ bị mất đất gần như hàng ngày, Điện Kremlin đã bắt đầu thừa nhận một số thất bại trong cuộc xâm lược Ukraine của Tổng thống Vladimir Putin, khi nói với một số phương tiện truyền thông nhà nước, vì lo ngại rằng tuyên truyền tích cực không ngừng của họ sẽ làm gia tăng sự nghi ngờ của công chúng. Sự thay đổi chính sách trong vài tuần qua, được mô tả bởi những người quen thuộc với việc quản lý thông tin chặt chẽ của Điện Kremlin, những người nói với điều kiện giấu tên, đã gây ra một làn sóng chỉ trích bất thường của công chúng đối với quân đội.


Tất nhiên, không có dấu hiệu nào cho thấy Điện không nới lỏng việc kiểm soát các phương tiện truyền thông, và tất nhiên, không có nghi vấn nào được nêu ra liên quan đến quyết định xâm lược Ukraine của ông Putin. Nhưng với rất ít triển vọng lực lượng của họ sẽ sớm làm chậm cuộc phản công của Ukraine, các nhà chức trách Nga hy vọng sự loan tải về thiệt hại nhẹ của cuộc chiến có thể giúp tăng cường sự ủng hộ của công chúng. Cách tiếp cận mới cũng được phản ánh từ giới lãnh đạo cao cấp. Tổng thống đã tổ chức ít nhất hai cuộc họp kín kể từ đầu mùa hè với một nhóm nhỏ phóng viên quân sự Nga, bao gồm một cuộc họp không lâu trước quyết định đột ngột của tháng trước về việc ra lệnh triệu tập 300.000 người dự bị, theo những người quen thuộc với tình hình chia sẻ.

Tatiana Stanovaya, người sáng lập nhóm nghiên cứu R.Politik, cho biết sự xuất hiện bất ngờ trên truyền hình nhà nước với những lời chỉ trích về cách xử lý của quân đội trong cuộc chiến – điều này có thể coi như lời biện minh cho những lời kêu gọi từ các phần tử diều hâu trong giới thượng lưu Nga về các cuộc tấn công bừa bãi vào các thành phố và cơ sở hạ tầng tại Ukraine.

Bà nói: “Đang có một cuộc tranh luận gay gắt giữa các cấp lãnh đạo về việc làm thế nào để giành chiến thắng trong cuộc chiến này. “Có một cuộc tìm kiếm những người có tinh thần trách nhiệm để giúp Putin chọn lựa các giải pháp khác.” Tại cuộc gặp gỡ của Putin với các phóng viên chiến trường, nổi tiếng với quan điểm dân tộc chủ nghĩa cứng rắn, đã vẽ nên một bức tranh thảm khốc về tình hình ở mặt trận, người đưa tin cho biết. Chỉ trong vài tuần, các lực lượng của Ukraine đã tràn vào những vùng lãnh thổ rộng lớn mà quân đội Nga đã dành nhiều tháng chiến đấu để chiếm đóng vùng đất đó.

Trong vòng vài ngày, Putin đã thực hiện các cuộc điều động quân sự và tuyên bố các vùng đất mà quân đội của ông vẫn nắm giữ vì là một phần lãnh thổ Nga. Đã có Hơn 300.000 người đã đua nhau chạy trốn khỏi đất nước. Nhưng người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov đã không trả lời các câu hỏi về sự việc này.

Khi cuộc phản công của Ukraine đẩy các phòng tuyến của Nga lùi xa hơn – chiếm lại vùng đất mà Putin chỉ tuyên bố là đã thôn tính – đồng thời truyền hình nhà nước đã loan tải thông tin chính thức rằng cuộc rút lui là động thái chiến lược được lên kế hoạch cẩn thận. “Hôm qua, chúng tôi đã mất 16 khu định cư ở vùng Kherson. Hôm nay chúng ta sẽ mất gì? ” Người dẫn chương trình Olga SKabeyeva trả lời :“Chúng tôi đang điều động với các yếu tố của một cuộc rút lui” đó là tất cả những gì anh ta có thể đáp lại. “Mọi thứ đang diễn ra không tốt cho chúng tôi trên chiến trường,” Vladimir Solovyov, người dẫn chương trình truyền hình nhà nước nổi tiếng nhất của nước Nga, đã than thở trong chương trình hàng đêm của mình vào đầu tuần này.


Các chương trình truyền hình đã chỉ trích các chỉ huy quân sự vì không thể chiến thắng trước Ukraine, cũng như về thất bại, vốn đã gây bất lợi bởi các tin tức loan truyền rộng rãi về những người già, ốm yếu hoặc được miễn dịch bị đưa đến các trại huấn luyện. “Khó khăn trước tình huống này có thể đoán trước được,” phóng viên chiến tranh Alexander Sladkov cho biết trong tuần này trong một chương trình trò chuyện vào khung giờ vàng trên Rossiya 1. “Chúng tôi biết sự việc thật kinh khủng khi nghe thấy điều đó vào tháng thứ tám của cuộc chiến”.

Các cuộc thăm dò cho thấy lệnh điều động đột ngột khiến nhiều người Nga bị ngỡ ngàng nên một số người lần đầu tiên đặt câu hỏi về tiến trình của cuộc xâm lược kể từ khi Putin phát động nó vào ngày 24 tháng 2. Tại Điện Kremlin, các quan chức lo lắng rằng sự bất lợi giữa các báo cáo tại chiến trường loan tải trong ứng dụng nhắn tin Telegram, đối nghịch với những tin tức hàng ngày của Bộ Quốc phòng loan tải về những chiến thắng ở mặt trận đã làm xói mòn niềm tin của công chúng vào chính phủ.

Câu hỏi đặt ra là: khi chúng ta nói về tình trạng hỗn loạn, huy động cục bộ, tại sao mọi thứ lại diễn ra theo cách họ đã làm ở Lyman, Balaklia, tất cả chúng ta đều có chung một câu hỏi: Tổng tư lệnh của chúng ta liệu có biết các vấn nạn đó hay không? Vladimir Vladimirovich có biết điều này không? ” Margarita Simonyan, một giám đốc điều hành tin tức hàng đầu đã hỏi trên truyền hình vào Chủ nhật. “Tôi nghĩ ông ta nhận thức được điều đó và hiểu rất rõ.” [2]

✱ Nga “tặng” không vũ khí cho Ukraine

Theo báo El Pais, Tây Ban Nha – Hình ảnh những người nông dân kéo những chiếc xe tăng Nga bị bỏ rơi sau máy cày của họ đã trở thành hiện tượng thường xuyên trên mạng xã hội. Người Ukraine gọi đùa những người nông dân này là Agricultural Division, có ý chế nhạo sự thất bại quân sự trước một kẻ thù kém cỏi về mặt lý thuyết đối với Moscow. Nhưng điều nghịch lý là khi quân đội của họ lại vội vàng rút đi, Nga đã vô tình trở thành nhà cung cấp thiết bị quân sự chính của Ukraine.

Điện Kremlin tiến hành cuộc xâm lược vào ngày 24 tháng 2; và chỉ một tháng sau, các lực lượng Ukraine bắt đầu tái chiếm lãnh thổ ở các khu vực Kyiv, Chernihiv và Kharkiv, nơi quân Nga rút lui đã bỏ lại nhiều thiết bị hạng nặng. Tờ Wall Street Journal tuần này đã công bố danh sách các loại vũ khí của Nga được bổ sung vào kho vũ khí Ukraine: “460 xe tăng chiến đấu chủ lực của Nga, 92 xe pháo tự hành, 448 xe chiến đấu bộ binh, 195 xe chiến đấu bọc thép và 44 hệ thống hỏa tiễn phóng nhiều lần, dựa theo bằng chứng trực quan được tổng hợp từ các phương tiện truyền thông xã hội và báo cáo tin tức từ Oryx, một công ty tư vấn tình báo.

Các con số về xe bọc thép, nếu chính xác, đã vượt xa số lượng mà các đồng minh quốc tế giao cho Ukraine: 320 xe tăng, 210 xe chiến đấu bộ binh và 40 xe chiến đấu bọc thép. Nga dường như cũng trở thành nguồn cung cấp pháo chính cho Lực lượng vũ trang Ukraine. Người phát ngôn của Bộ Tổng tham mưu cho biết quân đội Ukraine không xác nhận liệu những con số này có chính xác hay không. Theo thống kê của Oryx, số lượng xe bọc thép tương đương với gần một nửa tổng số xe mà quân đội Ukraine có trong tháng 9, trước khi xảy ra các cuộc tấn công gần đây.

Xe bọc thép có tầm quan trọng sống còn đối với một đội quân muốn tấn công. Ukraine đã tiến hành một cuộc phản công nhằm chiếm lại các tỉnh Kharkiv ở phía Đông và Kherson ở phía Nam. Sau gần nửa năm, họ cũng đã tiếp cận được các thị trấn ở Lugansk, trong vùng Donbass. Sự mất cân bằng về quân số giữa các tiểu đoàn thiết giáp và pháo binh của quân đội Nga và Ukraine đặc biệt cao, vì vậy việc tịch thu được xe tăng T-90, một trong những viên ngọc quý của quân đội Nga, được coi là một chiến thắng cho Ukraine. Đó là trường hợp trong tuần này khi chỉ huy Lữ đoàn cơ giới hóa số 92 của Ukraine, Đại tá Pavlo Fedosenko, được quay cảnh lái xe T-90 hài lòng về khả năng cơ động và tốc độ của xe tăng này. Lữ đoàn 92 là một trong những đơn vị chủ chốt trong cuộc phản công của Ukraine đã đẩy lui quân Nga ra khỏi tỉnh Kharkiv.

Sau khi xem xét tình trạng cơ học các thiết bị tịch thu, các ký hiệu nhận dạng của Nga bị xóa và thay thế bằng ký hiệu của Ukraine. Theo Oryx, xe cơ giới tịch thu được phổ biến nhất là xe vận tải bộ binh bọc thép BMP-2. Tuần này, một video quay cảnh binh lính Nga đầu hàng với chiếc BMP-2 của họ ở mặt trận Kherson đã lan truyền trên mạng xã hội. Với một lá cờ trắng, dấu hiệu của sự đầu hàng. Andrii Yusov, người đứng đầu cơ quan tình báo của Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết vào hôm thứ Ba (4.10.2022) cho đến nay hơn 2.000 binh sĩ Nga đã gọi đến đường dây nóng điện thoại mà chính quyền Ukraine cung cấp cho các binh sĩ đối phương muốn đầu hàng.

Quân đội Ukraine vốn đã quen thuộc với nhiều loại vũ khí của Nga vì hầu hết các trang thiết bị đã được dùng chung từ thời Liên Xô. Những xe hư hỏng không thể sửa chữa được thì bị loại bỏ. Các đơn vị pháo binh cũng được cho là đã tịch thu được nhiều khẩu pháo chống tăng T-12 bị bỏ lại trong các cuộc phục kích do các đơn vị nhỏ lính Ukraine được trang bị tốt hơn, nhanh nhẹ hơn so với quân đội Nga. Hình ảnh về các trung đội chống tăng Ukraine được trang bị bệ phóng tên lửa di động Kornet của Nga cũng đã xuất hiện trong những tuần gần đây.

Tổ chức Conflict Intelligence Team kết luận vào tháng 9 rằng với cuộc phản công bất ngờ ở Kharkiv, Ukraine đã đạt được một điều phi thường trong cuộc chiến: Khi phản công dùng nhiều xe bọc thép hơn so với lúc khởi đầu trận chiến. Mặc dù vậy, cuộc phản công của Ukraine phần lớn phụ thuộc vào nguồn cung cấp vũ khí hiện đại từ các đồng minh NATO. Một trong những ví dụ điển hình về thiết bị tiên tiến nhất mà Ukraine nhận được từ phương Tây là thiết bị chống máy bay không người lái EDM4S Sky Wiper của Lithuania, sử dụng xung điện từ để làm nhiễu hệ thống điều hướng của máy bay không người lái của đối phương.

Khả năng của Ukraine chống lại sự tấn công dữ dội của Nga hầu hết là nhờ vào việc huấn luyện binh sĩ của họ tốt hơn và các loại vũ khí như máy bay không người lái Barayktar của Thổ Nhĩ Kỳ, pháo M777 của Mỹ và điểm vượt trội của cuộc chiến là bệ phóng tên lửa hạng nhẹ HIMARS, chiến cụ này cũng được cung cấp bởi Hoa Kỳ. Những vũ khí này đại diện cho một cột mốc quan trọng trong cuộc xung đột vì chúng đã phá hủy các mạng lưới tiếp tế và kho vũ khí ở hậu phương của Nga, buộc những kẻ xâm lược phải lùi xa chiến tuyến.[3]

✱ Putin đang chiến đấu đơn độc trong cuộc chiến tại Ukraine

Theo hãng tin Al Jazeera, Qatar ngày 9.10.2022 – Những người mà Tổng thống Nga có thể coi là đồng minh dường như không muốn hậu thuẫn cuộc chiến tàn khốc của ông ở Ukraine. Vào ngày 30 tháng 9, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gửi đi bài phát biểu bị phê bình là chói tai. Trích lời nhà triết học phát xít Ivan Ilyin, Putin tự nhận mình là anh hùng dẫn đầu cuộc chiến toàn cầu chống lại phương Tây nói chung và bá quyền của Mỹ nói riêng. Thay vì đánh dấu sự khởi đầu của một cuộc xung đột mang tính thời đại mới, nhưng thay vào đó, là bài phát biểu đã nêu rõ mức độ mà Tổng thống Nga mang tính xa rời thực tế.

Tuyên bố này nhằm đánh dấu một điểm cao về “thành công” của “chiến dịch đặc biệt” chống lại Ukraine, cụ thể là nỗ lực sáp nhập các khu vực Donetsk, Luhansk, Zaporizhia và Kherson của Ukraine – mặc dù các lực lượng Nga không kiểm soát hoàn toàn bất kỳ khu vực nào trong số 4 vùng đó. Những gì Putin đã lên kế hoạch vào tháng Hai về cuộc chiến thần tốc với lực lượng hùng hậu; nhưng thay vào đó lại bị chế giễu.

Mặc dù sự khủng khiếp của cuộc xung đột không phải là vấn đề đáng cười, nhưng Putin mù quáng trước thực tế bi thảm của cuộc giao tranh đã được thể hiện rõ khi các lực lượng Ukraine chiếm lại thành phố Lyman ở Donetsk trong vòng 24 giờ sau khi ông ta gửi đi bài phát biểu. Lyman từng có tầm quan trọng chiến lược do vị trí của nó như một đầu mối của tuyến đường sắt, nhưng giờ đây nó cũng mang một ý nghĩa biểu tượng – tất cả là do một thực tế là Putin không còn giữ được sự tức giận cho riêng mình. Một tuần sau, một vụ nổ đã xảy ra ở Cầu Kerch mà Putin đã ra lệnh xây dựng để nối đất liền Nga với Bán đảo Crimea do Nga chiếm đóng. Cây cầu được cho là dự án mà Điện Kremlin đã sử dụng để tuyên truyền cho chủ trương thống trị của mình.

Putin từ lâu đã chỉ trích cái gọi là “trật tự dựa trên luật lệ” và thói đạo đức giả của Mỹ về việc sử dụng vũ lực ở nước ngoài. Lần đầu tiên ông đưa ra những ý tưởng này trong bài phát biểu năm 2007 tại Hội nghị An ninh Munich. Hồi đó, ông vẫn sẵn sàng gọi Hoa Kỳ và các quốc gia phương Tây khác là “đối tác” – ngôn ngữ mà ông nay đã gạt sang một bên. Sự sa đà vào sự cường điệu của ông tiếp tục với hai bài tiểu luận, được xuất bản vào năm 2020 và 2021, mô phỏng lại Chiến tranh Thế giới thứ hai để đổ lỗi cho phương Tây về các cuộc tấn công của Hitler vào Đông Âu trong khi xóa tội cho Nga về hiệp ước Molotov-Ribbentrop và tố cáo quyền dân tộc chủ nghĩa của Ukraine.

Putin chủ trương như thế nào cũng đã được thể hiện rõ ràng bởi một điểm nhấn đặc biệt trong bài phát biểu mới nhất của ông ta, đó là: theo tuyên bố của ông rằng Nga đang dẫn đầu nhiệm vụ chống lại quyền bá chủ của Mỹ và phần còn lại của thế giới đang chọn đứng về phía họ. Nhưng một số quốc gia mà ông Putin có lẽ coi họ là đồng minh – tuy họ từ chối “cúi đầu” trước áp lực của Mỹ , nhưng họ lại không thiết tha với Điện Kremlin.

