Tạp Ghi , Chuyện Phiếm , Chuyện Vui Hàng Ngày

[nguyenthanh]

Dân Nam Hàn tạ ơn nhà nước Bắc Hàn
Lâu nay mình cứ tưởng dân Mỹ ăn mừng lễ Tạ Ơn lớn nhất thế giới, hóa ra không phải vậy. Nam Hàn mới là nước đoạt giải quán quân về môn ăn mừng ngày lễ mang đầy tính làm người ăn ở có hậu này.

Mình khám phá ra điều “kỳ diệu” này là nhờ hôm rồi, sau ngày Lễ Thanksgiving, mình ghé tiệm tạp hóa của một người Đại Hàn ở gần nhà, nơi mình hay lẻn vợ đến mua lon bia Hai-ni-ken về nhâm nhi để lấy khí thế vào Anh Tẹc Nét nghiên cứu tư tưởng bác Hồ, là cái khoản mụ vợ mang dòng máu Ngụy… Văn Thà của mình cho là thứ hồ đồ, đụng vô làm chi cho phí thì giờ, thà ở không, nếu có “ngồi buồn” thì bắt chước ông già gân Trần Văn Hương, “gãi háng cho dái lăn tăn”; còn hơn là lên mạng lăn tăn với Bác.

Mình ngạc nhiên: ngày lễ đã qua cả tuần nay rồi, sao nhà ông Đại Hàn vẫn còn đầy không khí… tạ ơn; ông còn chào mình “Happy Thanksgiving” nữa chứ. Ông chủ tiệm nhận ra sự ngạc nhiên nơi đôi mắt mình, liền giải thích ngay:

– Dân Nam Hàn chúng tôi ăn mừng dài dài cả tháng để tạ ơn nhà nước Bắc Hàn đã không “giải phóng” Miền Nam như Cộng Sản Việt Nam.

Nghe ông này giải thích, mình càng ngạc nhiên hơn. Bức xúc quá, mình không biết phản ứng thế nào, bèn nhìn xuống hai bàn chân, thấy bốn mắt cá cũng trố ra nhìn lên mình, khiến mình sáu mắt nhìn nhau thắc mắc, chẳng hiểu ông Nam Hàn nói như vậy nghĩa là gì.

Ông “Kim chi” này không biết mình là dân Việt kiều yêu nước CS, không sợ mất đi một lão thành cách mạng, à quên, lão thành khách hàng chuyên tiêu thụ bia Hai-ni-ken cho ông từ chục năm nay, nên tỉnh bơ, tự nhiên như người Hà Nội; ông nói mà không biết người nghe (là mình) bị chạm nọc:

– Nghĩ mà thương cho người Việt miền Nam các anh. Nếu không bị Miền Bắc giải phóng thì chí ít, ngày nay họ cũng ngang hàng như Nam Hàn của chúng tôi. Anh biết trước 1973, tôi là lính của Sư đoàn Bạch Mã của Nam Hàn đã tham chiến ở VN, tôi biết rõ trình độ Việt Nam Cộng Hòa ngày đó, nói chung còn tiến bộ hơn Nam Hàn chúng tôi. Thế mà bây giờ VN thua xa Nam Hàn chúng tôi như anh thấy.

Sỡ dĩ Nam Hàn chúng tôi được như hôm này là vì được yên ổn làm ăn, không bị Bắc Hàn vào giải phóng. Anh còn lạ gì hậu quả của Miền Nam phải gánh chịu suốt 20 năm chiến tranh, và sau chiến tranh thì ôi thôi, lại càng bi thảm: mọi thứ họ cố sức tạo dựng được trong hoàn cảnh thù trong giặc ngoài, đầy dẫy khó khăn, đều bị xóa sạch.

Mình đang đắng nghẹn cứng cuống họng, chưa biết xoay xở ra sao để giải thích cho ông Củ Sâm ý nghĩa cao cả của cuộc chiến tranh thần thánh mà Bác và Đảng đã hy sinh hàng triệu sinh linh người Việt hai miền để có được Mùa Xuân Đại Thắng 1975, giải phóng Miền Nam hoàn toàn, mang về Bắc hàng tỷ tỷ đủ loại chiến lợi phẩm, trong đó có con búp bê biết nhắm mở mắt mà nhà báo Huy Đức đè cập trong cuốn sách “Bên Thắng Cuộc”. Thì ông Nam Hàn nói tiếp:

– Như anh biết đó, nước Đại Hàn, cũng y hệt như Việt Nam, bị chia cắt làm hai. Miền Nam theo chế độ Tư Bản, Miền Bắc theo chế độ CS. Nếu Bắc Việt Nam cứ để yên cho Miền Nam như Bắc Hàn để yên cho Nam Hàn, thì ngày nay dân Việt Nam cần gì phải đánh đường sang tận Nam Hàn để, thứ làm thuê, thứ học hỏi. Chỉ cần nhờ ngay người Việt Miền Nam là… có khi còn văn minh tiến bộ hơn Nam Hàn nếu không bị giải phóng nó hành.

Nghe nói đến đó, mình ù cả hai tai, định nói với ông, thôi từng đó đủ rồi, nhưng chủ tiệm nói tiếp:

– Anh thấy đó, đã 40 năm rồi mà dân Miền Nam vẫn còn oán CS Miền Bắc vì khi không họ đang tự do hạnh phúc, đang trên đà phát triển, tự dưng Miền Bắc vào phá nát đến nỗi ngày nay trình độ thua cả hai nước Miên Lào mà ngày xưa thua họ xa về mọi mặt. Ngược lại Nam Hàn được như ngày nay là nhờ CS Miền Bắc để yên cho chúng tôi.

Mình hết biết chui đi đâu thì ông Nam Hàn tiếp tục:

– Mấy chục người Mỹ hồi mới đến Tân Lục Địa chỉ nhờ dân Da Đỏ cung cấp cho thức ăn và bày cho cách trồng trọt để cứu đói sinh tồn mà đến nay họ còn tạ ơn như vậy. Huống chi dân Nam Hàn ngàn nay được giàu có, tiến bộ, văn minh, được cả thế giới, nhất là Việt Nam, trọng vọng như như vầy. cũng là nhờ người anh em Bắc Hàn không nỡ vào giải phóng như VN. Nên anh đừng ngạc nhiên khi thấy dân Nam Hàn chúng tôi ăn mừng lễ Thanksgiving lớn và lâu hơn cả người Mỹ là vậy. Tạ Ơn Bắc Hàn đã không giải phóng Nam Hàn.

Đến đây mình chẳng còn thiết tha gì đến bia rượu gì nữa. Định chào ông chủ quán ra về tay không thì chủ quán chạy lại quầy xách lại cho mình nguyên cả một thùng bia Hai-ni-ken loại 24 chai, nói:

– Tôi biếu anh, xin được chia sẻ với anh niềm vui của dân Nam Hàn chúng tôi may mắn không bị người anh em phía Bắc giải phóng như dân Việt miền Nam của anh.

Mình không ưa những gì ông Đại Hàn so sánh Đại Hàn với Việt Nam, nhưng mình vẫn ưa thùng Hai-ni-ken ông biếu không cho không, nên hồ hởi phấn khởi nói cảm ơn người chủ tiệm và phóng mau lên xe.

[thuyduong]

Nỗi buồn cuối năm, nỗi buồn cuối đời


Tạp ghi Huy Phương
Câu chuyện đi thăm Tướng Đỗ Kế Giai tại một nhà dưỡng lão ở Garland, Texas, đã ám ảnh tôi suốt một đêm khó ngủ. Đó là một buổi chiều Chủ Nhật vào cuối Tháng Mười Hai Dương Lịch, trời đã bắt đầu se lạnh, bãi đậu xe trống vắng bóng xe, gần như không có một người khách thăm viếng. Nhưng ông bà cụ già, ngồi trên xe lăn, dồn ra phòng khách, trên lối đi vào, với đôi mắt đờ đẫn không nhìn ai, hay gục mặt nhìn xuống thân mình, trong thói quen chờ đợi, hy vọng có một người thân của mình hiện ra trên ngưỡng cửa với một nụ cười, bó hoa hay món quà trên tay.


Tôi biết trên thế giới Tây phương có nhiều đứa con không dám đi du lịch xa, vì sợ con mèo, con chó hay bầy cá ở nhà không ai cho chúng ăn hay săn sóc, nhưng cha mẹ già thì đã có những nhà dưỡng lão. Thậm chí trong tình vợ chồng, người vợ còn mạnh khỏe, siêng đi lễ hay lên chùa, nhưng chồng thì cô đơn, trên chiếc xe lăn trong một nhà già quạnh hiu nào đó.

Chúng ta có bao nhiêu lý do để bào chữa, biện minh cho việc bỏ bê cha mẹ già trong một cơ quan y tế, được cho ăn mỗi bữa, áo quần có người giặt, vài ba ngày được đẩy xe vào phòng tắm, trần truồng và được cô y tá hay một nam nhân viên dội nước, xát xà phòng, vo đầu. Những việc săn sóc này dù có mang chút tình người đi nữa thì cũng là những công việc hằng ngày bắt buộc, thương ghét hay xúc động chỉ là những cảm tính vô ích.

Có những đứa con nại cớ bù đầu với công việc ở sở, và việc con cái bếp núc ở nhà nên không có thời gian dành cho cha mẹ già, đành phải đưa cha mẹ vào nhà dưỡng lão. Gần đây người ta lên tiếng hoan nghênh những người phụ nữ hy sinh lợi tức để ở nhà toàn thời gian chăm nom, săn sóc con cái, nhưng nào có ai nghe chuyện có những đứa con bỏ việc làm vì còn cha mẹ cần sự giúp đỡ lúc về già! Người ta thường kêu than không có thời giờ, “đầu tắt, mặt tối” nhưng còn có thời gian mua sắm trong các cửa hàng thời trang, mất một hai tiếng đồng hồ trong gym mỗi ngày, năm giờ cho một chương trình ca nhạc ở sòng bài, không tính thời giờ đi về. Đó là chưa kể thời gian “bắt buộc” phải ngồi trước máy điện toán, vào Facebook, hay trao đổi tin nhắn với bạn bè.

Người ta có thể mỗi năm tổ chức những chuyến du lịch bắt buộc, ra ngoài để mở tầm mắt trước thế giới, nhưng “nhắm mắt” làm ngơ về một lần sắp xếp thời gian đi thăm cha mẹ già.

Ngày xưa một người mẹ nuôi được năm mười đứa con, ngày nay cả năm mười đứa con không nuôi nổi được một mẹ, phải chăng vì vậy mà phải đẩy mẹ vào nhà dưỡng lão, để cho những người xa lạ trông coi. Ở đây có khi mẹ thiếu ăn, cơ thể mất nước, dơ bẩn trong mớ phân và nước tiểu, bị đối xử tàn tệ, cũng chẳng hề ai biết đến. Ngày xưa “bên ướt mẹ nằm, bên ráo con lăn,” không có bậc cha mẹ nào có thể ngoảnh mặt trước cảnh con đói khát hay bị lăng nhục bởi một người khác.

Con biết giờ đây, “một ông già bằng ba đứa trẻ” cha “lẩm cẩm” bước đi, và mẹ phải nương lưng nhờ gậy chống.

Xưa kia khi các con còn thơ ấu, thân xác chưa trưởng thành và tâm hồn con yếu đuối, điều một điều hai vẫn là mẹ. Một đứa trẻ có thể biết lạnh, biết nóng, biết đói, biết khát, biết đau, nên khóc la, nhưng chóng quên, khóc đó rồi cười đó. Trái lại, một ông già còn biết buồn, biết tủi thân, biết xót xa mà chỉ biết gậm nhấm mang lấy nỗi buồn của riêng của mình, nên tuổi già cũng cần chăm sóc, gần gũi, ân cần như là một đứa trẻ, có khi còn hơn thế nữa!

