Lời lẽ khoa trương đầy hoài nghi của Trump gợi nhớ đến chiến tranh Việt Nam
Tác giả: Max Hastings
Cù Tuấn, biên dịch
17-8-2025
Tóm tắt: Nỗ lực chật vật chấm dứt chiến tranh Ukraine giống hệt sự rút lui của Mỹ khi Việt Nam Cộng hòa bị ép đến mức phải khuất phục.
Tại Anchorage hôm thứ Sáu, tổng thống Mỹ đã phải đối mặt với sự thật của một câu ngạn ngữ cổ xưa của các siêu cường: Bắt nạt đồng minh dễ hơn là khuất phục kẻ thù. Kể từ tháng 1, Donald Trump đã đạt được thành công đáng kể trong việc khiến các quốc gia từng thân thiện phải khuất phục mà không bị trả đũa trước thuế quan và những lời lăng mạ của ông. Cho đến nay, họ vẫn thích hướng đi này hơn là leo thang thù địch – và thù địch chính là biểu hiện của thuế quan – với quốc gia hùng mạnh nhất thế giới.
Nước Mỹ đã bị ghét bỏ và sợ hãi rộng rãi, đặc biệt là ở châu Âu và Canada. Tuy nhiên, hầu hết các nhà lãnh đạo quốc gia vẫn tiếp tục hạ mình trước Trump, mặc dù Ngài Keir Starmer có thể đã hối hận về những phát biểu đầy nhiệt huyết của mình vào cuối tuần về hội nghị thượng đỉnh Alaska.
Tổng thống Nga, Vladimir Putin, lại là một trường hợp hoàn toàn khác. Ông ta đang theo đuổi một chương trình nghị sự dân tộc chủ nghĩa, đến mức ám ảnh. Ông ta không quan tâm đến việc thỏa hiệp về vấn đề Ukraine. Ông ta đang hướng đến chiến thắng. Ông ta tìm cách tái lập cái mà một số người gọi là phạm vi ảnh hưởng nhưng chúng ta nên thừa nhận là phạm vi cưỡng chế, trải dài từ Georgia qua Ukraine và Belarus, và sau đó là xa hơn nữa.
Ông ta tin chắc rằng mình có thể đạt được điều này bởi vì ông ta vẫn tiếp tục nhận được sự ủng hộ từ chính người dân của mình. Các lệnh trừng phạt còn nhiều kẽ hở và lực lượng vũ trang của ông ta đang dần dần đàn áp Ukraine. Châu Âu đang yếu kém – không có khả năng cung cấp vũ khí cho Volodymyr Zelensky nếu Mỹ rút lui. Putin tin rằng Trump sẽ cho ông ta những gì ông ta muốn.
Bằng chứng từ hội nghị thượng đỉnh hôm thứ Sáu, cho thấy ông ta đúng. Tổng thống Mỹ không quan tâm gì đến Zelensky và đất nước của ông ta mà chỉ tôn trọng chủ nhân Điện Kremlin. Ông ta ưa thích các nhà độc tài và bám víu vào hy vọng tách Nga ra khỏi Trung Quốc, quốc gia mà ông ta coi là đối thủ duy nhất đáng quan tâm đối với người Mỹ. Mặc dù điều này có vẻ khó hiểu đối với chúng ta, nhưng ông ta lại mong muốn xây dựng mối quan hệ với Putin hơn là duy trì tình bạn với châu Âu.
Một tiền lệ cho những nỗ lực vụng về và hoài nghi của Trump nhằm chấm dứt chiến tranh nằm ở những nỗ lực ngoại giao của Mỹ nhằm rút khỏi Việt Nam, nửa thế kỷ trước. Tổng thống Lyndon Johnson đã khởi xướng các cuộc đàm phán với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Paris vào năm 1968. Những cuộc đàm phán này không đi đến đâu, cũng giống như việc lãng phí cành ô liu cho Putin. Hà Nội chỉ quan tâm đến chiến thắng.
Trong khi đó, cũng giống như Zelensky bị loại khỏi các cuộc trò chuyện của Trump với người Nga, trong suốt các cuộc chiến tranh Đông Dương, không một người Nam Việt Nam nào được mời tham dự một cuộc họp chính sách quan trọng của Nhà Trắng, cũng như các cuộc đàm phán hòa bình tại Paris.
Trump lẽ ra không nên cố gắng đàm phán song phương với Putin vì ông ta quá thiếu kiềm chế lời nói để đàm phán một cách lý trí với một người lạnh lùng như Putin. Henry Kissinger, mặc dù thông minh hơn hẳn, đã liên tục phải chịu đựng những thất vọng khi trở thành phái viên Mỹ đối mặt với Bắc Việt Nam tại Paris. Chỉ đến tháng 10 năm 1972, vài tuần trước cuộc bầu cử tổng thống, nơi Richard Nixon đối đầu với ứng cử viên Đảng Dân chủ George McGovern, Kissinger cuối cùng mới đồng ý các điều khoản dự thảo với nhà ngoại giao cộng sản Lê Đức Thọ.
Khi trở về Washington, Kissinger sải bước vào Nhà Trắng, lòng tràn đầy phấn khích. Ông nói với cấp trên của mình trong băng ghi âm: “Thỏa thuận chúng ta đạt được, thưa Tổng thống. Tốt hơn rất nhiều so với bất cứ điều gì chúng ta mơ ước. Ý tôi là, nó chắc chắn, hoàn toàn, sẽ xóa sổ McGovern“.
Lời nhận xét đó chẳng giúp ích gì cho danh tiếng của Kissinger, bởi vì nó cho thấy rõ ràng rằng ông coi việc rút khỏi Việt Nam chủ yếu là một cuộc đảo chính chính trị đảng phái. Ông nói với Nixon rằng, mặc dù thỏa thuận có thể được coi là “hòa bình”, nhưng nó sẽ trao quyền cho Hà Nội chiếm miền Nam sau một khoảng thời gian hợp lý.