Trung Quốc từ chối tán thành việc Putin sáp nhập lãnh thổ của Ukraine


Trong khi đó, Trung Quốc – một cường quốc khác mà Putin đã tìm kiếm sự ủng hộ – cũng đang xa rời nỗ lực chiến tranh của Nga. Họ không quan tâm đến việc tham gia vào nỗ lực của Putin nhằm nâng cao trật tự tài chính quốc tế toàn cầu, do đồng đô la Mỹ chi phối, tuy điều này rất phù hợp với Bắc Kinh. Cuối cùng, họ tìm cách thay thế Mỹ trở thành người chơi thống trị, trong khi Putin hy vọng hệ thống hiện tại sẽ sụp đổ hoàn toàn. Và mặc dù Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng là người chỉ trích dữ dội sức mạnh địa chính trị của Mỹ, nhưng Bắc Kinh không chỉ thận trọng trong cách tiếp cận cuộc xung đột ở Ukraine, mà còn từ chối tán thành quan điểm của Putin về việc sáp nhập lãnh thổ Ukraine ( but has refused to endorse Putin’s position on annexing Ukrainian territory). Trong khi Điện Kremlin thường thích viện dẫn điểm bất đồng giữa Mỹ và Trung Quốc về Đài Loan giống như cuộc xâm lược của họ vào Ukraine, có rất ít cơ hội để Bắc Kinh làm điều tương tự, chứ chưa nói đến việc công nhận chủ quyền của Nga đối với các vùng lãnh thổ bị “sáp nhập”.

Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ chê bai Putin làm mất ổn định khu vực


Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, người có các vấn đề riêng với phương Tây mà ông đổ lỗi cho âm mưu đảo chính năm 2016 chống lại ông, và cho đến nay đã từ chối tham gia các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga. Tuy nhiên, các ngân hàng của Thổ Nhĩ Kỳ – một số ngân hàng trong số đó đã bị cáo buộc tuân theo các lệnh trừng phạt đối với Iran – đã bắt đầu nghĩ tốt hơn về việc lách các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Nga. Một ngày trước bài phát biểu của Putin, có thông tin cho rằng các ngân hàng nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ không còn sẵn sàng sử dụng hệ thống thanh toán MIR của Nga, một giải pháp thay thế cho hệ thống nhắn tin liên ngân hàng SWIFT có trụ sở tại Bỉ mà hầu hết các ngân hàng lớn nhất của Nga đã bị cấm sử dụng. Ankara cũng đã bác bỏ các hoạt động nhằm thôn tính lãnh thổ của Putin, coi đó là hành động vi phạm nghiêm trọng vào luật pháp quốc tế. Meral Aksener, lãnh đạo đảng IYI đối lập của Thổ Nhĩ Kỳ – qua bài hùng biện của mình đã chống lại Điện Kremlin, chê bai Putin làm mất ổn định khu vực rộng lớn hơn sau bài phát biểu của ông.

Tình hình tương tự cũng xảy ra ở Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu dầu của Nga và các mặt hàng khác trong những tháng gần đây, nhưng ngày càng có những dấu hiệu cho thấy những yêu cầu của Moscow về việc hỗ trợ của họ đang giảm dần. Các công ty dầu mỏ và chính phủ Ấn Độ được cho là đã miễn cưỡng áp dụng cơ chế thương mại bằng đồng rúp đối với việc nhập khẩu dầu. Thủ tướng Narendra Modi cũng đưa ra lời chỉ trích đáng kể nhất về cuộc chiến cho đến nay tại hội nghị thượng đỉnh của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải tại Uzbekistan vào ngày 16 tháng 9 (2022), đã tuyên bố rằng “thời đại ngày nay không phải là thời đại chiến tranh”.

Phản ứng từ các nước Trung-Tây Á

Putin thậm chí có nguy cơ mất đi những gì từng là một trong những đồng minh an ninh thân cận nhất của Nga – Armenia – sau khi Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) do Nga lãnh đạo từ chối hỗ trợ Yerevan sau các cuộc đụng độ biên giới với Azerbaijan và các cuộc tấn công vào lãnh thổ của nước này. Một số quan chức cao cấp của Armenia thậm chí còn ám chỉ việc rời khỏi khối này.

Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev cũng đã tìm cách tách mình khỏi ông Putin, mặc dù các lực lượng Nga đã can thiệp vào nước này vào tháng Giêng vừa qua để giúp dập tắt một loạt các cuộc biểu tình được cho là một âm mưu đảo chính. Khi khoảng 200.000 người Nga trốn quân dịch đã chạy khỏi nước để tới Kazakhstan trong hai tuần qua, Tokayev gọi cuộc khủng hoảng ở Nga là một “tình huống vô vọng”. Trong khi đó, giữa những nỗ lực của Nga nhằm thu hút lao động từ Trung Á, Uzbekistan và Kyrgyzstan đã cảnh báo công dân của họ về cuộc xung đột. Ngay cả Tajikistan, nơi tổng thống vừa được Putin trao tặng Huân chương Vì Tổ quốc hạng ba, cũng tỏ ra dè dặt trước nguy cơ vi phạm các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với hệ thống thanh toán của Nga.

Trung Đông và châu Phi đã lên án việc sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp
Những hành động tàn bạo về quân sự và quản lý kinh tế yếu kém của Putin cũng không giúp ông ta chinh phục được những người bạn ở châu Phi và Trung Đông, nơi mà các quốc gia từ trước đến nay hầu như không đề cập đến cuộc xung đột. Nhưng có những dấu hiệu cho thấy sự khủng khiếp của các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine đang đẩy sự trung lập này đến giới hạn của nó.

Tại Trung Đông, hai nhà xuất khẩu năng lượng lớn là Qatar và Kuwait đã lên án việc sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp giữa các nước và kêu gọi tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine. Ở châu Phi cũng vậy, đã có những lời chỉ trích về sự xâm lược của Nga. Vào cuối tháng 9, Tổng thống Ghana Nana Akufo-Addo nói tại LHQ rằng “Mọi viên đạn, mọi quả bom, mọi quả đạn bắn trúng mục tiêu ở Ukraine, đều trúng vào túi của chúng ta và các nền kinh tế của chúng ta ở châu Phi” (“Every bullet, every bomb, every shell that hits a target in Ukraine, hits our pockets and our economies in Africa”).

Putin chiến đấu một mình.

Bất chấp những hy vọng của mình, Putin vẫn chiến đấu một mình. Điều đó có thể làm cho ông ta thậm chí còn nguy hiểm hơn. Nhưng điều đó sẽ chỉ cô lập ông ta thêm. Cuộc chiến của ông ta ở Ukraine không phải là cuộc đấu tranh văn minh hay lịch sử cho tương lai, mà là của một người đã bộc lộ những ham muốn điên cuồng khi ông ta đã đàn áp một cách dã man đối với bất kỳ tiếng nói nào ở Nga lên tiếng chống lại ông ta. Nhưng ý đồ đe dọa thế giới buộc phải tuân theo sự man rợ và thế giới quan điên cuồng của anh ta không gì khác hơn là một điều viển vông (But his desire to intimidate the world into acquiescing to his barbarity and craven worldview is nothing more than a fantasy).[4]

Về cuộc bỏ phiếu tại Đại hội đồng LHQ lên án Nga sáp nhập bất hợp pháp 4 vùng Ukraina được 143 quốc gia ủng hộ, trong khi cuộc bỏ phiếu hồi tháng 3.2022 là 140 nước. Theo đài radio RFI (13.10.2022) một vài ngày trước cuộc bỏ phiếu, vấn đề chủ quyền bán đảo Crimée đã được khối Liên Âu gác sang một bên, mà chỉ chú trọng đến vùng lãnh thổ mà Nga đã đơn phương sáp nhập mới đây.

Phải chăng việc khối Liên Âu gác bán đảo Crimée sang một bên, gửi đi một tín hiệu nhằm gián tiếp thừa nhận bán đảo này thuộc Nga để tiện lợi cho việc đàm phán về hòa bình tại Ukraine trong tương lai?

Đó là chuyên của tương lai, trong hiện tại, sau vụ phía Nga dùng hỏa tiễn và drone phá hoại khoảng 30 % hệ thống điện nước trên toàn quốc nhằm làm giảm thiểu tiềm năng phòng thủ… Nay phía Ukraine lo ngại TT Putin sẽ phá hủy các con đập dọc theo sông Dipro nhằm gây thiệt hại đến việc cung cấp nước ảnh hưởng trầm trọng đến việc sản xuất nông phẩm trong khu vực. Chưa kể đến việc TT Putin đe dọa sẽ sử dụng bom nguyên tử chiến thuật…Phải chăng vì lo ngại đe dọa này sẽ xảy ra, cho nên phía «Bộ Ngoại Giao Trung Quốc kêu gọi tất cả công dân Trung Quốc khẩn cấp rời Ukraine ngay bởi tình hình rất nghiêm trọng – the Chinese Foreign Ministry urged Chinese citizens to leave Ukraine, citing the grave security situation »? (Theo Hoàn Cầu Thời Báo/Global Times,TQ ngày 16.10.2022).’

Đào Văn

Nguồn:

[1] The Moscow Times: Russian Elite Voices Anger at Military Leadership

[2] SCMP-HK:Kremlin lets state media tell some truths about Putin’s stalling Ukraine war
[3] El Pais, Spain: Russia becomes the main (involuntary) supplier of weapons to Ukraine

[4] Al Jazeera, Qatar: Putin is fighting alone

[nguyenthanh]

Ngôi nhà xiêu vẹo của Đảng Cộng Sản Trung Quốc sẽ sụp đổ
Tác giả: Bùi Mẫn Hân
Đỗ Kim Thêm dịch



Ảnh: Bảy người trong Ban thường vụ Bộ Chính trị khóa mới của Trung Quốc. Nguồn: Lintao Zhang/ Getty Images
Đặng Tiểu Bình hiểu rằng, một hệ thống dựa trên quy tắc là quan trọng để tránh lặp lại sự khủng bố cuồng tín đã được gây ra dưới thời Mao Trạch Đông. Nhưng niềm tin của ông không thể vượt qua lợi ích vị kỷ, và như Chủ tịch Tập Cận Bình đã chỉ ra, cơ ngơi thể chế mà ông Đặng xây dựng vào thập niên 1980 hóa ra trống rỗng.

Tại Đại hội toàn quốc lần thứ 20 của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) trong tháng này, Tập Cận Bình gần như chắc chắn được chuẩn nhận chức Tổng bí thư Đảng và Chủ tịch Trung Quốc cho nhiệm kỳ thứ ba. Cùng với việc này, ông sẽ trở thành nhà lãnh đạo tối cao phục vụ lâu đời nhất của Trung Quốc kể từ thời Mao Trạch Đông, và các quy tắc và chuẩn mực được cho là chi phối chế độ ĐCSTQ sẽ bị phá vỡ.


Những quy tắc và chuẩn mực đó đã được đưa ra phần lớn bởi Đặng Tiểu Bình, người kế vị Mao Trạch Đông và nắm quyền vào năm 1978. Ông Đặng là người trực tiếp biết rõ những thiệt hại mà tinh thần cuồng tín thuộc về ý thức hệ của Đảng có thể gây ra. Trong cuộc Cách mạng Văn hóa, một trong những người con trai của ông đã bị Hồng vệ binh gây tê liệt. Bản thân ông Đặng cũng đã bị tước bỏ các chức vụ chính thức và được gửi đến làm việc tại một nhà máy ở một tỉnh xa xôi trong bốn năm – một trong ba lần ông bị chính phủ thanh trừng trong suốt sự nghiệp cách mạng lâu dài của mình.

Để bảo đảm rằng Trung Quốc sẽ không bao giờ lại bị kìm kẹp bởi nỗi kinh hoàng như vậy nữa, với sự hỗ trợ của các nhà lão thành cách mạng khác đã sống sót sau cuộc Cách mạng Văn hóa, ông Đặng đã khôi phục quyền lãnh đạo tập thể và đặt ra các giới hạn về độ tuổi và nhiệm kỳ cho hầu hết các chức vụ cấp cao của ĐCSTQ. Trong những thập niên sau, giới lãnh đạo hàng đầu của Trung Quốc đã phục vụ không quá hai nhiệm kỳ và các ủy viên Bộ Chính trị tuân thủ mức giới hạn mặc định về độ tuổi là 68.


Nhưng ông Tập đã cho thấy là “hệ thống dựa trên các quy tắc” của ông Đặng thực ra mong manh như thế nào. Thực ra, đối với tất cả các trò chơi hòng đánh lừa dư luận về những thành tựu của ông Đặng, thành tích của ông về việc kiềm chế chế độ ĐCSTQ là hỗn tạp, tốt nhất phải nói là, không chỉ vì ông tự cam kết theo các quy tắc gần như không mạnh mẽ như người ta có thể mong đợi.

Trong phần thực hành, Đặng coi thường tinh thần lãnh đạo tập thể và các thủ tục hình thức. Ông hiếm khi cho tổ chức các cuộc họp của Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị, bởi vì ông muốn phủ nhận đối thủ chính của mình, người bảo thủ trung thành phản đối cải cách kinh tế, một nền tảng để thách thức chính sách của ông. Thay vào đó, ông thực hiện vai trò lãnh đạo thông qua các cuộc họp riêng với những người ủng hộ.

Hơn nữa, khi đối phó với các nhà lãnh đạo có thiện cảm dành cho các lực lượng ủng hộ dân chủ, ông Đặng thường xuyên vi phạm các thủ tục và chuẩn mực mà ông đã thiết lập. Việc ông cách chức hai nhà lãnh đạo dân chủ là Hồ Diệu Bang năm 1986 và Triệu Tử Dương (người từ chối lệnh của Đặng để thực hiện thiết quân luật trong cuộc khủng hoảng Thiên An Môn) vào năm 1989 – đã bất chấp nội quy của Đảng.


Trong cùng thời gian này, ông Đặng đôi khi tránh đưa ra một quy tắc, nếu làm như vậy, có thể làm hại cho lợi ích chính trị của ông. Điểm đáng chú ý nhất là, cùng với các nhà lãnh đạo cao niên khác của ĐCSTQ, ông đã không áp đặt các giới hạn về độ tuổi hoặc nhiệm kỳ đối với các thành viên của Bộ Chính trị. Ngay cả khi không thể giữ các chức vụ chính thức của chính phủ vô thời hạn, họ sẽ không bao giờ mất thẩm quyền ra quyết định của mình.

Cũng tương tự như vậy, ông Đặng không ban hành bất kỳ quy tắc hình thức nào quy định ai có thể làm Chủ tịch Uỷ ban Quân ủy Trung ương. Điều này cho phép ông Đặng tiếp tục nắm chức vụ này sau khi từ bỏ các chức vụ khác. Theo tiền lệ đó, Giang Trạch Dân cũng làm như vậy vào năm 2002. Đối với ông Tập, trong khi ông phải thông qua các kiến nghị nhằm loại bỏ việc giới hạn nhiệm kỳ Chủ tịch ra khỏi Hiến pháp vào năm 2018, thực ra ông được hưởng lợi của ĐCSTQ là đã không áp đặt giới hạn về nhiệm kỳ chính thức đối với chức vụ Tổng Bí thư.

Không có gì gây xáo trộn về các cuộc đấu tranh của Trung Quốc để duy trì các quy tắc và chuẩn mực. Ngay cả những nền dân chủ trưởng thành như Hoa Kỳ cũng phải đối mặt với những thách thức như vậy, như nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump đã thể hiện rõ. Nhưng nếu việc kiểm tra và cân bằng chính thức theo hiến định thất bại, các nền dân chủ ít nhất có thể tin tưởng vào một nền báo chí tự do, xã hội dân sự và các đảng đối lập để đẩy lùi, như họ đã làm chống lại Trump.


Trong các chế độ độc tài, các quy tắc và chuẩn mực mong manh hơn nhiều, vì không có các cơ chế đáng tin cậy để thực thi hiến định hoặc chính trị, và những kẻ chuyên quyền có thể dễ dàng chính trị hóa các thể chế, chẳng hạn như tòa bảo hiến, biến các cơ quan đó thành mềm dẻo để tùng phục. Và không có cơ chế chấp hành thứ cấp. Trung Quốc không có báo chí tự do hay cơ chế đối lập có tổ chức. Nếu một quy tắc trở nên không phù hợp – như giới hạn hiến định về các nhiệm kỳ Chủ tịch dành cho ông Tập, nó có thể dễ dàng được thay đổi.