Thói quen của người đời, người ta thường hỏi nhau có được mấy con, mấy ai quan tâm xem song thân còn hay mất! Đối với cha mẹ, con là tất cả, nhưng đối với con, cha mẹ là một thứ quá khứ cần xếp lại.

Ngày xưa, niềm vui của cha mẹ là nghe tiếng đứa con chập chững bi bô, hay toét miệng cười, ngày nay cha mẹ về già, các con ở xa, chỉ mong nghe tiếng điện thoại reo vui vào những ngày lễ, Tết, và đầu điện thoại bên kia có tiếng nói: “Mẹ ơi!” hay “Mẹ đó hả?”Trong cái tổ ấm cúng ngày xưa, và là cái tổ trống hoác ngày nay, khi các con đã đi xa, những cái phòng của các con vẫn để trống, biết đâu có ngày con về thăm bố mẹ. Con búp bê bằng nhựa, con gấu nhồi bông vẫn còn trên chiếc dương cầm phủ bụi của con gái, tủ sách, nhiều giải thưởng và những lá cờ kỷ niệm của trường đại học vẫn còn gắn trên bức tường trong phòng đứa con trai. Và ngôi vườn kia, đã đầy lớp lá vàng vào Thu hay phủ tuyết mùa Đông, cái ghế xích đu ngoài vườn ngày trước con thích ngồi, vẫn rung khẽ cùng cơn gió nhẹ.

Nhiều lúc cha mẹ muốn bán ngôi nhà cũ đầy ắp kỷ niệm, nhiều phòng, để đi tìm một cái condo, nhưng cứ nghĩ khi con về, và còn những đứa cháu nữa, sẽ ở đâu?

Cha mẹ Việt Nam tự an ủi, ru mình bằng bốn tiếng “nước mắt chảy xuôi” là mọi chuyện đều cho qua, nhận thức đời sống một phần cũng cho là duyên, là phước. Phải chi cha mẹ như cha mẹ nơi quê người, không hề lưu luyến, bịn rịn, ngay từ lúc đứa con đã trưởng thành rời mái ấm ra đi.

Nhưng có lẽ mọi điều không phải như vậy, dù bên trời Tây hay bên phương Đông.

Chúng tôi vừa được xem một đoạn phim rất ngắn kể chuyện một người già cô đơn ở phương Tây.

Những ngày lễ lớn năm nay, cô con gái tin cho biết là cô không về thăm cha được vì bận việc. Ông cụ lủi thủi một mình, cô đơn trong căn nhà nhỏ với những bữa cơm lặng lẽ hàng ngày. Nhưng rồi, cô con gái nhận được tin cha mình qua đời đột ngột, cô thu xếp cùng chồng trở về nhà.

Trên bậc cửa, cô thấy người cha thân yêu của cô hiện ra với tấm lưng còng và mái tóc bạc phơ. Cô bật khóc. Phải chăng vì nghe tin cha chết, cô mới trở về, trong khi còn sống, người cha cần có con, thì không có cô bên cạnh.

Nhưng cũng còn may. Cách đây mười mấy năm ở Paris, vào mùa Hè, có một trận nóng kinh khủng giết hàng trăm cụ già trong nhà dưỡng lão. Nhà nước thông báo cho những đứa con trở về lo chôn cất. Nhưng chúng, nhiều đứa đành xin lỗi, vì đang kẹt trong chuyến du lịch dài ngày ở xa!

[nguyennam619]

Nước Mỹ trong tôi

Tạp ghi Huy Phương
Theo bản thống kê dân số của nước Mỹ năm 2010, hiện nay có 1,737,433 người Việt đang sinh sống trên nước Mỹ. Chúng ta những ai hiện nay đang sống, học hành, làm việc hay dưỡng già ở đây, đều đã trải qua một phần đời mình trên mảnh đất này, thường gọi là “tạm dung” nhưng thực tế là vĩnh viễn.

Từ biến cố 30 tháng 4 năm 1975, những đứa trẻ sinh ra lớn lên ở đây, ngoài huyết thống ra, chúng không khác gì những đứa trẻ Mỹ. Những người trung niên còn mang theo cả một thời thơ ấu và những kỷ niệm không quên từ nơi chôn nhau cắt rốn, nhưng vẫn lăn lộn với cuộc đời trên đất khách này để mưu sinh, có người thời gian sống với quê hương ngắn ngủi hơn là ở nơi quê người.

Tiểu bang California, nơi có nhiều người Việt sinh sống nhất đã rộng lớn bằng diện tích cả nước Việt Nam, nên cũng chưa có ai trong chúng ta tự hào đã đặt chân đến hết 50 tiểu bang của nước Mỹ, cũng như không ai dám nghĩ rằng mình hiểu hết những gì về nước Mỹ, dù đây chỉ là một nơi mới lập quốc hơn 300 năm. Có người cho Mỹ là anh chàng trẻ tuổi, xốc nổi, dại khờ, nhưng cũng có người công nhận nước Mỹ là ông cụ thâm trầm thường triển khai những bước đi tính toán trước cả trăm năm.

Ðối với những người già đã đến nơi này muộn màng, nhưng cả cuộc đời còn lại coi như sống chết với nước Mỹ, thường gọi là quê hương thứ hai, mà không bao giờ còn cơ hội trở về nằm trong lòng đất quê mẹ, nếu sự thực khốn nạn, chế độ Cộng Sản còn tồn tại trên quê hương vài ba mươi năm nữa.

Một người Việt về thăm lại quê hương, nơi họ đã từ bỏ tất cả để ra đi, lúc đặt chân trở lại nước Mỹ, cho rằng tâm hồn lại cảm thấy an toàn, nhẹ nhàng hơn như lúc về nhà.
Một người Việt xa quê hương đã lâu trở về Sài Gòn, có dịp vào Tòa Tổng Lãnh Sự Mỹ, ông thú nhận khi nhìn những hình ảnh tổng thống hay ngoại trưởng của Hoa Kỳ, ông lại có cảm giác quen thuộc, an toàn hơn là những lúc lang thang ở Hà Nội nhìn hình lãnh tụ và quốc kỳ Cộng Sản. Ðó không phải là vong bản, mất gốc mà chế độ này đã nhân danh đất nước, tạo hận thù, kỳ thị, xô đẩy biết bao nhiêu người xuống biển, bỏ quê hương ra đi.
Gần như chúng ta không còn lệ thuộc gì với đời sống nơi quê nhà, ngoài những tình cảm sâu đậm trong máu huyết, làm cho chúng ta gần gũi với ngôn ngữ, đời sống Việt Nam, mà chúng ta có cảm tưởng đang dần dần tách rời, cho đến một lúc nào đó trở thành xa lạ. Phải chăng vì vậy, mà đã có những đứa con ngày trước trở về, xót xa nhận ra rằng, họ đang đi, đứng trên một đất nước xa lạ, không còn là của họ nữa.

Quê hương ngày nay chỉ còn là nơi thăm viếng mà không phải là nơi để trở về. Nước Mỹ đã là nơi quen thuộc chúng ta đang sống, có gia đình, nhà cửa, công việc, bà con, bạn bè, thì làm sao chúng ta lại không có những suy nghĩ, có những câu chuyện buồn vui, hay những trăn trở về nước Mỹ. Cách đây 38 năm, chưa lúc nào, chúng ta, những người dân ở một đất nước xa xôi bên vùng trời Ðông Nam Á, cách biệt nơi này đến nửa vòng trái đất, lại có ý nghĩ rằng, một ngày kia chúng ta sẽ đến đây, sống lâu dài nơi đây, sinh con đẻ cháu nơi này, để tạo ra một nhánh người Việt lưu vong. Ðời sau, còn giữ được ngôn ngữ, phong tục hay không, lại là một điều mà nhiều người khác đang trăn trở, lo âu làm sao để duy trì, gìn giữ!

Trong cái cộng đồng gần gũi, thân mật gắn bó này, với sách vở, báo chí, truyền thông, quán xá, chợ búa, tiệm buôn, món ăn thức uống, cả cái tên vùng đất hay bảng hiệu Saigon chúng ta mang theo, đôi khi gần như quên hẳn là chúng ta đang sống trên đất Mỹ. Cả cái bữa cơm, cá mắm, canh rau, đôi đũa, chén nước mắm ớt, có khác gì ở Việt Nam. Cả cái bàn thờ nhang khói, hình ảnh tổ tiên, ông bà, cành mai, chậu lan, những cô thiếu nữ, trẻ em mặc quốc phục lên chùa ngày Tết, hồi trống, tiếng pháo Mùa Xuân làm chúng ta quên mất là chúng ta đang sống thật xa quê nhà.

Ðiều tôi muốn nói ở đây là chúng ta thường quên chúng ta đang sống trên đất Mỹ.

Ông Khổng Tử của nước Trung Hoa có ví von: “Ở chung với người thiện như vào nhà có cỏ chi lan, lâu mà mà chẳng thấy mùi thơm, tức là mình cũng đã hóa ra thơm vậy.” Một kẻ vào vườn hoa lan đầy hương thơm, lúc đầu còn nhận ra mùi hương nhưng dần dà trở thành quen thuộc, trở thành bình thường, không còn thấy hương thơm, như kẻ tiểu nhân sống với người quân tử dần dần được cảm hóa lúc nào mà không hay biết.
Nước Mỹ có nhiều hương thơm như thế mà cảm giác chúng ta bị dung hòa lúc nào không hay đến nỗi không còn cảm nhận được mùi thơm nữa. Hương thơm đó là những điều tốt lành, thấm nhập vào con người chúng ta lúc nào chúng ta cũng không biết, không hề quan tâm hay nhận ra được sự khác biệt trước và sau.

Chúng ta học hỏi được ở nước Mỹ tính bảo vệ đời sống riêng tư, tôn trọng luật pháp, sống an hòa, sự tử tế và mối tương quan giữa con người và con người trong xã hội. Ðiều này không chỉ có ông Bá Dương (1920-2008), sau khi đi New York, Las Vegas hay San Francisco về, đã tường thuật lại trong cuốn “Người Trung Quốc Xấu Xí,” mà bất cứ người Việt Nam nào khi đi du lịch nước Mỹ về cũng nhận ra. Có người thắc mắc sao lái xe trên đường vắng vào một hai giờ sáng, gặp bảng “stop” cũng phải đừng lại, sao một đứa bé phải đi tìm cái thùng rác để vứt cái giấy kẹo nhỏ chỉ bằng hai ngón tay, sao ở đây xe hơi nhiều như thế mà không nghe một tiếng còi? Trong cái không khí dễ chịu, thanh thản, an lạc người ta cảm nhận ra khi bước chân trở lại một nơi, có một chút mỉa mai, không phải là quê nhà của mình.

Chúng ta bước đi từ môi trường tử tế, trong lành của miền Nam qua giai đoạn “thống nhất” để bước đến một xã hội hỗn loạn như hôm nay, khi mà con người tốt đẹp dần dà trở thành vô cảm, lừa lọc, gian trá, đạp lên nhau mà sống, để mưu tìm một đời sống ích kỷ cho riêng mình, mà không thấy đó là bất thường, bất nhân và vô loại. Thì chúng ta, trong xã hội này, cũng theo lời ông Khổng Tử: “ Ở chung với người bất lương, như vào trong chợ cá ươn, lâu mà chẳng biết mùi hôi, vì mình cũng hóa ra hôi vậy!” Như người mới vào chợ cá, lúc đầu còn nghe mùi hôi tanh, dần dà quen thuộc, không còn nghe mùi tanh tưởi khó chịu nữa, như người quân tử sống với kẻ tiểu nhân, dần dần đồng hóa bởi cái xấu mà mình không hay biết. Thử hỏi một viên chức trong chế độ Cộng Sản Việt Nam hiện nay, xem những chuyện cường quyền áp bức, mạng sống của người dân xuống hàng súc vật, con người chỉ biết có đồng tiền và dục vọng, tráo trở, vô đạo lý hiện nay có là điều gì làm cho con người lạ lùng, khó chịu không? Hay đó là chuyện bình thường, thấy đã quen mắt, nghe đã quen tai, đầu óc đã xơ cứng, chai đá như khứu giác của con người ở lâu trong chợ cá, còn đâu phân biệt được mùi hôi nữa!

