Việt Nam - Trung Quốc đàm phán cấp chính phủ về biên giới Việt-Trung Wednesday, November 18, 2009
Biên giới Việt Trung. (Hình: Getty Images)
HÀ NỘI - Thông Tấn Xã Việt Nam hôm 18 Tháng Mười Một cho hay, “Cuộc gặp giữa hai trưởng đoàn đàm phán cấp chính phủ về biên giới lãnh thổ Việt Nam-Trung Quốc đã diễn ra từ ngày 16-18 Tháng Mười Một tại Bắc Kinh.”
Phía Việt Nam dẫn đầu là Thứ Trưởng Ngoại Giao Hồ Xuân Sơn; đoàn Trung Quốc do Thứ Trưởng Ngoại Giao Vũ Ðại Vĩ làm trưởng đoàn.
Nội dung cuộc đàm phán này được TTXVN tường thuật rằng, “Hai bên đã kiểm điểm lại công tác của Ủy Ban Liên Hợp phân giới cắm mốc trong 10 tháng qua kể từ khi ra tuyên bố kết thúc phân giới cắm mốc biên giới trên đất liền Việt Nam-Trung Quốc Tháng Mười Hai, 2008, đánh giá cao cố gắng của các chuyên viên hữu quan hai nước trong việc xây dựng 3 văn kiện quan trọng về biên giới trên đất liền giữa hai nước gồm Nghị Ðịnh Thư phân giới cắm mốc, hiệp định về quy chế quản lý biên giới và hiệp định về cửa khẩu và quản lý cửa khẩu.”
Bản tin của TTXVN nói rằng, “Hai bên nhất trí cho rằng việc ký kết 3 văn kiện có ý nghĩa hết sức quan trọng, đánh dấu việc kết thúc 35 năm đàm phán về biên giới trên đất liền giữa hai nước, chính thức đưa Hiệp Ước Biên Giới trên đất liền Việt-Trung ký năm 1999 thực sự đi vào cuộc sống.”
Cả Việt Nam và Trung Quốc, theo lời bản tin đều muốn “xây dựng đường biên giới trên đất liền giữa hai nước thành đường biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định, góp phần thúc đẩy giao lưu hữu nghị, hợp tác giữa hai nước, nhất là ở các khu vực biên giới.”
Bản tin cũng nói rằng cả Việt Nam và Trung Quốc muốn “sớm khởi động đàm phán xây dựng hiệp định cùng hợp tác khai thác, phát triển du lịch thác Bản Giốc và hiệp định tàu thuyền đi lại tự do khu vực cửa sông Bắc Luân để ký kết trong năm 2010.”
Biển Ðông là vấn đề gây nhiều căng thẳng được TTXVN nói “hai bên khẳng định quyết tâm thực hiện nghiêm túc các thỏa thuận liên quan của lãnh đạo cấp cao hai nước, nhất là nhận thức chung đạt được giữa Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng và Thủ Tướng Ôn Gia Bảo tại Thành Ðô, thủ phủ tỉnh Tứ Xuyên, Tháng Mười vừa qua.” Thế nhưng chi tiết ra sao thì không thấy bản tin đề cập.
Vấn đề tranh chấp chủ quyền trên biển Ðông và biên giới Việt Trung từ trước tới nay luôn là đề tài được dư luận của người Việt trong và ngoài nước quan tâm. Tuy nhiên các thông tin chính thức về biên giới sau mỗi lần nhà cầm quyền Việt Nam gặp gỡ phía Trung Quốc chỉ được truyền thông Việt Nam nói một cách chung chung mà không hề có các con số cụ thể. Nhiều tiếng nói của các trí thức tại Việt Nam yêu cầu bạch hóa các hiệp định về biên giới với Trung Quốc không được nhà cầm quyền đáp ứng. Trong khi đó, các blogger lên tiếng phản đối về việc Việt Nam mất đất, mất biển thì bị đàn áp và bỏ tù.
Trên biển Ðông, Trung Quốc luôn lộ rõ ý đồ thôn tính toàn bộ vùng biển mà họ gọi là Nam Trung Hoa, mà quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam đã bị Trung Quốc chiếm từ năm 1974. Rõ nhất trong thời gian vừa qua, các vụ tàu cá của Việt Nam liên tục bị tấn công mà tiếng nói của nhà cầm quyền Việt Nam được cho là quá yếu ớt trước láng giềng phương Bắc tham lam.
'Nghịch tử' giết cha chặt thành nhiều khúc, lãnh án tử hình Thursday, November 19, 2009
Nghiêm Viết Thành tại phiên tòa ngày 19 Tháng Mười Một ở Hải Dương. (Hình: VNN)
HẢI DƯƠNG - Tòa án thành phố Hải Dương (cách Hà Nội khoảng 50 km) hôm 19 Tháng Mười Một, trong một “phiên tòa lưu động” đã tuyên bản án tử hình với Nghiêm Viết Thành, 18 tuổi, người cách đây hơn 6 tháng đã giết cha ruột rồi chặt thành nhiều khúc thả trôi sông .
Theo tường thuật của Vietnamnet, phiên tòa đã thu hút hàng ngàn người tới dự.
Vụ án xảy ra buổi tối ngày 6 Tháng Năm, 2009 và thủ phạm bị bắt ngày 12 Tháng Năm, 2009 khi đang lẩn trốn tại một khách sạn ở tỉnh Nam Ðịnh.
Nghiêm Viết Thành là học sinh Trường THPT Dân lập Thành Ðông vì cần tiền ăn chơi sau khi xin tiền không được, “nghịch tử” này đã ra tay giết chết cha ruột là ông Nghiêm Viết Yên, 51 tuổi, trú tại số 312, đường Ðiện Biên Phủ, phường Bình Hàn, thành phố Hải Dương. Nạn nhân bị chặt xác vứt xuống khu vực cầu Cong, TP Hải Dương.
Theo lời khai với viên chức điều tra, Thành thú nhận là chừng hai năm trở lại đây nghiện chơi game, học hành sa sút và nợ nần chồng chất vì cá độ đá banh.
Bắt chẹt ông bố có “quan hệ” với một người phụ nữ khác, Thành đã lấy cớ đó để vòi tiền. Ông Yên đã phải chi cho Thành 2 triệu/tháng để ăn tiêu. Dù chỉ là học sinh lớp 12 nhưng có nhiều tiền trong tay, Thành vung phí tiền bạc và càng sa đà vào chơi bời.
Tại tòa, Thành khai rành rọt hành vi phạm tội của mình: Tối ngày 6 Tháng Năm, ông Yên mắng mỏ Thành vì tội mê games, không chú ý vào chuyện học hành. Bị bố mắng, Thành đi tìm dao và trong lúc ông Yên đang xem ti vi, Thành chém nhiều nhát vào đầu, khiến ông Yên tử vong tại chỗ.
Thấy bố nằm im, biết đã chết, Thành bình thản về phòng hút thuốc, sau đó mài dao thật sắc, rồi chặt xác bố đem vứt xuống sông và về nhà mở két sắt lấy 8 triệu đồng...
Sau khi dọn dẹp hiện trường, Thành tiếp tục đi chơi games như thường lệ. Sáng hôm sau, Thành đến lớp bình thường như không có chuyện gì xảy ra.
Ðến sáng ngày 9 Tháng Năm, người dân phát hiện một phần thi thể của ông Yên, còn Thành bỏ trốn và bị bắt sau đó ít ngày.
Trước tòa, người mẹ đau khổ cho rằng mình đã thiếu quan tâm, dạy dỗ, chăm sóc tới con trai khi ngay từ nhỏ bà đã đi xuất cảng lao động, gửi Thành ở nhà với ông bà.
Mỗi tháng bà gửi về cho mấy bố con vài ngàn đô la để chi tiêu. Khi hay tin chồng chết, bà vội về nước mà không hề hay biết chính con trai mình đã sát hại bố nó.
Còn chị gái Thành cho biết, sau khi biết chuyện bố có người phụ nữ khác, lại chứng kiến cảnh một lần thấy bố dùng dao định chém mẹ, hai chị em Thành bắt đầu tỏ ra coi thường bố.
Cũng theo chị của Thành, ông Yên và Thành không hợp nhau. Nóng tính, ông Yên thường hay mắng mỏ, xúc phạm Thành thái quá. Thậm chí, nhiều lần còn đánh Thành, đến nỗi có lần Thành đã có ý định tử tự.
Luật sư bào chữa cho Thành phân tích: Thành có một tuổi thơ đặc biệt khi vắng đi tình cảm của cả cha lẫn mẹ trong suốt những ngày thơ ấu. Ngay từ khi Thành mới lọt lòng, bố đã đi xuất cảng lao động. 4 năm sau đó, mẹ Thành cũng ra nước ngoài, bỏ Thành lại cho ông bà ngoại.
Ðến năm 13 tuổi Thành bắt đầu nghiện games, học hành sa sút. Năm 2006, bố Thành về nước để chăm sóc con. Sau 16 năm sống xa nhau, nhưng giữa bố con Thành luôn có những mâu thuẫn, nhất là khi Thành biết chuyện bố mình bồ bịch.
Luật sư của Thành cho rằng, cha mẹ phải là tấm gương cho con cái nhìn vào. Và khi tấm gương đó bị vỡ, đứa con soi vào chỉ nhìn thấy những hình ảnh méo mó. Ðiều đó sẽ tác động đến tâm lý, tình cảm của đứa con.
Ðược nói lời sau cùng, Thành đổ lỗi cho bố khi đã không quan tâm, chăm sóc và gây dựng tình cảm với mình. “Nhưng cha thì vẫn là cha, chỉ mong cha tôi dưới kia tha thứ cho tôi”, lời cuối của bị cáo.
Sáu Dân Biểu Mỹ đòi VN thả LM Nguyễn Văn Lý Friday, November 20, 2009
WASHINGTON D.C. (TH) - Sáu dân biểu Hạ Viện Hoa Kỳ vừa gửi một thư tới nhà cầm quyền Việt Nam yêu cầu trả tự do tức khắc cho Linh Mục Nguyễn Văn Lý cũng như những người kêu gọi dân chủ hóa đất nước.
Bức thư đề gửi cho Nguyễn Tấn Dũng, thủ tướng CSVN, viết rằng “Chúng tôi vừa được thông báo là Linh Mục Nguyễn Văn Lý bị tai biến mạch máu não lần thứ hai vào ngày 14 Tháng Mười Một, 2009. Chúng tôi cũng được biết Linh Mục Lý đang được điều trị tại Hà Nội và gia đình linh mục chỉ được hiện diện giới hạn để giúp Linh Mục Lý những nhu cầu cần thiết”.
Sáu dân biểu này gồm D.B. Chris Smith, D.B. Loretta Sanchez, D.B. Joseph Cao Quang Ánh, D.B. Zoe Lofgren, D.B. Frank Wolf và D.B. Ed Royce đồng ký trên lá thư chung nói “Trước tình trạng khủng hoảng sức khỏe này, chúng tôi khẩn thiết yêu cầu chính phủ Việt Nam trả tự do vô điều kiện cho Linh Mục Lý; người mà chúng tôi tin là một tù nhân lương tâm trên căn bản đạo đức. Chính phủ phải cung ứng trị liệu cho Linh Mục Lý tức thời, cũng như dài hạn. Gia đình của Linh Mục Lý phải được tự do hiện diện để hỗ trợ tinh thần, thể chất, cũng như giáo luật trong giai đoạn khó khăn này của Linh Mục Nguyễn Văn Lý”.
Chưa thấy có tín hiệu gì từ Việt Nam nhưng bức thư này cũng như những bức thư khác của nghị sĩ và dân biểu Quốc Hội Hoa Kỳ can thiệp về các trường hợp đàn áp nhân quyền tại Việt Nam. Hà Nội thường lờ đi hoặc đả kích là can thiệp vào nội bộ Việt Nam.