Mặc dù chà đạp các quy tắc và chuẩn mực thuộc về thể chế có thể mang lại lợi ích cho giới cai trị chuyên quyền, nhưng việc này không nhất thiết tốt đẹp cho chế độ của họ. Kinh nghiệm của ĐCSTQ dưới thời Mao là một trường hợp điển hình. Không bị cản trở bởi bất kỳ ràng buộc thuộc về thể chế nào, Mao đã tạo ra các cuộc thanh trừng liên tục và đưa Đảng từ thảm họa này sang thảm họa khác, để lại một chế độ đã khô cạn về mặt ý thức hệ và phá sản về mặt kinh tế.

Ông Đặng hiểu rằng một hệ thống dựa trên các quy tắc là cần thiết để tránh lặp lại trải nghiệm thảm khốc đó. Nhưng niềm tin của ông Đặng không thể vượt qua lợi ích vị kỷ, và cơ ngơi về thể chế mà ông xây dựng vào thập niên 1980 hóa ra không hơn một ngôi nhà xiêu vẹo, xây bằng giấy với các lá bài. Chuẩn nhận cho ông Tập trong tháng này chỉ đơn thuần là phát súng đầu tiên gây ra việc sụp đổ không thể tránh khỏi của hệ thống.

________

Tác giả: Bùi Mẫn Hân (Minxin Pei) là giáo sư môn Công Quyền học tại Claremont McKenna College, Hoa Kỳ. Ông là thành viên cao cấp không thường trú của Quỹ Marshall Đức ở Mỹ.

[nguyenthanh]

Tổng quan về cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ năm 2022
Đỗ Kim Thêm
4-10-2022 Vào ngày 8 tháng 11 năm 2022 tới đây, các cử tri Mỹ sẽ đi bầu Quốc hội vào giữa nhiệm kỳ của Tổng thống Joe Biden và được gọi chung là Midterm Elections. Kết quả bầu cử này sẽ là thước đo về thành quả trong hai năm vừa qua và tiên đoán về triển vọng trong hai năm sắp tới của Tổng thống Joe Biden.

Nhưng ai sẽ bầu cho ai? Cuộc tranh cử lần này có ảnh hưởng đặc biệt nào đối với toàn bộ nền chính trị của Mỹ? Dân chúng hài lòng với công việc của chính quyền Joe Biden đến mức nào và hai đảng Cộng hoà và Dân chủ sẽ vận động tranh cử với các đề tài nào?

Ai bầu cho ai?

Theo Hiến pháp quy định, Quốc hội là cơ quan lập pháp, bao gồm Hạ viện và Thượng viện; cứ hai năm một lần, tất cả 435 Dân biểu Hạ viện và một phần ba trong số 100 Thượng nghị sĩ Thượng viện sẽ được bầu lại; lần bầu này được quy định vào ngày 8 tháng 11 năm 2022. Tại một vài tiểu bang có ngoại lệ cho phép được bầu trước ngày này.

Ngoài ra, trong dịp này, tại 36 trong số 50 tiểu bang, các chức vụ thống đốc sẽ được bầu lại, họ là những nhà lãnh đạo hành pháp của từng tiểu bang.

Sinh hoạt lưỡng đảng

Trong sinh hoạt chính trị hiện nay, chỉ có hai đảng Dân chủ và Cộng hòa đóng vai trò chủ yếu cho sự vận hành của hệ thống. Đảng Dân chủ chiếm đa số với 222 trong số 213 ghế tại Hạ viện; tại Thượng viện, mổi đảng đều có 50 ghế. Trong số 35 ghế mới được bầu tại Thượng viện lần này, 14 ghế hiện do đảng Dân chủ giữ và 21 ghế do đảng Cộng hòa giữ. Trước cuộc bầu cử 36 thống đốc mới, đảng Cộng hòa có 20 thống đốc, đảng Dân chủ có 16.

Ý nghĩa chính trị

Nói chung, sau cuộc bầu cử ngày 8 tháng 11 năm 2022, thì vấn đề đa số tại Quốc hội sẽ được tổ chức lại cho phù hợp với kết quả và sẽ quyết định cho khả năng hành động của Tổng thống Joe Biden trong hai năm tới. Đảng Cộng hòa đang hy vọng sẽ giành lại đa số tại Hạ viện và Thượng viện và đảm nhận nhiều chức vụ thống đốc hơn.

Nếu đạt được thành quả này, thì gió sẽ xoay chiều, cụ thể là Joe Biden sẽ gặp nhiều trở ngại tại Quốc hội và ước mơ trở lại Nhà Trắng vào năm 2024 của Donald Trump sẽ trở thành hiện thực.

Bầu cử Hạ viện

Các tiểu bang chia nhau 435 ghế trong Hạ viện, các ghế này tính theo tỷ lệ dân số của từng tiểu bang. Các tiểu bang có diện tích rộng lớn như Montana hay Wyoming, nhưng lại là nơi có ít cư dân, nên chỉ bầu được một người, trong khi tiểu bang đông dân như California có được một số đông đại biểu.

Luật bầu cử quy định nguyên tắc đa số tương đối, có nghĩa là, ứng viên có nhiều phiếu bầu nhất trong khu vực tranh cử sẽ nhậm chức dân biểu Hạ viện.

Hạ viện trước cuộc bầu cử

Vai trò của dân số có ảnh hưởng quan trọng đến cuộc bầu cử Hạ viện. Hiến pháp quy định là cứ mười năm một lần, một cuộc điều tra dân số sẽ được tiến hành để tái xác định số lượng dân biểu và lần mới nhất là ngày 1 tháng 4 năm 2020.

Dựa vào kết quả của Bảng Điều tra Dân số này, bảy tiểu bang sẽ nhận được ít ghế hơn trong Hạ viện (California, Illinois, Michigan, New York, Ohio, Pennsylvania, West Virginia), sáu tiểu bang sẽ có nhiều ghế hơn (Colorado, Florida, Montana, North Carolina, Oregon, Texas).

Theo truyền thống, cử tri của một số tiểu bang chỉ bỏ phiếu cho đảng Dân chủ hoặc Cộng hòa, nên việc phân bổ ghế mới trong Hạ viện cũng có thể dẫn đến đa số mới.

Nếu theo dõi kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ trong những lần gần đây, thì đảng của tổng thống đang cầm quyền hầu như luôn mất ghế. Nếu xu hướng này tiếp tục, thì kết quả khó tránh khỏi của lần này là đảng Dân chủ sẽ mất đa số tại Hạ viện.

Bầu cử Thượng viện

Thượng viện có tổng cộng 100 Thượng nghị sĩ và được bầu theo nguyên tắc bỏ phiếu đa số. Nhiệm kỳ của Thượng nghị sĩ là sáu năm. Để có thể hoạt động liên tục, cứ hai năm một lần, một phần ba Thượng viện được bầu lại.

Ứng viên đắc cử phải được nhiều phiếu bầu nhất, ở một số tiểu bang thậm chí còn qui định thêm là muốn được đắc cử, ứng viên phải có nhiều hơn một nửa số phiếu bầu.

Bất kể dân số là nhiều hay ít, mổi tiểu bang được quy định chỉ là một khu vực bầu cử và được hai Thượng nghị sĩ đại diện. Do đó, giữa 50 tiểu bang có số lượng dân số chênh lệch, thì số lượng cư dân được đại diện bởi một Thượng nghị sĩ hoàn toàn khác nhau.

Thượng viện trước cuộc bầu cử

Kể từ cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa mỗi bên có 50 ghế tại Thượng viện. Nếu trong tình trạng bế tắc xảy ra, Phó Tổng thống Kamala Harris của đảng Dân chủ với lá phiếu của mình, là người quyết đoán chung cuộc.

Vào ngày 8 tháng 11 năm 2022, 34 tiểu bang sẽ bầu một thượng nghị sĩ mới (Alabama, Alaska, Arizona, Arkansas, Colorado, Connecticut, Florida, Georgia, Hawaii, Idaho, Illinois, Indiana, Iowa, California, Kansas, Kentucky, Louisiana, Maryland, Missouri, Nevada, New Hampshire, New York, North Carolina, North Dakota, Ohio, Oklahoma, Oregon, Pennsylvania, South Carolina, South Dakota, Utah, Vermont, Washington và Wisconsin). Tại Oklahoma, một cuộc bầu cử bất thường cũng được tổ chức vì lý do có một Thượng nghị sĩ từ chức.


Trong số 35 ghế mới được bầu, 14 ghế hiện do đảng Dân chủ nắm và 21 ghế do đảng Cộng hòa nắm. Theo các chuyên gia, hiện nay chỉ có bảy ghế được coi là còn trong vòng tranh chấp. Đảng Cộng hòa phải bảo vệ hai ghế ở hai tiểu bang thuộc đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, đó là Pennsylvania và Wisconsin. Vì vậy, liệu cử tri sẽ bầu cho ai, đảng Cộng hòa hay cho đảng Dân chủ, cuộc tranh cử ở đây sẽ sôi nổi hơn.

Arizona, Georgia, Nevada, New Hampshire và North Carolina là những tiểu bang dao động, nghĩa là, nhiều cử tri còn e dè trong việc quyết định bầu cho đảng nào. Do đó, cho dến nay, ai sẽ thắng cử là khó đoán.

Bầu cử thống đốc

Tại 36 trong số 50 tiểu bang cũng như ở ba vùng lãnh thổ của Hoa Kỳ (Guam, Quần đảo Bắc Mariana và Quần đảo Virgin), cuộc bầu cử thống đốc cũng sẽ được tổ chức vào cùng ngày 8 tháng 11 năm 2022.

Các thống đốc của từng tiểu bang là những người đứng đầu chính phủ và bốn năm bầu một lần. Một số tiểu bang cũng có các điều khoản ngoại lệ, việc tranh cử của ứng cử viên bị giới hạn trong hai hoặc ba nhiệm kỳ.


Trước cuộc bầu cử lần này, trong số 36 vị thống đốc, đảng Cộng hòa có 20 thống đốc, đảng Dân chủ là 16. Tuy nhiên, chỉ có 10 trong số 36 chức vụ mới này đang được coi là còn trong vòng tranh chấp ( Arizona, Georgia, Kansas, Maine, Michigan, Minnesota, New Mexico, Nevada, Pennsylvania và Wisconsin.)

Các thống đốc tiểu bang có nhiều thẩm quyền chính trị và phương tiện pháp lý, nên có thể đưa ra nhiều biện pháp chống lại các kế hoạch của chính quyền trung ương. Do đó, cuộc bầu cử thống đốc cũng có tầm quan trọng đối với việc thực hiện chính sách của chính phủ liên bang.

Các cuộc thăm dò dư luận

Tính cho đến cuối tháng mười năm 2022, đã có nhiều cơ quan truyền thông khác nhau khảo sát về sự hài lòng của dân chúng đối với Tổng thống Joe Biden, hầu như tất cả đều đi đến một kết quả chung là công luận bất bình đối với Joe Biden.

Theo Project FiveThirtyEight cho biết, chỉ có 42% số người được hỏi là hài lòng với công việc chính phủ và 52% là không.

Trước đó, vào tháng Ba năm 2021, tỷ lệ ủng hộ cho Joe Biden là 55 %. Kể từ cuối tháng 8 năm 2022, tình thế đã thay đổi, số người không hài lòng với Joe Biden gia tăng đáng kể.

Các lý do chính cho sự thay đổi này là việc Mỹ rút quân hỗn loạn ra khỏi Afghanistan vào tháng tám năm 2021, cuộc khủng hoảng kinh tế do đại dịch Corona và cuộc chiến ở Ukraine. Do đó, đảng Dân chủ không còn ưu thế tranh cử như trong mùa hè.

Gần đây nhất, lý do quan trọng khác là Tối cao Pháp viện đã quyết định bãi bỏ quyền phá thai trên toàn quốc, một điểm bất bình mới đã dẫn đến các cuộc biểu tình rầm rộ trong cả nước.

Nhưng các chủ đề này đang giảm dần thu hút trong công luận, vì tất cả giá cả tăng cao bất thường, nhất là giá thực phẩm, bất động sản, xăng dầu, lò sưởi, bảo hiểm y tế và cuối cùng là lãi suất thế chấp. Dân chúng đang hoang mang hơn vì lo sợ nạn suy thoái đang gần kề.

Ngược lại, theo các thăm dò chung, cho dù ở cấp tiểu bang và trên toàn liên bang, hiện nay đa số cử tri tin là đảng Cộng hòa có khả năng hơn trong việc giải quyết vấn đề kinh tế cho đất nước và sẽ có nhiều cơ hội thắng cử không chỉ ở Hạ viện mà còn tại Thượng viện.

Trong bối cảnh mới sau kỳ bầu cử này, Tổng thống Joe Biden sẽ chỉ là một “con vịt què”, có nghĩa là, trong thực tế, hai năm tới không có thể đệ trình một dự luật mới hoặc giới thiệu ứng cử viên sáng giá trước Quốc hội.

Những chủ đề tranh cử

Tình trạng lạm phát

Mức lạm phát mới nhất được ghi nhận là khoảng là 8,2%, đó là một cú sốc đối với người tiêu dùng và chính giới. Cụ thể, giá thực phẩm trung bình đắt hơn 11,2% so với năm ngoái, giá dầu cho lò sưởi ấm thậm chí tăng đến 58%. So với giá năm trước, giá bất động sản đã tăng vọt khó kiểm chứng và lãi suất thế chấp tăng lên hơn khoảng 6 %. Mọi người tiêu dùng nhận ra rằng số tiền chi ra cho bất cứ nhu cầu nào cũng có giá trị thấp hơn so với năm trước.

Để ứng phó, chưa ai biết liệu Cục Dự trữ Liên bang có tăng lãi suất không, nhưng đó trở thành mối quan tâm chung. Bi quan nhất là vì mức lạm phát sẽ còn tiếp tục tăng và không có dấu hiệu nào cho thấy là chính phủ sẽ cải thiện tình trạng.

Mỗi người dân Mỹ trung bình hiện nay mang nợ khoảng 92.000 đô la và gần một nửa là không có thể để dành được tiền tiết kiệm. Tính trung bình, họ phải làm hai công việc cùng lúc, nhưng thường là không đủ để trang trải cho các chi phí sinh hoạt và tiền thuê nhà hoặc tiền lãi thế chấp.

Cho dù các chuyên gia cho là Joe Biden mang lại cho thị trường nhân dụng đã có những chuyển biến khởi sắc, bằng chứng là nhiều người đã tìm được việc làm và khoản nợ của ngân sách nhà nước đã giảm rõ rệt, nhưng cũng không phải vì thế mà dân chúng lạc quan hơn, vì thực ra, việc cải thiện tình hình chung không có gì được gọi là bảo đảm. Các gói cứu trợ Covid năm ngoái, dù tất cả đều có tác dụng nhất định, nhưng cũng giống như các thời trước đây.

Hiện nay, vì không có biện pháp nào hữu hiệu hơn để kiềm chế tình trạng lạm phát, nên đảng Dân chủ sẽ phải trả một cái giá rất đắt trong cuộc bầu cử này.

Bạo lực và tội phạm

Việc gia tăng bạo hành và tội phạm hình sự không chỉ quan trọng đối với cư dân thành thị mà còn ở nhiều vùng nông thôn.

Số liệu thống kê của FBI cho năm 2021 về mức vi phạm tội ác trong cả nước hiện chưa được phổ biến chính thức, vì lý do là các dữ liệu chưa được cập nhật và nhu cầu trang bị bằng kỷ thuật số hoá cho cơ sở dữ liệu chưa hoàn chỉnh.

Dù vậy, nhận định sơ khởi của Council on Criminal Justice, cơ quan chuyên thu thập thống kê hình sự hằng năm tại 27 thánh phố lớn về bạo hành, vi phạm tài sản và sử dụng ma túy cho thấy tình hình chung là bi quan: các vụ giết người tăng 5%, tấn công nghiêm trọng tăng 4%, sử dụng súng tăng 8%, các vụ cướp và trộm cắp xe tăng 14% trong năm 2021, số lượng cảnh sát tính trên đầu người để phục vụ cho nhu cầu an ninh xã hội giảm mạnh hơn so với trước đây.

Trong bối cảnh đó, đảng Cộng hòa đã coi tội phạm là chủ đề chính trong việc vận động tranh cử và cáo buộc đảng Dân chủ là quá “mềm mỏng đối với tội phạm” vì không có hành động kiên quyết để giải quyết tình trạng này.

Từ lâu, đảng Dân chủ đã dành nhiều biện pháp ưu tiên để đối phó, đặc biệt là sau vụ thảm sát tại trường học Uvalde và các vụ xả súng khác. Tuy nhiên, chủ đề này đã không gây sự chú ý đặc biệt của công luận khi đảng Dân chủ đưa việc giải quyết vấn đề trong khuôn khổ tranh luận quá bao quát về tội phạm.