Ðiều cuối cùng chúng tôi muốn nói là sự may mắn đã giúp ta có cơ hội không phải chỉ cho riêng mình mà cả con cháu đời sau, tránh khỏi được kiếp oan nghiệt, ra khỏi được cái chợ cá ấy, được sống trong cái “chi lan, chi thất” cái vườn lan thơm ngát, mà qua một thời gian chúng ta không còn cảm nhận được mùi thơm nữa, nhưng trên thực tế, mùi thơm đó vẫn hiện hữu.

Nhiều kẻ hãnh tiến vẫn cho rằng nước Mỹ nợ chúng ta mà quên rằng, món nợ của chúng ta, và cả con cháu đời sau đối với nước Mỹ thật khó lòng trả nổi.
Hãy CÁM ƠN bằng cách sống thật có ý nghĩa cho đời sống này!

Huy Phương

[mexanh]

Giáng Sinh này bạn tặng quà cho ai?


Ngô Nhân Dụng
Hồi mới dọn tới căn nhà tôi đang ở, sáng sớm đầu tiên có người gõ cửa. Mở ra, tôi thấy một người đàn ông đang cười toe, tự giới thiệu: “Tôi là hàng xóm của ông, tôi ở nhà bên trái.” Gặp nhau vài lần, tôi biết ông làm nghề thợ điện. Vài tháng sau, có bữa tôi thấy một chỗ cắm điện trong nhà không có điện. Tôi sang gõ cửa, ông hàng xóm qua, ngó tìm một hồi rồi chỉ cho tôi một cái nút đỏ, bấm vào đó là có điện ngay!

Lễ Giáng Sinh đầu tiên ở nhà mới, bà hàng xóm bên phải mời cả xóm tới dự tiệc Christmas, cùng các con các cháu bà ở xa về. Ai cũng mang một món ăn hay gói quà và thiệp chúc mừng ngày lễ. Từ đó, chúng tôi có thói quen tặng quà hàng xóm trong dịp lễ Giáng Sinh. Và họ cũng tặng quà lại.

Hơn mười năm sau, có lúc tôi cũng tự hỏi: Một gói kẹo, cái bánh, giá dưới 10 đô la như vầy có ích lợi gì cho các người hàng xóm hay không? Họ có vui sướng hơn chút nào không, hay lại chỉ băn khoăn không biết phải đem nó tặng cho một người khác - giống như mình, không ai muốn ăn quá nhiều kẹo, bánh!

Như vậy thì có nên chấm dứt thói quen hàng xóm tặng quà cho nhau không?

Thật tình, giữa những người hàng xóm khác nhau về nghề nghiệp, tuổi tác, lối sống, không cùng chung một văn hóa, cả năm chỉ có một lần bày tỏ tình thân vào dịp lễ lạt, thì tặng nhau một món quà nhỏ, kèm theo tấm thiệp là tập tục không nên bỏ. Bởi vì đó là cách duy nhất để biểu lộ tình liên đới.

Nhưng đối với những người thân của mình thì khác. Người ta có thể chọn tặng quà cho nhau vào những dịp như đám cưới, sinh nhật, tốt nghiệp, thăng thưởng. Tặng quà trong những dịp này biểu lộ tình ý đặc biệt đối với người nhận quà. Nếu muốn tặng nhau trong những ngày lễ chung của xã hội, của hàng trăm triệu người, thì cần để tâm sao cho món quà hợp với sở thích, nhu cầu của người nhận. Nếu không thì chẳng khác gì tặng quà hàng xóm.

Tặng quà đúng nhu cầu và sở thích của anh chị em, của vợ hay chồng, con, cháu, hay bè bạn, đòi hỏi một cố gắng thường xuyên: Phải thực sự chú ý đến người sống quanh mình. Chỉ khi quan tâm đến một người mình mới theo dõi và biết người đó đang cần gì hay vẫn ao ước cái gì. Khi sống gần nhau, nhiều người không hề có thói quen đó.

Tặng quà đúng với nhu cầu hoặc sở thích của người nhận thì giá trị món quà tăng lên. Bên trên giá tiền mua món quà, còn có những giá trị tinh thần khác.

Một nhà kinh tế học là Joel Waldfogel đã viết một bài nghiên cứu nổi tiếng từ năm 1993, “lên án” việc tặng quà như một việc làm phí phạm, phản kinh tế! Thí dụ, một người mua cái áo giá 30 đồng tặng tôi, nhưng nếu tôi mua lấy thì cái áo đó giá 20 đồng họa may tôi mới mua. Giáo Sư Waldfogel kết luận: Mười đồng bạc thả trôi xuống sông xuống biển! Trong bài nghiên cứu, ông tính tổng số tiền phí phạm, “The Deadweight Loss of Christmas” vào khoảng 18% giá mua quà. Năm 2013, người Mỹ chi trung bình hơn 700 đô la mua quà Giáng sinh, mỗi người đã vứt qua cửa sổ gần 140 đô la! Năm nay kinh tế khá hơn nhiều, số “phí phạm” cũng tăng theo! Nhưng cũng trong năm 2013 đó, nhân dịp Christmas các cửa hàng bán lẻ đã mướn thêm gần 800 ngàn người làm việc; sản lượng quốc gia đã tăng lên để bù lại những phí phạm dễ thương đó!

Khi nghiên cứu đề tài trên, Waldfogel yêu cầu mọi sinh viên tham dự hãy bỏ qua những giá trị tinh thần. Ông nhìn việc tặng quà thuần túy là một cuộc “trao đổi hàng hóa.” Nói cho công bằng, ông cũng nhìn tới những thỏa mãn tinh thần của người nhận. Nhưng ông lý luận rằng, với cùng số tiền mua quà đó, nếu đưa tiền cho người đó đi chọn lấy thì chắc giá trị tinh thần sẽ tăng lên!

Nhưng làm cách nào so sánh giá trị tinh thần với “thiệt hại kinh tế” tính bằng đô la? Một người nhận được quà có thể cảm thấy sung sướng vô vàn khi thấy người cho biết mình đang cần cái gì, hoặc vẫn thích cái gì. Mình mua lấy thì “hiệu quả kinh tế” cao hơn thật, nhưng mình sẽ không có dịp nhìn thấy mối quan tâm của người cho đối với mình. Mối quan tâm đó đáng giá bao nhiêu?

Nói, “Con yêu mẹ” rất dễ. Nhưng bạn sẽ chứng tỏ tình yêu đó rõ ràng khi quan sát mẹ trong cuộc sống hàng ngày, biết mẹ đang cần hay đang muốn gì dù mẹ không nói với ai. Nỗ lực thường xuyên đó lớn gấp bội so với công đứng xếp hàng ở tiệm, mua bằng được một món quà mẹ vẫn thầm ước ao.

Trong kinh tế học, người ta bàn về vấn đề này trong “Lý thuyết Tín hiệu” (signaling theory) mà một cha đẻ là Michael Spence, giải Nobel kinh tế học năm 2001. Spence thường nêu thí dụ: Sinh viên tốt nghiệp một đại học nổi tiếng khó khăn chưa chắc đã học được điều gì hữu ích cho công việc cô ta sẽ làm khi ra trường; nhưng cái tên trường là một tín hiệu chứng tỏ cô dám đương đầu với những thử thách trong môi trường khó khăn đó.

Giáo Sư Janet Currie, Ðại Học Princeton coi giá trị tín hiệu của quà tặng quan trọng hơn cả giá trị món quà. Tặng quà đúng nhu cầu và sở thích người nhận, giá trị lớn gấp nhiều lần số tiền mua. Nó đòi hỏi công phu, cố gắng, thường xuyên chú ý đến người thân bên mình. Ngay cả những món quà tặng hàng xóm kể trên đầu bài này, cũng chứa một tín hiệu: Chúng tôi muốn làm những người bạn xóm tốt, sớm lửa tối đèn có nhau. Tín hiệu đó không tính thành số đô la được.

Hai giáo sư môn tiếp thị, marketing, cho biết ngay giữa những người thân cận ở bên mình, chúng ta cũng thường đoán nhầm sở thích của nhau khi tặng quà. Davy Lerouge và Luk Warlop làm trắc nghiệm với nhiều cặp vợ chồng đã sống lâu với nhau, thấy rằng trong việc mua bàn ghế giường tủ trong nhà, rất nhiều người nghĩ sai khi đoán về sở thích của người bạn đời. Những người đoán trúng thường vì hai vợ chồng vốn chung một sở thích với nhau. Lần sau nếu quý ông muốn mua tặng quý bà một cái bàn trang điểm, hãy mời quý bà đi chọn. Sẽ mất cái thú nhìn đôi mắt ngạc nhiên người bạn đời khi mở món quà ra, nhưng còn hơn là chính mình khám phá ra người nhận quà không thích mầu hay kiểu bàn, ghế mình tặng!

Có những ông chồng mua tặng vợ cái khăn quàng mầu tím, rồi ngạc nhiên hỏi: Anh thấy cưng vẫn thích mầu tím mà? “Cưng” phải mất công giải thích: Ðó là hồi mình mới quen nhau kìa! Thế suốt 30 năm rồi ông đi “cải tạo” những nhà tù nào? Trong nhà đã có 800 cái khăn quàng tím rồi!

Câu chuyện cặp vợ chồng kể chỉ để đùa cợt thôi, còn theo các cuộc nghiên cứu thì “tặng quà sai” nặng nhất không phải là các người phối ngẫu. Những món quà “vô duyên” thường là do những cô, dì, chú, bác. Họ không có mấy dịp gặp gỡ, cho nên cũng không thể quan sát cuộc sống, nhu cầu và sở thích của các cháu! Nhưng ngay trong trường hợp đó, người ta vẫn nhận được một tín hiệu: Chú, bác, cô, dì vẫn nghĩ đến mình!

Cuộc nghiên cứu của hai giáo sư kinh tế học Sara Solnick và David Hemenway cho thấy giá trị tinh thần của món quà lên rất cao nếu đó là những món quà tặng bất ngờ. Một người không nghĩ sẽ được bạn tặng quà, hay không ngờ sẽ được bạn tặng món quà đó, thì họ sẽ rất sung sướng khi được tặng. Họ cảm thấy người tặng quan tâm đến mình nhiều hơn mình vẫn tưởng.

Vậy người Mỹ nghĩ thế nào về luận đề của Giáo Sư Waldfogel? Năm 2013, Ðại Học Chicago mời một số người có tiếng đến, hỏi có đồng ý với mệnh đề sau đây hay không: “Tặng quà trong dịp lễ lạt là thiếu hiệu quả kinh tế, vì người nhận có thể thỏa mãn hơn nếu được cho tiền tự mua.” Ða số không đồng ý. Quà tặng đáp ứng nhiều mục đích trong tương quan giữa người với người, trao đổi của cải không phải chỉ là mục tiêu chính.

Giáo Sư Waldfogel đã phân bua rằng: “Nhiều người nghĩ rằng tôi chủ trương không nên cho quà, chỉ nên tặng tiền mặt thôi! Không phải như vậy!” Ông nói: “Quý vị cứ tiếp tục tặng quà nhau đi, nhưng nên nhớ rằng mình không biết rõ người được tặng như mình tưởng đâu. Ðiều quan trọng nhất là phải suy nghĩ tỉnh thức khi tặng quà.”