Trước đây, nhà cầm quyền Hà Nội từng can thiệp vào nội bộ Hoa Kỳ khi đòi chính phủ nhiều tiểu bang, quận hạt, hay thành phố Hoa Kỳ không thông qua các nghị quyết công nhận và vinh danh lá cờ vàng ba sọc đỏ là biểu tượng truyền thống của các cộng đồng người Việt ở địa phương.
Bức thư nói trên cho hay, ngày 10 Tháng Mười Một, 2009, đại diện CSVN đã đối thoại nhân quyền với viên chức thuộc Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ. Trong đó, trường hợp của cha Lý “đã được đưa ra trong cuộc thảo luận”. Trường hợp của cha Lý cũng “luôn luôn là mối quan tâm sâu sắc của các DB, TNS và chính phủ Hoa Kỳ”.
Bức thư xác định L.M. Nguyễn Văn Lý là “một trong số nhiều công dân Việt Nam đã bị đàn áp vì lý do tranh đấu cho tự do tôn giáo và dân chủ. Ông đã bị đưa ra tòa không có luật sư biện hộ, bị nhốt tù nhiều lần”.
Nhà cầm quyền chưa bao giờ nhìn nhận với thế giới bên ngoài là họ bỏ tù cha Lý hay những người đấu tranh dân chủ khác vì lý do chính trị hay tôn giáo. Nhưng trên thực tế, nhiều tù nhân này khi được thả ra cho biết, trong nhà tù, họ đều được cai tù gọi là tù chính trị.
L.M. Nguyễn Văn Lý đã bị CSVN kết án tù 4 lần với các bản án từ 8 năm đến 20 năm. Ba lần trước, các bản án chỉ thi hành một thời gian rồi thả trước các áp lực từ bên ngoài. Tuy vậy, ngài cũng đã ở trong nhà tù nhỏ của CSVN hơn 17 năm kể từ 1977 đến nay.
L.M. Nguyễn Văn Lý, 62 tuổi, lần sau cùng bị kết án 8 năm từ ngày 30 Tháng Ba 2007 vì ngài là một trong những người cầm đầu Khối 8406, một tổ chức quần chúng gồm đủ mọi thành phần xã hội đòi đa nguyên đa đảng, đòi tổ chức bầu cử tự do thay cho lối “đảng cử dân bầu” độc diễn của đảng CSVN.
“Thay mặt Linh Mục Nguyễn Văn Lý, một lần nữa, chúng tôi đòi hỏi quí ông phải trả tự do cho Linh Mục Lý. Cũng thay mặt cho vô số nạn nhân đang bị khắc nghiệt phê phán, ngược đãi, phải chịu đựng những án tù nặng nề, có khi là vô hạn định vì tôn giáo, chính kiến, cũng như những lý do cá nhân, chúng tôi đòi hỏi chính phủ Việt Nam tôn trọng lời cam kết của quý chính phủ với căn bản nhân quyền quốc tế và phải tôn trọng quyền làm người và tự do của người dân tại Việt Nam.” Bức thư đề ngày 19 Tháng Mười Một 2009 của 6 vị dân biểu liên bang Hoa Kỳ viết.
Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn Saturday, November 21, 2009
Anh công an canh giữ cha Lý mặc áo trắng, đi dép trắng đang giải thích với giáo dân vì sao không được vào thăm cha Lý. (Hình: Nuvuongcongly.Net)
Phòng có song sắt là phòng cha Lý. Phòng có khăn phơi là phòng nhân viên an ninh. (Hình: Nuvuongcongly.Net)
HÀ NỘI 21-11 (TH) - Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp.
“Ðược tin cha Tadeo Nguyễn Văn Lý đang đưa đến chữa trị tại bệnh viện 19/8 của Bộ Công An - phường Cầu Diễn, quận Cầu Giấy, Hà Nội, sáng 19 Tháng Mười Một 2009 đoàn tu sĩ, giáo dân Hà Nội đã đến để thăm ngài trong thời gian trị bệnh tại đây.” Bản tin của website Nữ Vương Công Lý (www.Nuvuongcongly.net) cho hay như vậy hôm Thứ Năm nói đoàn thăm viếng này gồm tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế, Ðan Viện Thiên An Huế, Ðan Viện Xito Ninh Bình, đại diện giáo dân các giáo xứ Thái Hà, Hàm Long, Nhà thờ Lớn...
Trái với sự thăm viếng bệnh nhân ở các bệnh viện khác cũng như bệnh nhân đang có án được đưa từ nhà tù ra ngoài chữa trị, nguồn tin cho hay họ đã bị công an chận lại chứ không được tới gặp cha.
“Ðón đoàn tại bệnh viện có các nhân viên an ninh gồm 6 người canh giữ, khi những giáo dân này đến thì họ đang đánh bài. Tuy nhiên, khi đoàn đến thăm cha Lý thì đoàn cán bộ này đã bắt dừng lại.
Ðoàn đã đến gần nơi cha Lý đang bị canh giữ trong khu ‘Chuồng cọp’ để chữa bệnh nhưng không thể đi vào thăm ngài.” Nguồn tin vừa nói cho hay.
Bởi vậy, không được gặp để bầy tỏ mối quan tâm và lòng yêu quí với một người tù lương tâm nổi tiếng thế giới, “Ðoàn đã phải đứng cách phòng của ngài vài chục mét, cùng dâng lời cầu nguyện cho ngài.”
Bản tin cho biết, các nhân viên an ninh đã để đoàn tu sĩ, giáo dân cầu nguyện, hát Thánh Ca cách nơi giữ ngài khoảng 20 đến 30 mét.
“Chắc rằng trong phòng điều trị, ngài vẫn biết được và nghe những lời cầu nguyện này.”
Nguồn tin thuật lời một nhân viên an ninh cho biết, ngài bị khối chấn thương ở bán cầu não trái nên bị liệt bên phải cơ thể chứ không phải do đột quỵ hoặc huyết áp. Hiện nay có hai bác sĩ vào điều trị cho ngài được phép ra vào, ngoài ra bất cứ ai vào thăm ngài đều phải có giấy phép của Bộ Công An.
Theo nguồn tin, ở trong khu vực cách ly gọi là “chuồng cọp” của bệnh viện Bộ Công An, chỉ có một người cháu của cha được chấp nhận cho ở bên cạnh để giúp đỡ những điều cần thiết, nhưng không được phép tiếp xúc với ai.
Trước phái đoàn này, Tổng Giám Mục Tổng Giáo Phận Hà Nội Ngô Quang Kiệt cũng tới bệnh viện Bộ Công An xin thăm L.M. Lý nhưng cũng bị từ chối.
L.M. Nguyễn Văn Lý được đưa từ nhà tù Nam Hà đến bệnh viện Bộ Công An ở Hà Nội để chữa trị sau khi ngài bị đột quị lần thứ hai vào ngày 14 Tháng Mười Một 2009 vừa qua. Hồi Tháng Năm, ngài đã bị đột quị một lần nhưng đã không được nhà tù điều trị đúng cách và đầy đủ.
L.M. Nguyễn Văn Lý, 62 tuổi, bị kết án 8 năm từ ngày 30 Tháng Ba 2007 trong một phiên xử không có luật sư biện hộ, thân nhân cũng không được dự, ở Huế. Ðây là lần thứ tư L.M. Lý bị đem ra tòa kết án, kể từ năm 1977 đến nay. Hồi năm 2000, khi còn ở giáo xứ Nguyệt Biều (sát Huế), L.M. Lý và giáo dân đã trương biểu ngữ “Tự do tôn giáo hay là chết”. Năm 2006, L.M. Lý cùng một số nhà đầu tranh dân chủ thành lập Khối 8406 đòi hỏi bầu cử tự do và đa nguyên đa đảng.
Một hàng trà xu nửa cổ nửa tân của một bà cụ có hơn 20 năm sống bằng hàng trà. (Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt)
Một hàng trà xu đìu hiu trong tiết thu tàn Hà Nội. (Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt)
Mỗi sáng, người dân phố cổ Hà Nội vẫn còn nguyên thói quen mua hàng từ những gánh hàng rong và nói vói nhau những câu chuyện nhỏ. (Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt) Trần Tiến Dũng/Người Việt
Người đầu tiên tôi gặp khi ra Hà Nội là một anh tài xế trẻ. Trong câu chuyện suốt đoạn đường từ phi trường Nội Bài về phố cổ Hà Nội, anh thường lập đi lập lại khát vọng được vào Sài Gòn. Anh nói, “Ðường trong đó to hơn, cánh tài xế của chúng em chỉ mong đến thế.”
Thật ra thì đường Hà Nội trong vài năm trở lại đây được xây mới nhiều hơn. Từ phi trường Nội Bài về, đoạn xa lộ này và cả những xa lộ vùng ven khác trông na ná giống những con đường của các nước đang phát triển trong vùng Ðông Nam Á. Nhưng chắc chắn có một điểm không bao giờ có thể bằng những quốc gia “tư bản chủ nghĩa” lân bang như Thái Lan, Malaysia, Indonesia... đó là ý thức tôn trọng luật lệ giao thông của người sử dụng công lộ. Khi xe vào nội đô, anh tài xế hỏi tôi, “Bác thấy ngoài này chúng em chạy xe thế nào?” Tôi nói, “Cực giỏi, các cậu lái ô tô tài như đi xe máy.” “Hà Nội có nhiều đền đài, chùa chiền, lăng tẩm... mỗi bước đi của đời sống người Hà Nội hôm nay có thể chạm vào, có thể xới lên vô số phế tích và cổ vật. Nhưng chúng tôi tin thói quen uống trà xu của người Hà Nội mới chính là con đường hiện hữu xuyên suốt quá khứ và tương lai của riêng văn hóa Hà Nội.”
Ðến phố Lý Quốc Sư, nơi chúng tôi trú có tên gọi là Ngõ Huyện thuộc khu vực phố cổ. Ðây là một khu phố ưa thích của dân Tây du lịch ba-lô, và cảnh sinh hoạt không khác khu Phạm Ngũ Lão ở Sài Gòn. Buổi sáng ở khu phố này được bắt đầu vào lúc 10 giờ. Và một trong những điều thú vị nhất khi ở cùng khu với dân du lịch ba lô là ngồi trong quán hàng giờ liền, ngồi không để làm gì, ngồi ngơ ngơ vậy thôi.
* Hàng trà xu phố cổ
Chúng tôi đến ngồi với một hàng bán trà xu ngay trước vách tường đền thờ Lý Quốc Sư. Bà bán trà xu tuổi khoảng ngoài năm mươi. Ðầu bà đội một cái khăn màu lòe loẹt theo kiểu diện của một cô gái. Ðêm về khuya, hàng trà xu của bà chỉ còn lại hai người đàn ông, một trong hai người là một người bị hội chứng thiểu năng. Anh này rít thuốc lào liên tục và khói thuốc phả vào không gian chung quanh làm nên một đêm Hà Nội trong tiết tàn thu đậm đặc chất Bắc.
Không ai biết những hàng trà xu Hà Nội có từ bao giờ. Một tay xe ôm nói với chúng tôi, “Như nước dãi trong mồm í, hỏi có từ bao giờ, chịu!” Một người bạn từ miền Nam ra kể, “Lúc trước, khoảng cuối thập niên tám mươi, ở ngay đầu dốc phố hàng vôi, một nơi mà gió lạnh mùa Ðông đêm nào cũng vùi dập vậy mà có một bà cụ ngồi bán trà xu, tôi hỏi thăm thì biết cụ đã ngồi ở đó suốt hơn sáu mươi năm với ấm trà. Ngồi từ lúc cụ chưa có chồng đến lúc không còn đứa con trai nào sống sót.”