Mười tám tháng là đủ, Kissinger nói: “Nếu chúng ta giải quyết xong, chẳng hạn, vào tháng 10 này, đến tháng 1 năm 1974 thì sẽ chẳng ai quan tâm“. Nixon vui mừng đến nỗi trong bữa trưa, ông đã mời người môi giới việc rút lui này cùng chia sẻ một ly Lafite Rothschild 1957, loại rượu mà Tổng thống [Nixon] thường thưởng thức một mình, còn tất cả những người giúp việc chỉ được uống rượu vang đỏ California.
Một thỏa thuận cuối cùng đã được ký kết tại Paris vào tháng 1 năm 1973. Người Mỹ trở về nhà. Hai năm sau, tôi là một trong những nhân chứng bất hạnh chứng kiến quân đội Hà Nội tràn xuống phía Nam, tiến vào Sài Gòn.
Tất nhiên, Việt Nam là một cuộc chiến mà Mỹ đã trực tiếp tham gia và trả giá bằng máu, không giống như Ukraine, nơi họ chỉ trang bị vũ khí cho một quốc gia có chủ quyền, nghiêng về phương Tây để tự vệ. Tuy nhiên, điểm chung của hai cuộc xung đột này là đến năm 1973, quốc gia của Nixon đã tuyệt vọng muốn rời khỏi Đông Dương; và đến năm 2025, chỉ còn một thiểu số người Mỹ quan tâm đến Ukraine.
Trump vẫn chưa mượn câu nói năm 1938 của Neville Chamberlain về Tiệp Khắc – “một cuộc cãi vã ở một đất nước xa xôi giữa những con người mà chúng ta không biết gì” – nhưng phó tổng thống JD Vance của ông đã gần như hiểu được điều đó. Matthew Whitaker, đại sứ Mỹ tại NATO, nói với CNN tuần trước rằng “sẽ không có phần lãnh thổ lớn nào” của Ukraine được “trao” cho Nga “mà chưa được chiến đấu hoặc giành được trên chiến trường”. Nhận xét đó hẳn sẽ khiến tất cả những người ủng hộ tự do, tất cả những người phản đối việc cho phép sử dụng vũ lực để quyết định kết quả, phải rùng mình (*).
Việc ký kết hiệp định hòa bình Việt Nam của Nixon đã bị trì hoãn gần bốn tháng, chủ yếu là do sự phản đối của Tổng thống miền Nam Việt Nam Nguyễn Văn Thiệu. Nixon đã ép buộc Nguyễn Văn Thiệu phải chấp nhận tại một cuộc họp mà trong đó ông ta hét lên: “Không có viện trợ, các ông sẽ tiêu đời! Hiểu chưa?” Vâng, những người Việt Nam khốn khổ buộc phải hiểu. Cuộc trò chuyện khó chịu đó trong Phòng Bầu dục vẫn còn vang vọng trong thời đại ngày nay, phải không? Nếu không có viện trợ của Mỹ, Ukraine cũng tiêu đời. Kissinger đã trơ tráo nhận một nửa giải Nobel Hòa bình mà Lê Đức Thọ, người đối thoại với ông, đã đủ liêm chính để từ chối. Hôm nay, Trump đã công khai thể hiện tham vọng giành được vinh dự này, có lẽ là để đổi lấy một sự phản bội đê tiện tương tự, mặc dù Ukraine là một lý tưởng xứng đáng hơn nhiều so với Nam Việt Nam.
Hôm thứ Hai, Tổng thống Trump sẽ gặp gỡ với Zelensky và các nhà lãnh đạo châu Âu mà ông cũng đã triệu tập để đồng lõa về tương lai của Ukraine, rằng để ngăn chặn Nga cưỡng hiếp đất nước mình, ông phải từ bỏ miền Đông, từ bỏ hy vọng gia nhập NATO hoặc EU và ký một thỏa thuận không bao gồm bất kỳ bảo đảm an ninh đáng tin cậy nào. Putin quyết tâm điều khiển mọi hoạt động của một chính phủ bù nhìn tương lai ở Kyiv.
Vẫn chưa quá muộn để Donald Trump thay đổi hướng đi, và chúng ta nên bám víu vào hy vọng rằng ông ta sẽ làm như vậy. Phản ứng chính đáng, đúng mực của một chính khách đối với sự ngoan cố tàn bạo của Putin là Mỹ tăng cường cung cấp vũ khí cho Ukraine và leo thang các lệnh trừng phạt đối với Nga. Ngược lại, nếu tổng thống yêu cầu Zelensky từ chức, chúng ta sẽ có lý do để tuyệt vọng về việc ông ta sẽ không bao giờ hoàn thành vai trò truyền thống của các đời tổng thống Mỹ kế tiếp, với tư cách là những người tiên phong cho tự do và công lý của phương Tây.
Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Trump tới London vào tháng tới dường như là một viễn cảnh ngày càng đáng lo ngại. Có tin đồn ác ý ở Washington rằng trên máy bay đến Anchorage, một Putin đắc thắng và những người ủng hộ ông ta đã ăn thịt gà Kyiv. Sẽ là một thảm kịch lịch sử nếu Trump cho thấy ông đã nỗ lực giúp đỡ Putin.
_________
(*) Ghi chú từ Tiếng Dân: Câu nói của Whitaker, đại sứ Mỹ tại NATO, có thể hiểu rằng, nếu Nga đã đánh và giành được đất của Ukraine, thì Nga có thể giữ phần lãnh thổ đó. Câu nói này làm cho mọi người phải rùng mình vì ông ta bật đèn xanh, cho phép các nước mạnh đánh và chiếm lãnh thổ của các nước láng giềng nhỏ hơn. Tương tự như Putin của Nga, Tập Cận Bình của Trung Quốc cũng có thể làm điều đó đối với Việt Nam, Lào, Campuchia… và các nước láng giềng nhỏ hơn.
Bình Luận Thời Sự
Re: Bình Luận Thời Sự
Cải cách của Tô Lâm – ngụy trang cho bộ máy độc đảng
Nam Việt
Nhà nước “cải cách” chuyện thôi độc quyền vàng. ((Hình minh họa: DNKH)
Trong thời gian gần đây, một loạt sáng kiến “đổi mới” của nhà nước CSVN được một số báo chí trong nước hân hoan đưa tin, thậm chí có những cây viết hải ngoại từ cộng đồng, Việt Nam tự do cũng tỏ ra phấn khởi vỗ tay.