Cuối cùng, nói theo kinh tế học, khi tặng quà, chúng ta cần giảm thiểu đến cùng (minimising) những phí phạm kinh tế, như Waldfogel cảnh cáo; đồng thời nên nâng giá trị tinh thần lên tối đa (maximising). Khi không biết rõ người nhận muốn gì, cần gì, thì chọn một món quà không đắt để minimising phí tổn kinh tế, và maximising giá trị tinh thần bằng những cử chỉ, những lời nói, hay những cuộc gặp gỡ trong tình thân yêu, nhân dịp lễ Giáng Sinh này. Muốn tặng thêm tiền bạc, có thể làm vào dịp khác.

[doluoi]

Resolution (29/12/2015)

Bùi Bảo Trúc
Một câu hỏi người ta hay hỏi nhau là cái gì ở Mỹ có đời sống ngắn nhất. Câu trả lời nhiều người đưa ra và cũng nhiều người đồng ý là các toa xe điện mới và sạch sẽ của hệ thống xe điện ngầm ở New York. Các toa xe điện mới này có một đời sống rất ngắn: Chỉ sau vài tiếng đồng hồ sau khi ra khỏi nhà máy và được đem sử dụng là chúng được phủ đầy kín ngay bằng những graffiti nhảm nhí cùng với những nét vẽ rùng rợn của các nghệ sĩ đường phố của thành phố New York, thành phố không bao giờ đi ngủ này.

Thế còn cái gì có những đời sống dài hơn những toa xe điện này một chút, một chút xíu thôi? Tôi chắc đông đảo sẽ trả lời rằng đó là những điều tâm nguyện, những quyết tâm mà người Mỹ viết xuống mỗi cuối năm. Thực ra thì chẳng riêng gì người Mỹ làm công việc này, mà gần như ai cũng làm. Thí dụ sáng sớm mai thức dậy, chính chúng ta cũng tự hứa với mình là sẽ làm cho xong một số việc cần làm trong ngày. Những lời tự hứa ấy đôi khi chúng ta làm được và cũng có những lần không thực hiện được đầy đủ. Làm được thì tốt, không làm được thì, theo tôi, cũng... chẳng sao cả.

Trong những ngày cuối năm sắp bước qua năm mới, rất nhiều người chúng ta sẽ ngồi xuống viết những điều tâm nguyện, quyết làm cho bằng được trong năm mới. Có thể là “diet” để xuống một ít cân, lo cho sức khỏe nhiều hơn, bỏ thuốc lá, chừa rượu, bớt cà cái thẻ mua chịu, ít đi shopping ... Nhưng chỉ vài ba ngày, có khi mấy tuần sau, hay dăm ba tháng sau là đâu lại vào đó: Vẫn hút mỗi ngày một bao thuốc, uống một sâu bia, trông thấy cái treadmill là như bò thấy nhà táng...

Như Kiều đã có lần thú nhận với Kim Trọng về tiếng đàn của mình “...rằng quen mất nết đi rồi...” nên có viết xuống những điều tâm nguyện, những cam kết với chính mình thì rồi cũng chẳng đi đến đâu. Viết xuống những điều tự hứa với mình thì vẫn viết nhưng có làm được đúng những cam kết ấy hay không thì lại là chuyện khác. Nên năm nay tôi cũng vẫn lại cam kết tâm nguyện rằng:

Mỗi ngày sẽ chỉ uống một chai nước cốt nho lên men, thứ nước màu đỏ thẫm tục gọi là Cabernet Sauvignon, hay Pinot Noir... mà khi ánh sáng chiếu qua cái ly đựng nó thì hết sức đẹp.

Không để ý tới những người không làm được gì cho mình nhưng lại luôn luôn có ý kiến về những việc mình làm.

Tử tế với chính mình.

Không bỏ quên bất cứ một niềm vui nào cho dẫu niềm vui thỉnh thoảng cũng bỏ quên chúng ta.

Tin rằng Khổng Tử không phải lúc nào cũng đúng.

Thời biểu làm việc mỗi ngày là thứ cần phải theo cho thật đúng, lâu lâu phải quên nó đi.

Không làm nô lệ cho cái đồng hồ nữa.

Cà phê là thứ không thể đếm được nên không đếm những ly cà phê uống trong ngày.

Thịt đỏ không làm chết người nên phải tử tế với nó. Nên yêu và thỉnh thoảng nên thưởng thức những cái tatar steak máu chảy ròng ròng.

Đời sống quá ngắn không nên uống vang dở và rẻ tiền.

Không cho dù chỉ một tràng pháo tay mỗi khi emcee năn nỉ, khẩn khoản xin.

Mỗi sáng đọc báo đều hy vọng trang cáo phó có tên của mấy tên chóp bu ở Hà Nội.

Cầu mong những đứa như Nguyễn Phú Trọng, Nông Đức Mạnh, Lê Khả Phiêu, Lê Đức Anh... sớm ra đi cho đỡ bẩn quả đất này.

Mong cặp giò Hillary Clinton được thon thả để nàng khỏi phải mặc pant suit vì nhiều người trông sốt ruột lắm rồi.

Tin những điều đọc thấy trong Facebook đều là sự thật.

Không ghét cay ghét đắng hai chữ “chia sẻ” hay “sẻ chia” nữa mặc dù vẫn không dùng chúng.

Nghĩ là Nguyễn Thanh Phượng càng béo càng đẹp giống con mẹ nó.

Tin là Nguyễn Tấn Dũng quả thật có bằng cử nhân Luật mặc dù không biết nó học ở đâu và hồi nào.

Cố gắng cười theo khi mấy emcee pha trò vô duyên chưa nói đã cười.

Cố chải mái tóc cho giống tóc của Donald Trump.

...

Cầu mong ơn trên giúp làm được những điều tâm nguyện viết ở trên. Nếu không làm được thì cũng... chẳng sao cả.

[dodom]

Thích-Nhất-Hạnh: Vòng Đời Luẩn-Quẩn!!!

Diệu-Tiên
(Một Phật-tử viết về "Quả-Báo")

Cuộc đời là một vòng luẩn-quẩn. Luật “luân-hồi nhân-quả” của nhà Phật, nghe thì cao vời-vợi! Nhưng nhiều khi “quả-báo nhãn tiền” cũng chẳng bao xa!!!

Thầy Thích-Nhất-Hạnh sinh ra ở miền Trung và lớn lên bằng cơm gạo của miền Nam Cộng-Hòa. Khi trưởng thành, thầy được chế độ Cộng-Hòa ưu-đãi nhiều hơn ai khác! Ở tuổi 30, trong khi bao nhiêu thanh niên cùng trang lứa với thầy đang trèo đèo, lội suối, vào sinh ra tử nơi địa đầu chiến tuyến! Thì thày ung dung tự tại trau dồi kiến thức ở Đai Học Văn Khoa.

Khi tốt nghiệp, thầy được học bổng qua Mỹ du học tại một Đại học danh tiếng (Princeton). Trong thời chiến, đi du học bên Hoa Kỳ không phải là chuyện dễ! Có lẽ, có một bàn tay nào đó đã nâng đỡ cho thày (?)

Về nước năm 1964, dạy ở Đại Học Vạn Hạnh một thời gian, để rồi lại xuất ngoại vào năm 1966. Lần này, chuyến Mỹ du của thày có mục đích để phổ biến những tư tưởng phản chiến trong dư luận quốc tế! Với bộ áo của nhà tu hành, với trình độc của một sinh viên tốt nghiệp Đại Học Princeton, thày mau chóng tạo được uy tín với người ngoại quốc. Thày đi nói chuyện khắp nơi, lớn tiếng kết tội VNCH là "hiếu chiến". Thầy nói: “Tôi ra đi để nói rõ là dân VN không muốn đánh nhau nữa, chỉ muốn ngồi xuống thương-thuyết với nhau, để đi tới một giải-pháp hòa-bình, và các cường-quốc trên thế-giới đừng dùng VN làm một chỗ để tranh-dành ảnh-hưởng nữa! đừng xử-dụng ý-thức hệ cũng như bom đạn trên đất nước nhỏ bé này!”

Ngày 2/6/1966, thày tố cáo trước Thượng Viện Hoa Kỳ là "Mỹ và VNCH là nguyên-nhân gây ra thảm-họa chiến-tranh tại VN! đã bị nhân- dân trong nước hết sức bất mãn và chống đối mạnh-mẽ!!!"

Tôị nghiệp cho chính thể VNCH, đã đặt biết bao kỳ-vọng vào người“con yêu của đất nước!” gửi đi du học. Người con yêu này, thay vì đem hết kiến thức thu nhận được, trở về phục vụ cho đất nước, cho đồng bào thì lại “gậy ông, đập lưng ông”, dùng dao “đâm sau lưng chiến-sĩ VNCH”. Lẽ dĩ nhiên, chính phủ VNCH không thể “nuôi ong tay áo”! “nuôi khỉ dòm nhà” được! Nên đành phải cấm cửa đứa con “ăn cơm quốc-gia thờ ma cộng-sản!” này trở về nơi quê cha đất tổ.

Không biết thầy lấy danh-nghĩa gì mà phát-biểu thay cho dân VN! Dân miền Nam khao-khát hòa-bình! Nhưng phải là hòa-bình đem lại độc-lập, dân-chủ, tự-do,hạnh-phúc! Chứ không phải là loại hoà-bình dung-túng cho chế-độ VC độc-tài, thối-nát! Tay sai ngoại-bang của Trung-Cộng và Liên-Sô lúc đó.

Sau khi hòa bình đã vãn hồi trên đất nước, thày NH không trở về VN sống với VC. Thày ở lại Pháp xây dung "sự-nghiệp", đồng thời cũng tiếp tục trải tư tưởng thiên Cộng trong các tác phẩm của thày “Hoa Sen trong biển lửa, môt đề-nghị hòa-bình của Phật Giáo” lên án chính phủ VNCH và Hoa Kỳ đàn áp Phật Giáo, gây cảnh tang tóc cho nhân dân miền Nam, và đề cao chính nghĩa cũng như lòng yêu nước của MTGPMN. Thày cũng không quên nhấn mạnh: “Trong đầu óc của người VN nói chung, HCM là vị anh hùng dân-tôc lãnh-đạo cuộc đấu- tranh chống Pháp!” Thày TNH không trở về VN, thì tháng 1/2006, nhà nước gửi TT Thích Đức Nghi sang Làng Mai tu-tập. Thày Thích-Đức-Nghi nhờ cư xử khôn khéo, biết làm vừa lòng sư-phụ nên đã trở thành đệ tử tâm đắc của thày TNH. TT Thích-Đức-Nghi được giới thiệu sang thiền-viện Lộc-Uyển bên Hoa-Kỳ để quyên tiền về xây dựng Thiền-Viện Bát-Nhã ở Lâm Đồng.

Theo lời mời của chính quyền Hà-Nôi, ngày 1/12/05, TNH đem 100 tang-sinh Làng Mai về VN. Thiền sư được đón tiếp trọng thể với một đội ngũ tang-ni đông-đảo, có tán vàng che đầu, có hoa thơm rắc lối đi! TT Thích-Đức-Nghi ngỏ ý muốn cúng dường tu-viện Bát Nhã cho TNH để làm nơi cho các tang-sinh tu-tập!

Trong thời gian 3 tháng lưu lại VN, TNH đi thuyết-pháp nhiều nơi và tổ-chức trai đàn, cầu-siêu cho các vong-linh đã nằm xuống trong thời-kỳ chiến-tranh. TNH cũng được chủ-tịch nhà nước Nguyễn Minh Triết tiếp kiến tại Phủ Chủ-Tịch vào tháng 5/2007.

Ngày 29/10/2008, trưởng-ban Tôn-Giáo chính-phủ của VC tố-cáo Tăng-ni Làng Mai vi-phạm Luật-pháp VN và ít ngày sau đó, công-an Lâm-Đồng cưỡng-bách trục-xuất 400 đệ-tử tu học Pháp môn Làng Mai ra khỏi Thiền-viện Bát-Nhã!!!