Hàng trà xu Hà Nội ngày nay đã thay đổi. Thay vào những cái ghế gỗ thấp là ghế nhựa, không còn những chiếc cốc bằng sứ nhỏ như ngón cẳng cái, không còn những cái mền được may bằng những miếng vải vụn đắp ủ bình trà. Lúc chúng tôi nói chuyện với một tay sưu tập đồ cổ, chúng tôi thiệt lòng muốn bày chuyện lưu giữ những dụng cụ xưa của hàng trà xu, anh cười thản nhiên, nói, “Những thứ đấy thì Hà Nội có khối, đáng gì.”
Có thật là không “đáng gì” chăng! Hà Nội có nhiều đền đài, chùa chiền, lăng tẩm... mỗi bước đi của đời sống người Hà Nội hôm nay có thể chạm vào, có thể xới lên vô số phế tích và cổ vật. Nhưng chúng tôi tin thói quen uống trà xu của người Hà Nội mới chính là con đường hiện hữu xuyên suốt quá khứ và tương lai của riêng văn hóa Hà Nội.
* Trà Hà Nội đã khác
Chúng tôi được một bà bán trà xu ở phố Nhà Thờ rót cho một ly trà. Cái ly thủy tinh cỡ trung mà bà rót có vẻ cho thấy sự thay đổi trong cách sống của người Hà Nội. Người Hà Nội ngày nay thích thú với chuyện to hơn và “hoành tráng” hơn. Bà bán trà xu hỏi tôi, “Anh người trong đấy, không uống trà đá à?” Tôi gật đầu gọi thêm một ly trà đá. Ly trà đá ở Hà Nội không bự bằng trong Nam nhưng trà thì thơm ngon hơn và đá ít hơn. Chuyện những hàng trà xu ở Hà Nội bán thêm món trà đá là một chuyện lạ lùng. Có lẽ không phải vì thức uống quen thuộc của người miền Nam đã chinh phục khẩu vị dân Hà Nội mà bởi Hà Nội bây giờ quạt máy, máy lạnh, trà đá phần nào đó cứu vớt cảm giác dân Hà Nội, trong thời buổi mà người đông đen tới mức ngộp thở.
Trong quán ăn ở Hà Nội muốn uống nước trà tráng miệng thực khách phải trả tiền. Việc xem trà là một thức uống riêng biệt phần nào đó do trà có giá đắt hơn cả cà phê và các thức uống giải khát khác, nhưng cái chính uống trà vẫn là một biểu tượng văn hóa riêng mà mọi người đều hạnh phúc khi trả tiền để thấm cho mình văn hóa sinh hoạt xứ Hà Thành. Có lẽ mai này sẽ bắt gặp người Hà Nội uống thứ trà đóng chai, nước thảo mộc đóng chai, uống trà đá, pepsi, coca... thường hơn là uống trà nóng tự pha và tiến trình lai tạp này đang và sẽ xóa đi sự sống của văn hóa trà.
* Hàng trà xu và cơn khát chân thật
Hà Nội lúc này, các phòng khách sang trọng của dân trí thức và nhà giàu mới đâu đâu người ta cũng mỉa mai đay nghiến không thương xót cái luận đề “Chủ nghĩa tư bản đang giẫy chết.”
Ngồi nhâm nhi hàng trà xu, nghe cách nói, nghe giọng người Hà Nội bình dân cũng là một thú vị khác. Ở một quán trà xu bên hồ Thuyền Quang, chúng tôi nghe một đôi tình nhân nói đủ thứ chuyện và bất ngờ người thanh niên nói với cô gái một lập luận khiến tôi muốn té ngửa. “Em này, làm cách nào mà có tiến trình từ người lại đẻ ra trứng như bà Âu Cơ nhỉ?”
Khu vực Yên Phụ gồm nhiều vila khách sạn sang trọng, bên hàng trà xu nhỏ nhoi, một người đàn ông chừng ngoài ba mươi tuổi, áo khoác, giày tây tươm tất đang ngồi uống rượu khan. Ngồi cạnh anh là một thanh niên bán hàng rong, anh ôm một chồng rổ rá và các dụng cụ nhà bếp. Bà bán trà xu mỗi lần rót cho cho hai anh đều đúng ngấn ly, giá một ngàn đồng mỗi ly rượu nhỏ. Anh bán rổ rá khi biết tôi là người miền Nam cũng bày tỏ ý muốn được vào trong đó lập nghiệp. Bà bán hàng trà xu nói, “Sức anh to khỏe thế thì vào trong khối tiền. Ai lại buôn bán thứ vớ vẩn này.” Tôi định trả tiền rượu cho anh nhưng anh sĩ diện từ chối, anh nói, “Bác cho cháu xin cốc trà là vừa đủ.” Lúc anh đi rồi người đàn ông ngồi cạnh cũng đứng lên, anh bảo bà bán hàng, “Cháu đi đằng này xin việc, bác đưa cháu hai chục ngàn bạc, phần còn lại cháu uống trừ dần. Khổ thân tôi, mà sao bọn quan vơ vét chúng nó sướng thế!”
Lúc chúng tôi đến đây Hà Nội đã tàn thu. Màu nắng hoe, hơi gió thoảng... cả không gian và thời gian đang sống và sống thật của nhịp sống thành phố này có lẽ đang hội tụ vào cốc trà xu trong từng góc phố cả ngày và đêm. Nếu Thăng Long-Hà Nội kỷ niệm sinh nhật 1,000 tuổi thì những hàng trà xu của Thăng Long đã qua bao nhiêu mùa Ðông và thấm vị trà qua bao nhiêu thế hệ!
Một điều người ta biết chắc rằng, trải qua bao nhiêu tăm tối, hàng trà xu vẫn cứ không màng đến chuyện chế độ hay giới trí thức chế độ có công nhận là văn hóa hay không. Trong cơn ham muốn những giá trị “hoành tráng” để khỏa lấp những yếu kém của thể chế này, hàng trà xu Hà Nội vẫn là nơi chốn bình dị che chở và thỏa mãn mọi cơn khát thật, cơn khát phản ứng trước những thói đời bất nhân và tham lam, trước những bất minh đang hủy hoại dần dân tộc.
Nhà đất, ước mơ xa vời của người nghèo Sài Gòn Monday, November 23, 2009
Những khu chung cư dù đang xây dựng nhưng đã bị giới đầu cơ mua hết. (Hình: H.A/Người Việt)
Những căn nhà thế này là mơ ước của nhiều người nghèo đô thị ở Việt Nam. (Hình: Hoàng Ðình Nam/Getty Images)Sài Gòn Cô Nương/Người Việt
Giá nhà đất ở Sài Gòn vào cuối năm 2007, đầu năm 2008 tăng khủng khiếp, không phải tăng từng ngày mà tăng từng giờ. Sang năm 2009, thị trường bất động sản có phần chựng lại vào đầu năm do ảnh hưởng suy thoái kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên không vì thế mà giá giảm đi.
Cùng một loại căn nhà chung cư nhưng giữa hai đợt bán hàng, giá đã tăng hơn 1,200 USD/m2. Vì thế mỗi lần có thông báo ghi danh mua nhà chung cư là người ta xếp hàng giống như xếp hàng mua vé tàu dịp Tết, chen lấn, cãi cọ, sao cho giành giật bằng được một căn nhà. Do đó, mới có cảnh xếp hàng từ chiều hôm trước đến sáng hôm sau dày xéo, giẫm đạp lên nhau, thuê người xếp hàng để được đóng vài ngàn đô gọi là tiền ký quỹ “thành ý”. Tức là ý thành thật muốn mua chứ không phải hỏi han, dọ giá rồi bỏ.
Các căn nhà chung cư này phần lớn chưa nhìn thấy, bởi vì chỉ mua bán qua giấy tờ, mà nhiều khi cũng không cần nhìn thấy, chỉ cần trao tay nhượng lại là lời chắc, bỏ rẻ cũng được từ năm chục lên đến một trăm năm chục triệu (3,000 USD-10,000 USD).
Dĩ nhiên đi cùng với nhà là đất cũng hối hả tăng giá. Ngoài nhà và đất nằm ngay trước mắt thì còn nhà và đất “dự án” tức là dù nhà chưa xây còn nằm trên bản vẽ, đất còn nằm trên giấy nhưng vẫn rủ nhau tăng giá như điên. Các khu đất ở Thủ Dầu Một, Bến Cát (Bình Dương), Nhơn Trạch, Long Thành (Ðồng Nai), Thủ Thiêm... giá tăng chóng mặt vì nằm lân cận thành phố.
Người ta không trữ vàng hay dollar mà nhất định đầu tư vào nhà đất. Phong trào đầu tư địa ốc bắt đầu từ lúc thị trường chứng khoán Việt Nam nổi lên.
Sau thời gian chơi chứng khoán, những tay trúng đầu tiên chẳng biết làm gì với số lãi chứng khoán ập tới dễ dàng và mau chóng, bèn đổ xô đi mua bất động sản. Mọi người thi nhau ném tiền vào lãnh vực nhà đất y như ném vào chứng khoán thời cực thịnh, cứ mua, rồi sang tay cấp kỳ ngay bảo đảm vẫn lãi. Ngồi đâu cũng nghe ai nấy hăng say bàn chuyện mua nhà, mua đất, mua căn nhà chung cư... Nhà kiểu nào cũng mua, đất loại nào cũng tậu, chuộng nhất là căn nhà ở các khu chung cư cao cấp. Nhu cầu cao như thế, cũng theo không kịp nên nhà không kịp ở mà chỉ vội sang tay lấy lãi nóng ngay. Nhiều Việt kiều cũng sốt ruột, gửi tiền về nhờ người thân kiếm miếng đất to nhỏ nào nằm xa gần đâu đó mua giùm để dành.
Trong cơn sốt sôi sùng sục như vậy, giá địa ốc cũng giống giá chứng khoán phong trào trước đó, do các nhà đầu tư lao vào như thiêu thân đã tạo nên giá trị ảo cao hơn giá trị thật rất nhiều bất chấp sự rủi ro tiềm ẩn tăng cao, những người muốn mua nhà thật sự đành bó tay
Quận 1 là quận trung tâm của thành phố nên giá địa ốc đắt nhất trong hai mươi bốn quận huyện. Nhiều căn nhà đã xây cách đây mấy chục năm, nay đến lúc rệu rã, chủ nhà không có tiền xây lại, đành phải bán đi, rồi mua lại nhà xa hơn ở các quận ven nội thành. Nhà quận 1 rờ vào là bỏng tay. Căn biệt thự góc Hai Bà Trưng- Lê Thánh Tôn được bán gần 15 triệu Mỹ kim. Còn căn nhà nát hơn hai mươi mét vuông, tường gạch, gác gỗ, mái tôn, người ta gọi là mua “nền” vì mua xong là buộc xây nhà mới nằm trong hẻm nhỏ, thì được rao giá 140 cây khoảng 3 tỷ đồng (vàng 21 triệu/ một lượng). Trước kia nhà đất thường được tính theo cây vàng. Nhưng thời gian sau này, giá vàng đột biến lên từng ngày, từng giờ, xuống 1 thì lập tức lên 2 hoặc 3. Giao dịch bằng vàng không tiện nữa nên người ta quy ra tiền. Cứ mỗi lần muốn định giá một bất động sản, thật vô cùng rối rắm vì phải quy đổi lung tung. Từ đồng VN qua vàng, từ vàng qua USD, AuD... hay là qua Yen, Euro, CaD... tùy theo nguồn gốc số tiền mua bán sẽ từ đâu đi tới.
Quả thật đầu tư địa ốc thấy lợi hiển nhiên trước mắt.
Một người mới mua căn nhà chung cư 150 ngàn đô, nếu bán liền là 180 ngàn, nhưng cho ngoại kiều mướn một tháng lấy 2,000 USD. Người khác có ba mươi hecta đất rải rác từ Biên Hòa tới Phan Thiết, năm chục gian phòng cho công nhân thuê và một cây xăng rộng cỡ mười ngàn mét vuông... Ði đâu cũng thấy thiên hạ thủ thân vài căn nhà, vài lô đất. Tiền, vàng còn ngại lên xuống chứ giá trị của bất động sản chắc chắn không suy suyển.