Tuy nhiên, nếu nhìn nhận một cách thận trọng, có thể thấy những bước đi này thực chất chỉ là cố gắng chạy đua để theo kịp các xu hướng toàn cầu mà chế độ cộng sản còn thiếu vắng suốt bao năm qua. Như chính đảng trưởng Tô Lâm tùng thú nhận, cơ chế quản lý truyền thống “chậm được đổi mới, thiếu những hình thức kinh doanh hiện đại, bắt kịp xu hướng của thế giới”. Các cải cách mới được tung hô như bước tiến “hợp thời,” “táo bạo,” “kỷ nguyên mới,” nhưng từ sâu thẳm, đó lại là nỗ lực ngụy trang cho bộ máy độc đảng chỉ muốn duy trì quyền lực.
Chính quyền “thân thiện”
Một trong số những cải cách được bố trí rầm rộ đăng gần đây là việc xây dựng mô hình “Chính quyền thân thiện” vừa được tỉnh Đồng Nai triển khai, và dĩ nhiên được báo chí ca ngợi hết lời. Theo đó, 100% phường, xã phải treo khẩu hiệu “Chính quyền thân thiện” với quy tắc ứng xử “4 xin, 4 luôn và 5 không.” Cụ thể, cán bộ tiếp dân phải “xin chào, xin lỗi, xin cảm ơn, xin phép” và “luôn mỉm cười, luôn nhẹ nhàng, luôn lắng nghe, luôn giúp đỡ”.
Trên giấy tờ, đây là một bộ tiêu chuẩn nhằm nâng cao đạo đức công vụ và phong cách phục vụ nhân dân. Tuy nhiên, điều buộc người dân phải ngẫm nghĩ là một chế độ từng đặt sự quản lý tuyệt đối lên hàng đầu, bây giờ mới ra lệnh cán bộ phải “biết mỉm cười, xin lỗi”. Bất kỳ ai đã trải qua những thập niên đen tối trong thời đại cộng sản cầm quyền từ sau năm 1975. có kinh nghiệm, đều hiểu: những khẩu hiệu “xin chào, xin lỗi” này không phải là dấu hiệu của cải cách thể chế thực thụ, mà chỉ là chiêu thức tô điểm hình ảnh cho bộ máy cầm quyền. Việc thi đua “thân thiện” chỉ cho thấy Hà Nội nhận ra rằng thái độ cửa quyền với dân trong quá khứ là sai lầm, ít nhất cũng ảnh hưởng đến sự tồn vong của chế độ. Đằng sau những nụ cười và lời xin phép là hệ thống quan liêu đá tảng chưa hề bị xóa bỏ. Để đi đến được một mối quan hệ thân thiện thât sự giữa cán bộ và dân, ắt sẽ mất nhiều năm tháng giám sát, cho đến những va chạm thực sự.
Xóa độc quyền vàng
Một cải cách được dư luận trong nước cũng được hết lời ca ngợi gần đây là Hà Nội chính thức bãi bỏ cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng nhà nước. Theo Nghị định 232/2025 vừa ban hành (26 Tháng Ba 2025), ngân hàng thương mại nào đủ điều kiện sẽ được cấp phép sản xuất vàng miếng, thay vì chỉ có SJC độc quyền như trước đây.
Việc dành độc quyền vàng cho một công ty nhà nước là một sự kiện chướng mắt bất hợp lý kéo dài đã lâu. Mọi thứ được gọi là “cải cách về vàng” tưởng chừng như là đột phá, nhưng trên thực tế, quyết định cuối cùng xuất phát từ một cuộc khủng hoảng vàng nghiêm trọng đã kéo dài trong bế tắc. Báo chí nhà nước đã từng đưa tin vào năm 2024: “Thị trường vàng đã xảy ra hiện tượng chưa từng có: người dân xếp hàng ròng rã nhiều ngày để chờ mua vàng, các công ty vàng phải giới hạn số lượng bán”. Trong bối cảnh đó, xóa độc quyền chỉ là giải pháp cuối cùng để giải tỏa nhu cầu mua bán vàng miếng trong dân. Thực tế phũ phàng của “cải cách” là buộc nhà nước phải “mở cửa” cho tư nhân vào khi nguồn cung vàng cạn kiệt và giá leo thang đột biến.
Dù vậy, cải cách vàng miếng cũng hé lộ tham vọng cũ mòn, muốn giữ ưu thế ở các lĩnh vực trọng yếu khác. Không như vàng, các ngành điện, xăng dầu vẫn nằm trong tay doanh nghiệp nhà nước. Trái với việc “xóa độc quyền” ở ngành vàng, chính phủ lại đang xem xét cho phép Tập đoàn Điện lực (EVN) tăng giá bán điện cho dân để bù đắp lỗ lũy kế khoảng 38.680 tỷ đồng (gần 1,5 tỷ USD) năm 2024. Thế mạnh độc quyền phi lý của EVN vẫn được duy trì, nhưng đồng thời Hà Nội phải chọn tăng giá điện để san sẻ khó khăn với EVN.
Nói cách khác, cải cách chỉ xảy ra ở phần yếu kém nhất của hệ thống (như vàng miếng đang thiếu hụt), còn những “xương sống” của chế độ như điện lực được bảo vệ tận cùng, vì đó là nguồn thu chính của ngân sách và “điều khiển tình hình chính trị”. Sự bất bình âm ỉ này lan rộng trong nước không phải vô căn cứ: một đại biểu Quốc hội từng chỉ trích rằng một số ngành lỗ nặng nhưng vẫn được Nhà nước bảo hộ độc quyền, trong khi doanh nghiệp tư nhân làm lãi nhiều nhưng chưa bao giờ được đối đãi với ưu thế đó.