Có lẽ để xoa dịu dư luận, một phiên họp Phật giáo bất thường được tổ chức tại Saigon, không có mặt của đại diện Làng Mai, đã đưa quyết định mới: mọi người có thể tiếp tục tu học, ai chưa có đủ giấy tờ, cần bổ túc, ai quậy phá, sẽ bị xử lý! Về tài sản, thì 2 bên (Làng Mai và Bát-Nhã) có thể tự giải quyết, hay nhờ pháp luật!!!

Ngày 27, 28, 29 tháng 6 năm 2009, 200 thanh niên thuộc xã hội đen của công-an VC sai bảo, tới Thiền-Viện Bát-Nhã đâp phá đồ đạc, vứt bỏ đồ ăn, cúp điện nước, khóa hết cửa ra vào. Mọi sự hỗ trợ bên ngoài đều vô vọng vì con đường độc đạo từ Bảo-Lộc vào Bát-Nhã đều có đám thanh niên tụ tập để kiểm tra!!!

Tin tức chính thức từ Bát-Nhã Tu-Viện gửi đi lên mạng toàn cầu kêu cứu! TT Thích-Đức-Nghi cũng lên tiếng yêu cầu mọi tăng ni và tăng sinh rời khỏi Tu-viện Bát-Nhã.!!!

Chắc Thiền-Sư TNH cũng biết rõ là ai đã làm ra những chuyện này? Những đệ tử của thầy có nhiều người lớn tuổi bán nhà bán cửa ở Mỹ để đi về dưỡng-già theo lời đường mật của thầy, bây giờ không biết làm sao! Ra ngoại quốc trở lại thì nhà bán rồi, còn chỗ nào khác ngoài cách vào “nhà già” sống? Ở trong nước thì tá túc vào chỗ nào? Còn riêng cá nhân thầy, tuy có bị VC và sư Thích-Đức-Nghi lât lọng làm cho hư bột hư đường! Mọi sự thì cũng đừng buồn!

Bởi vì, sự việc mà Cộng-Phỉ đối xử với thầy hôm nay, cũng giống như những gì thầy đã đối-xử với VNCH trước kia.

Là người đọc sách Phật, chắc thầy cũng thấy Luật Nhân-Quả và Quả Báo Nhãn-Tiền!

Còn nếu thày chưa nhìn rõ thì: Nam Mô A Di Đà Phật! Xin Ngài khai-thông huệ-nhãn cho thầy!

Diệu-Tiên

[nguyennam619]

Khôi hài và đau lòng chuyện đi nước ngoài học... xổ số

Bình Phước chi 1,5 tỉ đồng cho đoàn công tác sang Canada học về... vé số; ban chấp hành nhiệm kỳ cũ sắp về hưu của Đắk Lắk
được nghỉ dưỡng ở Hàn Quốc. Những câu chuyện khiến nhiều người "lên ruột".


Trong khi người nghèo kiếm sống qua ngày nhờ bán vé số thì nhiều cán bộ sắp nghỉ hưu ở Bình Phước lại sang tận Canada
để học tập làm xổ số từ kinh phí của Công ty Xổ số kiến thiết Bình Phước - Ảnh: Hữu Khoa

Chưa đầy một tháng trước đã có vụ việc UBND Tiền Giang cử đoàn cán bộ sắp nghỉ hưu, không liên quan đến chuyên môn đi Hà Lan và Nga học kinh nghiệm về xây dựng các công trình chống nước biển dâng, chống ngập khiến dư luận bức xúc.

Năm ngoái, ông Nguyễn Văn Khang (chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang) cũng đã ký quyết định cử hai đoàn đi công tác ở Mỹ để học tập kinh nghiệm về xổ số.

"Người dân VN còn đói khổ, ngân sách VN còn thiếu thốn, sao vẫn có nhiều đoàn cán bộ đi nước ngoài học tập bằng ngân sách nhà nước mà vẫn chẳng góp phần thay đổi được gì?", bạn đọc lên tiếng.

“Đọc mà muốn rớt nước mắt”

Đó là tâm sự của nhiều bạn đọc bất bình trước việc cán bộ nhà nước bỏ tiền tỉ đi nước ngoài học làm xổ số, trong khi vẫn còn biết bao nhiêu người dân VN đang trong cảnh nghèo đói cơ cực.

Nhiều bạn đọc thấy mủi lòng khi bỏ tiền ra mua vé số mong giúp đỡ những phận người cơ cực, “giờ lại được biết những con người cơ cực ấy được hưởng không bao nhiêu, phần còn lại đã vào tay những người quyền cao chức trọng để họ có cơ hội đi “học hỏi kinh nghiệm” mất rồi”, bạn đọc này nói.

Sự việc này cũng được nhiều bạn đọc đánh giá là “trò hề”, là một hình thức “du lịch trá hình”.

Các bạn đọc cho rằng đây chỉ là một trong những trường hợp hiếm hoi bị báo chí phanh phui. "Vẫn còn đó hàng ngàn, hàng vạn vụ việc lãng phí ngân sách nhà nước, làm khổ cho dân”, một phản hồi trên TTO viết.


Nhiều bạn đọc cũng góp lời trào phúng về vụ việc này.

Một bạn đọc đặt vấn đề: “Có nước nào trên thế giới bán vé số nhiều như VN? Thiên hạ không đến học VN thì thôi chứ VN cần gì phải học ai!”.

“Đi chi xa xôi vậy. Muốn học làm xổ số thì phát cho mỗi ông một cọc vé, bắt đầu làm việc từ 7g sáng tới 4g chiều, đều đặn mỗi ngày chừng một tháng là nắm hết các kỹ thuật thôi lại không tốn ngân sách nhà nước nữa.

Đọc bài mà thấy hài quá, không phải tiền của mình thì chi không thương tiếc, hết ngân sách thì đè dân ra mà thu thêm thuế này thuế nọ”, bạn đọc Phạm Thanh Hiền nêu.


Bỏ ngoài tai vấn đề Quốc hội bàn

Ông Lê Minh Tiến, giảng viên xã hội học (ĐH Mở TP.HCM), cho rằng dường như các tỉnh như Tiền Giang, Bình Phước không hề quan tâm tới những việc Quốc hội bàn về thiếu thốn ngân sách và đề xuất cắt giảm chi tiêu không cần thiết.

“Quốc hội đã bàn rất nhiều, nhưng dường như các vị lãnh đạo tỉnh đã bỏ ngoài tai hết và vẫn quyết định chi ngân sách cho các việc hoàn toàn không có ý nghĩa.

Mới bàn đó và cũng nói rất nhiều nhưng các địa phương lại không quan tâm. Đáng lẽ các cơ quan nhà nước phải đi đầu trong việc cắt giảm những chi tiêu không cần thiết như vậy chứ”, ông Lê Minh Tiến bất bình.

Tiến sĩ (TS) Ôn Tuấn Bảo, nguyên vụ trưởng Bộ Lao động - thương binh và xã hội, cho rằng tiền chi cho việc đi học như vậy là không cần thiết, có thể sử dụng vào nhiều mục đích chính đáng hơn.

“Nếu đã đi học công nghệ mới, sao không đi học cách chế biến nông sản của mình cho tốt hơn, làm gạo của mình, làm quả của mình cho ngon hơn?”, TS Ôn Tuấn Bảo đặt câu hỏi.

Theo TS Ôn Tuấn Bảo, đất nước VN không thể sung sướng lên được nếu vẫn còn những hiện trạng gây lãng phí ngân sách, cho cán bộ đi học nước ngoài vô ích, xây dựng tượng đài, nhà máy, công trình, khu hành chính tập trung hàng ngàn tỉ đồng như vậy.

Cần kỷ luật thật nghiêm

Luật sư Nguyễn Hữu Thế Trạch (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng chưa có điều luật hay quy định cụ thể nào cho việc cử cán bộ đi học tập kinh nghiệm ở nước ngoài.

Mỗi ngành đều có quy định riêng của mình về cơ chế cử cán bộ ra nước ngoài để học tập kinh nghiệm và mỗi cơ quan đều có thể quyết định cử cán bộ của mình ra nước ngoài để học tập kinh nghiệm nhưng phải được sự đồng ý của cơ quan chủ quản.

“Tuy nhiên, công tác cử cán bộ ra nước ngoài hiện nay đang bị lợi dụng và biến tướng. Các cơ quan muốn tổ chức các đoàn tham quan nước ngoài với mục đích “ngoại giao”, “đền ơn đáp nghĩa”, “đối ngoại”... với một số lãnh đạo và thường núp dưới danh nghĩa “học tập kinh nghiệm của nước bạn”. Thực chất thì các cán bộ đó chẳng liên quan gì đến ngành, thậm chí còn chẳng biết ngoại ngữ. Chủ yếu chỉ là đi tham quan du lịch” - luật sư Nguyễn Hữu Thế Trạch nhận định.

Luật sư Nguyễn Hữu Thế Trạch cũng cho biết: “Mỗi ngành đều có những quy định riêng của mình về việc sử dụng ngân sách của ngành. Nếu sử dụng sai ngân sách thì phải chịu trách nhiệm trước Nhà nước, trước Đảng. Thiết nghĩ, ai cũng có lòng tự trọng của mình nên hãy vì lợi ích chung, đặt lợi ích của đất nước, niềm kiêu hãnh của dân tộc mà sử dụng đúng từng đồng ngân sách của nhân dân”.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Hiệp, giảng viên ĐH Bách khoa TP.HCM, phải xử lý kỷ luật thật nghiêm những trường hợp như vậy.

“Luật ngân sách nhà nước đã có hết. Đề nghị cho thẩm tra, kiểm tra, kiểm điểm, nếu cần thì xuất toán yêu cầu trả tiền lại đối với những cán bộ đi nước ngoài học tập nhưng lại không có hiệu quả”, PGS.TS Nguyễn Văn Hiệp thẳng thắn.

PGS.TS Nguyễn Văn Hiệp cho rằng mỗi đoàn sau khi đi học tập nước ngoài về cần báo cáo đầy đủ xem đã làm, đã học được những gì. Từ đó sẽ quyết định xem họ có phải xuất toán trả lại tiền cho ngân sách nhà nước hay không.

“Trong những trường hợp này cần kiểm điểm, kỷ luật những cán bộ trình và ký các quyết định cho đi học tập tại nước ngoài nhưng không có hiệu quả. Đợi luật quản lý chặt thì rất khó. Vấn đề là tính tự giác của mỗi cán bộ cũng như sự nghiêm minh của các cơ quan ban ngành nhà nước”, PGS.TS Nguyễn Văn Hiệp nhận xét.

[dodom]

Sử Gia & Dân Biểu Dương Trung Quốc
Tưởng Năng Tiến

Lúc bé, tôi vẫn thường xem phim cọp. Lý do, giản dị, chỉ vì tôi rất ít khi có tiền mua vé. Lỡ có, tôi lại muốn dùng tiền để mua những thứ khác: bắp nướng, đậu phụng rang, cà rem, bánh kẹo … để nhai lai rai trong lúc coi phim.
Nhưng làm thế nào để vào cửa cọp mới được chứ? Ít nhất cũng có hai cách. Thứ nhất là đứng xớ rớ trước cửa rạp, thấy một ông hay một bà trông có vẻ bảnh bao và dễ tính là mình xà ngay đến:

-Thưa chú, thưa dì, thưa cô, thưa bác… con muốn coi cái phim này hết sức nhưng không có tiền, làm ơn dắt con vô luôn nha?