Quận 1 kêu bỏng tay, sang quận Sáu 30 triệu/ m2, quận Hai 21 triệu/m2; quận Bảy 18 triệu/m2. Các quận ven nội như quận Tư, quận Tám, quận Hai trước đây giá tương đối mềm do bị coi là quận nghèo, nay có các cây cầu Nguyễn Văn Cừ, Calmette, Kênh Tẻ... nối vào nội thành nên giá cả cũng vội vàng tăng nhanh.
Thế là thị trường địa ốc đâm ra đóng băng, từ “cực nóng” thoắt đổi qua “cực lạnh”, tiền bạc tắc tị không lưu thông, nhà nước điên đầu lại phải đưa ra các biện pháp “kích cầu” bằng cách cho dân chúng vay tiền mua nhà. Trước kia những trường hợp này muốn vay ngân hàng rất khó khăn, người vay chạy đủ đầu, đủ ngõ với đủ thứ giấy tờ nhiêu khê chứng minh khả năng tài chính hoặc là nhân viên nhà nước có bảng lương biên chế chẳng hạn, nhưng nay thì mọi chuyện xem chừng dễ dàng. Trong chương trình “kích cầu” mới đây, các ngân hàng đồng loạt tung tiền ào ạt cho dân chúng vay để mua nhà đất với lãi suất trung bình 1%/tháng trong vòng mười năm. Eximbank giải quyết hồ sơ trong hai ngày, Ðông Á Bank lẹ hơn cho “Vay 24 phút”...
Tuy nhiên con số 1% này chỉ có giá trị trong vòng ba tháng. Cứ cuối quý, ngân hàng điều chỉnh lãi một lần. Nhìn ra nền kinh tế thế giới vẫn mờ mịt nên chẳng hy vọng gì lãi suất trong nước đứng hoặc giảm. Thành thử khi lãi suất tăng, căn nhà không thể tiếp tục trả góp mất trắng như chơi thì người đi vay đừng có trách... trời!
Những khu chúng cư cũ kỹ không hề lép vế. Chung cư quận Năm: 36m2 giá 650 triệu, chung cư Lạc Long Quân 62m2 giá 890 triệu, chung cư Chợ Quán 58 m2 giá 800 triệu... Nói rẻ nhưng toàn mém bạc tỷ, với lại những chung cư quá cũ kỹ xây từ trước năm 75 không biết ở năm một, năm hai giải tỏa lúc nào.
Mua nhà thật khó, nhà ở quận nội thành thì không thể với tới, mua nhà phân lô bán nền ở những khu dân cư mới quận 9, Nhà Bè... thì không có an ninh. Nhà xây kiểu mới, đẹp đẽ, vệ sinh thật nhưng vắng vẻ quá, chung quanh cỏ mọc lô xô không chợ búa hàng quán, nhà nào nhà nấy đóng cửa kín mít, ngay khu Phú Mỹ Hưng dành cho nhà giàu, đêm tối xuống phố trở về chỉ có ngồi xe hơi mới an tâm chứ xe buýt nghỉ sớm, xe gắn máy thì đường vắng quá...
Không như mỗi khu chung cư trước kia đều có trường trung học, tiểu học công lập xây kèm. Chung cư sau này, nhà thầu chỉ bán nhà kiếm lời, trường tư nhân hoặc giá quá cao hoặc chất lượng dạy học không tốt, con cái mang hộ khẩu quận ngoại thành làm sao được vào học trường chuyên, trường kiểu mẫu, trường chất lượng cao... ở quận 1. Rồi khi người trong nhà ốm đau, trái gió trở trời, cần người coi nhà, cần gửi con, cần nhờ vả nội ngoại hai bên thì... sao đây. Xa bà nội, bà ngoại quá nên nhiều người vẫn cố bám trụ ở nội thành.
Vì thế một căn nhà chung cư vẫn là niềm mơ ước chưa biết khi nào thực hiện được của những người dân nghèo hay thu nhập thấp Sài Gòn.
Tư Ngộ
Cái “đại hội Dziệt kiều” vừa diễn ra ở Hà Nội chỉ có nhà nước đánh phèng la con hát mẹ khen hay búa xua rằng nó là cái “tiểu Diên Hồng” thời đổi mới, còn cái đám Dziệt kiều thật chẳng đứa nào để ý.
Mang tiếng là “900 đại biểu” nhưng ai bầu, ai chọn? Ai biết tin bầu tin chọn “đại biểu”? Hoàn toàn không có chuyện này mà chỉ là những giấy mời bí mật gửi đến từng người dụ dỗ những người không công khai đả kích chế độ độc tài đảng trị ở Hà Nội.
Phạm Gia Khiêm, phó thủ tướng kiêm Bộ Trưởng Ngoại Giao vuốt ve cái Dziệt kiều dự hội nghị này ngày kết thúc 23 Tháng Mười Một 2009 là “biểu hiện sinh động ý chí và nguyện vọng của gần 4 triệu NVNONN trên toàn thế giới cùng đoàn kết phấn đấu vì mục tiêu xây dựng cộng đồng vững mạnh và hướng về quê hương đất nước”.
Dziệt kiều dự “hội nghị” mát ruột nhá. Liệu cái món nước đường nước bọt này lừa được bao nhiêu người?
Nghe nói dự cái hội nghị này, tất cả Dziệt kiều đều trong tầm canh gác, theo dõi của đám công an thường phục.
Theo một người kể chuyện trên xcafe, rất ít đến từ các nước như Mỹ, Canada, Úc, Anh, Pháp. Vì phần đông “tham dự đại hội cho thỏa tính tò mò xem cái comedy” nầy vui “như anh CaFeDen nhận xét.”
Một số người lợi dụng chuyến về Việt Nam đi du lịch vòng quanh khỏi tốn tiền thì về chứ không phải vì “cảm” cái lời kêu gọi “tiến lên xã hội chủ nghĩa” thì chưa chắc ạ. Nhiều người nghĩ rằng về Việt Nam dạy học, làm kinh tế là giúp cho dân chứ không phải vì chế độ. Còn chế độ thì chộp lấy cơ hội để tuyên truyền, để đánh lừa dư luận.
Theo sự ghi nhận của tác giả DieuVan trên xcafe thì “Có mấy trăm bác Việt kiều thế mà cũng làm náo loạn Hà Nội mấy ngày nay, khách sạn thì hết phòng, giá bèo của nhà nghỉ cũng trên 1 triệu.”
“Tôi có gặp một VK trong dịp nầy, anh ta tên là Thomas, một VK ở Canada khoảng trên 30, hay mặc vét tông, đeo mắt kính. Người nầy đã về Việt Nam lâu rồi vì tôi đã gặp anh ấy cách đây 2 năm ở Hà Nội. Anh Thomas nói với tôi là ảnh đại diện cho hãng IBM tại Việt Nam, là một giám đốc người Việt nhưng rất lất cất, tiếng Anh nói lặp bặp, hay thích khoe khoang. Hôm qua đọc trên tờ báo Lao Ðộng có viết “Thomas 34 tuổi, là VK bên Pháp lần nầy về để đại diện cho IBM”, tôi rất ngạc nhiên điều nầy. Thomas là một người tôi biết là do tình cờ vì tôi làm thông dịch Anh ngữ cho một cuộc hội thảo. Tờ Lao Ðộng được chỉ thị đăng tầm bậy để người đọc có cảm giác là VK sau lần đại hội nầy sẽ về làm ăn. Mục đích của đảng là khuyến dụ người khác theo nghị quyết Ba Sáu.
“Trong số VK lần nầy có những người mà nhiều người biết như ông Lê Trọng Văn theo mẹ tôi cho biết ông Văn từng làm xướng ngôn viên cho đài BBC tiếng Việt trước năm 1975. Người khác là vợ chồng Nguyễn Cao Kỳ từ Tuần Châu tới... Còn 898 đại biểu VK còn lại là ‘Vô Danh Tiểu Tốt.’”
Như ở trên đã nói, các “đại biểu Dziệt kiều” đều do các tòa đại sứ, tổng lãnh sự quán, và Bộ Ngoại Giao lựa chọn, sàng lọc theo các tiêu chuẩn và nhu cầu tuyên truyền chứ chẳng có các đại hội ở chỗ nào ở hải ngoại để làm cái trò “đảng cử Dziệt kiều bầu”. Phân nửa những người “đại biểu này đến từ các nước Cộng Sản cũ, hoặc Á Châu như Thái, Lào, Cam Bốt. Phân nửa đến từ các nước Tây phương.
Con số 900 “đại biểu” đến từ 101 quốc gia và lãnh thổ nghe ghê thật, dùng để dọa ma thì rất kêu, ai nhát gan sẽ xỉu liền.
Cái đại hội này chỉ nhằm mục đích tuyên truyền suông và sẽ không giúp chế độ lợi dụng thêm được gì từ chất xám đến tiền bạc vì ai biết đảng và nhà nước CSVN muốn lợi dụng “khúc ruột ngàn dặm” thì cũng đã biết rồi.
Theo sự tính toán của DieuVan trên xcafe “Ước lượng tổng số tiền chi tiêu cho đại hội trong 3 ngày gồm các cước phí bao khách sạn, ăn uống, xe đưa rước, tiền âm thanh, ánh sáng, trang trí, chưng bày, sách báo, tài liệu. Nội tiền mướn ca sĩ thật là lãng phí như ca sĩ Quang Linh chỉ về hát mấy bài lại được trả 4,000 USD đó là chưa nói tới những ca sĩ khác. Theo ước tính của tôi cho một đại hội không đạt kết quả, hoặc kết quả giả tạo nhằm tuyên truyền cho đảng và nhà nước phải tốn ít nhất là 10 triệu USD. Con số nầy dùng để giúp cho những nạn nhân bão lụt, những căn nhà tình thương thì hay biết mấy.”
Việt Nam sẽ xây hai nhà máy điện hạt nhân Wednesday, November 25, 2009
Hình bên: Tháp làm nguội nước cao 499Ft của nhà máy điện nguyên tử của công ty PGE tại Rainier, Oregon, bên cạnh sông Columbia,
đã được đặt mìn phá bỏ năm 2006, thay vào đây là một nhà máy điện sản xuất từ khí đốt. (Hình: Getty Images).
HÀ NỘI (TH) - Quốc Hội Việt Nam hôm Thứ Tư, 25 Tháng Mười Một, 2009 đã biểu quyết thông qua đề án xây dựng hai nhà máy điện hạt nhân dù không được thông báo đầy đủ về các mặt từ khoa học kỹ thuật đến tài chính, nói chung là các mặt lợi và hại của kế hoạch này như thế nào nếu tiến hành.
Có ý kiến đề nghị chỉ nên xây một nhà máy rồi học hỏi và tiến hành xây dựng nhà máy thứ hai. Nhưng “chính phủ bảo lưu ý kiến” đề án xây dựng hai nhà máy điện hạt nhân với tổng sản lượng 4,000 megawatts, đặt tại tỉnh Ninh Thuận, một tỉnh có khí hậu khô khan và đất đai cằn cỗi của phía Nam Trung Phần.
Cả hai nhà máy đều sử dụng công nghệ nước nhẹ mà báo chí ở Việt Nam tường thuật nói sẽ lựa chọn “công nghệ hiện đại nhất.” Ðây chỉ là lời tuyên truyền chung chung gây phấn khởi vì giá cả tốn phí xây dựng lò điện hạt nhân cách biệt nhau rất xa giữa nhiều cách thiết trí và kỹ thuật khác nhau.