Nhập cư trái phép

Tình hình nhập cư trái phép và xáo trộn tại biên giới giữa Mỹ và Mexico được thảo luận sôi nổi không những ở các tiểu bang bị ảnh hưởng trực tiếp mà còn trong phạm vi cả nước.

Các nhân viên biên phòng phía nam đã bắt giữ gần 2,4 triệu người nhập cư trái phép trong năm 2022, một kỷ lục mà chính phủ không muốn công khai đề cập tới. Đảng Cộng hòa cáo buộc Tổng thống Biden là quá lỏng lẻo trong công tác biên phòng, nhất là việc trục xuất không nghiêm nhặt. Do đó, để đối phó, chính quyền phải tiếp tục xây dựng bức tường ngăn chận như Donald Trump đã từng chủ trương.

Đảng Dân chủ thừa nhận việc giải quyết vấn đề biên phòng là quan trọng, bằng chứng là đã cung ứng ngân sách cho các biện pháp ngăn chận ở nhiều nơi và kết quả là có khoảng một nửa số người nhập cư đã bị trục xuất. Nhưng thực tế cho thấy khác hẳn, nhiều người Cuba, Venezuela hoặc Nga, một khi đã nộp đơn xin tị nạn, thì không thể bị đưa trở lại Mexico.

Sôi bỏng nhất hiện nay là vấn đề chia sẻ trách nhiệm tiếp nhận và ngân sách không được đặt ra trong phạm vi toàn liên bang, có nghĩa là, việc phân phối người nhập cư không được phối hợp cho cả nước.


Các tiểu bang Texas và Arizona cáo buộc các tiểu bang do đảng Dân chủ nắm quyền đã thúc đẩy việc nhập cư trái phép. Đó là lý do tại sao các thống đốc đảng Cộng hòa của Arizona và Texas thường xuyên cho xe buýt chở người nhập cư đến các thành trì của đảng Dân chủ ở New York, Chicago và Washington mà không cần tham khảo ý kiến với bất cứ ai

Gần đây, Thống đốc Florida Ron de Santis đã đưa những người xin tị nạn từ Texas đến Martha’s Vineyard, một hòn đảo nổi tiếng ở bờ biển phía Đông. Tất cả chi phí di chuyển và cư trú tại các khách sạn được trang trải bằng tiền thuế của cư dân tiểu bang.

Vào tháng 8, cơ quan thăm dò Ipsos cho biết, hơn một nửa số người được hỏi đã mô tả tình hình xáo trộn ở biên giới là một “cuộc xâm lược”. Những người theo chủ trương dân tộc cực đoan đã đặt ra thuật ngữ này mà ngay cả nhiều cử tri theo đảng Dân chủ hoặc độc lập cũng đồng tình. Gần đây, trong công luận và thậm chí đảng viên Cộng hòa cũng tận dụng lối diễn đạt này.

Vấn đề phá thai và luật phá thai

Với quyết định để cho các tiểu bang toàn quyền giải quyết các vấn đề phá thai trong tương lai, Tối cao Pháp viện đã gây thêm chia rẽ cho đất nước, làm ảnh hưởng đến tình trạng phân hoá vốn dĩ đã là nghiêm trọng.


Phán quyết này làm cho những người dân phản đối việc phá thai tỏ ra hoan nghênh trong khi nhiều người khác vô cùng phẫn nộ. Các phản ứng dồn dập sau đó là các biện pháp hạn chế và cấm phá thai ở nhiều tiểu bang do đảng Cộng hòa nắm quyền. Do đó, các ứng viên thuộc đảng Cộng hòa đã vận động thêm một chiến dịch tranh cử khác mang tên “Pro Life”.

Mặt khác, đảng Dân chủ đã tham gia đấu tranh cho quyền phá thai không bị hạn chế và đạt mức thành công nhất định; số lượng phụ nữ đăng ký bỏ phiếu cho đảng tăng lên đáng kể và các nữ cử tri trước đây chưa quyết định hoặc nghiêng về đảng Cộng hòa cho biết sẽ ủng hộ đảng Dân chủ trong chủ đề này. Hiện nay, vấn đề phá thai dường như cũng sẽ có ảnh hưởng phần nào quyết định đến kết quả của cuộc bầu cử.

Nhưng cuộc thăm dò vào đầu tháng tám tại Kansas cho thấy là, đa số ở các tiểu bang Trung Tây theo bảo thủ đã bác bỏ lệnh cấm phá thai. Nhiều ứng viên đảng Cộng hòa đã nhìn thấy các dấu hiệu thay đổi và giảm bớt các luận điệu chống phá thai, ngừng thảo luận chủ đề hoặc chuyển sang đề tài khác, điển hình là Kari Lake, ứng cử viên chức vụ thống đốc của tiểu bang Arizona và là ngôi sao đang lên của Đảng Cộng hòa. Kari Lake vẫn chống lại việc phá thai, nhưng cho là nữ giới nên sáng suốt để đưa ra quyết định của riêng mình.

Trong những ngày tới gần cuộc bầu cử, các cuộc thăm dò cho thấy là chủ đề phá thai đã bị đẩy lùi so với lạm phát.

Đối sách của Joe Biden

Trước triển vọng đen tối về kết quả của cuộc bầu cử, Tổng thống Mỹ Joe Biden đang tìm ra hai đối sách mới.

Một là, trước tình hình vật giá leo thang, Joe Biden tìm cách gây áp lực lên ngành công nghiệp dầu mỏ và cho biết là sẽ đánh thuế các lợi nhuận đặc biệt liên quan đến chiến tranh.

Trong báo cáo định kỳ mới nhất, hai doanh nghiệp ExxonMobil và Chevron cho biết là doanh thu tăng cực mạnh nhờ giá dầu tăng, một hậu quả của cuộc chiến tranh Ukraine. Cụ thể là lợi nhuận của Exxon đã tăng lên gấp ba lần với doanh thu là 19,7 tỷ đô la và Chevron tăng lên 84% với doanh thu 11,2 tỷ đô la.

Theo Joe Biden, các doanh nghiêp khổng lồ này phải thay đổi các biện pháp triệt để, cụ thể là tăng gia đầu tư trở lại thị trường Mỹ, tăng khả nẳng sản xuất của các nhà máy lọc dẩu nội địa và giảm giá cho người tiêu dùng.

Nhưng thực tế cho thấy việc doanh nghiệp thay đổi chính sách kinh doanh không thễ giải quyết trong một sớm một chiều trong khi hai đảng đang chạy đua ráo riết trước ngày bầu cử.

Hai là, trong bài diễn văn vận động tranh cử,cuối cùng, Joe Biden báo động cho dân chúng Mỹ là nền dân chủ đang lâm nguy, cáo buộc Donald Trump đã tạo ra thảm hoạ ngày 6 tháng 1 tại Quốc hội và tha thiết kêu gọi cử tri nên tỉnh thức để quyết định cho tương lai của đất nước.

Liệu hai đối sách này của Joe Biden sẽ mang lại hiệu ứng tốt đẹp không, kết quả bầu cử của ngày 8 tháng 11 năm 2022 sẽ là câu trả lời.

Kết luận

Nhìn chung, đảng Dân chủ có được các năng động trong chiến dịch tranh cử trong mùa hè, phần lớn nay bị mất, đặc biệt là ở những nơi mà các cử tri không thuộc đảng Dân chủ. Đảng Dân chủ sẽ chịu mức độ thất cử nghiêm trọng như thế nào, vẫn còn phải chờ xem.

Nếu đảng Cộng hòa sẽ thắng lớn ở Hạ viện và Thượng viện, thì đảng Dân chủ sẽ lâm vào cảnh bế tắc, đặc biệt là việc đề xuất các dự thảo luật và bổ nhiệm các thẩm phán và nhân viên cấp cao của liên bang.

Các nhận định tổng quan này cần phải được cập nhật và kiểm chứng sau ngày 8 tháng 11năm 2022.

Bài liên quan: Nền dân chủ Mỹ – Alexis de Tocqueville — Thành quả của Joe Biden sau một năm nhậm chức — Ngày 6/1 tại Quốc hội là một vết nhơ cho nền dân chủ Hoa Kỳ

[muoiot]

Vương Hỗ Ninh, kẻ giấu mặt
Trần Gia Huấn
8-11-2022 Chỉ vài chục giây nhưng đã làm truyền thông thế giới rung chuyển, Hồ Cẩm Đào bị trục xuất ra khỏi phòng ngay trước khi biểu quyết nhân sự. Nhân viên xốc nách, kéo Hồ lên. Hồ níu lại, nhưng không nổi. Bên trái Hồ là Tập, ngồi im vô cảm. Bên phải Hồ là Lật Chiến Thư. Lật như đang giải thích điều gì, tay thu giữ lại tập tài liệu màu đỏ. Ngồi ngay cạnh Lật, bên phải là Vương Hỗ Ninh (王沪宁). Vương nghiêng người qua, với tới như muốn làm hay nói gì trước lúc Hồ bị dẫn đi. Xin có đôi lời về nhân vật Vương Hỗ Ninh.

Vương, nhỏ hơn Tập Cận Bình vài tuổi, không bị cuốn vào dòng xoáy của Cách mạng Văn Hóa do Mao phát động từ năm 1966. Tập bị đưa về nông thôn. Vương, được sự bao bọc của gia đình nên thoát hiểm. Tập được tu dưỡng và học tập quần chúng lao động. Vương ẩn trong phòng kín, vùi đầu học tiếng Pháp, đọc văn chương, thế sự. Mao từ trần năm 1976. Đại Cách mạng Văn hóa cũng từ trần theo. Đại học Trung Quốc được phép tuyển sinh lại. Vương đỗ vào Đại học Phúc Đán, Thượng Hải năm 1978, khoa Chính trị Quốc tế.

Năm 1988, Vương, 33 tuổi, trở thành giáo sư trẻ nhất của Đại học Phúc Đán. Vương giành được một học bổng 6 tháng tự nghiên cứu, của Hiệp hội Khoa học Chính trị Mỹ. Thế là, Vương ngao du qua 30 thành phố, và 20 trường đại học trong 6 tháng. Chuyến du ngoạn Mỹ của Vương được ví như là một bản sao của Alexis de Tocqueville – một thanh niên quý tộc Pháp, 25 tuổi, dòng dõi đế vương, thăm Mỹ 9 tháng, rồi viết 2 cuốn sách về nền dân chủ Mỹ cách nay đã 150 năm.

Sau chuyến đi Mỹ, Vương đã xuất bản cuốn “American against American” (Mỹ chống lại Mỹ). Vương trở thành ngôi sao rực rỡ trong vòm trời khoa bảng Trung Quốc. Vô vàn giai thoại về Vương: Vương đọc hàng ngàn cuốn sách; Vương tranh luận nảy lửa với học giả Singapore, Đài Loan; Vương ở lại văn phòng khoa rất khuya mỗi ngày không làm gì cả, chỉ suy ngẫm cách quản trị quốc gia v.v…

Cuốn “Mỹ chống lại Mỹ” xuất bản năm 1991, là khởi điểm hình thành lối tư duy “Nước Mỹ đang suy tàn”; “Phương Tây tan rã”; “Thế kỷ của Trung Hoa”; “Khối Á- Âu (Nga – Trung) sẽ soán ngôi”. Truyền thông tung hô không mệt mỏi làm nhiều người, trong đó có cả Putin, đã tin như vậy.

Những huyền thoại về Vương đến tai Giang Trạch Dân. Vương được triệu về Bắc Kinh. Phục vụ cho hai nhiệm kỳ 10 năm của Giang, Vương tung ra thuyết “Ba Đại diện” (Three Represents).

Tiếp đến là hai nhiệm kỳ 10 năm của Hồ Cẩm Đào, Vương đưa ra thuyết “Xã hội Hài hòa” (Harmonious Society); và “Phát triển Khoa học” (Scientific Outlook on Development).


Phục vụ cho vô nhiệm kỳ của Tập, Vương đưa vô số thứ “Tư tưởng Tập Cận Bình”, “Cùng Giàu”, “Chủ Nghĩa Xã hội mang đặc điểm Trung Quốc”, “Giấc mộng Trung Hoa”. Người Mỹ cười; đó chỉ là một kiểu đánh cắp từ “Giấc mơ Mỹ” (American Dream) đã xưa lắm rồi.

Cuốn “Mỹ chống lại Mỹ” (American against America) không được giới học thuật đánh giá cao; bởi vì, tính khoa học yếu, và có mùi tuyên truyền. Vậy, xin kể đôi lời về cuốn sách này.

Vương thấy: Từ San Francisco tới New York, từ bờ Tây tới bờ Đông Hoa Kỳ, ở đâu cũng thấy quá nhiều người vô gia cư. Vô vàn những khu ổ chuột của người da đen. Ma tuý, tội phạm, tệ nạn xã hội tràn lan. Gia đình là một tế bào của xã hội, nhưng gia đình ở Mỹ đang bị xé nát. Cá nhân thay thế cho gia đình. Cá nhân là tất cả, nhưng cuối cùng mỗi cá nhân chỉ biết đối mặt với cô đơn, đổ vỡ, con cái bỏ nhà lang thang.


Vương tin rằng người Mỹ đã đánh đổi linh hồn để giành lấy sự giàu có và uy vũ. Mỹ nhìn có vẻ mạnh, nhưng tinh thần yếu đuối. Mỹ đề cao chủ nghĩa cá nhân, nhưng sống trong cô đơn, tủi nhục. Mỹ giàu có nhưng đang thoái hóa.

Về nền dân chủ Mỹ, Vương quan sát cuộc đua vào Nhà Trắng năm 1988 giữa George H.W. Bush và Michael Dukakis. Vương nhận xét: Tất cả là những lời hứa hão, những cuộc tranh luận triền miên, vô bổ, những màn trình diễn hào nhoáng, phi thực tế. Đảng chính trị om sòm, nhí nhố như gánh hàng rong. Ứng viên là những món hàng. Cử tri là kẻ đi mua.

Mỹ quảng bá cho sự bình đẳng ư? Thử nhìn vào những phụ nữ da đen, những người bản địa, khoảng cách giữa người giàu và nghèo, giữa da trắng và da màu, giữa đám tiện dân và bọn đầu sỏ. Mỹ cổ võ cho sự công bằng ư? Tại sao chỉ có công bằng chính trị? Thế còn công bằng thu nhập, công bằng kinh tế, và công bằng xã hội?

Thư viện, bảo tàng, bệnh viện, cầu cống, xa lộ, hay những tòa nhà chọc trời, tất cả được xây trên nền tảng của những nghịch lý và khủng hoảng. Nền kinh tế kiểu Mỹ đã sản sinh ra vấn nạn cô đơn. Bộ phận người, thân thể, da thịt, sex, kiến thức, chính trị, sức mạnh, luật pháp đều trở thành hàng hóa. Những món hàng này đang phá nát xã hội Mỹ. Sụp đổ chỉ còn là vấn đề thời gian.


Một đất nước mà đến việc mở lá thư, mở đồ hộp, gọt bút chì cũng phải dùng máy, thì cái đất nước đó đáng phải ngồi trên xe lăn dành cho người tàn phế.

Xã hội Mỹ chứa đầy những nghịch lý. Nhà bảy tám phòng ngủ nhưng chỉ một/hai người ở. Mỹ sản xuất ra nhiều ma nhất thế giới, nhưng ở Mỹ không ai tin có ma. Mỹ nghĩ ra đủ thứ cho người tàn tật, nhưng vấn đề của người lành thì bị lờ đi. Những nghịch lý này đang hướng Mỹ tới sự suy vong. Mỹ mải miết đi tìm kiếm những khoái lạc trước mắt. Bởi sự hào nhoáng đã trở thành linh hồn Mỹ.

Công xưởng rệu rã, nông thôn tồi tàn, tài chính chao đảo, thất nghiệp mãn tính, tội phạm kinh niên, giết người hỗn loạn, nghiện ngập tràn lan, tâm thần tự tử, hoang tưởng tự cao, gia đình băng hoại, sinh đẻ giảm sút, xã hội chia rẽ, bạo lực chính trị, kiện cáo triền miên, kỳ thị khắp nơi, văn hóa hư vô, linh hồn lụn bại… xã hội Mỹ, nước Mỹ đang vỡ vụn ra từng mảnh, từng mảnh một, dưới mắt Vương.

Vương kết luận: Mỹ, như tên của cuốn sách, là một nghịch lý hướng tới sự sụp đổ (America was, as the title suggested, a paradox headed for disaster). Đây là một bài học địa chính trị: “Nếu bạn muốn thắng Mỹ, bạn chỉ cần làm một thứ: Qua mặt Mỹ về khoa học và kỹ thuật”.