Nếu họ gật đầu là kể như … khỏe. Theo lệ, mỗi nguời lớn đi xem phim có quyền dắt theo một trẻ em - miễn phí.
Lối thứ hai rắc rối hơn một chút, kém đàng hoàng hơn một tí, và cần một ít vốn đầu tư. Mấy đứa phải hùn hạp đủ tiền cho một thằng hay một con nào đó mua vé (hạng nhi đồng) vào cửa. Rồi nó sẽ len lén mở cửa bên hông rạp, cho cả lũ vào luôn!
Có lần vì giông bão, nên dù là ngày Chủ Nhật, rạp chiếu bóng cũng chỉ có mấy ngoe mua vé vào xem. Lũ nhi đồng chúng tôi quên chi tiết đó, vẫn tiếp tục rủ nhau vào cửa cọp. Không những thế, nhiều đứa còn “mời” cả anh chị và bố mẹ “đi” luôn. Dân trong xóm tôi đều nghèo, đều rất ham… vui; do đó, gặp ngày mưa buồn bã và rảnh rỗi – rạp hát lại gần nhà – nên mọi người đều vui vẻ … vô luôn!
Chủ rạp kinh ngạc khi thấy vé không bán được bao nhiêu mà bên trong rộn rã tiếng cười đùa vỗ tay của trẻ con, rôm rả tiếng bàn tán nói cười của nguời lớn. Không cần phải thông minh lắm người ta cũng tìm được lý do, không lâu, sau đó.
Thế là bất ngờ, sau một lời xin lỗi ngắn ngủi qua hệ thống phát thanh, đèn bật sáng lên, chủ nhân cùng nhân viên ào vào xoát vé. Lần lượt từng mạng một, không phân biệt già trẻ lớn bé, không xót một mạng nào, cả xóm bị “mời” ra khỏi rạp bằng những lời lẽ - tất nhiên - hoàn toàn không nhã nhặn.
Ðã có lúc vui miệng, tôi kể cho mấy đứa con bé nhỏ của mình nghe về cái kỷ niệm ấu thơ (không mấy êm đềm) này. Chúng đều tỏ vẻ ái ngại và vô cùng thất vọng về thái độ hơi thiếu đàng hoàng của tôi:

- It’s not fun. Như vậy đâu có vui bố.
- And it’s not fair, either! Cũng không công bằng mấy bố à.
- Ờ thì bố cũng thấy là không vui gì cho lắm và có hơi kỳ kỳ một chút.
- Kỳ một chút sao được. It’s cheating, như vậy là ăn gian, đó bố!

Tôi miễn cưỡng đồng ý với tụi nó mà bụng dạ (nói thiệt) có hơi buồn. Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng mình đã gian lận gì nhiều trong chuyện xem phim mà vào bằng cửa cọp. Cũng như tất cả những người dân lớn nhỏ khác của cả xóm mình, tôi chỉ có tội nghèo mà ham… vui, và hơi láu cá chút đỉnh, thế thôi.
Láu cá (rõ ràng) không phải là một đức tính, dù nhìn theo quan niệm đạo đức của bất cứ ai. Bởi vậy, càng già tôi càng đàng hoàng thấy … rõ! Những người tử tế, biết phục thiện, và đàng hoàng tử tế như tôi - tiếc thay - hơi ít.

Tạp chí Khởi Hành số 34, phát hành tháng 8 năm 99, từ California, có bài viết “Khi Chính Trị Chi Phối Văn Hoá”, của Trần Anh Tuấn, về những người … rất không đàng hoàng như thế. Những kẻ mà đến lúc chết vẫn còn (vô cùng) láu cá!
Một phần của bài viết, ông Trần Anh Tuấn dùng để điểm cuốn Lịch Sử Và Văn Hoá Việt Nam, Những Gương Mặt Trí Thức, tập Một, do Dương Trung Quốc, Nguyễn Quang Ân và Tạ Ngọc Liễn sưu tầm và biên tập, nhà xuất bản Văn Hóa Thông Tin Hà Nội xuất bản năm 1998. Nội dung cuốn sách được ông Trần Anh Tuấn ghi nhận như sau:

“Với hơn 700 trang, các tác giả đã chọn ra 71 nhân vật mà họ vinh danh là những trí thức Việt Nam tiêu biểu trải qua 770 năm lịch sử, với 9 thời đại và thời kỳ (Trần, Hồ, Lê, Trịnh, Nguyễn, Tây Sơn, Nguyễn, Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, và Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa V.N.).

“Nhưng nhìn vào danh sách là chúng ta thấy ngay sự ăn gian của những người làm sách: trong suốt 720 năm (1225 – 1945) họ chỉ chấm có 38 nhân vật tức 53%. Ðó là Trần Thái Tông, Lê Văn Hưu, Trần Quốc Tuấn, Trần Nhân Tông, Chu Văn An, Tuệ Tĩnh, Hồ Nguyên Trừng, Nguyễn Trãi, Triệu Thái, Lê Thánh Tông, Lê Sĩ Liên, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Phùng Khắc Khoan, Lê Hữu Trác, Nguyễn Thiếp, Lê Quí Ðôn, Lê Thì Sĩ, Ngô Thì Nhậm, Phan Huy Ích, Trần Văn Kỷ, Võ Trường Toản, Phan Huy Chú, Vũ Phạm Khải, Nguyễn Ðình Chiểu, Phạm Thuật Duật, Nguyễn Hữu Huân, Nguyễn Truờng Tộ, Nguyễn Quang Bích, Lương Văn Can, Nguyễn Phạm Tuân, Phan Bội Châu, Nguyễn Thượng Hiền, Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Phan Văn Trường, Nguyễn Văn Vĩnh, Nguyễn An Ninh, và Phạm Tuấn Tài.
“Trong 50 năm sau cùng (1945 – 1995), họ đưa ra một số lượng khổng lồ là 33 nguời, tức 47%. Trong số 33 tên, chỉ trừ giáo sư Hoàng Xuân Hãn sống ở Pháp, còn lại 32 tên không ai khác hơn là những đảng viên cao cấp của Ðảng Cộng Sản Việt Nam và những nguời phục vụ chế độ cộng sản. Ðó là Hồ Chí Minh, Lê Duẩn, Truờng Chinh, Nguyễn Hữu Thọ, Huỳnh Tấn Phát, Nguyễn Khánh Toàn, Ðặng Thái Mai, Trần Huy Liệu, Phạm Huy Thông, Tôn Thất Tùng, Hồ Ðắc Di, Phạm Ngọc Thạch, Trần Ðại Nghĩa, Nguyễn Văn Huyên, Tạ Quang Bửu, Trần Văn Giáp, Tôn Quang Phiệt, Hải Triều, Ngụy Như Kon Tum, Dương Ðức Hiền, Ðặng Văn Ngữ, Hoài Thanh, Nam Trân, Nguyễn Khắc Viện, Lê Văn Thiêm, Từ Chi, Nguyễn Ðổng Chi, Cao Xuân Hy, Trần Ðức Thảo, Hoàng Thúc Trâm, Ðào Duy Anh, và Hoàng Xuân Hãn.”

Cứ theo như lời của ông Trần Anh Tuấn thì “nhìn vào danh sách là chúng ta thấy ngay sự ăn gian của những người làm sách.”

Là kẻ hậu sinh, tôi không hề dám có nghĩ tranh luận hay bút chiến với một người cầm bút vào hàng trưởng thượng - và nặng ký - như ông Trần Anh Tuấn; tuy nhiên, vì đã lỡ biện minh cho chuyện vào cửa cọp của chính mình, tôi tự thấy có bổn phận phải lên tiếng để bênh vực cho một số những người vừa được vinh danh là “trí thức Việt Nam tiêu biểu” - trong nửa thế kỷ qua.

Theo tôi thì quí ông Ðào Duy Anh, Trần Ðức Thảo, Hoàng Xuân Hãn… đều dư sức dắt theo ba trự lóc nhóc cỡ như Hồ Chí Minh, Lê Duẩn, Trường Chinh… đi vào lịch sử mà khỏi cần mua vé. Như đã thưa, tuy không bằng luật nhưng theo lệ (ít nhất cũng là lệ ở những thành phố miền Nam, khi tôi còn bé) mỗi người đi xem phim có quyền dắt theo một nhi đồng - miễn phí. Hồi nhỏ tụi tôi vẫn đi xem phim ké theo kiểu đó mà. Ðiều này đâu có gì là gian lận mà ông Tuấn phải phàn nàn và nặng lời dữ vậy?
Giữa chuyện ham vui (của lũ bé con chúng tôi, ngày truớc) và chuyện ham danh (của những ông lãnh tụ cộng sản Việt Nam, bây giờ) có một điểm này chung: túng làm liều. Ðiểm chung đó, với ít nhiều chủ quan, tôi tin tưởng là thông cảm và chia sẻ được.
Nếu không, nghĩa là nếu ông Trần Anh Tuấn không đồng ý, tôi xin đề nghị chúng ta nên nhìn vấn đề theo cách khác - dựa vào hình ảnh, kinh nghiệm phổ cập hơn với phần lớn mọi người, và cũng vẫn với phong thái nhẹ nhàng tương tự. Hãy tưởng tượng đến cảnh quá giang.
Chiếc bè chở những “gương mặt trí thức Việt Nam tiêu biểu” của nửa thế kỷ qua đi vào lịch sử mà chỉ có vài ba ông cỡ như Ðào Duy Anh, Trần Ðức Thảo và Hoàng Xuân Hãn … thì ngó bộ hơi neo đơn và cũng (có phần) phí phạm. Nó còn rộng chỗ nên quí ông Hồ Chí Minh, Lê Duẩn, Trường Chinh… xin được quá giang - vậy thôi.
Nguời ta mượn lời để diễn ý. Ðặng ý thì bỏ lời. Thiên hạ mượn bè để qua sông. Miễn sao họ qua lọt thì thôi. Câu nệ quá tôi sợ… mất lòng và, chắc chắn, cũng sẽ mất vui!

Tôi chỉ tận tình chia sẻ nỗi bất bất bình của ông Trần Anh Tuấn về việc những vị sử quan đương đại - Dương Trung Quốc, Nguyễn Quang Ân, và Tạ Ngọc Liễn - theo chỉ thị, đã mở cửa hông cho thêm cả đống ông nữa (tổng cộng lên đến 33 mạng) ào ạt nhào luôn vào lịch sử.
Cũng như đi coi phim cọp, đi quá giang - dù là bằng thúng, bằng mủng, bằng bè, bằng ghe tam bản, bằng thuyền ba lá, bằng ca nô, bằng tầu, hay bằng thủy phi cơ … chăng nữa - nên tránh chuyện đàn đúm, kéo bè, kết đảng đông đảo quá. Xô đẩy, giành dật, chen lấn là cảnh (luôn luôn) rất khó coi và dễ gây hiểu lầm là một vụ thủy tặc hay không tặc. Ðó là chưa kể chuyện quá tải, rất không an toàn. Chìm xuồng, cả lũ, như chơi.
Nửa thế kỷ qua dân việt dở sống dở chết. Giữa lúc muôn họ lầm than, nhân tâm ly tán, nhân tài như lá mùa thu, tuấn kiệt như sao buổi sớm; danh nhân, trí thức, kẻ sĩ …ở đâu mà hăm hở chen lấn đi vào lịch sử đông dữ vậy - hả Trời? Chợ chưa họp mà kẻ cắp đã đến đủ mặt như thế (kể) cũng kỳ.

Mới đây ông Nguyễn Chính còn khám phá ra vụ này, ngó bộ, còn kỳ dữ nữa về chuyện khai thác bauxite ở Việt Nam: “Quốc hội chưa họp, nghĩa là chưa ai có ý kiến gì, ông dân biểu Dương Trung Quốc đã phát ngôn trên báo Tuổi Trẻ rằng ‘Nhưng Bộ Chính Trị đã quyết rồi thì bây giờ ta chỉ bàn làm sao cho tốt, cho an toàn thôi’ khiến nhiều cử tri rất ngỡ ngàng.”

Tôi thì không ngỡ ngàng gì cho lắm vì đã được họp tập trước về việc “Đảng chỉ tay, Quốc Hội vỗ tay, dân trắng tay” tự lâu rồi. Chỉ hơi ngờ ngợ vì cái tên của ông Dương Trung Quốc nghe (có vẻ) quen quen. Té ra, ông chính là một trong ba nhân vật đã sưu tầm và biên tập cuốn Lịch Sử Và Văn Hóa Việt Nam, Những Gương Mặt Trí Thức (tập I) do nhà xuất bản Văn Hóa Thông Tin Hà Nội xuất bản năm 1998.