Nhiều kinh tế gia cố vấn cho nhà nước đã không ít lần lên tiếng về các doanh nghiệp nhà nước luôn thất bại nhưng chưa bao giờ bị thay thế bằng các cải cách cần thiết. Như kinh tế gia Phạm Chi Lan đã từng được kể lại trên báo chí Nhà Nước “Việt Nam có lẽ là mô hình đặc biệt nhất. Đó là nước… không chịu phát triển!.”
Quy trách nhiệm cho tòa án điện tử
Bên cạnh vàng và thái độ cán bộ, mới đây Hà Nội còn tuyên bố đẩy mạnh “chính phủ điện tử”. Tòa án Nhân dân Tối cao đề xuất mở rộng 8 thủ tục tư pháp gồm “nộp đơn kiện online”, giao nộp chứng cứ, nhận thông báo, thậm chí tổ chức phiên tòa trực tuyến.
Mới nghe cứ tưởng đây là bước tiến lớn: thủ tục kiện tụng sẽ tiết kiệm thời gian cho người dân. Báo chí bình luận rằng việc số hóa các thủ tục tòa án sẽ là bước tiến lớn” giúp minh bạch hóa hệ thống.
Tuy nhiên, một con súc sắc gieo ra thì sẽ có nhiều mặt. Nhìn sâu, dịch vụ công trực tuyến cũng có thể chỉ là cách “chuyển sự tức giận” của dân vào các hệ thống máy móc. Đơn kiện được gửi qua Cổng dịch vụ công Quốc gia sẽ được ghi nhận dưới dạng dữ liệu, và tòa án có thể xử lý nó mà không một cán bộ nào phải đối mặt trực tiếp với công chúng. Trong tình huống xảy ra sự cố kỹ thuật, người dân còn được yêu cầu chờ vài ba ngày để khắc phục, và “không được tính vào thời hạn tố tụng.” Nhiều ý kiến lo ngại rằng kiện tụng online có nguy cơ trở thành “một biển số liệu điện tử”, nơi nỗi bức xúc của người dân sẽ bị hòa tan trong hệ thống kỹ thuật số vô tri, thay vì giải quyết thực chất.
Hãy nhìn vào thực tế. Người dân Thủ Thiêm hay vườn rau Lộc Hưng đã vác đơn đi kiện suốt nhiều năm trường, đối diện biết bao nhiêu là quan chức cấp cao của trong cả nước, có người đến chết cũng vẫn chưa được hồi đáp. Và đến nay thì những tiếng kêu oan vẫn trơ trơ với mưa gió. Nếu là nộp đơn vào hệ thống điện tử thì biết bao giờ thì người dân mới nhận được một câu trả lời thực sự xác đáng?
Cải cách màu
Những cải cách trên đây có thể gọi là “cải cách màu”, đầy màu sắc mà không hề có nội dung thật sự. Dù chỉ mới đảo qua một vài ví dụ điển hình, nhưng “cải cách” của Tô Lâm đang cố ém nhẹm những dấu hiệu thất bại. Ví dụ, chủ trương sáp nhập, tinh giản bộ máy hành chính nhằm tiết kiệm biên chế cũng đang gặp rắc rối lớn. Nhiều tờ báo của nhà nước đã thẽ thọt nhận định rằng, dù mô hình chính quyền hai cấp “bước đầu đạt kết quả tích cực”, nhiều địa phương vẫn còn “điểm nghẽn” về cơ chế và hạ tầng trong quá trình vận hành. Nhiều tỉnh như Cà Mau, Cao Bằng đang đau đầu xử lý số cán bộ, công chức dư ra sau sáp nhập. Cao Bằng phát sinh hàng trăm cán bộ dôi dư trên quy định sau sáp nhập. Hậu quả là ngân sách phải chi nhiều khoản đền bù, hỗ trợ lương hưu, phụ cấp… để giữ “ổn định chính trị” cho các cán bộ rải rác này. Trong khi đó, báo chí chính thống ít khi thừa nhận khó khăn, thường xuyên cho đăng tin “chủ trương đúng đắn” cần tiếp tục theo đuổi.
Rõ ràng, tất cả những đổi mới tạm nêu trên chưa phải là những cải cách căn bản mang lại ấm no, hạnh phúc cho nhân dân, mà chỉ là các bước chạy đua để chế độ được nhìn nhận là thể chế “hợp thời”.
Nếu mọi thứ chỉ dừng ở khía cạnh làm dịu lòng dân, mở ra những “lối thoát ảo” cho một chế độ đảng trị đã lỗi thời, thì đây có lẽ chỉ là giai đoạn nước rút sống còn của thể chế ấy. Thực tế nhiều vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết. Các đạo luật 31, 117… vẫn còn đó sự khắc nghiệt, người lên tiếng cho dân chủ và nhân quyền vẫn bị đàn áp, bỏ tù. Các cải cách thực sự cần là một cuộc chuyển biến sâu sắc trong cơ chế chính trị, chứ không phải là thay đổi cách chào, cười xin phép hay bán vàng rẻ hơn.
Tóm lại, mọi nỗ lực “đổi mới” hiện nay – nếu vén bức màn và nhìn kỹ vào trong sâu thẳm của nó – thì thực sự đây chỉ là chủ yếu nhằm giúp nhà cầm quyền tồn tại, chứ chưa phải là hành trình đưa đất nước thực sự tiến lên cùng thế giới, hay là một kỷ nguyên mới mộng tưởng nào.
Nam Việt
Nhà nước “cải cách” chuyện thôi độc quyền vàng. ((Hình minh họa: DNKH)
Trong thời gian gần đây, một loạt sáng kiến “đổi mới” của nhà nước CSVN được một số báo chí trong nước hân hoan đưa tin, thậm chí có những cây viết hải ngoại từ cộng đồng, Việt Nam tự do cũng tỏ ra phấn khởi vỗ tay.