Bỗng nhiên, ngày 6 tháng 1 năm 2021, cuộc bạo loạn do các tín đồ của Trump gây ra tại Lưỡng viện Quốc hội Hoa Kỳ, thì cuốn “Mỹ chống lại Mỹ” bản tiếng Hoa trở thành tâm bão. Người Trung Quốc đọc ngấu nghiến, nuốt lấy từng lời, và tin rằng: Người Mỹ đang tiêu diệt nuớc Mỹ; Hoa Kỳ nội chiến; nước Mỹ bước vào hồi cáo chung; Mỹ đang bên bờ vực thẳm; Mỹ đang thua cuộc; Mỹ đang sụp đổ.

Người Trung Quốc tin cuốn “Mỹ chống lại Mỹ” của Vương là “Ngôi Lời” trong Thánh Kinh. Vương là đấng tiên tri. Vương thấy rõ ngày nước Mỹ sụp đổ từ hơn ba mươi năm trước. “Ngôi Lời” đã ứng nghiệm. Bái phục! Thật bái phục!

Người Hoa lục đổ xô tìm mua sách. Nhà in làm việc hết công suất cũng không đủ sách bán; đến mức, tăng giá 3000 lần, lên tới 2500 Mỹ kim cũng không mua được. Nhiều người phải mua lại sách cũ với giá 2900 Mỹ kim ngoài chợ đen.

Người quen kể lại, ngày Vương giã từ học thuật, đi làm chính trị. Vương đoạt tuyệt với tất cả những mối quan hệ cũ, không viết báo, không công bố tài liệu nghiên cứu, không xuất bản sách, không tiếp xúc truyền thông, không giao tiếp với người nước ngoài. Vương vụt biến một cách đầy bí ẩn.

Hồ Cẩm Đào lên thay Giang Trạch Dân. Băng Thượng Hải (Shanghai Gang) của Giang bị xóa sổ, nhưng Vương sống sót. Tập lên thay Hồ. Nhóm “Đoàn Thanh Niên” (Communist Youth League) của Hồ bị thanh toán, nhưng Vương tồn tại, và sống sót cho đến ngày nay. Vương xếp thứ ba/tư trong Thường vụ Bộ Chính trị khóa 20 vừa kết thúc vào hôm Hồ bị “mời” ra ngoài.

Đã hơn ba mươi năm, ba đời tổng bí thư: Đảng CS Trung Quốc coi Vương Hỗ Ninh là nhà lý luận tầm cỡ nhất của chế độ, một chiến lược gia vĩ đại nhất của thời đại.

Mãi tới hôm nay, người Mỹ mới cay đắng nhận ra: Vương là “não bộ” của cả ba triều đại Giang – Hồ – Tập, và mối thù hận Mỹ cũng tăng nhanh dần đều theo trật tự của thời gian và mức độ giàu có. Trung Quốc càng khá giả bảnh bao, oán thù nước Mỹ càng sâu nặng.

Người Trung Quốc gọi Vương là thầy dạy của hoàng đế (Emperor’s Teacher) mang tầm cỡ Gia Cát Lượng, hoặc Hàn Phi.

Báo Washington Post đánh giá: Vương gần như là người nguy hiểm nhất thế giới, nhưng không ai biết tới. Truyền thông Tây phương đồng loạt gọi Vương Hỗ Ninh là một “China’s Grey Eminence” – Người điều khiển từ trong vùng tối, hay là “Kẻ giấu mặt”.

[lequyen]

Kết quả và ảnh hưởng của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2022
Đỗ Kim Thêm
12-11-2022 Kết quả

Đảng Dân chủ có thể sẽ mất đa số trong cả hai viện của Quốc hội, nhưng đảng Cộng hòa đã không đạt được một chiến thắng vang dội như các cuộc thăm dò đã dự kiến. Kết quả này cũng làm cho cựu Tổng thống Donald Trump thất vọng và cần phải dè dặt hơn trong mọi dự định sắp tới.

Trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào ngày 8 tháng 11 năm 2022 vừa qua, đảng Dân chủ đã mất đa số tại Hạ viện, nhưng tổn thất này không cực kỳ nặng nề như các dự báo trước đó đã đưa ra.


Tại Thượng viện, tình trạng đa số vẫn chưa xác định. Về việc đảng nào sẽ kiểm soát Thượng viện trong tương lai, hiện nay chưa được giải quyết và kết quả của cuộc bầu cử vòng hai tại Thượng viện tiểu bang Georgia ngày 6 tháng 12 sẽ chung quyết.

Lý do là vì trong vòng đầu tiên vừa qua, không ứng cử viên nào có được đa số phiếu theo yêu cầu của luật bầu cử địa phương, ít nhất 50 phần trăm phiếu bầu cộng với một phiếu, nên phải bầu lại vòng hai.

Ở hai tiểu bang khác là Nevada và Arizona cũng sẽ có vai trò quyết định quan trọng không kém. Cuộc kiểm phiếu còn kéo dài cho đến tuần sau vì lý do là hàng trăm ngàn lá phiếu vẫn chưa được kiểm xong. Tại Nevada, ứng cử viên đảng Cộng hòa Adam Laxalt dẫn đầu, ở Arizona, ứng viên đảng Dân chủ Mark Kelly dẫn trước.


Nếu đảng viên đảng Dân chủ Raphael Warnock giành được phiếu bầu ở Georgia, như trong cuộc bỏ phiếu đầu tiên, sẽ có một sự bế tắc tại Thượng viện, đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa sau đó mỗi bên sẽ có 50 ghế. Do đó, đảng Dân chủ sẽ giữ được đa số, bởi vì trong trường hợp hòa, lá phiếu của Chủ tịch Thương viện Phó Tổng thống Kamal Harris sẽ có vai trò quyết định tối hậu.

Trước tình hình này, Tổng thống Joe Biden vẫn không từ bỏ hy vọng là Đảng Dân chủ sẽ nắm được Thượng Viện.

Các ảnh hưởng: Đối với đảng Dân chủ

Nhìn chung, cuộc bầu cử giữa vừa qua diễn ra tốt đẹp đến độ Tổng thống Mỹ Joe Biden phải tuyên bố đó là một ngày vui cho nền dân chủ Mỹ.

Nhìn lại kết quả, từ năm 1906 cho đến nay, cơ hội để đảng của tổng thống đương nhiệm tiếp tục giữ quyền kiểm soát tại Hạ viện luôn ở mức tối thiểu, có nghĩa là, chỉ có ba trường hợp đã xảy ra.


Đó là năm 1934, khi Mỹ gặp khủng hoảng kinh tế, năm 1998, khi triển vọng của nền kinh tế Mỹ tốt đẹp và năm 2002, khi uy tín của Tổng thống George W. Bush lên cao điểm sau vụ bọn khủng bố Hồi giáo tấn công vào ngày 11 tháng 9 năm 2001.

Trong lần bầu cử năm 2022 này, hầu hết các cuộc thăm dò dư luận đều đưa ra một kết luận chung: Tỷ lệ ủng hộ cho Tổng thống Joe Biden xuống thấp, các cử tri vô cùng bi quan vì tình trạng lạm phát cao độ và nền kinh tề đang trên bờ vực suy thoái. Các lo ngại về gia tăng tội phạm và di cư bất hợp pháp cũng không giảm bớt.

Nhưng cuối cùng, những lo âu này đã không tạo nên một cơ lốc xoáy làm thay đổi triệt để tình thế chính trị. Tại Thượng viện, đảng Dân chủ thậm chí còn có thể tiếp tục hy vọng duy trì được đa số.


Tuy nhiên, không vì thế mà triển vọng dành cho Tổng thống Joe Biden và đảng Dân chủ sẽ thuận lợi hơn. Do mất đa số tại Hạ viện, mức độ điều hành của đảng Dân chủ từ rất khó cho đến bất khả thi, đặc biệt là kể từ lúc này trở đi, trọng tâm trong mọi sinh hoạt ở Washington là vấn đề bầu cử tổng thống năm 2024.

Để ứng phó cho tương lai, Đảng Cộng hòa sẽ tìm mọi cách để phong toả các dự luật và khởi xướng các cuộc điều tra của quốc hội hoặc thủ tục luận tội.

Ngoài ra, đảng Dân chủ có lý do chính đáng để lo âu. Cuộc bầu cử vừa qua cho thấy, đảng đang mất dần sự ủng hộ trong cơ sở thuộc tầng lớp giai cấp công nhân với đa dạng về sắc tộc, đây chính là động lực nền tảng đã giúp cho đảng nhiều lần thắng cử. Một chiều hướng đối nghịch đang thành hình: vì các lý do khác nhau mà nhiều công nhân gốc Mỹ La tinh và châu Phi đang chuyển sang bỏ phiếu cho đảng Cộng hòa.

Đối với Tổng thống Biden

Trước ngày bầu cử, Biden luôn bị đe dọa sẽ trở thành một “con vịt què” tại Hạ viện. Ít nhất, tổng thống sẽ gặp khó khăn để có thể đệ trình trước Quốc hội các dự luật hay đề cử các ứng cử viên cho các chức vụ chính phủ, trong khi đảng Cộng hòa tìm cách chống lại. Điều này sẽ càng đúng hơn, nếu đảng Cộng hòa vẫn nắm quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội, đây sẽ là một yếu tố làm giảm đi các năng động của Biden.

Ngay sau ngày bầu cử, Biden đã tuyên bố trong một cuộc họp báo là muốn hợp tác với đảng Cộng hòa.

Theo nhận định của các chuyên gia, với nhiều kinh nghiệm trong chính trường, lần này, Biden cũng có thể sẽ thành công trong việc tạo ra một đa số khi tình thế đòi hỏi. Biden đủ thông minh để hợp tác với những đảng viên Cộng hòa ôn hòa và không ủng hộ Trump.

Hiện nay, trong bước đầu, đảng Cộng hòa tại Hạ viện có thể gặp nhiều khó khăn trong việc hình thành đa số, ngay cả ở những điểm mà họ không thể đạt được thỏa thuận với đảng Dân chủ.

Lý do cho tinh thần lạc quan này là thực tế trong hai năm qua đã chứng minh. Tổng thống Biden đã nhiều lần thành công trong việc hợp tác với các dân biểu thuộc Đảng Cộng hòa để thông qua các luật quan trọng. Họ tham gia trong danh nghĩa không đảng phái. Biden cho rằng, tương lai của nước Mỹ là vô cùng quý giá, không nên để đất nước tiếp tục bị mắc kẹt trong rào cản chính trị.

Nhìn chung, có thể suy đoán là Biden đang ở vị trí tốt hơn Obama, khi toàn bộ chương trình nghị sự của Obama đã bị đảo lộn hai lần liên tiếp.

Liệu Biden có hòa giải những rạn nứt hiện có về ý thức hệ và đạo đức với đảng Cộng hòa không và liệu đảng Cộng hòa có sẵn sàng hợp tác không, đặc biệt là trong bối cảnh cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, vấn đề chưa được sáng tỏ, ít nhất là trong thời điểm này.

Tuy nhiên, vấn đề còn lại là không liên hệ đến kết quả bầu cử. Biden đang muốn tái tranh cử, bất chấp tuổi già đang chồng chất. Như đã được suy đoán ngay từ đầu nhiệm kỳ của Biden, Phó Tổng thống Harris trong thực tế sẽ được đề cử với tư cách là người kế nhiệm, vấn đề dường như không còn ai bàn cãi.

Thay vào đó, Biden thấy mình có thể đánh bại Donald Trump khi tái tranh cử. Ông đã thảo luận quyết định này với gia đình và sẽ công bố việc tái tranh cử trong năm tới.

Tuy nhiên, không phải tất cả các chính trị gia và cử tri nào thuộc đảng Dân chủ cũng đều tín nhiệm các kế hoạch do Tổng thống Biden đề ra. Biden bước sang tuổi 80 trong tháng này, vì vậy, nếu việc tái tranh cử có thể xảy ra, ông sẽ 84 tuổi vào cuối nhiệm kỳ thứ hai, đúng là một hiện tượng lịch sử.

Đối với đảng Cộng hòa

Niềm hy vọng về một cuộc chiến thắng vang dội đã không thành. Sau bầu cử, các thất bại của đảng Cộng hòa trở thành những cuộc tranh cãi nội bộ, sôi nổi nhất là về vai trò của cựu Tổng thống Trump và Thống đốc Florida Ron DeSantis trong tương lai.

Đối với đảng, cựu Tổng thống Trump và thuyết âm mưu một lần nữa được xem là một vấn đề cần thảo luận nghiêm chỉnh, một vấn đề có lẽ đã làm cho Đảng không thắng cử huy hoàng hơn. Nhiều nhà quan sát ghi nhận rằng, đảng Cộng hòa đã có cơ hội thắng cử, nếu các ứng cử viên ôn hòa hơn chiếm ưu thế trong các cuộc bầu cử sơ bộ.

Điều này được thể hiện rõ nhất trong các cuộc bầu cử ở Pennsylvania và Georgia. Ở Pennsylvania còn đang tranh chấp, đảng Dân chủ đã thắng trong các cuộc đua vào Thượng viện và thống đốc phải song đấu những người trung thành với Trump, những người đã ủng hộ cho những việc cáo buộc gian lận bầu cử Tổng thống của Biden vào năm 2020.

Đảng viên Đảng Dân chủ John Fettermann đã vượt qua những lo âu về sức khỏe và đánh bại Mehmet Oz. Trong cuộc bầu cử thống đốc ở Pennsylvania, người bảo vệ cho tiểu bang Trump Doug Mastriano đã phải chịu thất bại nặng nề trước Josh Shapiro thuộc đảng Dân chủ.

Cũng tương tự như vậy, tại Georgia, ứng cử viên Thượng viện được Trump lựa chọn cẩn thận, cựu ngôi sao bóng đá Herschel Walker, đã song đấu với Raphael Warnock, Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ, trong một cuộc đua khích khao, trong khi Thống đốc đảng Cộng hòa Brian Kemp, người mà Trump phản đối, đã tái đắc cử.

“Chúng tôi rõ ràng đã thua trong các cuộc đua mà lẽ ra chúng tôi phải thắng vì Trump đã chọn các ứng cử viên thiếu khả năng“, chiến lược gia đảng Cộng hòa Alex Conant nói.

Tại Washington, tình trạng đa số mới có thể ít thuận lợi hơn cho đảng Cộng hòa. Điều này có nhiều lý do, nhưng có thể là cho đến nay trong thực tế, đảng đã không đề ra được một chương trình nghị sự rõ ràng và thuyết phục trong hai năm tới. Cả lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Thượng viện, Mitch McConnell, và lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện, Kevin McCarthy, dè dặt tuyên bố.

Đảng Cộng hòa cho biết, dự định sẽ ủng hộ với đa số trong một số chương trình hành động, cụ thể là khởi động các cuộc điều tra của quốc hội đối với Biden và chính quyền, ủng hộ chính sách tiết kiệm, ngăn chận việc nhập cư bất hợp pháp ở biên giới Mexico và gia tăng sản xuất năng lượng.

Đối với cựu Tổng thống Trump

Donald Trump đã tích cực tham gia trong một chiến dịch vận động tranh cử rất quy mô: 30 cuộc biểu tình ở 17 tiểu bang, hơn 60 lần xuất hiện tại các cuộc hội thảo truyền hình, có hơn 50 người gây quỹ ủng hộ và thu được hơn 300 triệu đô la cho chiến dịch. Những nỗ lực huy động cá nhân của ông đã gây vang động đáng kể trong công luận và Trump sẽ công bố ý định tái tranh cử trong một tuần sau kỳ bầu cử.

Giờ đây, trước tình hình mới, Trump tuyên bố thất vọng, nên lại có suy đoán mới, liệu Trump có hoãn thông báo ý định cho đến sau cuộc bầu cử vòng hai ở tiểu bang Georgia không. Lý do dể hiểu là Trump còn sẽ phải chờ xem tình trạng đa số thực sự phát triển như thế nào.

Có nhận định khá lạc quan khi nhìn thấy là Trump vẫn ở một vị trí thượng phong trong sinh hoạt đảng, ngay cả khi nhiều ứng cử viên của ông đã thất bại, trong đó có Mehmet Oz và Doug Mastriano ở Pennsylvania và Tudor Dixon ở Michigan.

Lý do giải thích là Trump vẫn còn có rất nhiều người tiếp tục ủng hộ. Theo ước tính, cho đến nay, có trên dưới 200 ứng cử viên được ông ủng hộ đã được bầu. Nhiều người trong số này tiếp tục tuyên truyền lời nói dối của Trump về cuộc bầu cử tổng thống bị đánh cắp vào năm 2020.