Ðề án dự trù tốn kém khoảng 200 ngàn tỉ đồng (hay khoảng $11.2 tỉ USD theo thời giá hối suất hiện nay). Nhưng theo tính toán của ông Phùng Liên Ðoàn, một chuyên viên điện nguyên tử nổi tiếng quốc tế đã có nhiều chục năm kinh nghiệm trong lãnh vực này ở Hoa Kỳ thì từ khi bắt đầu xây dựng năm 2014 đến khi hoàn thành năm 2020 (như dự trù), tốn phí sẽ lên khoảng $35 tỉ USD. Ðã vậy, còn rất nhiều tai họa bất trắc, an nguy quốc phòng, kiện tụng trong cả thời gian xây dựng đến khi phát điện chưa thể lường hết trước trong khi tài chính không có và chuyên viên cũng không. Ðây là điều đã buộc hơn 200 nhà máy điện đã bị hủy bỏ từ khi còn trong dự án hay đang xây dựng dở dang ở Hoa Kỳ.
Cũng như những dự án “trọng điểm quốc gia” khác được đưa ra Quốc Hội thảo luận, tất cả chỉ là bàn cãi chiếu lệ theo sự qui định của luật lệ. Không một dự án nào bị bác bỏ sau khi đã được Bộ Chính Trị Ðảng CSVN quyết định tiến tới dù có nhiều ý kiến phản biện chống đối rất mạnh mẽ. Xây nhà máy lọc dầu ở Dung Quất, làm đập thủy điện ở Sơn La, đào mỏ bauxite bán cho Trung Quốc, đều bị giới khoa học gia và kinh tế, nhà quân sự đưa ra những lý lẽ vững chãi để ngăn cản mà đều không có tác dụng.
Những năm qua, Việt Nam đều thiếu điện nghiêm trọng. Và cho tới giờ, lịch cắt điện vẫn còn được loan báo rộng rãi khắp nơi, nhất là vào mùa nắng nóng, các đập thủy điện thiếu nước hoạt động.
Việt Nam cần phát triển điện năng trung bình mỗi năm tăng thêm 15% để phục vụ cho sự phát triển kinh tế và nhu cầu điện của cả nước. Khi nhà máy điện hạt nhân đầu tiên hoạt động sẽ cung cấp được khoảng 5% nhu cầu điện năng cả nước nhưng nhà cầm quyền có tham vọng nâng khả năng đóng góp của điện hạt nhân đến 30% vào năm 2050, theo tin VietnamNet.
Ông Nguyễn Minh Thuyết, phó chủ nhiệm Ủy Ban Văn Hóa, Giáo Dục, Thanh Niên, Thiếu Niên và Nhi Ðồng của Quốc Hội Việt Nam nói với báo Người Lao Ðộng sau cuộc biểu quyết rằng, “thông tin cung cấp cho đại biểu chưa đầy đủ. Theo tôi, trước khi quyết định những công trình trọng điểm ảnh hưởng đến kinh tế, xã hội, an ninh,... mà nhiều đại biểu còn chưa nắm rõ thì nên tổ chức để những người ủng hộ và chưa ủng hộ đến điều trần trước QH. Ðại biểu QH lắng nghe ý kiến hai phía, làm rõ thêm,... để trên cơ sở đó có quyết định chuẩn xác.” Ông này còn than rằng, “Nhìn trở lại những công trình quốc gia quan trọng có thể thấy những ý kiến phản biện trong quá trình thảo luận trước đây đã không được chú ý.”
Lời thừa nhận của ông Thuyết cho thấy sự phụ thuộc của Quốc Hội Việt Nam dù trên danh nghĩa là “cơ quan quyền lực cao nhất nước” như bản Hiến Pháp của chế độ tuyên xưng.
Sau khi đã cho lệnh khởi công xây dựng Thủy điện Sơn La cuối năm 2005, sang năm 2006, Quốc Hội Việt Nam mới được nghe báo cáo và biểu quyết thông qua dự án này. Một số đại biểu nêu lên sự nguy hiểm của đập Sơn La xây dựng ngay giữa khu vực nứt gãy trong lòng đất (nguy cơ động đất cao) và phải di dời cả trăm ngàn người dân các sắc tộc thuộc hai tỉnh Sơn La và Lai Châu ra khỏi một vùng rộng lớn mà họ đã sống qua nhiều thế kỷ. Chi phí rất lớn và nếu chẳng may đập vỡ thì hàng triệu người dưới hạ lưu sẽ chìm trong biển nước, gồm cả thành phố Hà Nội. Tuy nhiên, để thúc ép Quốc Hội biểu quyết, Phan Văn Khải khi đó là thủ tướng đã mắng át giọng la, “không được bàn lùi.” Nhiều tướng lãnh, gồm cả tướng công thần võ Nguyên Giáp, nhiều nhà khoa học, nêu ra các lý do nên ngừng đào xới quặng bauxite phục vụ Trung Quốc, tạo thành một phong trào quần chúng lớn rộng chống đối, nhưng không có tác dụng.
Ông Phùng Liên Ðoàn, phổ biến một loạt bài viết trên Internet, từ quan điểm của một chuyên viên tầm cỡ quốc tế, nêu ra rất nhiều lý do để nói không nên làm điện hạt nhân ở Việt Nam. Tiền đầu tư sẽ rất cao lại không có lợi, giá điện sẽ đắt gấp 3, chuyên viên chưa có, nếu xảy ra chiến tranh, kẻ địch sẽ nhắm lò điện hạt nhân phá trước và sẽ phá rất dễ. Theo ông, để sản xuất một lượng điện năng như trên, nếu đầu tư cho các nhà máy điện không phải hạt nhân, chỉ tốn một nửa, lại tạo được việc làm cho rất nhiều người.
Ngày 24 Tháng Mười Một, 2009, ông Ðoàn từ Mỹ gửi về Hà Nội bức thư khuyến cáo Quốc Hội Hà Nội không nên chấp thuận tiến hành dự án trên. Nhưng nghị quyết tiến hành kế hoạch xây dựng điện hạt nhân tại Ninh Thuận đã được Quốc Hội VN thông qua với hơn 77% phiếu thuận sau khi nghe một số lời phát biểu “băn khoăn” thường lệ. (TN)
Bị bỏ đói, gây ngập lụt, dân đòi dẹp các dự án thuỷ điện Wednesday, November 25, 2009
Hồ chứa nước thủy điện A Vương xả lũ. (Hình: VietnamNet)
Tấm hình chụp cảnh lụt ngập của tỉnh Quảng Nam trong trận bão số 9 một phần do nhà máy thủy điện xả lũ. (Hình: AFP/Getty Images).
QUẢNG NAM (TH) - Mới chỉ có 6 đập thủy điện xả lũ, nhiều khu vực rộng lớn của tỉnh Quảng Nam đã ngập chìm trong nước, thiệt hại lớn lao, nay có tới hơn 110 dự án thủy điện lớn nhỏ đang được chuẩn bị ở tỉnh này, thiệt hại sẽ đến đâu?
Chuyện tương lai chưa được quyết định gì ngoài chuyện loan báo cắt bỏ 9 dự án “không hiệu quả”, nhưng những thiệt hại lớn lao cho dân thì đã nhìn thấy. Ngày Thứ Hai vừa qua, báo VietnamNet nói dân chúng địa phương đòi dẹp bỏ các dự án thủy điện ở tỉnh Quảng Nam.
Lý do, gây thiệt hại kinh tế cho địa phương, đẩy dân vào đói nghèo trong khi tàn phá môi trường. Dù vậy mới nghe thấy nhà cầm quyền hứa.
Theo VietnamNet, chỉ tính riêng 6 dự án thủy điện đã làm như A Vương, Sông Tranh, Ðắk Mi, Khe Diên, Sông Kôn, Trà Linh đã “xóa sổ” hơn 6,000ha rừng. Nếu 110 dự án thủy điện cài vào nhau ở thượng nguồn 2 con sông Vu Gia, Thu Bồn chỉ dài 200 km, rừng núi Quảng Nam còn gì?
Hiệu quả nhỏ, thiệt hại quá lớn!
Bản tin của Vietnamnet cho hay, một cuộc họp “giao ban” của Ban Dân Tộc và Ban Kinh Tế-Ngân Sách HÐND tỉnh Quảng Nam với thường trực HÐND các huyện miền núi đã được tổ chức về “tình hình triển khai xây dựng các công trình thủy điện tại địa phương” (từ 19 đến 23 Tháng Mười Một) sau khi có ý kiến chất vấn của cử tri tại các cuộc họp.
Ðể đánh giá thực chất của các dự án thủy điện, Ban Dân Tộc và Kinh Tế Ngân Sách của HÐND tỉnh “muốn nghe ý kiến của chính quyền cơ sở” về ảnh hưởng của các dự án thủy điện đối với tình hình kinh tế-xã hội, môi trường, giải quyết an sinh cho nhân dân trong vùng dự án.
Theo nguồn tin, ông Ðinh Thái Long, chủ tịch huyện Ðông Giang đại diện cho cử tri của huyện khẳng định là, “hiệu quả từ thủy điện mang lại ít nhưng thiệt hại thì quá lớn.”
Ông này cho hay ngay đến bây giờ dù đã có nhà máy thủy điện hoạt động, “những hậu quả mà các dự án thủy điện ở Ðông Giang như A Vương, Za Hung, Sông Kôn... vẫn chưa giải quyết dứt điểm.”
Với thủy điện A Vương, mỗi năm ngân sách thu được khoảng 5 tỷ đồng nhưng hàng ngàn ha rừng bị mất, đời sống của hơn 300 hộ dân vẫn chưa được ổn định được, ông Ðinh Thái Long nói.
Dân tại khu tái định cư Pachepalanh và Cútchơrun đang trong giai đoạn “tái nghèo” vì không đất sản xuất, nhà cửa bị hư hỏng nặng sau hơn 4 năm bàn giao...
Bản tin Vietnamnet thuật lại đa số ý kiến của các địa phương các huyện miền núi Nam Trà My, Bắc Trà My, Ðông Giang, Nam Giang, Phước Sơn đều cho rằng có “quá nhiều công trình thủy điện trên địa bàn miền núi. Nhất là các dự án thủy điện vừa và nhỏ đã làm nảy sinh nhiều vấn đề về kinh tế và an sinh xã hội.”
Ðiều này xác nhận lại nhận xét của ông Nguyễn Viết Thanh, nguyên phân viện phó phân viện Thủy Ðiện, Bộ Ðiện và Than (nay là Bộ Công Thương), chuyên gia nghiên cứu về điều tiết hồ chứa cho các đập thủy điện nói trong cuộc phỏng vấn của báo Tuổi Trẻ ngày 24 Tháng Mười Một, 2009.
Ông Thanh nói rằng các dự án thủy điện được khai sinh chỉ nhắm vào mục tiêu kiếm ăn của kẻ làm thủy điện, không hề nghĩ tới tác hại đối với người dân địa phương, dù thượng nguồn hay hạ lưu.
Cuộc họp “giao ban” được Vietnamnet tường thuật, “Với các dự án đã và đang triển khai, các vấn đề nổi cộm về xây dựng hạ tầng tái định cư, mất rừng, không có đất sản xuất, ô nhiễm môi trường, phá vỡ hệ sinh thái tự nhiên, phá vỡ các giá trị văn hóa truyền thống của nhân dân trong vùng dự án chưa có giải pháp khắc phục hiệu quả, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn và có nguy cơ tái nghèo.”
Dân đòi ngừng làm thủy điện!
Ðứng trước thực trạng như vậy, đại biểu các huyện Bắc Trà My, Hiệp Ðức “rất bức xúc với việc chủ đầu tư các dự án thủy điện thực hiện kiểm kê, bồi thường, tái định cư cho dân trong vùng dự án theo kiểu tùy tiện, không hề có sự tham gia của chính quyền địa phương, thậm chí có huyện còn yêu cầu không cho đóng điện, ngừng triển khai dự án!” VietnamNet viết.