Tuy nhiên, nếu nhìn nhận một cách thận trọng, có thể thấy những bước đi này thực chất chỉ là cố gắng chạy đua để theo kịp các xu hướng toàn cầu mà chế độ cộng sản còn thiếu vắng suốt bao năm qua. Như chính đảng trưởng Tô Lâm tùng thú nhận, cơ chế quản lý truyền thống “chậm được đổi mới, thiếu những hình thức kinh doanh hiện đại, bắt kịp xu hướng của thế giới”. Các cải cách mới được tung hô như bước tiến “hợp thời,” “táo bạo,” “kỷ nguyên mới,” nhưng từ sâu thẳm, đó lại là nỗ lực ngụy trang cho bộ máy độc đảng chỉ muốn duy trì quyền lực.
Chính quyền “thân thiện”
Một trong số những cải cách được bố trí rầm rộ đăng gần đây là việc xây dựng mô hình “Chính quyền thân thiện” vừa được tỉnh Đồng Nai triển khai, và dĩ nhiên được báo chí ca ngợi hết lời. Theo đó, 100% phường, xã phải treo khẩu hiệu “Chính quyền thân thiện” với quy tắc ứng xử “4 xin, 4 luôn và 5 không.” Cụ thể, cán bộ tiếp dân phải “xin chào, xin lỗi, xin cảm ơn, xin phép” và “luôn mỉm cười, luôn nhẹ nhàng, luôn lắng nghe, luôn giúp đỡ”.
Trên giấy tờ, đây là một bộ tiêu chuẩn nhằm nâng cao đạo đức công vụ và phong cách phục vụ nhân dân. Tuy nhiên, điều buộc người dân phải ngẫm nghĩ là một chế độ từng đặt sự quản lý tuyệt đối lên hàng đầu, bây giờ mới ra lệnh cán bộ phải “biết mỉm cười, xin lỗi”. Bất kỳ ai đã trải qua những thập niên đen tối trong thời đại cộng sản cầm quyền từ sau năm 1975. có kinh nghiệm, đều hiểu: những khẩu hiệu “xin chào, xin lỗi” này không phải là dấu hiệu của cải cách thể chế thực thụ, mà chỉ là chiêu thức tô điểm hình ảnh cho bộ máy cầm quyền. Việc thi đua “thân thiện” chỉ cho thấy Hà Nội nhận ra rằng thái độ cửa quyền với dân trong quá khứ là sai lầm, ít nhất cũng ảnh hưởng đến sự tồn vong của chế độ. Đằng sau những nụ cười và lời xin phép là hệ thống quan liêu đá tảng chưa hề bị xóa bỏ. Để đi đến được một mối quan hệ thân thiện thât sự giữa cán bộ và dân, ắt sẽ mất nhiều năm tháng giám sát, cho đến những va chạm thực sự.
Xóa độc quyền vàng
Một cải cách được dư luận trong nước cũng được hết lời ca ngợi gần đây là Hà Nội chính thức bãi bỏ cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng nhà nước. Theo Nghị định 232/2025 vừa ban hành (26 Tháng Ba 2025), ngân hàng thương mại nào đủ điều kiện sẽ được cấp phép sản xuất vàng miếng, thay vì chỉ có SJC độc quyền như trước đây.
Việc dành độc quyền vàng cho một công ty nhà nước là một sự kiện chướng mắt bất hợp lý kéo dài đã lâu. Mọi thứ được gọi là “cải cách về vàng” tưởng chừng như là đột phá, nhưng trên thực tế, quyết định cuối cùng xuất phát từ một cuộc khủng hoảng vàng nghiêm trọng đã kéo dài trong bế tắc. Báo chí nhà nước đã từng đưa tin vào năm 2024: “Thị trường vàng đã xảy ra hiện tượng chưa từng có: người dân xếp hàng ròng rã nhiều ngày để chờ mua vàng, các công ty vàng phải giới hạn số lượng bán”. Trong bối cảnh đó, xóa độc quyền chỉ là giải pháp cuối cùng để giải tỏa nhu cầu mua bán vàng miếng trong dân. Thực tế phũ phàng của “cải cách” là buộc nhà nước phải “mở cửa” cho tư nhân vào khi nguồn cung vàng cạn kiệt và giá leo thang đột biến.
Dù vậy, cải cách vàng miếng cũng hé lộ tham vọng cũ mòn, muốn giữ ưu thế ở các lĩnh vực trọng yếu khác. Không như vàng, các ngành điện, xăng dầu vẫn nằm trong tay doanh nghiệp nhà nước. Trái với việc “xóa độc quyền” ở ngành vàng, chính phủ lại đang xem xét cho phép Tập đoàn Điện lực (EVN) tăng giá bán điện cho dân để bù đắp lỗ lũy kế khoảng 38.680 tỷ đồng (gần 1,5 tỷ USD) năm 2024. Thế mạnh độc quyền phi lý của EVN vẫn được duy trì, nhưng đồng thời Hà Nội phải chọn tăng giá điện để san sẻ khó khăn với EVN.
Nói cách khác, cải cách chỉ xảy ra ở phần yếu kém nhất của hệ thống (như vàng miếng đang thiếu hụt), còn những “xương sống” của chế độ như điện lực được bảo vệ tận cùng, vì đó là nguồn thu chính của ngân sách và “điều khiển tình hình chính trị”. Sự bất bình âm ỉ này lan rộng trong nước không phải vô căn cứ: một đại biểu Quốc hội từng chỉ trích rằng một số ngành lỗ nặng nhưng vẫn được Nhà nước bảo hộ độc quyền, trong khi doanh nghiệp tư nhân làm lãi nhiều nhưng chưa bao giờ được đối đãi với ưu thế đó.
Nhiều kinh tế gia cố vấn cho nhà nước đã không ít lần lên tiếng về các doanh nghiệp nhà nước luôn thất bại nhưng chưa bao giờ bị thay thế bằng các cải cách cần thiết. Như kinh tế gia Phạm Chi Lan đã từng được kể lại trên báo chí Nhà Nước “Việt Nam có lẽ là mô hình đặc biệt nhất. Đó là nước… không chịu phát triển!.”
Quy trách nhiệm cho tòa án điện tử
Bên cạnh vàng và thái độ cán bộ, mới đây Hà Nội còn tuyên bố đẩy mạnh “chính phủ điện tử”. Tòa án Nhân dân Tối cao đề xuất mở rộng 8 thủ tục tư pháp gồm “nộp đơn kiện online”, giao nộp chứng cứ, nhận thông báo, thậm chí tổ chức phiên tòa trực tuyến.