Ngoài sự ủng hộ Trump trong giới cử tri thuộc Đảng Cộng hòa, còn có những lời chỉ trích gay gắt dành cho ông, họ đang tiếp tục gây nhiều sôi động hơn khi cho rằng việc tranh cử tổng thống của Ron DeSantis vào năm 2024 sẽ thành công hơn.

Có nhiều lý do giải thích cho sự cổ vũ này. Thuyết phục nhất, trước hết là các cuộc thăm dò ý kiến; 45% cử tri Florida muốn DeSantis tranh cử, trong khi 33% muốn Trump.

Trong cuộc tái cử, DeSantis đã chứng minh được rằng đã truyền cảm hứng không chỉ cho cơ sở cấp tiến và dân túy của đảng, mà còn đón nhận nhiệt tình ủng hộ trong giới ôn hòa của đảng. Theo một quan sát khác, ông thắng với phiếu bầu của người Mỹ gốc La tinh và cử tri đang còn dao động.

Với Trump, chỉ có các tác dụng đối nghịch, đảng Cộng hòa đã trở thành đảng của những người theo đạo Thiên chúa da trắng. Hơn nữa, thái độ bất nhất của Trump đã dẫn đến việc dân da trắng ở vùng ngoại ô chuyển sang ủng hộ Joe Biden.

Hiện nay, ngay cả DeSantis cũng phải đành chờ đợi kết quả của cuộc bầu cử vòng hai ở tiểu bang Georgia, rồi mới xem có nên thảo luận đến chuyện song đấu với Trump hay không.

Ảnh hưởng đến hệ thống chính trị

Trước cuộc bầu cử giữa kỳ lần này, đã có vô số giới trí thức Mỹ và quốc tế cảnh báo, hệ thống dân chủ của Mỹ đang cực kỳ lâm nguy. Lý do chính là vì Trump và những người ủng hộ chủ trương làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) đã mang đến một tinh thần cực đoan dân tuý hoá cho toàn xã hội Mỹ; biến động này làm xói mòn các chuẩn mực cao quý của nền dân chủ Mỹ.

Tuy nhiên, cuộc bầu cử đã mang lại một sinh khí mới, nó biểu hiện một bước ngoặt là cử tri Mỹ đang quay trở lại các giá trị nền tảng của nền dân chủ.

Thái độ đầu phiếu của các cử tri Đảng Cộng hòa là một minh chứng, họ đã không trao phiếu bầu của mình cho mọi ứng cử viên Đảng Cộng hòa theo một tinh thần phe nhóm như nhau, ngược lại, đó là một quyết định sáng suốt của lý trí với tinh thần phân biệt hợp lý.

Ví dụ như ở Georgia, nơi thống đốc đảng Cộng hòa và đối thủ của Trump, Kemp được xác nhận là tại nhiệm, trong khi ứng cử viên Thượng viện Walker của Trump, đã bị đánh bại ngay trong vòng đầu tiên và phải bước vào vòng hai.

Các cử tri đã phân biệt được giữa các ứng cử viên nào mà họ coi là có năng lực và chính trực và người nào là cuồng nhiệt cuốn theo cơn lốc dân tuý. Thái độ này có nghĩa là, cử tri Mỹ đang ý thức thực sự quay trở lại với truyền thống cao đẹp trong nền dân chủ Mỹ.

Đáng ngạc nhiên hơn là sau khi kết quả cuộc bầu cử được công bố, khác hẳn với cựu Tống thống Trump phủ nhận bầu cử và lo kiện cáo, một số đảng viên Cộng hòa công khai thừa nhận sự thất bại và chúc mừng đối thủ, trong số này có cả các ứng cử viên đã được Trump ủng hộ. Đây là một dấu hiệu cho thấy văn hóa chính trị Mỹ đang bắt đầu sinh hoạt bình thường trở lại.

Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu lần này rất cao, chứng tỏ họ có nhận thức về tình trạng lâm nguy của nền dân chủ. Nhìn chung, trong giai đoạn này, đó là một tin vui khởi đầu cho hệ thống chính trị Mỹ. Dĩ nhiên chuyện hồi sinh dân chủ là chuyện dài.

Những ai quan tâm theo dõi về bầu cử và nền dân chủ Mỹ phải còn cần nhiều thời gian hơn để trả lời về các kết quả và ảnh hưởng quan trọng này.

Bình Luận từ Facebook

[cuoigia]

Nga bị cô lập ngoại giao sau Hội nghị Thượng đỉnh G20 tại Bali, Indonesia
Đỗ Kim Thêm
20-11-2022 Sau các cuộc thảo luận, chính giới tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G20 tại Bali, Indonesia đã đồng thuận đưa ra một Bản Tuyên bố chung, với các nội dung lên án mạnh mẽ cuộc chiến của Nga ở Ukraine, quan tâm đến tình trạng nợ và lạm phát đang bùng phát ở các nước, đồng thời kêu gọi bảo vệ một nền thương mại tự do cho thế giới và thực hiện các cam kết về chống biến đổi khí hậu.

Chiến tranh xâm lược của Nga

Các nguyên thủ quốc gia tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G20 đã chỉ trích việc Nga gây chiến ở Ukraine với những ngôn từ rõ rệt. Hầu hết đều lên án cuộc chiến đang gây ra sự đau khổ vô hạn cho con người và làm trầm trọng thêm các lỗ hổng hiện có trong nền kinh tế toàn cầu.

Bản Tuyên bố cho rằng, cuộc chiến đang làm hạn chế tình trạng tăng trưởng trên toàn cầu, gây thêm lạm phát, làm gián đoạn chuỗi cung ứng, gia tăng tình trạng mất an ninh lương thực và năng lượng, đồng thời gia tăng rủi ro đối với sự ổn định tài chính.


Cho dù G20 không phải là một diễn đàn để giải quyết các vấn đề, nhưng các vấn đề an ninh có tác động đáng kể lên toàn cầu.

Dù không đề cập trực tiếp, nhưng Bản Tuyên bố cho rằng không thể chấp nhận “Việc sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân. Việc giải quyết hòa bình các cuộc xung đột, nỗ lực xử lý khủng hoảng, ngoại giao và đối thoại là rất cần thiết. Thời điểm hiện tại không được đánh dấu bằng chiến tranh“.

Tình trạng nợ và lạm phát

Các nước G20 nêu lo ngại về mức nợ đang tăng cao ở nhiều nước đang phát triển và mới trỗi dậy, nhất là ở một số quốc gia có thu nhập trung bình, dễ bị tổn thương.

Để đối phó, các Ngân hàng Trung ương của G20 nên tập trung vào cuộc chiến chống tình trạng lạm phát cao. G20 cũng tái khẳng định cam kết đối với việc áp dụng mức thuế tối thiểu cho các doanh nghiệp và các biện pháp chống trốn thuế. G20 cũng cam kết tăng năng lực sản xuất thuốc trên toàn thế giới.

Dù không đề cập đích danh Trung Quốc, nhưng G20 nhấn mạnh tầm quan trọng của tất cả các chủ nợ song phương, cả nhà nước và tư nhân, nên hợp tác nhau và cũng cần có một tình trạng minh bạch hơn, điều này cũng áp dụng cho các chủ nợ tư nhân và nhà nước.


Bối cảnh của vấn đề lo ngại là Trung Quốc đang cấp một khối lượng tín dụng khổng lồ cho các nước đang phát triển, hiện nay không ai có được một cái nhìn tổng quan về khối lượng nợ này. Hậu quả là một cuộc khủng hoảng mới về tài chính thế giới có thể sẽ xảy ra.

Kêu gọi một nền thương mại tự do cho thế giới

G20 cũng cam kết cổ vũ một nền thương mại tự do cho thế giới và hợp tác để bảo đảm chuỗi cung ứng không bị gián đoạn. G20 cũng tái khẳng định vai trò quan trọng của du lịch trong sự phục hồi kinh tế toàn cầu, tạo ổn định cho thị trường thực phẩm và tiếp tục thỏa thuận với Nga về xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine qua Biển Đen.

Biến đổi khí hậu

Bản Tuyên bố cũng nhắm tới cuộc họp COP 27 ở Ai Cập và cùng nhấn mạnh quan điểm về cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.

G20 cam kết thực hiện mục tiêu 1,5 độ và các nước công nghiệp phát triển sẽ trả 100 tỷ đô la hàng năm cho các nước nghèo. Điều này đòi hỏi cần có các biện pháp có ý nghĩa và hiệu quả và cam kết thực hiện của tất cả các quốc gia, cho dù phải tính đến các cách tiếp cận khác nhau.

Lavrov rời hội nghị Bali trước dự định

Đại diện Tổng thống Vladimir Putin ở hội nghị Bali, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã đề cập đến sự bảo đảm của Mỹ và Liên Âu. Ngoài ra, ông còn cho biết rằng Nga sẽ không cản trở việc chuyển giao ngũ cốc của Nga. Tuy nhiên, những điều này không để bị lệ thuộc các lệnh trừng phạt áp đặt cho Nga trong bối cảnh chiến tranh Ukraine.

Trước sự ngạc nhiên của các nhà đàm phán tham dự, sau khi trình bày quan điểm, Lavrow rời ngay phòng hội nghị mà không tham gia phần thảo luận.

Tình trạng cô lập ngoại giao của Nga

Khi đa số các quốc gia tham dự lên án cuộc chiến tranh xâm lược của Nga ở Ukraine, đây là một hiện tượng khá bất ngờ, nếu phải kể đến việc Trung Quốc cùng lên tiếng.

Trung Quốc và Nga là những nước đã từng kìm hãm các quyết nghị tại Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc. Trung Quốc đang là đồng minh gần gũi nhất với Nga trong những tháng gần đây. Ngày nay, tại Hội nghị Bali, Trung Quốc đã nhận ra vấn đề và cũng đứng về phía những nước chỉ trích Nga.

Đáng ngạc nhiên hơn là Trung Quốc đã tự giới hạn vị thế của mình trong việc lên án chiến tranh hạt nhân và mối đe dọa leo thang hạt nhân – ngay cả điều đó cho dù chung chung, nhưng ai cũng phải hiểu đó là một lời chỉ trích đối với Nga.

Đây là bước ngoặt, khi Trung Quốc đứng về phía phương Tây, có nghĩa là, muốn làm rõ vấn đề không thể nhầm lẫn, ai là người chịu trách nhiệm trong liên minh của hai chế độ độc tài và ai phụ thuộc vào ai.

Có thể hiểu rằng trong mới quan hệ này, Nga chuyên lo cung cấp năng lượng cho Trung Quốc, nhưng do hậu quả của cuộc chiến Ukraine, sự thay đổi cán cân quyền lực giữa hai cường quốc có thể xảy ra và phản ứng quyết liệt của phương Tây đối với diễn biến cuộc chiến đem lại sự thay đổi mang nhiều hệ quả mới và bất thường hơn trong thời gian sắp tới.

Nhưng Nga bị cô lập ngoại giao tại Hội nghị Bali, không có nghĩa là Nga sẽ bị cô lập về kinh tế.

Nước Nga đã không được ưa chuộng tại Hội nghị Bali. Tuyên bố Bali cho thấy rõ rằng Putin bị cô lập trong lĩnh vực ngoại giao và việc rời hội nghị sớm hơn dự định của Lavrov, là một phản ứng đối với điều này.

Đồng thời, có thể Nga không gây được thiện cảm ngay với Ấn Độ, Indonesia và Nam Phi. Nga phụ thuộc vào Trung Quốc, nhưng không phải là trường hợp ngược lại đương nhiên sẽ xảy ra.

Hiện nay, không nên đánh giá quá cao ý nghĩa chính trị của vấn đề này, bởi vì cô lập ngoại giao không nhất thiết đẫn đến cô lập kinh tế. Do đó, các quốc gia hiện cáo buộc Nga, nhưng đã không tham gia các lệnh trừng phạt của phương Tây và đã bắt đầu tách rời nền kinh tế của họ khỏi Nga.

Nếu không có Trung Quốc, Ấn Độ và những nước mua nguyên liệu thô khác của Nga, Nga sẽ suy sụp về mặt kinh tế. Nhưng đó sẽ là điều kiện tiên quyết để Nga chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine.

Nhưng hậu quả này vẫn chưa đến mức trầm trọng như vậy. Liệu Bản Tuyên bố Bali có phải là bước đầu tiên theo hướng này hay không, chúng ta vẫn còn nhiều thời gian hơn để theo dõi các chuyển biến kế tiếp.

[nguyenthanh]

Tại sao nhân loại cần dân chủ và một trật tự thế giới căn cứ trên luật quốc tế
Đào Tăng Dực
28-11-2022 Những quốc gia khác biệt, với cương thổ rõ rệt, nhưng xây dựng trên nền tảng dân chủ, sẽ đưa đến một cộng đồng nhân loại đặt nền tảng trên một hệ thống luật quốc tế nghiêm minh. Ngược lại, những quốc gia độc tài, độc đảng, sẽ đưa đến một trật tự thế giới xây dựng trên nền tảng bạo lực của kẻ mạnh.


Năm 2014, nhân loại đã chứng kiến Liên bang Nga dưới sự lãnh đạo của nhà độc tài Putin, ngang nhiên xâm chiếm và sát nhập bán đảo Crimea của Ukraine vào Liên bang Nga bằng vũ lực, bất chấp Ukraine là một thành viên chính thức của Liên Hiệp Quốc và sự kiện chính Liên bang Nga, như là hậu duệ của Liên Bang Xô Viết, đã long trọng ký kết tôn trọng tinh thần của Bản Hiến Chương Liên Hiệp Quốc.

Hành động này của Putin hoàn toàn đi ngược với tinh thần điều 2.1 của Hiến Chương Liên Hiệp Quốc như sau:

“Tất cả mọi thành viên trong những quan hệ quốc tế không thể sử dụng sự đe dọa hay sử dụng vũ lực chống lại sự vẹn toàn lãnh thổ hay tính độc lập chính trị của bất cứ quốc gia nào, hoặc dưới bất cứ hình thức nào đi ngược với những mục tiêu của Liên Hiệp Quốc”.


Cộng đồng quốc tế và NATO lúc đó chỉ phản ứng chiếu lệ. Ngoài một số cấm vận giới hạn đối với Nga, họ chỉ chú trọng đến việc huấn luyện binh pháp Tây phương và trang bị thêm cho quân đội Ukraine.

Trong khi đó, mặc dầu cư xử như một côn đồ trên trường quốc tế, nhưng uy tín của Putin lên cao tại Nga vì đã chiếm được bán đảo chiến lược Crimea với Hải cảng Quân sự Sevastopol, củng cố sức mạnh của Hải Quân Nga trên biển Hắc Hải.

Phản ứng quá dè dặt của NATO đã khiến Putin đánh giá thấp lòng yêu nước của nhân dân Ukraine, và ngày 24 tháng 2 năm 2022, Putin lại xua quân xâm chiếm toàn bộ Ukraine dưới chiêu bài một “chiến dịch quân sự đặc biệt” gồm khoảng 200.000 quân với xe tăng, thiết giáp, pháo binh và hải, lục, không quân tấn công 3 mặt. Miền bắc mượn đường Belarus nhằm đánh chiếm thủ đô Kiev, miền đông chiếm thành phố lớn thứ nhì Kharkiv và miền nam các tỉnh Luhansk, Donetsk, Zaporizhzia và Kherson, hầu tạo một hành lang chiến lược từ LB Nga và cắt đường Ukraine thông ra Hắc Hải.


Sau đó, vào ngày 30 tháng 9 năm 2022 Putin ngang nhiên đơn phương tuyên bố sát nhập 4 tỉnh Luhansk, Donetsk, Zaporishhia và Kherson với diện tích tổng cộng gần 100.000 cây số vuông vào LB Nga. Đồng thời, Nga cũng hăm dọa rằng bất cứ cuộc tấn công nào vào lãnh thổ Nga, kể cả các tỉnh vừa được sát nhập, sẽ bị coi là tấn công vào đất mẹ Nga thiêng liêng và họ có quyền tự vệ bằng vũ khí hạt nhân.

Câu hỏi chúng ta phải đặt ra là: Tại sao Hoa Kỳ, các quốc gia dân chủ khác trên thế giới chấp nhận tuân thủ những quy luật của công pháp quốc tế, nhất là điều 2.1 nêu trên của Bản Hiến Chương LHQ, không chiếm đoạt và sát nhập lãnh thổ của quốc gia yếu hơn, trong khi Liên bang Nga và Cộng sản Trung Quốc thì bất chấp?