Mới 6 dự án thủy điện “đã đưa vào vận hành và đang khởi công như A Vương, Sông Tranh, Ðắk Mi, Khe Diên, Sông Kôn, Trà Linh” tiếp sức với bão lũ trời làm mà đã “nhấn chìm hàng trăm nghìn hộ dân nơi vùng hạ lưu.”
Theo VietnamNet, Ðinh Văn Thu, phó chủ tịch tỉnh Quảng Nam chỉ hứa suông là “sẽ rà soát và xem xét lại các dự án thủy điện.”
Bản tin VietnamNet ngày 8 Tháng Mười, 2009 thuật lại một buổi họp ở tỉnh Quảng Nam về “bài học xương máu” khi ban quản lý đập thủy điện A Vương xin xả lũ. “Trong cuộc hội ý chớp nhoáng diễn ra ngay buổi trưa đó, tất cả lãnh đạo tỉnh đều thống nhất không đồng ý cho xả lũ, nhưng sau đó ít tiếng đồng hồ, thông tin từ thủy điện A Vương báo về, nếu không cho xả lũ thì nguy cơ vỡ hồ chứa!” VietnamNet viết. “Không còn sự chọn lựa nào khác, Chủ Tịch tỉnh Quảng Nam Lê Minh Ánh và các thành viên đành phải ‘gật’ cho xả lũ. Ông Ðinh Văn Thu, phó chủ tịch tỉnh Quảng Nam khi đó còn bất lực thốt lên: ‘Kiểu ni thì chết!’”
Thế rồi, “ngay sau khi A Vương tiến hành xả lũ, lũ bắt đầu lên vùn vụt, mỗi giờ nước lên hơn 10cm. Ðỉnh lũ lúc 3 giờ sáng ngày 30 Tháng Chín, nghĩa là sau 11 giờ xả lũ của hồ chứa nhà máy thủy điện A Vương, đã vượt xa đỉnh lũ lịch sử của các năm gần 2 mét nước. Vùng hạ lưu ngập chìm trong lũ khi bão chưa tan.” VietnamNet kể.
TÌM VIỆC LÀM ở VN
Tôi du học Tây về! Câu đơn giản thế nhưng lanh lảnh như tiếng chuông mới đúc. Chữ “Tây” không chính xác về địa lý nhưng chuẩn xác về sự phân chia cấp bậc cũng như cái nhìn trong xã hội. Có điều tôi chỉ đi “Tây” Nga về chứ không “Tây” Mỹ, “Tây” Úc hay “Tây” Đức, Pháp.... Cái “thiệt thòi” hôm nay là “ưu đãi” trước kia của Bộ đại học dành cho tôi. Chả gì nước Nga cũng “ông anh cả” của Việt nam – “nước cộng hòa thứ 16 của Liên xô”.
Tôi là kỹ sư kinh tế ở Nga về. Nghe không vang như câu trên. Phải thôi. Kinh tế Nga chục năm nay lu mu, chả ra “kế hoạch quốc gia”, chả ra “kinh tế thị trường”. Sách vở là phương tiện cãi nhau của các nhà “đổi mới”. Năm năm đèn sách nhét thứ đó vào đầu không ngớ ngẩn là may.
Tôi mang chiếc bằng đi xin việc. Đầu tiên tôi mua báo, nghiên cứu “tuyển người”, đánh dấu xanh đỏ những chỗ “khả thi” và bắt đầu gọi điện. Nhà có điện thoại lợi đủ đường. Tuy nhiên, mỗi lần “bắt” được giọng đầu dây kia, hiện tượng này chiếm 30% số lần gọi, mẹ và bà chị dâu đều “ý tứ” xem đồng hồ. Nào tôi có ham “nấu cháo điện thoại” mà tại phí điện thoại “cấu” vào đồng lương gớm quá. Tôi đi Tây, tưởng “kinh tế” cho gia đình mấy năm sinh viên. Nào đâu đúng thời kỳ khó khăn. Việt nam qua thời “tem phiếu” từ lâu mà nước Nga bắt đầu “talon”*. Tháng 2 kg đường, 7 lạng thịt, 2 chai vôtka là tiêu chuẩn sinh viên! “Talon” đường, rượu tạm đủ còn thịt thiếu nặng. Ra chợ, có đấy, nhưng học bổng eo hẹp. Chẳng nhẽ để con gái chết đói ở đất nước Xã hội chủ nghĩa, mẹ tôi đành tiếp viện. Năm năm “hạch toán” ra chắc cũng lõm của mẹ tôi ối. Biết thân, biết phận, về nước tôi không dám làm mình, làm mẩy “quen ở Tây” thế nọ, thế kia. Chỉ duy nhất cái “màn tra tấn” 6 giờ sáng bị khua bằng đủ âm thanh “nội” “ngoại” là tôi “choáng” hẳn. “Nội” là tiếng mẹ tôi mở cửa sắt đi tập thể dục, chị dâu tranh thủ sáng có nước bơm giặt giũ. Xô chậu “duyệt binh” xủng xoảng ra trữ nước dùng trong ngày. “Ngoại” là tiếng rao bán. Từ “mỳ nóng”, “bánh cuốn”, “xôi” các loại đến gạo tẻ, gạo nếp “tên tuổi” nghe như tiếng Thổ, hoặc mắm muối kèm mùi khó tả... Điên nhất là ông mãnh “mỳ nóng” sáng nào cũng như “đồng hồ Tây”. Nó đứng dưới cửa sổ tôi gào “mì nóng” lanh lỏi, kết thúc bằng chữ “ròn”. Chao ôi, khâm phục độ nẩy của lưỡi nó. Đồ rằng, cả miền Bắc có mình nó biết phát âm chữ R! Không trốn được những âm thanh đó, tôi chúi đầu vào đống chăn chịu đựng qua “cơn bĩ cực”. Nhưng giờ “thái lai” đến là lúc mẹ tôi đi tập thể dục về. Nhìn con gái còn “giương đò”, bà lại ca “dậy sớm có lợi cho sức khỏe” là lá la... Thôi thà dậy béng cho xong.
Chuyện xin việc không thể gọi điện thoại. Tôi đã qua bài học thứ nhất khi tổng kết thông tin qua điện thoại là con số 0 tròn trĩnh. Mấy người trực điện thoại hoặc nhấm nhẳng hoặc chẳng trả lời câu nào cho ra hồn.
Tôi mò tới “Trung tâm giới thiệu việc làm” và thấy ngay mình là con ngớ ngẩn. Vừa lộ “tốt nghiệp ở Nga về”, họ hỏi ngay:
- Sao không ở lại, về làm gì?
- Làm việc.
- Việc gì mà làm?
Tôi trố mắt nhìn họ, thầm điểm lại xem mình có vào nhầm chỗ.
- Ở đây không giới thiệu việc à? Sao ngoài kia cả chục người làm hồ sơ?
- Họ làm hồ sơ xin đi ra nước ngoài lao động, làm ăn. Đi Hàn quốc, Libi, Iran... có cả đi Nga đấy. Cô có muốn...
Tôi xua tay cám ơn rồi chuồn thẳng ra cổng.
Bài học thứ hai. Tránh lai vãng ở “Trung tâm giới thiệu mờ ám”. Không khéo bị lẫn vào hàng ngũ các cô gái “sính” chồng Đài Loan.
Sau hai bài học, 50% nhiệt tình “phục vụ đất nước” đã đi tong. Tôi chuyển sang “xu hướng” nghe ngóng chứ không đâm đầu làm theo báo nữa. Người thân mong ngóng tôi về sau những năm xa cách, qua 5 tháng, tình cảm cũng vơi đi. Đến mẹ tôi còn sốt ruột khi thấy con gái thất nghiệp nằm chỏng gọng ở nhà. Bà rỉ rả “nhàn cư vi rồi đấy con ạ”. Đúng quá, nhàn đến “rách việc” đây. Sáng chiều cơm nước. Từ ngày tôi về, tự dưng “Osin” về quê. Chả hiểu bà chị dâu tốt nghiệp khoa kinh tế ở đâu mà giỏi tính thế. Tôi hậm hực cũng chịu, nhăn nhó mẹ tôi chả “hát” nửa tiếng đến ong thủ mất. Bạn bè, đứa có việc đi cả ngày, đứa chưa có việc lại có người yêu, chồng con. Tôi trơ thổ địa, chẳng nhẽ trách ông Trời. May còn dăm ba đứa “lơ lửng giữa trời”. Tối tối tôi xách xe chạy qua nhà chúng tán gẫu, chia xẻ “mánh khóe sống đời”. Tôi hiểu giờ người ta xin việc là xin vào chỗ có “mầu”. “Mầu” là bổng lộc. Khoản này không thể có ngay khi mới làm mà phải nhích lên “lão làng”. Không phải ai cũng nhấp nhổm lên được. Chỉ những “tinh hoa” thôi. “Mầu” nữa là “mầu đi Tây” theo suất “nâng cao”. Tụi bạn tôi may mắn có việc thấy chí tiến thủ của chúng nhuộm sắc “hướng ngoại”. Chúng cong mông theo các lớp tiếng Anh, tiếng Pháp như lũ “sống gấp”, xem ngoại ngữ là cái “cánh” mang chúng ra bầu trời tự do. Sau mấy tháng “thất nghiệp” từ một con “Nga ngố” tôi kết hợp tính nói thẳng, nói thật của Tây với ngoa ngoắt của mấy bà hàng rau, hàng thịt mà mỗi ngày hai lần tôi nhẵn mặt thành một dạng “củ chuối” mà mẹ tôi không chấp nhận được. Bạn bè bầu tôi là “huấn luyện viên phụ huynh” tầm cỡ. Từ chỗ mẹ tôi muốn lấy lại hình ảnh đứa con gái út thùy mị của trước ngày đi Tây, chuyển sang tôi “biến” bà phải chấp nhận triết lý “cái gì cũng có thể với con gái mình”, thậm chí là cướp biển! Một kết quả đôi bên cùng có lợi. Tôi được tự do, mẹ tôi khỏi thấp thỏm khi khuya khoắt. Nhưng một cái lợi nữa mà tôi chưa lường được. Tình trạng “bụi đời” của tôi khủng bố tinh thần cả nhà nên họ huy động toàn bộ các mối quen biết họ hàng từ “bắn đại bác” đến “phi dao” để tìm việc cho tôi. Vào một bữa cơm chiều, ông anh trai yêu quý thông báo một tin quan trọng rằng ông giám đốc, bạn cũ hồi phổ thông, dù mới tìm lại nhưng có nhiều duyên nợ, nhận tôi vào công ty ông ta. Mà đó là công ty nhà nước trăm phần trăm, thuộc Bộ khoa học và Công nghệ môi trường cơ mà. Cả nhà xôn xao, khởi sắc. Tôi cũng hí hửng như sắp thành “ông nọ, bà kia”. Thêm bài học thứ ba. Muốn xin được việc phải quen biết. Tổng quát, muốn được bất kỳ việc gì đều phải có “quan hệ”. Cứ kiểm chứng bằng những buổi tôi “đánh quả” nhà bạn bè là biết. Chị dâu hay mẹ tôi đi chợ, y rằng bọn bán hàng nó giúi cho rau già, bí xơ, thịt dai nhoách. Không có “quan hệ khách hàng thường xuyên” tôi xây dựng mấy tháng nay làm sao có đồ ăn ngon. Tôi giờ ra chợ mua cả tuần không trả tiền là cứ vô tư. Quen thế, không chừng khi nào cưới, tôi phát đại cho chúng thiếp mời cũng chẳng có gì muối mặt hết!
Ông anh giục tôi tới Bộ Giáo dục và Đào tạo xin giấy chứng nhận tốt nghiệp làm hồ sơ. Tôi ngoạc mồm cãi “bằng sờ sờ ra còn chứng nhận, chứng nhiếc gì” liền bị cả nhà xúm vào sỉ vả ác liệt. Mỗi người một giọng lên lớp hòng dẹp cái thói “ngông nghênh” của tôi.