Mới nghe cứ tưởng đây là bước tiến lớn: thủ tục kiện tụng sẽ tiết kiệm thời gian cho người dân. Báo chí bình luận rằng việc số hóa các thủ tục tòa án sẽ là bước tiến lớn” giúp minh bạch hóa hệ thống.
Tuy nhiên, một con súc sắc gieo ra thì sẽ có nhiều mặt. Nhìn sâu, dịch vụ công trực tuyến cũng có thể chỉ là cách “chuyển sự tức giận” của dân vào các hệ thống máy móc. Đơn kiện được gửi qua Cổng dịch vụ công Quốc gia sẽ được ghi nhận dưới dạng dữ liệu, và tòa án có thể xử lý nó mà không một cán bộ nào phải đối mặt trực tiếp với công chúng. Trong tình huống xảy ra sự cố kỹ thuật, người dân còn được yêu cầu chờ vài ba ngày để khắc phục, và “không được tính vào thời hạn tố tụng.” Nhiều ý kiến lo ngại rằng kiện tụng online có nguy cơ trở thành “một biển số liệu điện tử”, nơi nỗi bức xúc của người dân sẽ bị hòa tan trong hệ thống kỹ thuật số vô tri, thay vì giải quyết thực chất.
Hãy nhìn vào thực tế. Người dân Thủ Thiêm hay vườn rau Lộc Hưng đã vác đơn đi kiện suốt nhiều năm trường, đối diện biết bao nhiêu là quan chức cấp cao của trong cả nước, có người đến chết cũng vẫn chưa được hồi đáp. Và đến nay thì những tiếng kêu oan vẫn trơ trơ với mưa gió. Nếu là nộp đơn vào hệ thống điện tử thì biết bao giờ thì người dân mới nhận được một câu trả lời thực sự xác đáng?
Cải cách màu
Những cải cách trên đây có thể gọi là “cải cách màu”, đầy màu sắc mà không hề có nội dung thật sự. Dù chỉ mới đảo qua một vài ví dụ điển hình, nhưng “cải cách” của Tô Lâm đang cố ém nhẹm những dấu hiệu thất bại. Ví dụ, chủ trương sáp nhập, tinh giản bộ máy hành chính nhằm tiết kiệm biên chế cũng đang gặp rắc rối lớn. Nhiều tờ báo của nhà nước đã thẽ thọt nhận định rằng, dù mô hình chính quyền hai cấp “bước đầu đạt kết quả tích cực”, nhiều địa phương vẫn còn “điểm nghẽn” về cơ chế và hạ tầng trong quá trình vận hành. Nhiều tỉnh như Cà Mau, Cao Bằng đang đau đầu xử lý số cán bộ, công chức dư ra sau sáp nhập. Cao Bằng phát sinh hàng trăm cán bộ dôi dư trên quy định sau sáp nhập. Hậu quả là ngân sách phải chi nhiều khoản đền bù, hỗ trợ lương hưu, phụ cấp… để giữ “ổn định chính trị” cho các cán bộ rải rác này. Trong khi đó, báo chí chính thống ít khi thừa nhận khó khăn, thường xuyên cho đăng tin “chủ trương đúng đắn” cần tiếp tục theo đuổi.
Rõ ràng, tất cả những đổi mới tạm nêu trên chưa phải là những cải cách căn bản mang lại ấm no, hạnh phúc cho nhân dân, mà chỉ là các bước chạy đua để chế độ được nhìn nhận là thể chế “hợp thời”.
Nếu mọi thứ chỉ dừng ở khía cạnh làm dịu lòng dân, mở ra những “lối thoát ảo” cho một chế độ đảng trị đã lỗi thời, thì đây có lẽ chỉ là giai đoạn nước rút sống còn của thể chế ấy. Thực tế nhiều vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết. Các đạo luật 31, 117… vẫn còn đó sự khắc nghiệt, người lên tiếng cho dân chủ và nhân quyền vẫn bị đàn áp, bỏ tù. Các cải cách thực sự cần là một cuộc chuyển biến sâu sắc trong cơ chế chính trị, chứ không phải là thay đổi cách chào, cười xin phép hay bán vàng rẻ hơn.
Tóm lại, mọi nỗ lực “đổi mới” hiện nay – nếu vén bức màn và nhìn kỹ vào trong sâu thẳm của nó – thì thực sự đây chỉ là chủ yếu nhằm giúp nhà cầm quyền tồn tại, chứ chưa phải là hành trình đưa đất nước thực sự tiến lên cùng thế giới, hay là một kỷ nguyên mới mộng tưởng nào.
Re: Bình Luận Thời Sự
Không phục, phục và khinh bỉ
Nguyễn Hưng Quốc
15-11-2025 Ba status ghép lại thành một:
Không phục
Tôi không phục những người, trước năm 1975, nhân danh tự do và dân chủ, hăng hái xuống đường biểu tình chống lại chính quyền miền Nam, từ thời ông Ngô Đình Diệm đến thời ông Nguyễn Văn Thiệu, nhưng sau năm 1975, trước sự áp bức tàn bạo của chế độ cộng sản, lại bất động và im thin thít. Tại sao?
Không ai tự lên tiếng giải thích. Nhưng tôi nghĩ không có lý do chính đáng nào có thể biện hộ cho sự im lặng ấy cả: Nếu đó không phải là một sự hèn nhát thì ít nhất cũng là một sự bất lực. Dù là gì đi nữa thì tự bản chất, đó cũng là một sự đầu hàng. Với tôi, họ nhất định không phải là những anh hùng.
Hoàng Phủ Ngọc Tường là người mặc com-lê, thắt cà-vạt, đứng trước micro. Bên phải ông ta, người mang kính đen, mặc sơ mi trắng, là đại diện của Ty Cảnh Sát Thừa Thiên – Huế, có mặt để bảo vệ quyền được lên tiếng của ông ta. Nguồn ảnh từ gia đình HPNT cung cấp cho báo chí.
Phục
Nói chung, tôi phục tất cả những người hoạt động cho dân chủ và nhân quyền tại Việt Nam. Tất cả. Họ biết rõ mọi nguy hiểm đang rình chờ họ. Nhiều người trong họ từng bị công an, nổi cũng như chìm, đánh đập đến mang thương tích. Gia đình họ cũng bị uy hiếp. Họ luôn luôn đối diện với những án tù nặng nề, năm năm, mười năm hay hơn thế nữa. Vậy mà họ vẫn tiếp tục tranh đấu. Một cách đầy gan góc.
Tôi biết chắc chắn một điều: Nếu tôi còn ở Việt Nam, chắc chắn tôi không làm được những việc họ đang làm. Nên tôi khâm phục họ với tất cả tấm lòng thành của mình. Tương lai đất nước là ở họ.
Khinh
Ở trong nước mà ca tụng chế độ cộng sản, ít ra, còn có thể hiểu được: Họ bị bịt mắt. Nhưng ở nước ngoài, những xứ sở văn minh và dân chủ, nơi đầy những thông tin chính xác về cộng sản, lạ, thỉnh thoảng vẫn có một số người ca tụng cộng sản, hoặc, nếu không ca tụng, cũng tìm cách biện hộ cho những tội ác của cộng sản. Với những người ấy, tôi chỉ thấy khinh.
Nếu họ không phải là những kẻ nịnh bợ thì cũng là những người gian lận nhắm đến việc mưu lợi gì đó. Còn không nữa, chỉ có một chữ để dán vào trán họ: Ngu xuẩn.
Nguyễn Hưng Quốc
15-11-2025 Ba status ghép lại thành một:
Không phục
Tôi không phục những người, trước năm 1975, nhân danh tự do và dân chủ, hăng hái xuống đường biểu tình chống lại chính quyền miền Nam, từ thời ông Ngô Đình Diệm đến thời ông Nguyễn Văn Thiệu, nhưng sau năm 1975, trước sự áp bức tàn bạo của chế độ cộng sản, lại bất động và im thin thít. Tại sao?
Không ai tự lên tiếng giải thích. Nhưng tôi nghĩ không có lý do chính đáng nào có thể biện hộ cho sự im lặng ấy cả: Nếu đó không phải là một sự hèn nhát thì ít nhất cũng là một sự bất lực. Dù là gì đi nữa thì tự bản chất, đó cũng là một sự đầu hàng. Với tôi, họ nhất định không phải là những anh hùng.
Hoàng Phủ Ngọc Tường là người mặc com-lê, thắt cà-vạt, đứng trước micro. Bên phải ông ta, người mang kính đen, mặc sơ mi trắng, là đại diện của Ty Cảnh Sát Thừa Thiên – Huế, có mặt để bảo vệ quyền được lên tiếng của ông ta. Nguồn ảnh từ gia đình HPNT cung cấp cho báo chí.
Phục
Nói chung, tôi phục tất cả những người hoạt động cho dân chủ và nhân quyền tại Việt Nam. Tất cả. Họ biết rõ mọi nguy hiểm đang rình chờ họ. Nhiều người trong họ từng bị công an, nổi cũng như chìm, đánh đập đến mang thương tích. Gia đình họ cũng bị uy hiếp. Họ luôn luôn đối diện với những án tù nặng nề, năm năm, mười năm hay hơn thế nữa. Vậy mà họ vẫn tiếp tục tranh đấu. Một cách đầy gan góc.
Tôi biết chắc chắn một điều: Nếu tôi còn ở Việt Nam, chắc chắn tôi không làm được những việc họ đang làm. Nên tôi khâm phục họ với tất cả tấm lòng thành của mình. Tương lai đất nước là ở họ.
Khinh
Ở trong nước mà ca tụng chế độ cộng sản, ít ra, còn có thể hiểu được: Họ bị bịt mắt. Nhưng ở nước ngoài, những xứ sở văn minh và dân chủ, nơi đầy những thông tin chính xác về cộng sản, lạ, thỉnh thoảng vẫn có một số người ca tụng cộng sản, hoặc, nếu không ca tụng, cũng tìm cách biện hộ cho những tội ác của cộng sản. Với những người ấy, tôi chỉ thấy khinh.
Nếu họ không phải là những kẻ nịnh bợ thì cũng là những người gian lận nhắm đến việc mưu lợi gì đó. Còn không nữa, chỉ có một chữ để dán vào trán họ: Ngu xuẩn.
Re: Bình Luận Thời Sự
Hết Vịnh, đến Hồ, nay Trump muốn thêm ‘Trump Ocean’
October 11, 2026 : 2:20 PM CLARKSVILLE, Tennessee (NV) – Sau khi đơn phương tuyên bố đổi tên Vịnh Mexico (Gulf of Mexico) thành Vịnh Hoa Kỳ (Gulf of America) và Hồ Ontario (Lake Ontario) thành Hồ Hoa Kỳ (Lake America,) hôm Thứ Bảy, 10 Tháng Mười, Tổng Thống Donald Trump chọn tiếp Đại Tây Dương hoặc Thái Bình Dương.
“Chúng ta đã có vịnh. Chúng ta có một hồ nước tuyệt đẹp,” ông Trump phát biểu tại một cuộc vận động tranh cử ở Clarksville, Tennessee. “Rồi có người bảo rằng cần phải có một con sông… Chúng ta cần một con sông. Chúng ta cần một đại dương.”
Tổng Thống Trump tại một cuộc vận động tranh cử ở Clarksville, Tennessee hôm Thứ Bảy, 10 Tháng Mười, (Hình: Roberto Schmidt/Getty Images) Tổng thống đề nghị đổi tên Đại Tây Dương hoặc Thái Bình Dương thành “Trump Ocean” (Đại Dương Trump) hoặc “Ocean of the Americas” (Đại Dương Châu Mỹ,) tiếp tục ý tưởng đổi tên các địa danh lớn theo hướng gắn với nước Mỹ và di sản mang tên Donald Trump.