Câu trả lời là: Lịch sử đã chứng minh rằng, có một tương quan nghiêm túc giữa tính dân chủ nội tại trong một quốc gia và phương thức hành xử của quốc gia đó trong bang giao quốc tế.

Một cách dễ hiểu, những quốc gia dân chủ hiến định, pháp trị và đa nguyên, tôn trọng nhân quyền và nhân phẩm của người dân, như Hoa Kỳ và các quốc gia dân chủ chân chính, có khuynh hướng tuân thủ luật quốc tế và tôn trọng chủ quyền của những quốc gia yếu hơn họ. Trong khi đó, các quốc gia độc tài độc đảng như LB Nga và CSTQ, đàn áp nhân quyền và coi thường nhân phẩm người dân, có khuynh hướng xem luật quốc tế như cỏ rác, dùng sức mạnh để xâm chiếm và sát nhập lãnh thổ các nước yếu hơn.

Lý do đơn giản là vì, tuy các quốc gia dân chủ bề ngoài dung túng nhiều khuynh hướng dị biệt, nhưng có một nền pháp trị bền vững nên rất ổn định. Trong khi đó, các quốc gia độc tài bề mặt phẳng lặng nhưng hàm chứa những bức xúc chưa bao giờ được giải quyết. Chính vì thế, các quốc gia độc tài vô cùng bất ổn. Lúc nào các nhà độc tài cũng phải gây chiến bên ngoài, nhân đó kêu gọi đoàn kết và tiêu diệt đối lập bên trong.

Hậu quả cho nhân loại là gì?

Đó là, càng nhiều quốc gia dân chủ chân chánh thì thế giới càng hòa bình thịnh vượng và luật quốc tế càng được tuân thủ nghiêm minh. Càng nhiều quốc gia độc tài độc đảng thì thế giới càng nhiều chiến tranh tang tóc và quy luật duy nhất sẽ là bạo lực của kẻ mạnh.

Chính vì thế, trách nhiệm của những công dân trong các quốc gia độc tài hiện tại trên thế giới như LB Nga, Trung Quốc, Bắc Hàn, Cuba, Iran và đối với chúng ta người Việt Nam, trong nước lẫn hải ngoại, già lẫn trẻ, nam lẫn nữ, bất kể tôn giáo hay chính kiến, là phải góp phần cho tiến trình dân chủ hóa đất nước, đạp đổ độc tài CSVN, hầu xây dựng một nền dân chủ hiến định, pháp trị và đa nguyên cho dân tộc.

Làm như thế, một mặt chúng ta giúp cho tổ quốc Việt Nam tươi đẹp hơn. Mặt khác, chúng ta cũng hoàn thành trách nhiệm như một công dân tốt của cộng đồng nhân loại.

[nhuvan]

Tại thủ đô Kyiv, đòn tấn công của Putin không làm giảm quyết tâm chống Nga

Washington Post
Tác giả: Liz Sly và Kostiantyn Khudov
Cù Tuấn, dịch
1-12-2022


Anastacia Osmolovska, trái, và Viktoria, phải, ghé vào một quán bar ở trung tâm Kyiv. Ảnh: Jedrzej Nowicki KYIV, Ukraine — Chiến tranh và mùa đông đã mang đến sự khốn khổ mới cho Kyiv sau một mùa hè dài tạm lắng. Chiến dịch tên lửa của Nga nhằm phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine làm sống lại những lo ngại đã giảm bớt sau khi các lực lượng Ukraine đánh đuổi quân đội Nga khỏi thủ đô vào mùa xuân.


Đợt tuyết rơi đầu tiên của mùa đã mang đến nhiệt độ âm cho một thành phố chìm trong bóng tối và lạnh giá bởi các cuộc tấn công.


Nhưng nếu mục tiêu của Tổng thống Nga Vladimir Putin là làm mất tinh thần dân chúng đến mức chấp nhận thỏa hiệp với Nga, thì ông ấy sẽ không thành công. Theo các cuộc phỏng vấn với người dân Kyiv, mối nguy hiểm và sự khó chịu dường như chỉ làm cho tâm thế của họ trở nên cứng rắn hơn, làm sâu sắc thêm quyết tâm tiếp tục chiến đấu.

Sinh viên kịch nghệ Anastacia Osmolovska, 20 tuổi, cho biết: “Thật khó khăn về mặt cảm xúc khi bạn ở nhà mà không có điện và bạn có thể nghe thấy tiếng còi báo động không kích. Việc này giống như khi bạn ở trong một lỗ đen sâu thẳm vậy”.

“Nhưng chừng nào Nga còn bắn tên lửa vào các thành phố của chúng tôi thì không có cách nào đàm phán với họ”, Osmolovska nói. “Chúng tôi phải kìm nén nỗi sợ và tiếp tục sống”.

Tên lửa bắn nhiều thành quen

Hầu hết cư dân Kyiv ít ra đã trở nên quen thuộc với mối đe dọa do tên lửa gây ra. Tiếng còi báo động không còn khiến mọi người vội vã chạy vào những nơi trú ẩn. Maria Birtec, 35 tuổi, cho biết khi đang nhâm nhi cà phê với một người bạn ở trung tâm Kyiv, mọi người rời khỏi cửa sổ để vào hành lang hoặc phòng bên trong, sau đó chờ xem có tiếng nổ nào không trước khi quyết định có di chuyển xuống hầm trú ẩn dưới lòng đất hay không.

Khi bắt đầu chiến tranh, con trai bà, Max, 4 tuổi, run rẩy và khóc khi nghe thấy tiếng nổ, bà nhớ lại. Giờ đây, cậu bé đã hét lên “Hãy giết Putin trong hầm của hắn ta” khi còi báo động vang lên và không có dấu hiệu sợ hãi nào. “Thằng bé giờ khá lỳ đòn”, Birtec nói.


Tuy nhiên, đối với một số người, các cuộc tấn công gây ra sự lo lắng liên tục. Hai cô con gái tuổi teen song sinh của Liliia Bolbat đã bị thương sau một cuộc tấn công bằng tên lửa vào tòa nhà chung cư của họ ở thành phố Mariupol phía đông trong cuộc xung đột 2014-2015. Cả gia đình này hiện đang sống ở Kyiv và các cuộc tấn công tên lửa gần đây đã làm sống lại những ký ức đau buồn.

Vào ngày 10 tháng 10, ngày mà tất cả người dân Kyiv đều ghi nhớ vì những quả tên lửa Nga dội xuống thủ đô đánh dấu sự khởi động của chiến dịch bắn phá mới của Nga, “hai con gái tôi đã căng thẳng đến mức nôn mửa và lên cơn sốt”, Bolbat nói. “Chúng đã nấp 12 giờ dưới tầng hầm. Tôi đã phải cho hai đứa uống thuốc an thần”.

Kể từ đó, hai cô gái thường xuyên ngủ ở hành lang căn hộ của mình đề phòng bị tên lửa tấn công. Họ chuẩn bị sẵn đèn pin, chăn và vài thanh kẹo sô cô la.

Nhưng các cô gái cho biết, họ thà chịu đựng nỗi sợ hãi còn hơn nhượng bộ quân Nga.

“Làm sao chúng tôi có thể thương lượng với họ khi họ đã phá hủy thành phố quê hương của chúng tôi?” Anhelina, một trong hai chị em sinh đôi, đề cập đến thành phố Mariupol, nơi họ sinh ra, bị đánh bom nặng nề và hiện do Nga chiếm đóng.


“Họ không xứng đáng nhận được bất kỳ sự thương cảm nào từ phía chúng tôi”, chị gái Karolina nghiến răng.

Vượt qua bóng tối

Trong khi đó, việc cắt điện tạo thêm những thách thức mới cho cuộc sống trong thời chiến. Chạy xuống tầng hầm trong bóng tối không phải lúc nào cũng an toàn hoặc khả thi đối với những người sống ở tầng cao nhất của các tòa tháp chung cư. Một số người đã ngừng sử dụng thang máy vì sợ thang mất điện đột ngột và nhốt họ bên trong.

Đối với những người sống dựa vào điện để sưởi ấm, tình trạng mất điện trở nên đặc biệt khắc nghiệt. Hội đồng thành phố Kyiv đã sẵn sàng các trung tâm sưởi ấm, nơi những người không có điện, có thể tụ tập để giữ ấm. Tuần trước, Tổ chức Y tế Thế giới cho biết: “Thời tiết lạnh có thể giết chết người”, đồng thời cảnh báo rằng, các cuộc tấn công vào nguồn cung cấp năng lượng “sẽ đe dọa tính mạng của hàng triệu người ở Ukraine”.

Nhưng Kyiv cũng đang thích nghi dần dần. Các cửa hàng báo cáo tình trạng đổ xô mua sạc dự phòng, bình ga nấu ăn, đèn pin và đồ lót giữ nhiệt. Các quán cà phê sử dụng đèn nhấp nháy chạy pin và phục vụ cà phê trong bình giữ nhiệt được pha sẵn trong những giờ tối khi máy pha cà phê espresso không hoạt động.


Những lời phàn nàn có vẻ không là gì, trong khi những người Ukraine sống ở các thành phố gần chiến tuyến đã phải chịu đựng những điều kiện tồi tệ hơn trong nhiều tháng, và những người lính Ukraine chiến đấu với quân Nga hiện đang phải nỗ lực sống sót trong các chiến hào dưới nhiệt độ đóng băng.

“Chúng tôi đã quen với điều đó”, Kostiantyn Bibliuk, 25 tuổi, nói khi nhâm nhi đồ uống với một người bạn tại quán bar Negroni ở trung tâm Kyiv, nơi có máy phát điện để giữ cho bảng hiệu đèn neon nhấp nháy trong thời gian mất điện. “Cắt điện không phải là cái giá quá lớn để trả cho việc chúng tôi được tự do”.

Cuộc sống tấp nập về đêm

Bất chấp tất cả, cuộc sống vẫn tiếp diễn ở Kyiv, thủ đô nổi tiếng với cuộc sống về đêm trước chiến tranh. Những ngày cuối tuần tràn ngập các sự kiện văn hóa — đọc thơ, hòa nhạc cổ điển, hợp đồng biểu diễn, chương trình hài kịch và ca hát — trong giới hạn giới nghiêm 11 giờ tối của thành phố này. Các nhà hàng và quán bar có máy phát điện mang đến một chỗ chơi vui vẻ thoải mái, tạm xa những ngôi nhà tối tăm, lạnh lẽo.

Olia Antypiuk, 23 tuổi, tham gia một cuộc hòa nhạc Vivaldi vào tháng 11, cho biết: “Chúng tôi phải tìm ra điểm sáng của cuộc sống vì hàng ngày chúng tôi vẫn xem tin chiến sự trên TV và đây là cách để nhớ rằng chúng tôi vẫn còn sống, rằng mỗi ngày đều có thể là ngày cuối cùng của chúng tôi”. Cô đang trong thời gian nghỉ phép, buổi hòa nhạc được thắp sáng bằng những ngọn nến chạy bằng pin trong trường hợp mất điện, và nghệ sĩ vĩ cầm chính đã chơi một cách hoàn hảo.

Antypiuk nói: “Những khó khăn đó chỉ củng cố tinh thần và mong muốn của chúng tôi là giành chiến thắng trước con lợn Putin”.

Có một cảm xúc khác vào buổi tối hôm sau ở sâu bên trong hệ thống tàu điện ngầm Kyiv, nơi trở thành hầm tránh bom cho hàng nghìn người khi có các cuộc tấn công tên lửa của Nga. Tuy nhiên, vào đêm này, nhà ga là địa điểm trình diễn của một trong những DJ hàng đầu của Ukraine, DJ Tapolsky, người đã trở về sau khi phục vụ ở vùng tiền tuyến phía đông Ukraine.

Anastacia Ilena, 23 tuổi, ôm hai người bạn đi cùng, cho biết: “Đôi khi bên ngoài rất đáng sợ nhưng chúng tôi vẫn muốn vui vẻ, gặp gỡ bạn bè và ôm nhau“.

“Thật đẹp khi chúng ta sống cuộc sống của chính mình”, cô nói, và tất cả họ lại ôm nhau.

Sau đó, họ trình diễn những bước nhảy của mình, trước những nhịp đập rộn ràng vang vọng, tranh nhau với tiếng gầm rú của các chuyến tàu điện ngầm đến và đi theo lịch trình.

“Hãy xem chúng tôi nhảy như thế nào!” cô ấy nói, xoay người một vòng. “Putin sẽ không bao giờ phá vỡ được tinh thần của chúng tôi”.

[mexanh]

Biểu tình giấy trắng: quả bom nổ chậm ở Trung Quốc
Nguyễn Quang Dy
7-12-2022 Chỉ hơn một tháng sau ngày bế mạc Đại hội Đảng lần thứ 20, một làn sóng biểu tình đã nổ ra tại Trung Quốc như một quả bom làm rung chuyển đất nước và chấn động thế giới. Xu hướng cực đoan và độc tài cá nhân của Tập Cận Bình, đặc biệt là chính sách “zero Covid”, đã kích hoạt quả bom nổ chậm. Tập Cận Bình đã bị đẩy vào thế lưỡng nan. Chưa rõ Bắc Kinh sẽ nhân nhượng hay đàn áp phòng trào biểu tình “giấy trắng” như Thiên An Môn.


Giọt nước tràn ly

Đời sống người dân Trung Quốc nói chung và tầng lớp trung lưu nói riêng đã được cải thiện đáng kể do sự phát triển kinh tế thần kỳ trong mấy thập kỷ. Theo quy luật, đời sống vật chất cao hơn sẽ thúc đẩy người dân muốn có đời sống tinh thần tốt hơn. Tuy về chính trị chưa dân chủ hóa, nhưng người dân sẽ ủng hộ chính quyền nếu cuộc sống của họ được đảm bảo. Nhưng chính sách “zero Covid” của Tập Cận Bình đã làm “giọt nước tràn ly”.

Một khi người dân đã bất bình nổi dậy phản đối chính sách “zero Covid” (là cái ngòi), họ sẽ đòi quyền tự do dân chủ bị bóp nghẹt (là cái gốc). Nói cách khác, đó là quy luật “cùng tắc biến”. Nếu “Zero Covid” là lý do thứ nhất (trực tiếp) thì vấn đề nhân quyền là lý do thứ hai (gián tiếp). Lý do thứ ba là đấu đá nội bộ vẫn tiếp tục sau khi Tập Cận Bình hạ nhục Hồ Cẩm Đào tại đại hội 20, và loại các nhân vật cải cách ôn hòa khỏi ban lãnh đạo.


Một nguyên nhân khác là truyền thống đấu tranh của người Trung Quốc. Phong trào “biểu tình dù” ở Hong Kong (2019) tuy đã bị chìm đi vì đại dịch Covid, nhưng tinh thần đấu tranh đòi tự do dân chủ của họ vẫn còn sống. Phong trào đấu tranh đòi tự do dân chủ của sinh viên Trung Quốc tuy bị đàn áp đẫm máu tại quảng trường Thiên An Môn (6/1989), nhưng tinh thần của họ vẫn sống trong lòng người dân Trung Quốc như một di sản.

Trong bối cảnh thế giới đang thay đổi sâu rộng vì tác động to lớn của đại dịch Covid và cuộc chiến tranh Ukraine, người dân Trung Quốc dù muốn hay không cũng buộc phải suy nghĩ về tương lai của Trung Quốc và Đài Loan. Sau mấy ngày đầu tham gia biểu tình, người dân đã “vượt qua nỗi sợ hãi”, và tạo ra sự khác biệt. Thông điệp của họ đã có màu sắc chính trị, đòi “Tập Cận Bình từ chức” và đòi “đảng cộng sản thoái lui”.


Sau vụ hỏa hoạn làm chết 10 người ở thành phố Urumqi, Tân Cương (24/11/2022) do lệnh phong tỏa, các cuộc biểu tình đã lan nhanh tới 51 điểm tại 24 tỉnh/thành phố, và 50 trường đại học khắp Trung Quốc (gần một nửa nước). Rút kinh nghiệm phong trào “biểu tình dù” tại Hong Kong (năm 2019) người dân Trung Quốc đã có sáng kiến dùng “giấy trắng” làm biểu tượng. Một số nước khác bắt đầu lo ngại về “hiệu ứng domino”.

Đến cuối tháng 11/2022, lệnh phong tỏa đã nhốt 530 triệu người (40 % dân số). Nhiều người dân bị chết vì thiếu chăm sóc y tế kịp thời hoặc vì đói. Trong khi đó, Tập Cận Bình chỉ quan tâm đến đến thành tích “zero Covid” để củng cố quyền lực. Nay người biểu tình không chỉ đòi bỏ phong tỏa mà còn đòi “Tập Cận Bình từ chức”. Một số người dân đã bị bắt. (The Chinese Dream Denied, Vivian Wang, New York Times, December 4, 2022).