Tưởng sao chớ “đi ra, đi vô cũng cái thằng cha khi nẫy” chớ ai! Mười năm trước ông Dương Trung Quốc tô vẽ cho nhiều kẻ bất hảo trở thành “Những Gương Mặt Trí Thức” của lịch sử và văn hoá Việt Nam. Bây giờ thì ông mở đường để con chúng nó mang đất nước ra băm xẻ, cho bằng thích.

Tôi nghe nhiều người tỏ ý bi quan về hiện cảnh cũng như tương lai (đen tối) của Việt Nam. Dân tộc nào, số phận đó. Một đất nước có những người viết sử và làm luật (cỡ) như ông Dương Trung Quốc thì … đen là phải!

Tương Năng Tiến

[TheLang]

Một Trung Quốc vô trách nhiệm

Nấm chuyển ngữ
Brahma Chellaney


– Từ cuối năm 2013, Trung Quốc đã có dính dáng đến những hoạt động xây dựng các đảo nhân tạo vô cũng như các hoạt động
chuẩn bị quân sự hóa trên Biển Đông. Con số 5,3 nghìn tỉ USD giao thương mỗi năm trong khu vực có tầm chiến lược quan trọng chủ chốt này
đã dấy nên một câu hỏi đáng báo động. Nhưng điều thậm chí còn gây ngạc nhiên hơn – chưa kể đến còn là nguy hiểm –
là việc Trung Quốc đã không phải trả giá hay thừa nhận bất kỳ trách nhiệm quốc tế nào đối với hành vi của họ.



Lá cờ Trung Quốc được treo trên chiếc thuyền tại một ngôi làng đánh cá ở thị xã Tanmen, tỉnh Hải Nam, bên cạnh Biển Đông
(Ảnh: Aly Song/Courtesy Reuters).
Tất nhiên, cộng đồng quốc tế ngày nay hiện đang phải đương đầu với rất nhiều các vấn đề, như cuộc khủng hoảng người tị nạn nhập cư ào ạt vì hỗn loạn tại khu vực Trung Đông. Nhưng trên thực tế, chừng nào Trung Quốc còn được tự do thực hiện các chiến lược của mình mà không phải đối diện với những biện pháp trừng phạt thì họ sẽ còn tiếp tục làm thế; việc gây sức ép với các nước láng giềng sẽ rất dễ trở thành một mối xung đột không có khoan nhượng cho các bên, và việc này chắc chắn sẽ cản trở sự phát triển của toàn khu vực châu Á.

Một yếu tố then chốt trong chiến lược của Trung Quốc tại Biển Đông là nạo vét ở tầng triều thấp để xây dựng các đảo nhỏ, bao gồm nằm ở các khu vực “ở cách xa Trung Quốc đại lục” như Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc về vấn đề châu Á, Liu Zhenmin, gần đây đã thừa nhận. Theo quan điểm của Trung Quốc, khoảng cách này là “cần thiết” để xây dựng các “cơ sở hạ tầng quân sự” trên. Và, quả thật, ba trong số bảy đảo nhỏ mới được xây dựng đã bao gồm sân bay, từ đó máy bay chiến đấu của Trung Quốc có thể thách thức khả năng hoạt động Hải quân Hoa Kỳ mà không bị cản trở trong khu vực này.

Thông qua việc quân sự hóa Biển Đông, Trung Quốc đang tìm cách thiết lập một khu vực nhận diện phòng không quốc tế như họ đã chính thức – và đã đơn phương – tuyên bố vào năm 2013 tại Biển Hoa Đông, nơi họ đã tuyên bố chủ quyền về những đảo mà họ thực không kiểm soát được. Trung Quốc biết rằng theo luật pháp quốc tế, những tuyên bố chủ quyền của họ trên hầu hết các vùng có tài nguyên phong phú tại Biển Đông, khi dựa trên cơ sở “chủ quyền lịch sử” là thiếu căn cứ; đó là lý do họ phản đối việc giải quyết bằng việc đem ra xét xử tại tòa trọng tài quốc tế. Thay vào đó, họ cố gắng bảo đảm một “sự kiểm soát hiệu quả” – dưới cơ sở luật pháp quốc tế, tăng cường một cách đáng kể tính hợp lý của chủ quyền quốc gia – như họ đã từng làm với khu vực dãy Himalayas và các khu vực khác.

Nhưng tham vọng của Trung Quốc còn mở rộng ra cả bên ngoài khu vực Biển Đông: Họ đang nhắm đến việc tạo ra một châu Á với tâm điểm tập trung vào Trung Quốc. Như vậy, nước này gần đây đã bắt đầu thành lập các căn cứ quân sự đầu tiên ở nước ngoài – một căn cứ hải quân ở Djibouti, vùng Sừng châu Phi – và họ đã nhiều lần liên tục gửi các tàu ngầm đến vùng Ấn Độ Dương. Hơn thế nữa, Trung Quốc đang tham gia ngày càng sâu vào các dự án kinh tế – như sáng kiến “One Belt, One Road”, mà trên thực tế sẽ yêu cầu phải xây dựng các cơ sở hạ tầng kết nối giữa châu Á và châu Âu. Chiến lược này sẽ đẩy mạnh sự hiện diện và tầm ảnh hưởng của Trung Quốc ở một số quốc gia, thông qua đó Trung Quốc hy vọng sẽ cải thiện lại góc nhìn địa chính trị trong khu vực về hình ảnh của mình.

Trong khi đó, chính quyền của Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama vẫn còn những do dự trong việc củng cố chính sách “trục” châu Á vốn thu hút được nhiều sự chú ý của truyền thông, bằng các hành động cụ thể – đặc biệt là các hành động nhằm hạn chế Trung Quốc. Thay vì áp đặt các lệnh trừng phạt hoặc các áp lực quân sự lên Trung Quốc, chính quyền Obama đã cố gắng phủ nhận trách nhiệm của mình. Cụ thể hơn, họ đã tăng cường sự hợp tác quân sự với các nước châu Á–Thái Bình Dương khác, và khuyến khích các bên có tranh chấp về lãnh hải ở Biển Đông củng cố các hoạt động quốc phòng của họ. Ngoài ra, Hoa Kỳ tiếp tục đóng vai trò tích cực hơn trong việc đảm bảo an ninh khu vực đối với các nước dân chủ như Úc, Ấn Độ, và kể cả Nhật Bản.

Nói thẳng ra, như thế là không đủ. Theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, không giống như các hòn đảo tự nhiên, các đảo được xây dựng nhân tạo của Trung Quốc – vốn được xây dựng với nguyên gốc độ cao ban đầu không vượt qua mực nước biển tại thời điểm triều cao – do đó không có chủ quyền trên 12 hải lý trong vùng biển xung quanh. Tuy nhiên, chỉ cho tới gần đây, Hoa Kỳ mới gửi một tàu chiến vào trong khu vực phạm vi 12 hải lý [mà Trung Quốc chiếm đóng – ND]. Và thậm chí sau đó, cơ quan ngôn luận của Trung Quốc đã cáo buộc một thuyền buồm của Hoa Kỳ khi đi vào khu vực này như một “chiêu trò chính trị”. Hoa Kỳ đã không thách thức chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc một cách trực tiếp hoặc đưa ra bất cứ yêu cầu nào đòi hỏi Trung Quốc phải ngừng chương trình xây dựng đảo của nước này.

Trên thực tế, ngay cả khi Trung Quốc vẫn cố chấp với hoạt động nạo vét đang diễn ra rất nhanh của họ – vốn đã tạo ra thêm hơn 1200 héc ta đất nhân tạo – chính phủ Hoa Kỳ vẫn yêu cầu đừng nên để các các cuộc thảo luận liên quan vấn đề Biển Đông gây tổn hại đến mối quan hệ Mỹ–Trung. Lối tiếp cận thiếu trách nhiệm này của Hoa Kỳ đối với tầm kiểm soát của Trung Quốc, hiện đang ngày càng rõ ràng đối với Biển Đông, đã làm các nước nhỏ hơn trong khu vực e ngại. Họ biết rằng khi một thương lượng giữa hai nước lớn được hình thành, chính các quốc gia nhỏ bé như họ sẽ là người thường chịu nhiều thua thiệt.

Năm 2012, Trung Quốc đã chiếm lấy vùng đảo cạn đang tranh chấp Scarborough vốn thuộc trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines. Hoa Kỳ đã tự đứng ra để dàn xếp một thỏa thuận giữa hai nước, yêu cầu các tàu thuyền của hai nước dời khỏi vùng này và không thực hiện một hành vi nào khác nữa. Hoa Kỳ cũng bỏ qua mối quan hệ hợp tác quốc phòng song phương họ đã có với Philippines.

Tuy nhiên, các nước nhỏ hơn trong khu vực châu Á không phải là các nước duy nhất nên lo lắng. Biển Đông vẫn là một vùng biển mang tầm quan trọng chiến lược, những hành vi bạo loạn trong khu vực này có thể đe dọa đến sự ổn định trong toàn khu vực. Hơn thế nữa, nếu Trung Quốc tiếp tục thực hiện chiến lược của mình thì họ sẽ mở rộng tham vọng đến khu vực Ấn Độ Dương và phía Tây Thái Bình Dương. Có lẽ điều quan trọng nhất, nếu hoạt động uy hiếp của Trung Quốc có thể cho phép họ lờ đi những thông lệ và quy tắc của quốc tế, thì một tiền lệ vô cùng nguy hiểm sẽ được bắt đầu định hình. Một đất nước có thể suy nghĩ dễ dàng đối với các quốc gia khác có thể chắc chắn sẽ phải chấp nhận họ.

________

Brahma Chellaney là giáo sư nghiên cứu về chiến lược tại Trung tâm Nghiên cứu Chính sách tại New Delhi và là thành viên cấp cao tại học viện Robert Bosch tại Berlin. Ông cũng tác giả của chín tựa sách, bao gồm “Asian Juggernaut”; Water: Asia’s New Battleground”; và “Water, Peace, and War: Confronting the Global Water Crisis.”

[nangchieu]

Đảng Lén Lút, Đảng run, Đảng dọa dẫm

Ngô Nhân Dụng Trong chế độ tự do dân chủ cái gì cũng phải công khai. Trong chế độ Cộng Sản cái gì cũng bưng bít, lén lút. Đảng Cộng Sản phải đổi tên là Đảng Lén Lút.

Sáu cán bộ cấp ủy của huyện Mê Linh đã bị “kỷ luật” chỉ vì cái tội đã “làm lộ thông tin nhân sự.” Ngôn ngữ đặc Cộng Sản “làm lộ thông tin nhân sự” cần được dịch ra tiếng Việt cho dễ hiểu: Họ bị hành tội vì đã tiết lộ tên họ của những người sắp lên nắm chức nắm quyền trong “Ban chấp hành đảng bộ huyện Mê Linh” trong nhiệm kỳ mới, từ 2015 đến 2020. Họ tiết lộ cho ai nghe? “Cho các đảng viên không có trách nhiệm, trong đó có cả người không phải là đảng viên từng gởi nhiều đơn thư tố cáo,...” bản thông cáo chính thức viết như vậy! Sáu người “phạm kỷ luật” đã bị phạt ngay từ Tháng Tám, bốn tháng sau tin mới được công bố, trước ngày cả đảng họp đại hội toàn quốc kỳ thứ 12.

Những người gọi là “nhân sự Ban Chấp Hành Đảng Bộ” sẽ nắm quyền sinh sát trong cả huyện trong suốt năm năm sắp tới. Tại sao không công bố cho dân chúng cả huyện được biết đó là những ai, sau khi bên trong họ quyết định xong rồi? Những thông tin ai xuống ai lên liên can đến tất cả mọi người làm ăn trong huyện. Trong thời gian chờ đợi, các “tin mật” trở thành một món hàng buôn bán được! Những anh sắp mất chức vẫn còn thời giờ vơ vét vì nhiều người vẫn tiếp tục hối lộ! Còn vợ con, anh em những anh sắp lên chức có dịp chuẩn bị bán “tin mật” kiếm lời! Dân đâu có quyền phê bình, phản đối quyết định của đảng? Các đảng viên thấp cổ bé miệng cũng làm gì có quyền? Đằng nào cuối cùng thì mọi người cũng sẽ biết! Tại sao lại phải bưng bít trong suốt bốn, năm tháng trời?

Bởi vì Đảng Cộng Sản vốn là Đảng Lén Lút. Cả khi đã cầm quyền, ngồi trên đầu trên cổ 90 triệu người dân, họ vẫn quyết tâm bảo vệ đặc tính Đảng Lén Lút! Đảng bảo vệ tính lén lút như bảo vệ con ngươi trong mắt mình! Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng tính lén lút không bao giờ mất được!

Người ta chỉ bưng bít, lén lút khi có những điều xấu xa cần che giấu. Cho nên, suốt một năm qua Trung Ương Đảng Cộng Sản họp đi họp lại mấy lần mà người ngoài vẫn không biết họ cãi nhau những chuyện gì, chửi bới nhau ra sao. Đến bây giờ đảng Cộng Sản sắp họp đại hội mà vẫn không cho ai biết họ đã thanh toán nhau xong chưa! Vài ngày nữa, lúc Hội Nghị Trung Ương lần thứ 14 họp xong chắc chắc chắn dân vẫn mù tịt không biết gì cả!

Nhưng ngay cả một Đảng Lén Lút cũng có lúc để hở cái rún cho thiên hạ coi. Cái rún mới bị lộ cho thấy là Đảng đang run! Vì run, nên phải làm oai, dọa dẫm.

Ngày Thứ Bảy vừa qua, dân Hà Nội bỗng nhiên chứng kiến cảnh Bộ Trưởng Công An Trần Đại Quang phát lệnh “xuất quân bảo vệ Đại Hội Đảng lần thứ 12” tại khu vực sân vận động Mỹ Đình, với gần 5,200 lính tráng! Bản tin của đảng nói có một “kế hoạch ra quân (sic)... quyết tâm bảo vệ tuyệt đối an ninh, an toàn cho đại hội,...”

Bản tin trên mạng kèm theo hàng chục tấm hình lính tráng đằng đàng sát khí, lần lượt kê ra những đơn vị tham dự: “Lực lượng cảnh sát giao thông; Khối sĩ quan an ninh nhân dân; Khối hạ sĩ quan cảnh sát đặc nhiệm; Khối nam sĩ quan cảnh sát cơ động; Khối bộ đội đặc công Bộ Tư Lệnh Thủ Đô; Đoàn xe Mitshubishi chỉ huy thông tin, xe phá sóng, xe chỉ huy hóa trang Lexus 570, xe bọc thép chống đạn Hummer H2 Lux, xe S5 bọc thép; xe thiết giáp bánh hơi chống đạn; xe tác chiến điện tử, xe công binh, xe hóa học, xe cứu thương, xe thang chữa cháy, xe cứu hộ...”

Nếu quý vị chưa chán, xin đọc thêm: “Xe chống đạn RAM 2000 MKIII do Israel sản xuất, chống bạo loạn, chống khủng bố; (tiếp theo là) dàn xe bộ binh bánh lốp (BTR - 60PB) của Bộ Tư Lệnh Thủ Đô, (với) hỏa lực mạnh cộng với tính cơ động cao nên xe có thể chở bộ đội tác chiến trên nhiều địa hình và làm nhiệm vụ chống bạo loạn; (và trên trời là hình ảnh) 3 trực thăng của trung đoàn Không Quân 916, trực thuộc Sư Đoàn 371 Quân Chủng Phòng Không Không Quân...”

Một du khách đến Hà Nội vào ngày 9 tháng 1 vừa qua sẽ phải ngạc nhiên khi chứng kiến mấy ngàn lính tráng khoe nanh vuốt, “cảnh sát đặc nhiệm, cảnh sát cơ động, bộ đội đặc công, xe tác chiến điện tử.” Và họ biểu diễn các máy móc, súng ống. Biểu diễn để làm gì? Du khách phải kết luận: Nước này sắp loạn! Loạn từ dưới đất lên và chắc loạn ở trên trời luôn, vì còn cả một đơn vị thuộc “Sư Đoàn 371 Quân Chủng Phòng Không Không Quân” nữa.

Nhưng người dân Hà Nội thì thấy chắc mối loạn này ở bên trong mà ra, khi đọc những chữ trong bản tin nói tới “chống bạo loạn, chống khủng bố” đến mấy lần; rồi tới cả “bộ đội tác chiến trên nhiều địa hình và làm nhiệm vụ chống bạo loạn.” Nửa thế kỷ qua đảng Cộng Sản họp đại hội thì cứ họp, có thằng dân nào hó hé đâu? Năm nay có cái gì kinh khủng, đáng sợ đến nỗi phải lo giữ “tuyệt đối an ninh, an toàn, chủ động trong mọi tình huống, không để bị động, bất ngờ?”

Ai có khả năng gây “bạo loạn” và “khủng bố” phá đại hội đảng? Trước giờ người ta chỉ thấy những đoàn dân oan đi khiếu nại vì bị cướp đất, cướp ruộng. Toàn là những phụ nữ, trẻ em, ông già bà cả, trong mười người chắc chỉ có ba người đàn ông. Lâu nay người ta cũng chỉ thấy những đoàn thanh niên, trí thức cầm biểu ngữ đi đả đảo Trung Quốc xâm chiếm đất rừng biển đảo. Trong cả hai trường hợp, những người đi biểu tình tuyệt nhiên không ai mang một con dao, một bánh pháo trong tay! Chắc chắn không làm phiền đến Quân Chủng Phòng Không Không Quân! Vậy ai có thể gây “bạo loạn” và “khủng bố?”

Cuối cùng, chỉ còn một giả thuyết: “bạo loạn” và “khủng bố” từ bên trong phát ra! Đã có người báo động! Hội Nghị Trung Ương Đảng họp hồi tháng 12, 2015. Một ngày sau, trên Tạp chí Cộng Sản, cơ quan lí luận của Trung Ương Đảng, Phó Tổng Biên Tập Nhị Lê đã viết bài “Nhận diện và đột phá cấp bách các nguy cơ trong Đảng hiện nay.” Trong đó, ông ta viết: “Một bộ phận không nhỏ trong đảng thất bại, nên nó đang mạnh lên và trở thành nguy cơ tồn vong cho chế độ!”

Tạp chí Cộng Sản nằm trong tay Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng. Suy ra, “Một bộ phận không nhỏ trong đảng thất bại...” này là nhóm đối nghịch với Trọng, tức là Nguyễn Tấn Dũng.

Tại sao Nguyễn Tấn Dũng đang lên vù vù lại trở thành một “bộ phận thất bại?” Vì từ năm 2014, Nguyễn Phú Trọng đã nắm đằng “chuôi” bằng cách gài đặt một đòn trong quy chế bầu cử nội bộ, tháng 6 năm 2014 Trọng ban ra một cái quyết định số 244-QĐ/TW mang danh là quyết định về “Quy chế bầu cử trong Đảng,” nhân danh Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng. Một câu then chốt trong quyết định này là “Ở các hội nghị của Ban Chấp Hành Trung Ương, các đồng chí Ủy Viên Bộ Chính Trị, Ủy Viên Ban Bí Thư không được đề cử nhân sự ngoài danh sách do Bộ Chính Trị đề cử; không được ứng cử và nhận đề cử nếu không có tên trong danh sách đề cử của Bộ Chính Trị.”

Điều này có nghĩa là Bộ Chính Trị nắm quyền quyết định ai được phép ứng cử và đề cử. Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng chỉ bỏ phiếu trong khuôn khổ đó mà thôi. Nguyễn Tấn Dũng hay ai nữa, muốn được ứng cử, đề cử, trước hết phải được Bộ Chính Trị chấp thuận!

Danh sách ứng cử và đề cử được đưa ra trước đại hội đảng sắp tới phải do Bộ Chính Trị quyết định. Mà trong Bộ Chính Trị có 16 người thì Nguyễn Phú Trọng chiếm đa số; vì 9, 10 người trong đó vốn đã ganh ghét Nguyễn Tấn Dũng! Nó ăn nhiều quá, nó nắm nhiều quyền quá, đến con cái nó cũng hơn con cái mình! Trong suốt mười năm qua, Dũng mạnh là nhờ dùng chức thủ tướng chia chác quyền lợi cho đàn em, cho nên chiếm đa số trong Trung Ương Đảng. Nhưng Nguyễn Phú Trọng đã sử dụng Bộ Chính Trị, đàn em của Dũng dù đông đến mấy cũng bó tay.

Trừ khi Nguyễn Tấn Dũng nhất định đánh tới cùng, không chịu thua!

Chúng ta không nên coi thường sức mạnh của kim tiền. Nguyễn Tấn Dũng nắm toàn bộ nền kinh tế quốc doanh trong tay, làm mất ba bốn tỷ đô la như chơi, thì không thiếu gì tiền chia chác, mua chuộc! Hội Nghị Trung Ương Đảng kỳ thứ 14 đang họp có thể thay đổi bản quyết định về “Quy chế bầu cử trong Đảng” mà Nguyễn Phú Trọng đã ký năm trước. Nếu không thay đổi được, thì Dũng sẽ phá cách khác, cách nào chưa ai biết. Trong một Đảng Lén Lút thì làm cái gì cũng lén lút, người ngoài khó đoán. Nhưng chắc là có người đang run. Run thì phải dọa, như người sợ ma phải hò hét om sòm cho ma nó sợ mình! Chúng ta biết chắc là Đảng đang run. Vì đang run nên phải dọa dẫm ồn ào.

Bởi vậy nên mới có cảnh hơn 5,000 lính tráng diễu binh theo “kế hoạch ra quân... quyết tâm bảo vệ tuyệt đối an ninh, an toàn cho đại hội...” Bởi vậy mới nói tới “chống bạo loạn, chống khủng bố.” Bởi vậy, đầu năm 2016, Nguyễn Phú Trọng đã tới thăm Bộ Tư Lệnh Thủ Đô Hà Nội và Bộ Tư Lệnh Lực Lượng Cảnh Sát Cơ Động.

Chưa biết chuyện gì sẽ xẩy ra. Khi Hội Nghị Trung Ương kỳ 14 kết thúc chắc cũng chưa biết gì thêm. Không ai muốn“làm lộ thông tin nhân sự” để chịu số phận giống như sáu cấp ủy huyện Mê Linh bị phạt. Mà cũng không ai biết chắc hội nghị này đã là màn kết thúc hay chưa! Đại hội Đảng cuối tháng này có thể còn nhiều chuyện, mà chuyện gì thì cũng sẽ diễn ra trong vòng lén lút! Năm ngàn lính tráng sẽ “canh gác” bảo vệ đại hội Đảng. Nhưng cũng là lực lượng “giam lỏng” tất cả 1,500 đại biểu tham dự.

Năm 1986, trước kỳ đại hội đảng lần thứ sáu, các đầu sỏ trong đảng cũng đánh đấm nhau đến cạn tàu ráo máng. Cuối cùng, Lê Đức Thọ đã ép được đối thủ Trường Chinh cùng Phạm Văn Đồng đồng ý cả ba rút lui hết, đóng vai cố vấn cho Trung ương Đảng, “để bảo vệ đoàn kết.” Năm nay bọn Nguyễn Phú Trọng, Trương Tấn Sang, Nguyễn Tấn Dũng và Nguyễn Sinh Hùng cũng có thể diễn lại tấn tuồng đoàn kết đó. Nếu được Bắc Kinh bật đèn xanh!