Theo The Washington Post, tổng thống Mỹ không công bố kế hoạch chính thức hoặc thời điểm thực hiện đề nghị này. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng Thống Trump tiếp tục thúc đẩy việc thay đổi tên một số địa danh nổi tiếng.
Trước đó, vào Tháng Giêng, năm 2025, ông Trump ký sắc lệnh đổi tên Gulf of Mexico thành Gulf of America. Quyết định gây tranh cãi với Mexico và tạo ra sự khác biệt trong cách gọi địa danh này giữa Mỹ và các quốc gia khác.
Đến Tháng Tám, năm 2026, ông tiếp tục đề cập việc đổi tên Lake Ontario thành Lake America, giữa lúc quan hệ thương mại giữa Washington và Ottawa căng thẳng. Những hành động này làm dấy lên tranh luận về quyền hạn của chính phủ Mỹ trong việc thay đổi tên các địa danh có ý nghĩa quốc tế.
Cũng trong Tháng Tám, ông Trump cũng đề nghị đổi tên tiểu bang New Mexico thành “New America.” Hành động này có lẽ sẽ cần sự đồng ý từ phía tiểu bang và Quốc Hội. Tuy nhiên, tuần trước, tổng thống cho biết việc thực hiện thay đổi này sẽ “tùy thuộc vào” người dân New Mexico.
“Tôi sẽ không ép buộc chuyện này, nhưng rất nhiều người tỏ ra hào hứng với ý tưởng đó,” ông Trump phát biểu trong một video được công bố nhằm ủng hộ một ứng viên Quốc Hội thuộc đảng Cộng Hòa tại tiểu bang này.
Ông Trump nói không muốn đổi tên sông Hudson hoặc sông Mississippi. Riêng với sông Mississippi, ông giải thích rằng ông yêu quý địa danh này và nhắc đến kết quả bầu cử tại tiểu bang Mississippi.
Đề nghị đổi tên một trong hai đại dương lớn nhất thế giới hiện mới dừng ở mức phát biểu của tổng thống, chưa phải một quyết định chính thức, theo The Washington Post. Nếu được theo đuổi, kế hoạch này có thể tiếp tục khơi lên tranh luận về lịch sử địa lý, quy ước quốc tế và vai trò của các tổng thống trong việc định hình biểu tượng quốc gia. (KL)
October 11, 2026 : 2:20 PM CLARKSVILLE, Tennessee (NV) – Sau khi đơn phương tuyên bố đổi tên Vịnh Mexico (Gulf of Mexico) thành Vịnh Hoa Kỳ (Gulf of America) và Hồ Ontario (Lake Ontario) thành Hồ Hoa Kỳ (Lake America,) hôm Thứ Bảy, 10 Tháng Mười, Tổng Thống Donald Trump chọn tiếp Đại Tây Dương hoặc Thái Bình Dương.
“Chúng ta đã có vịnh. Chúng ta có một hồ nước tuyệt đẹp,” ông Trump phát biểu tại một cuộc vận động tranh cử ở Clarksville, Tennessee. “Rồi có người bảo rằng cần phải có một con sông… Chúng ta cần một con sông. Chúng ta cần một đại dương.”
Tổng Thống Trump tại một cuộc vận động tranh cử ở Clarksville, Tennessee hôm Thứ Bảy, 10 Tháng Mười, (Hình: Roberto Schmidt/Getty Images) Tổng thống đề nghị đổi tên Đại Tây Dương hoặc Thái Bình Dương thành “Trump Ocean” (Đại Dương Trump) hoặc “Ocean of the Americas” (Đại Dương Châu Mỹ,) tiếp tục ý tưởng đổi tên các địa danh lớn theo hướng gắn với nước Mỹ và di sản mang tên Donald Trump.
Theo The Washington Post, tổng thống Mỹ không công bố kế hoạch chính thức hoặc thời điểm thực hiện đề nghị này. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng Thống Trump tiếp tục thúc đẩy việc thay đổi tên một số địa danh nổi tiếng.
Trước đó, vào Tháng Giêng, năm 2025, ông Trump ký sắc lệnh đổi tên Gulf of Mexico thành Gulf of America. Quyết định gây tranh cãi với Mexico và tạo ra sự khác biệt trong cách gọi địa danh này giữa Mỹ và các quốc gia khác.
Đến Tháng Tám, năm 2026, ông tiếp tục đề cập việc đổi tên Lake Ontario thành Lake America, giữa lúc quan hệ thương mại giữa Washington và Ottawa căng thẳng. Những hành động này làm dấy lên tranh luận về quyền hạn của chính phủ Mỹ trong việc thay đổi tên các địa danh có ý nghĩa quốc tế.
Cũng trong Tháng Tám, ông Trump cũng đề nghị đổi tên tiểu bang New Mexico thành “New America.” Hành động này có lẽ sẽ cần sự đồng ý từ phía tiểu bang và Quốc Hội. Tuy nhiên, tuần trước, tổng thống cho biết việc thực hiện thay đổi này sẽ “tùy thuộc vào” người dân New Mexico.
“Tôi sẽ không ép buộc chuyện này, nhưng rất nhiều người tỏ ra hào hứng với ý tưởng đó,” ông Trump phát biểu trong một video được công bố nhằm ủng hộ một ứng viên Quốc Hội thuộc đảng Cộng Hòa tại tiểu bang này.
Ông Trump nói không muốn đổi tên sông Hudson hoặc sông Mississippi. Riêng với sông Mississippi, ông giải thích rằng ông yêu quý địa danh này và nhắc đến kết quả bầu cử tại tiểu bang Mississippi.
Đề nghị đổi tên một trong hai đại dương lớn nhất thế giới hiện mới dừng ở mức phát biểu của tổng thống, chưa phải một quyết định chính thức, theo The Washington Post. Nếu được theo đuổi, kế hoạch này có thể tiếp tục khơi lên tranh luận về lịch sử địa lý, quy ước quốc tế và vai trò của các tổng thống trong việc định hình biểu tượng quốc gia. (KL)
Menu
Birthdays
Clock
Search
Attachments
Newest members
Link to us