Mười giờ sáng tôi có mặt ở cổng Bộ Giáo dục và Đào tạo. “Mười năm trồng cây, trăm năm trồng người” có khác, nhà cửa của Bộ đàng hoàng, khang trang. Khu vườn thênh thang giữa thủ đô tấc đất, tấc vàng nhìn sướng mắt. Tôi tiến đến khu nhà 5 tầng, bắt đầu một chuỗi những “xin lỗi chú”, “xin lỗi cô” và cuộc “việt dã” theo cầu thang. Giờ tôi mới biết người Việt nam nào có tính “nhúng mũi” vào chuyện người khác. Tất cả các câu hỏi của tôi đều được trả lời u ơ “không rõ”, “hình như”. Tôi khùng người vì leo thang nhưng ngộ ra vì sao mẹ tôi về hưu rồi còn tập chạy(!). Cuối cùng tôi cũng mò ra phòng phụ trách lưu học sinh tốt nghiệp. Tôi gõ cửa dõng dạc, bước vào sau tiếng hừm. Tôi chào lịch sự dù chỉ nhận lại chiếc gật hay lay động cơ cổ.
- Cô cần gì?
Một trong hai người đàn ông đang đọc báo hất hàm hỏi.
- Thưa, cháu xin chứng nhận tốt nghiệp để làm hồ sơ xin việc.
- Về bao giờ?
- Dạ, gần một năm.
- Sao giờ mới lên đây?
- Dạ... chẳng ai bảo cháu phải lên ngay cả.
- Cô này vô tổ chức, nguyên tắc về nước phải báo cáo ngay, còn chờ ai bảo.
Bị mắng “ngứa tai” lắm nhưng bài học cả nhà dạy hôm qua còn nguyên nên tôi im như hến. Tôi rút bằng, sổ điểm cùng giấy sứ quán cấp trình ông ta.
Ông ta cầm tấm bằng, không đọc mà lật qua, lật lại. Lật chán ông quay nhìn tôi. Nhìn như đánh giá mặt hàng, không khác gì tôi chọn cá. Thậm chí còn bĩu môi. Tôi nghĩ, ông này mua cá mà “thể hiện” thế, bọn hàng cá chửi cho tanh người. Nghĩ gì thì nghĩ tôi vẫn làm mặt khép nép. Chợt ông ta ném bẹt cả bằng lẫn giấy tờ của tôi xuống bàn, hỏi gọn lỏn:
- Học gì? Ở đâu?
- Dạ kinh tế, trường Plekhanov ở Matxcơva.
- Học từ năm nào? Tốt nghiệp năm nào?
- Dạ... những điều đó có cả trong bằng rồi, sao chú còn hỏi.
- Tôi hỏi là việc của tôi. Cô không trả lời được phải không?
Ông ta ngẩng nhìn tôi mãn nguyện. Chả hiểu ông ta phát minh được cái quái gì từ mấy câu hỏi trẻ con đó mà mắt ông chợt ánh lên ranh mãnh.
- Cô học hành cái gì. Sang chỉ lo đi buôn, bằng thì mua.
Tôi há hốc mồm còn chưa tin ông ta đang “vu cáo” mình. Ông ta dồn tiếp:
- Cô nói tôi nghe, bằng này cô mua bao nhiêu?
Đến nước này tôi chịu hết nổi. Bao kinh nghiệm cãi nhau với mấy bà ngoài chợ chợt loang loáng trở về. Tôi vênh mặt không kém ông ta, mắt cũng “đèn pha ôtô” xoáy áp đảo:
- Chú nói bằng này giả? Chú nói bằng này mua? Nghĩa là bảng điểm cũng giả, giấy chứng nhận của chú trưởng phòng Lưu học sinh Matxcơva cũng mua nốt. Vậy chú làm ơn ghi cho cháu mấy chữ vào đây. Tiện ký và đóng dấu luôn cho cháu. “Nói có sách, mách có chứng”, mai kia có người sang Matxcơva, cháu kiểm chứng lời chú.
Vừa nói tôi vừa rút xoạch tờ giấy và cây bút đặt trước mặt ông ta. Ông ta đứng bật dậy, há hốc mồm chẳng khác gì tôi lúc trước, lắp bắp:
- Cô... cô ăn nói với tôi thế hả. Giọng lưỡi con buôn...
- Chú nhìn người như thần. Cháu học kinh tế chú nói đi buôn. Bằng chú lật qua mà biết giả, thật kém gì người buôn “xanh”...
Ông ta đập bàn đánh rầm:
- Cô tưởng đây là chợ, cô phát biểu vô tổ chức... biết đây là đâu không?
Tôi suýt nữa cũng học bà bán thịt bò kèm 70% thịt trâu ngoài chợ chống tay vô hông, “quạc” lại:
- Cháu biết... thì chỉ có chợ mới nói “giả, thật, giá bao nhiêu” chứ.
Mặt ông ta đỏ rần như người có triệu chứng huyết áp “quá tải”. Tôi trót “cưỡi lưng hổ”, tự biết không đường lui. Cuộc đấu khẩu sẽ đến đâu nếu không có tiếng cười của người đàn ông thứ hai trong phòng. Cả hai “đối thủ” cùng dồn mắt sang ông ta. Người đàn ông chậm rãi tới bên tôi. Nét mặt hòa nhã nhưng mắt giấu vẻ khoái chí sau cặp kính.
- Cháu nói với chú Đạo thế là không được. Chú Đạo người lớn chẳng chấp cháu “trẻ người, non dạ” làm gì. Đứa nào mới đi Tây về chẳng thế. Đưa bộ copy đây chú vào sổ. Chiều mai lên lấy giấy ở phòng 32. Thôi, chưa xin lỗi chú Đạo còn chờ gì?
Nghe vậy là tôi đủ “thông minh” hiểu ý. Một trọng tài kinh nghiệm thổi còi đúng lúc nhắc hai cầu thủ “fair play”! Tôi chuyển tần số lời nói:
- Chú Đạo bỏ qua cho cháu mấy lời láo lếu vừa rồi. Ở nhà cháu vẫn bị mẹ mắng suốt vì tội cãi bướng mà.
“Chú Đạo” kia mặt vẫn đỏ nhưng lẽ nào không “miễn cưỡng bắt tay đối thủ”. Ông ta lầm lỳ chẳng ra gật, ra lắc ngồi xuống cầm tờ báo đọc tiếp. Tôi lại gần người đàn ông mang kính để ký vào sổ, khẽ nói nhỏ:
- Cháu cám ơn chú nhiều.
Ông ta mỉm cười với tôi:
- Molodec! (Cừ lắm!)
Bữa cơm chiều, tôi “tường thuật” lại chuyện “chú Đạo”. Chị dâu tôi khoái bất ngờ tới mức trước mặt mẹ chồng dám vỗ đùi đôm đốp. Tôi ngờ rằng bà này cũng từng bị cái Bộ kia “đì” rồi nên giờ được “trả thù quá khứ”. Mẹ và anh tôi nhăn nhó. Mãi sau mẹ mới chép miệng:
- Mày thật chả khác bố mày ngày xưa.
Bố tôi ra đi sớm khi tôi mới 10 tuổi. Tôi chẳng còn nhớ nhiều về bố. Nhưng tôi tin, nếu ông còn, ông sẽ xoa đầu con gái rượu chứ chẳng mắng đâu.
Đầu tuần, theo lời ông giám đốc tôi đến cơ quan làm việc. Không biết nếu tôi đi làm dâu mẹ tôi có lo như tối hôm trước ngày tôi đi làm. Bà đi ra nhắc, đi vào dặn. Anh trai tôi răn đe:
- Mày làm thế nào cho tao còn gặp lại được bạn bè. Bớt mồm đi. Người ta hỏi, trả lời cho ngoan ngoãn. Lớn rồi, nghe hỏi phải biết ý họ mà trả lời.
Con bạn thân đọc “lesson” cho tôi lĩnh hội. Nào bánh kẹo, thuốc lá, trà ra sao, chào ai cô chú, ai anh chị... Đặc biệt khoản “ngoại hình”:
- Mặc đầm cho nữ tính. Đầm dài bớt ganh ghét của đồng nghiệp nữ nhưng mất cổ động viên nam. Độ ngắn của đầm tỉ lệ thuận với trình độ văn hóa.
Tôi lục tung valy tìm ra chiếc đầm xanh. Màu hơi ngớ ngẩn nhưng có vẻ nữ tính. Độ dài của nó vừa khéo để không sexy cái đầu gối củ lạc, lại chứng tỏ tính kín đáo của bằng Đại học.
Tôi đi sớm, lởn vởn chờ phòng số 4 có người. Theo lời giám đốc, tôi xông tới “làm quen”. Ở nhà mẹ vẫn khen tôi có đức “trơ tráo”. Tôi còn nhiễm tính “tự tin mù quáng” của người Nga nên chả bối rối chút nào khi bước vào.
- Chào các chị, các anh - Tôi hơi nghêng người và nở nụ cười bài bản – Em là Thu, anh Bình giám đốc nhận em vào làm công ty mình từ hôm nay.
Năm người, định vị năm bàn quay nhìn tôi. Một giây, hai giây... năm giây. Tôi chợt thấy nụ cười trên môi mình vô duyên trước 10 chiếc mắt dọi vào. Từ hôm về nước, tôi xem nhiều phim Việt nam và không chịu được vẻ vô cảm của các “sao” điện ảnh. Giá họ học được vẻ mặt của năm người đang chiếu tướng tôi đây chắc nền điện ảnh Việt nam sẽ phất kém gì Holywood. Sang giây thứ sáu, muốn hay không nụ cười của tôi cũng không le lói hơn được nữa. Tôi đứng đực ra chờ phản hồi nhưng hình như họ cố làm vẻ nghễnh ngãng. Tôi thầm rủa số mình đi đâu cũng không xuôi xẻ.
- Sao tôi chả biết gì nhỉ?
Một giọng nam chất kim vang lên phá tan bầu không khí “mặc niệm”.
- Ông Bình làm những chuyện lạ đời. Đùng đùng cái gì cũng theo ý mình, hay dở thế nào cho người khác đổ vỏ. Giọng nữ ồ ồ cằn nhằn.
- Em có nghe loáng thoáng - giọng cô gái khá trẻ ngồi bàn gần cửa – Anh Bình nói nhận người về. Sắp tới công ty mình ký hợp đồng với công ty thiết bị y học của Nga.
- Ôi dào, viện này thiếu gì kỹ sư học Nga về. Toàn thằng chẳng làm được việc gì lại còn nhận thêm.
Giọng kim vừa nẫy nhưng tôi đã phát hiện ra của người đàn ông ngồi góc phải. Dù cửa sổ mang ánh sáng ban mai vào nhưng khuôn mặt ông vẫn không vì thế bớt già nua và nhăn nhó như quả táo Tàu. Kinh nhất là cặp mắt kẻ chỉ, khó đăm đăm đang tranh thủ “miệt thị” tôi.
Tôi vẫn đứng vì chả có ai định mời mình ngồi xuống chịu trận. May hôm nay tôi mặc chiếc đầm xanh. Tuy ngớ ngẩn nhưng theo các nhà “tâm lý học”, màu sắc có tác dụng giải tỏa. Màu xanh lờ lợ đó như lá chuối đặt trên thùng nước đang sánh qua sánh lại. Khổ nỗi “chiếc lá chuối” này không mảy may tác dụng “tâm lý” ông giọng kim. Ông chán bâng quơ, chuyển sang chĩa mũi dùi vào tôi:
- Ai bảo cô tới đây?
Kinh nghiệm ở Bộ Giáo dục và Đào tạo đã dạy tôi chẳng nên ngạc nhiên trước câu hỏi thừa. Ngoan ngoãn như lời ông anh dặn, tôi thỏ thẻ:
- Dạ thưa, anh Bình dặn sáng nay em tới làm quen với các anh chị.
Tình hình nghe ra chẳng sáng sủa hơn sau câu trả lời nhún nhường của tôi. May cô gái gần cửa bước tới kéo ghế mời tôi. Tôi đầy cảm kích. Tôi liếc tìm bộ ấm pha trà, lấy mấy gói bánh kẹo, thuốc lá ra đặt trên bàn, mạnh dạn hỏi cô gái còn đang đứng gần tôi:
- Cho mình mượn mấy chiếc đĩa được không?
“Đồng minh trong hy vọng” của tôi nhanh nhẹn mở tủ lấy đồ và giúp tôi. Tôi thầm cám ơn Trời. Dù thái độ của tôi giờ không còn tự tin như trước nhưng tôi vẫn đủ “khả năng” bê ra từng bàn mời các vị đang chiễm chệ đọc báo và bình luận chuyện không đâu. Tất nhiên họ uống trà. Tất nhiên họ gặm nhấm bánh kẹo và coi sự phục vụ của tôi là “tất nhiên” khỏi cần cảm ơn. Còn tôi “tất nhiên” phải quên thói lịch sự của Tây mà coi đó là văn hóa Việt nam!
Người đàn ông ngồi gần cửa sổ chợt cắt ngang câu chuyện về giá xe máy Thái lan đang xuống:
- Em học ngành gì bên Nga?
- Dạ em học Kinh tế.
- Lại Kinh tế - giọng kim lần này hơi méo có lẽ do chiếc kẹo Hải châu còn mắc trong răng – Đâu cũng nhan nhản kỹ sư kinh tế. Mang tiếng học hành mà chả biết “đếch” gì. Làm hợp đồng viết ngu bỏ mẹ. Cháu ông Viện phó học Kinh tế vừa vào Viện, con bà Hoài phòng “Công nghệ nguyên tử” cũng đang làm hợp đồng bên đó.
Tôi khẽ nhăn mặt.. “Lại gặp bạn “chú Đạo” rồi. Giờ mà ông hỏi giá bằng Đại học, mình phải hô bao nhiêu đây?”.
- Cô ở đâu đến đây?
Chiếc kẹo đã chui tọt vào họng nên câu hỏi vang lên lanh lảnh. Một câu hỏi đơn giản như bài học đầu tiên của chương trình học ngoại ngữ, ông có hỏi bằng tiếng Anh tôi vẫn trả lời vô tư.
- Em ở Hà nội ạ.
Những khuôn mặt “đầy ấn tượng” hiện ra. Cáu kỉnh là của ông giọng kim:
- Ai chả biết Hà nội. Quen ai mà tới đây?
- Á... – hơi ngượng vì sự “chậm hiểu” nhưng tôi chữa ngay- Dạ, em chỉ quen anh Bình giám đốc thôi ạ.
- Quen mỗi ông Bình mà xin được vào Viện lớn thế này. Giọng ồ ồ thắc mắc kèm theo cái nhìn nghi vấn rất “nữ tính”.
Tôi còn quen thêm được ai từ ngày về nước ngoài mấy bà buôn ngoài chợ.
- Thế cô con ai?
Cái hất hàm đầy tính “khảo sát” của ông giọng kim chĩa vào tôi. Tất nhiên lần này tôi đã “thấu” câu hỏi. Ông anh tôi chả dặn phải xem ý người ta mà trả lời là gì. Tôi dõng dạc:
- Dạ em không con ai cả ạ.
Có bịt tai tôi cũng nghe tiếng cô gái “đồng minh” cười váng lên. Tiếng ho khục khục giấu tiếng cười “thiên nhiên” là của ông ngồi kế cửa sổ, anh chàng trung niên từ đầu chưa nói gì chợt rút kính lau lấy, lau để. Chỉ còn lại hai khuôn mặt của hai chất giọng “ngược đời” là thộn ra. Giọng kim rít lên:
- Cô học đâu kiểu nói trêu ngươi thế hả? Cô biết tôi là ai không?
Tôi nghệt mặt chả hiểu mình có tội gì. Tôi quay sang “đồng minh” cầu cứu nhưng cô ta còn mải cười đến mức chạy bắn ra hành lang, vội vàng lao ngay vào ông Bình đang bước tới. Cô khẽ “Ối”, ngượng nghịu. Bốn người còn lại kéo ghế đứng lên chào đồng loạt. Chỉ có tôi đang ngẩn ngơ vì “quả mắng” nên ngồi tại chỗ khẽ lúng búng.
- Chào mọi người! - Giọng sang sảng đúng chất Sếp - Làm quen vui quá. Nhân viên mới có quà cho anh em hả. Được đấy.
Quay sang bên, ông giám đốc nói:
- Anh Trung tổ chức và chị kế toán lên phòng tôi có việc cần bàn nhé!
Hai người đứng dậy theo ông lên phòng. Tôi toát mồ hôi. Thôi xong. Ông anh nhắc “khéo lời với ông trưởng phòng tổ chức mới hòng được vào biên chế”. Loạng quạng thế nào tôi “trêu ngươi” ông ta rồi. Vụ này khéo đứt!
Ngày sau, tôi đến, chẳng có chỗ riêng của mình trong phòng, chẳng có việc cụ thể. Giám đốc bảo làm quen công việc nhưng có ai nói năng gì với tôi đâu. Cô “đồng minh” trở nên giữ kẽ. Mặt ai cũng như bức tường. Cảm tưởng tôi bị tẩy chay. Tôi ra hành lang nghe chim sẻ chíu chít trên nhánh xà cừ, buồn bã như giữa đảo hoang. Vài ngày sau, giám đốc chỉ tôi phòng nhỏ, kêu dọn dẹp, kê bàn vào lấy chỗ làm việc. Sáng 8 giờ đi, trưa cơm nhà, chiều lại công ty. Việc duy nhất là ngồi và ngó qua cửa sổ. “8 giờ vàng ngọc” thoải mái tiêu. Chán, tôi lò dò xuống phố thăm tình hình Model của Hà nội.
Từ ngày tôi đi làm, dù tập sự không lương, mẹ yên lòng hẳn. Tôi thành “thất nghiệp” toàn phần. Hiếm hoi gặp bọn bạn chẳng biết kể chuyện gì. Chẳng lẽ kể chuyện “năm anh em trên chiếc xe tăng” hở ra là nã đạn vào tôi. Hay kể chuyện Sếp sáng đảo qua công ty vài phút là biến. Thỉnh thoảng, ông định vị trong phòng thì toàn thấy “họp... kín”. Có lần không nén được tò mò, tôi ghé tai nghe trộm. Hoá ra các bố chơi “tá lả”. Tôi chán ngấy đóng vai người thừa. Ho hoe tính chuyện xin thử chỗ khác đã bị ông anh dạy thế nào là đức kiên tâm “trường kỳ kháng chiến”. Tiền tiêu do mẹ tài trợ đủ ăn sáng, bơm xe, tình rỗng tuyếch, công việc đuổi ruồi. Tôi tù túng trong mọi ràng buộc từ nhà đến công ty. Mẹ tôi nhắc khéo chuyện “gia đình”. Tôi tỉnh queo:
- Mẹ chi tiền. Con ra chợ coi thằng nào “sạch nước cản” mua về làm chồng.
Bà chán. Tôi buồn, tôi nhớ nước Nga. Khi ở đó tôi chỉ nhìn thấy những điều đen tối mà chê nhưng khi về rồi, tôi biết, tôi thiếu nó. Cho dù ngày đó có bơ vơ, có khó khăn, khắc nghiệt nhưng tất cả thật rõ rằng để mình phải vượt qua. Còn sống nơi quê hương sao tôi lạc lõng. Ai giúp tôi mài bớt những sù sì, góc cạnh để có thể lăn tròn trong xã hội này?
Tối thứ bảy, tôi ngồi nhà xem vở tuồng “tân cổ giao duyên”, ngoan như bà góa thủ tiết với chồng. Chuông điện thoại kêu, tôi uể oải nhấc.
- Thu hả?
- Thu đây, ai đó?
- Còn nhớ Thắng “mập” không? Tao đây.
- Ôi Thắng, mày đang ở đâu vậy? Tôi reo lên khi nhận ra thằng bạn thân từ ngày học phổ thông đến suốt năm tháng ở Nga.
- Matxcơva chứ ở đâu. Mày thế nào, nghe tụi nó bảo đi làm rồi hả?
- Làm khỉ gì, chán muốn bỏ. Tao đã thấy lời mày khuyên ở lại là “chân lý”.
- Thế mày còn thích đến với “chân lý” không?
- Thích cũng phải qua ối “cửa” mới tới được “chân lý”. Còn mày thế nào?
- Tao gọi về hỏi mày chịu qua giúp tao phụ trách phần kế toán cho công ty của tao ở Matxcơva không? Đồng ý tao gửi giấy tờ về làm hộ chiếu. Tao điểm ra chỉ mày đủ khả năng, đúng nghề và tính “bà la sát” của mày mới trị được bọn trong công ty. Nghĩ sao?
Tôi bất ngờ chẳng nói được lời nào. Hơn một năm qua, tôi đã biết, ở Việt Nam “nghề” sáng giá nhất là “nghề đi Tây”, “nghề xuất ngoại” dù ngắn hạn, dài hạn. Những ai chê “nghề” này chắc chắn là Sếp. Mà Sếp chỉ chê “dài hạn” vì đi lâu dễ “vênh cạ” chứ “ngắn hạn” Sếp OK đầu tiên.
- Ê, chán nước Nga chưa mà im như thóc vậy?
- Không... tao đang tính – tôi lúng túng không biết nên nói kiểu gì để hợp “phong cách người Hà nội”- mẹ tao lo đi nữa sẽ “ê sắc ế”...
- À... mày định lấy chồng kiểu gì tao không biết nhưng nếu định lấy thằng yêu mày thì lấy tao đi. Tao yêu mày lâu rồi.
Lần này tôi “cấm khẩu” hoàn toàn. Thắng chợt chuyển giọng:
- Nói thật đấy.
Trời ạ, mẹ tôi nói cấm có sai “Ngưu tầm ngưa, báng bổ như mày, chỉ gặp thằng ngang ngửa”. Nhưng dù “củ chuối” cỡ nào tôi cũng không thể tưởng tượng ra được màn tỏ tình “mày” “tao” qua điện thoại quốc tế!
- Thu ơi, suy nghĩ đến trưa mai nhé! Thời Edison chỉ cho suy nghĩ 5 phút thôi mà -Thắng cười hì hì- không đùa đâu, 100% nghiêm túc. Hẹn mai!
Máy bay cất cánh, mảnh đất quê hương chao nghiêng. Dòng sông Hồng kia rồi, quanh năm đỏ đậm phù sa. Hà nội li ti, nhấp nhô mái ngói. Tôi lại ra đi lần nữa. Chút nhơ nhớ, bâng khuâng về Hà nội, về mẹ.
Giọng cô chiêu đãi viên Nga nhắc người ngồi cạnh đeo dây an toàn nghe quen như mới hôm qua. Nhưng hình như vẫn có gì là lạ. Có lẽ, lạ vì không ngơ ngác như khi xưa sang học. Con đường phía trước sẽ không trải thảm, sẽ không ít khó khăn, nhưng tôi biết, ở đó tôi có thể sống và làm việc mình mong muốn. Cảm giác tự do ngọt ngào.
Hà nội mờ dần qua làn mây mỏng. Quê hương ơi, ta sẽ về như tìm bóng cây giữa con đường chang nắng. Sẽ về để thêm động lực ra đi. Về để hiểu ta Người Việt Nam và Quê hương ngàn đời vẫn một!
Menu
Birthdays
Clock
Search
Attachments
Newest members
Link to us