Các biện pháp mà chính quyền sử dụng để đàn áp làn sóng biểu tình “giấy trắng” không chỉ có bạo lực mà còn cả dữ liệu lớn để xác định, theo dõi, và kiểm soát. Đó là kỹ thuật giám sát đã được phát triển để đàn áp phong trào dân chủ ở Hong Kong. Phong tỏa không chỉ tước quyền tự do của dân, mà còn làm thiệt hại nền kinh tế. (Quash the white paper-Xi’s Chinese dream turns nightmare, Katsuji Nakazawa, Nikkei, December 1, 2022).

Quả bom nổ chậm

Lâu nay chính quyền đã có thỏa thuận ngầm (social contract) với người dân. Để bù vào những hạn chế về tự do dân chủ, người dân Trung Quốc được hưởng lợi từ sự ổn định và cuộc sống vật chất dễ chịu (comfort). Nhưng xu hướng cực đoan, đặc biệt là chủ trương “zero Covid” của Tập Cận Bình đã làm người dân bức xúc và thất vọng (frustration). Chính quyền một số nơi như Quảng Châu đã phải nới lỏng phong tỏa để xoa dịu người dân.

Trong tương lai, dù có nới lỏng chủ trương “zero Covid”, thì xu hướng cực đoan của chính quyền chắc không thay đổi, nhằm kiểm soát chặt người dân (social control). Trong bối cảnh nhà nước muốn kiểm soát mọi thứ (the state is everywhere) thì xu hướng “bất tuân dân sự” (civil disobedience) chắc sẽ gia tăng. Vì vậy, không biết chính quyền sẽ làm thế nào để có thể xoa dịu dân chúng và duy trì được “thỏa thuận ngầm” (social contract).


Nay người dân Trung Quốc không chỉ đòi bỏ phong tỏa mà còn đòi quyền tự do ngôn luận. Tuy các cuộc biểu tình chưa đủ mạnh để buộc chính quyền phải thay đổi về chính trị, nhưng nó đang tạo ra tiền đề đó. Trong khi những người ôn hòa chỉ muốn thay đổi chủ trương “zero Covid”, những người cấp tiến muốn có chính phủ và lãnh đạo khác. (The protests rocking China, Daria Impiombato and Vicky Xiuzhong Xu, ASPI, December 3, 2022).

Động thái đó đặt ra một câu hỏi chưa từng có: liệu Tập Cận Bình sau Đại hội 20, có chịu nhân nhượng người dân hay sẽ thẳng tay đàn áp biểu tình như một Thiên An Môn thứ hai? Khi lệnh phong tỏa bắt đầu cách đây gần ba năm ở Vũ Hán, một vài cuộc biểu tình nhỏ đã nổ ra, song hầu hết người dân lúc đó cho rằng chính sách phong tỏa “zero Covid” là hợp lý. Nhưng sau ba năm, lệnh phong tỏa và xét nghiệm đã đẩy người dân tới đường cùng.

Chính quyền đã nhận thức được phong tỏa góp phần đáng kể vào những khó khăn kinh tế của Trung Quốc. Nhưng họ sai lầm khi cho rằng đây là nguyên nhân chính hoặc duy nhất dẫn đến tình trạng xơ cứng của đất nước. Thực tế là suy thoái đã bộc lộ những vấn đề cấu trúc sâu xa hơn, và để khắc phục thì lãnh đạo Trung Quốc phải có tầm nhìn xa và táo bạo hơn. (Xi Versus the Street, Ian Johnson, Foreign Affairs, November 30, 2022).


Các cuộc biểu tình chống chủ trương “zero-Covid” đã làm Tập Cận Bình mất thể diện. Có thể nói đó là sự thách thức nghiêm trọng nhất đối với quyền lực của ông kể từ khi lên cầm quyền cách đây một thập kỷ. Một số phản đối chủ trương phong tỏa kéo dài, đã nhắm vào cá nhân Tập. Tại Thành Đô, những người biểu tình nói rõ: “Chúng tôi không muốn một hệ thống chính trị hay một lãnh đạo suốt đời. Chúng tôi không muốn một hoàng đế”.

Thành công của Tập Cận Bình trong việc đối phó với Covid-19 là một phần quan trọng để tạo ra “huyền thoại” về ông. Chủ trương “zero Covid” phản ánh xu hướng độc tài cá nhân của Tập muốn kiểm soát tất cả. Vì vậy, đối phó với Covid-19 thành công sẽ là dấu ấn của một người hùng được đầu tư quá nhiều quyền lực. (Xi Jinping’s pandemic triumphalism returns to haunt him, Gideon Rachman, Financial Times, November 28, 2022).

Theo giáo sư MinXin Pei, Tập Cận Bình đã lãnh đạo Trung Quốc vượt qua thời kỳ nguy hiểm với quyền lực không bị kiểm soát, và điều đó có thể gây ra xung đột trong nội bộ và cản trở cách quản trị hiệu quả. Vì vậy, chiến thắng của Tập trong trận đấu quyết định tại Đại hội Đảng lần thứ 20 không đảm bảo cho thắng lợi của ông trong tương lai. (Xi Jinping and the Paradox of Power, Minxin Pei, Foreign Affairs, November 21, 2022).

Lời cuối

Các chuyên gia về Trung Quốc cho rằng cách mạng văn hóa đã để lại di sản như những “quả bom nổ chậm”. Quả bom đó đã phát nổ tại quảng trường Thiên An Môn (6/1989) khi chính quyền dùng bạo lực đàn áp sinh viên được phái cải cách (Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương) ngầm ủng hộ. Mỹ và phương Tây tuy phản đối nhưng vẫn chủ trương “can dự xây dựng” với hy vọng Trung Quốc sẽ dân chủ hóa. Đó là sai lầm và ngộ nhận.

Khi Tập Cận Bình bộc lộ xu hướng độc tài, hiếu chiến, thách thức trật tự của phương Tây, thì Mỹ đã tỉnh ngộ. Dưới thời Donald Trump và Joe Biden, Mỹ và phương Tây đã tăng cường liên kết để chống lại sự trỗi dậy của Trung Quốc như đối thủ chiến lược chính. Nay phản ứng của Mỹ và phương Tây với Trung Quốc về đối nội (đàn áp biểu tình) và đối ngoại (đe dọa Đài Loan và lấn chiếm Biển Đông) khác với thời Thiên An Môn (1989).

Thật trớ trêu khi thần tượng của Tập là Mao đã từng viết rằng “trên một trang giấy trắng không tì vết, người ta có thể viết những dòng chữ mới đẹp nhất, và vẽ những bức tranh mới đẹp nhất”. (On a blank sheet of paper free from any mark, the freshest and most beautiful characters can be written, the freshest and most beautiful pictures can be painted.” (Xi’s Shattered Illusion of Control, Orville Schell, Foreign Affairs, December 5, 2022).

Tuy các cuộc biểu tình chưa phải là “bước ngoặt lịch sử” (historical tipping point) nhưng nếu chính quyền dùng bạo lực đàn áp sẽ xô đẩy Trung Quốc đến bước ngoặt đó. Tập Cận Bình không phải là người dễ chấp nhận “sự phạm thượng” (lèse majesté) và chắc không bỏ qua. Các cuộc biểu tình cũng nhắc nhở chúng ta rằng người dân không chỉ cần ăn, mua sắm và giải trí, mà họ không muốn bị phong tỏa, kiểm soát, bắt nạt, và giam giữ.

Tham khảo

1- Xi Jinping and the Paradox of Power, Minxin Pei, Foreign Affairs, November 21, 2022

2- Xi Jinping’s pandemic triumphalism returns to haunt him, Gideon Rachman, Financial Times, November 28, 2022

3- Xi Versus the Street, Ian Johnson, Foreign Affairs, November 30, 2022

4- Xi Jinping in His Own Words, Matt Pottinger, Matthew Johnson, and David Feith, Foreign Affairs, November 30, 2022

5- Quash the ‘white paper’ – Xi’s Chinese dream turns nightmare, Katsuji Nakazawa, Nikkei, December 1, 2022

6- China’s Covid Crisis Is a Mess of Xi Jinping’s Own Making, Kaush Arha, National Interest, December 3, 2022

7- The protests rocking China, Daria Impiombato and Vicky Xiuzhong Xu, ASPI, 3 Dec, 2022

8- The Chinese Dream Denied, Vivian Wang, New York Times, December 4, 2022

9- Xi’s Shattered Illusion of Control, Orville Schell, Foreign Affairs, December 5, 2022

Bình Luận từ Facebook

[saohom]

Volodymyr Zelenskyy có giọng điệu thách thức sau cuộc gặp tại Nhà Trắng với Joe Biden
Cù Tuấn, dịch

22-12-2022


Volodymyr Zelenskyy phát biểu trước một cuộc họp chung của Quốc hội, với phó tổng thống Hoa Kỳ Kamala Harris, bên trái, và Nancy Pelosi, Chủ tịch Hạ viện, phía sau ông. Ảnh: AP
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã đưa ra một giọng điệu thách thức tại Nhà Trắng hôm thứ Tư, đặt câu hỏi liệu Kiev có bao giờ có thể đạt được “hòa bình chính đáng” với Matxcơva hay không và thúc ép Joe Biden gửi thêm vũ khí để duy trì nỗ lực chiến tranh của Ukraine trong suốt mùa đông.


Tổng thống Mỹ đã xuất hiện chung với Zelenskyy, người có chuyến công du tới Washington lần đầu tiên kể từ cuộc xâm lược của Nga, để giới thiệu khoản hỗ trợ mới trị giá 1,85 tỷ đô la, bao gồm cả hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot được mong đợi từ lâu. Ông đảm bảo với người đồng cấp Ukraine rằng Washington sẵn sàng sát cánh bên Kiev “chừng nào còn cần thiết”.

Zelenskyy đã hết sức cảm ơn tổng thống Mỹ và người dân Mỹ, và trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục, ông đã cho Biden xem một chiếc huân chương quân sự mang tính biểu tượng cao từ một người lính tiền tuyến chỉ huy một đơn vị được trang bị hệ thống pháo di động do Mỹ cung cấp .

Nhưng sau gần 4 giờ gặp gỡ tại Nhà Trắng, đã có một số dấu hiệu căng thẳng giữa hai vị Tổng thống ngay cả trong những lời khẳng định nồng nhiệt về sự đoàn kết.

Việc Zelenskyy đặt câu hỏi liệu ông có thể đạt được “hòa bình chính đáng” với Tổng thống Nga Vladimir Putin hay không sau khi Biden và các quan chức Mỹ công khai lập luận rằng nhà lãnh đạo Ukraine đang tìm kiếm chính điều đó.


“Đối với tôi trong tư cách là một tổng thống, ‘hòa bình chính đáng’ là không thỏa hiệp”, ông nói khi đứng cạnh Biden trong cuộc họp báo ở Phòng phía Đông của Nhà Trắng.

Ông nói thêm: “Không thể có bất kỳ ‘hòa bình chính đáng’ nào trong cuộc chiến áp đặt lên chúng tôi, đồng thời cho biết Kyiv sẽ không đồng ý với bất kỳ điều gì trừ việc Nga phải trả lại toàn vẹn lãnh thổ và “hoàn trả mọi thiệt hại do sự xâm lược của Nga gây ra”.

Ngoài ra, Biden đã tìm cách xoa dịu yêu cầu của Zelenskyy về việc trang bị nhiều vũ khí hơn nữa, lập luận rằng nỗ lực cung cấp các hệ thống vũ khí mà có “sự khác biệt về cơ bản” có thể có nguy cơ phá vỡ liên minh các nước phương Tây mà Mỹ đang thúc đẩy duy trì.

Tuy nhiên, sự xuất hiện tại Nhà Trắng của hai đồng minh thời chiến ở Washington – Zelenskyy mặc quần dài và áo nỉ màu xanh lá cây quân đội theo thông lệ, Biden đeo cà vạt sọc xanh lam và vàng, màu quốc kỳ của Ukraine – là một sự thể hiện ấn tượng về sự đoàn kết của hai nhà lãnh đạo quốc gia, mà đã đặt tương lai của đất nước họ vào việc làm một kẻ thù chung là Nga phải chảy máu.


Zelenskyy đến Washington ngay sau khi chính quyền Biden công bố khoản hỗ trợ vũ khí sát thương mới trị giá 1,85 tỷ đôla cho Kiev, bao gồm cả hệ thống Patriot tiên tiến.

Chuyến thăm của Zelensky vào ngày thứ 300 của cuộc chiến diễn ra vào thời điểm quan trọng trong cuộc xâm lược của Nga. Các quan chức ở Kiev đã cảnh báo Matxcơva đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công mùa đông có thể xảy ra khi Ukraine chống lại các cuộc tấn công của Nga trên hai mặt trận: trên mặt đất, nơi các cuộc giao tranh ác liệt giữa các lực lượng bộ binh đang diễn ra và trên bầu trời, nơi Matxcơva đã dồn dập tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng của Ukraine.

Vũ khí phương Tây sẽ rất quan trọng đối với khả năng duy trì phòng thủ của Ukraine. Kiev từ lâu đã tìm kiếm hệ thống Patriot, hệ thống mà các nhà phân tích cho rằng sẽ là sự bổ sung mạnh mẽ cho hệ thống phòng không của đất nước này, mặc dù nó sẽ không mang lại an toàn ngay lập tức trước các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga đang phá hủy cơ sở hạ tầng điện của Ukraine.

Một quan chức quốc phòng cấp cao của Mỹ cho biết Patriot sẽ bổ sung cho các loại vũ khí khác đã được Mỹ và các đồng minh NATO cung cấp.

“Đối với phòng không, không có viên đạn bạc nào”, quan chức này nói. “Patriot sẽ bổ sung cho một loạt khả năng phòng không tầm trung và tầm ngắn mà chúng tôi và các đồng minh đã cung cấp trong các gói tài trợ trước đó.”

Quân đội Ukraine sẽ cần vài tháng huấn luyện trước khi họ có thể sử dụng thành công hệ thống này, quan chức này cho biết.

Chính quyền Biden đã tìm cách sử dụng chuyến thăm này để thể hiện sự ủng hộ của Mỹ đối với Ukraine khi đất nước này đang bước vào một mùa đông khắc nghiệt. Joe Biden và bà vợ Jill đã bắt đầu cuộc họp tại Nhà Trắng bằng cách chào Zelenskyy bên ngoài cổng phía nam không lâu sau khi nhà lãnh đạo Ukraine hạ cánh bên ngoài Washington trên một chiếc máy bay của lực lượng không quân Mỹ, bay đến Căn cứ chung Andrews ở Maryland từ Ba Lan.

Cuối ngày, Zelenskyy cũng phát biểu tại một phiên họp chung của Quốc hội trước khi trở về Kiev.

Ngoài hệ thống Patriot, Mỹ cũng tuyên bố sẽ lần đầu tiên chuyển giao các loại vũ khí tấn công trực tiếp chung, giúp chuyển đổi các loại vũ khí không dẫn đường thành “bom thông minh”, cho phép quân Ukraine nhắm mục tiêu chính xác hơn vào các vị trí quân sự của Nga.

Mỹ sẽ huấn luyện quân đội Ukraine về hệ thống Patriot, có thể là ở Đức, trong nhiều tuần trước khi hệ thống này đến Ukraine. Dự kiến sẽ mất một thời gian trước khi hệ thống này có thể hoạt động trên chiến trường.

Quốc hội Mỹ cũng chuẩn bị bỏ phiếu trong tuần này về một dự luật chi tiêu bao gồm 45 tỷ đôla bổ sung cho Kiev. Mỹ đã cam kết hỗ trợ quân sự, kinh tế và nhân đạo hàng chục tỷ đôla cho Ukraine kể từ khi Nga xâm lược nước này vào tháng Hai.

Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện đã gợi ý rằng việc thông qua viện trợ bổ sung cho Kiev sẽ khó khăn hơn vào năm tới khi họ nắm quyền kiểm soát Hạ viện Mỹ.

Điện Kremlin hôm thứ Tư cho biết họ không mong đợi bất kỳ sự phát triển hoặc thay đổi tích cực nào trong quan điểm của Kiev về các cuộc đàm phán hòa bình sau chuyến thăm của Zelenskyy tới Washington.

“Việc cung cấp vũ khí cho Ukraine vẫn tiếp tục và phạm vi của chúng đang được mở rộng. Điều này dẫn đến xung đột trầm trọng hơn và không mang lại điềm lành gì cho Ukraine”, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói.