Sài Gòn mùa hạn hán
Sunday, April 25, 2010
Saigon Cô Nương/Người Việt
Saigon đang mùa khô. Tháng Tư nóng nhất trong năm, nhiệt độ buổi tối trong nhà có khi vẫn tới 34 độ C. Thời tiết nóng hơn và kéo dài hơn mọi năm. Khắp nơi xảy ra tình trạng khô hạn. Mực nước sông Hồng xuống thấp nhất trong hơn bốn mươi năm qua, Ðắk Lắk mất mùa lúa và cà phê. Nước mặn xâm nhập vào các cửa sông từ 60-70 km, đặc biệt là tỉnh Bến Tre, Saigon đã có nơi nhiễm mặn từ Tháng Ba... Quận Bảy, quận Tám, Nhà Bè thiếu nước...
Một sinh hoạt mới của Sài Gòn mang tên “đổi nước,” thực ra là mua nước.
Có những nơi, mở máy nước ra không có giọt nào. Phải lấy thùng chạy đến những nhà có nước, thường là do có đào giếng, bỏ tiền ra “đổi nước” về dùng.
(Hình: Saigon Cô Nương/Người Việt)
Trời nóng quá đương nhiên khát nước và tắm giặt nhiều nhưng cần đến nước thì thiếu. Mọi người lo đi tìm nguyên nhân sâu xa. Nào phá rừng bừa bãi, khai thác cạn kiệt nguồn nước ngầm, nào tác động của El Nino, tầng ozone bị thủng... Tuy nhiên, các thủ phạm này xa xôi và trừu tượng quá nên thường được coi là chuyện riêng của... những nhà khoa học. Việc ai nấy làm, các nhà khoa học tha hồ hội thảo, nghiên cứu để lo vá víu cái tầng ozone rách rưới, ai phá rừng cứ phá, ai đào giếng cứ đào.
Dân thành phố không có rừng để phá, El Nino chỉ hăng say bàn tán, mổ xẻ mỗi sáng ở quán cà phê nên chi phải đối phó hằng ngày chính là chuyện nước nôi. Ngày nào báo chí cũng đưa tin hạn bà chằng khắp nơi, cây đậu phọng, bông vải... phải thu bớt diện tích, đàn gia súc di cư tìm nguồn nước. Hồ cạn nước nên cúp điện, không có điện nên không chạy máy bơm, máy bơm không hoạt động lại quay về chuyện cũ là không có nước.
Sáng sớm thức dậy đã thấy chung cư láo nháo. Nhà người ta sao mình cũng y như vậy, đang đánh răng thì nước ở vòi ngưng ngang xương, may quá còn ca nước dở dang, con bé học lớp ba tiện thể nuốt luôn bọt kem đánh răng vì mùi kẹo táo tỏa ra quá đỗi thơm tho. Bà chị đang kẹt trong nhà tắm. Ông chồng vội vã xuống tầng trệt để xin nửa bi-đông nước, thêm mấy chai nước lọc đổ ra hết cho vợ rửa mặt đặng phấn son đi làm, còn ông và thằng con trai thì bê nguyên xi bộ mặt qua đêm đến trường rửa ráy. Trước khi bước chân ra khỏi nhà tỏa đi làm, đi học, vợ chồng con cái còn om xòm một chặp vì mọi người đổ lỗi cho nhau tối hôm qua mắc coi “phim truyện về khuya” nên không ai nhớ hứng nước.
Chiều về, chỉ ông chồng mặt mũi thơ thới hân hoan vì đã tắm rửa tại cơ quan, nhưng lại ỉu xìu ngay vì dù có điện rồi, cái máy chạy hết công suất nhưng nước vẫn chưa đầy hồ để bơm lên được. Nhu cầu cấp thiết tới mức không ai đợi nổi nước chảy ra theo đúng trình tự mà vội vã xuống múc ngay cái hồ chứa nước tầng trệt để dùng. Cả chung cư ồn ào vui như trẩy hội. Từng đoàn, từng người lũ lượt, tấp nập đi lên, đi xuống cầu thang. Ngày thường ai nấy cắm cúi, hối hả đi làm, công việc lúc nào cũng đuổi chạy tới tấp có đụng mặt nhau cũng chẳng ai nhìn ai, may được những dịp như thế này, cư dân chung cư bỗng trở nên gần gũi thân mật, mọi người ân cần hỏi han, hài hước, phá lên cười vui vẻ. Ðàn ông lủng lẳng hai tay sô, can... Con nít cũng hai tay can, sô... sung sướng tạt nước vào nhau, hào hứng ngã oành oạch, hai đứa nhỏ trợt chân lăn tòm xuống bậc cầu thang may được mụ đỡ nên không hề hấn gì. Phụ nữ túa ra hành lang đứng chống nạnh, kêu hét í ới để điều khiển các ông chồng và dẹp loạn lũ trẻ con được dịp quậy phá một cách một cách hợp pháp.
Hơn một tiếng đồng hồ thì tình hình tạm lắng xuống, trật tự vãn hồi, nước tạm thời cung cấp đủ yêu cầu thiết yếu nhất là nấu bữa cơm chiều. Nhờ không ai múc nữa nên hồ dưới đất bắt đầu đầy nước. Các gia đình đều vặn sẵn vòi để rình rập nước. Cuộc đời thật vui buồn theo cái rô bi nê. Ai nấy hớn hở khi nghe trong đường ống vọng ra tiếng khục khục, ục ục... một tia nước mỏng mảnh hay vài giọt nước đầy hy vọng nhỉ ra rồi mặt mũi mọi người xịu xuống ngay khi tiếng ục ục biến mất và cái vòi lại trơ ra đầy thách thức.
Ðến tối nước chảy đều nên sinh hoạt về nước lại trở nên rộn rịp. Bồn rửa chén để nguyên ngày mới rửa, giặt thau quần áo ngâm muốn mục từ tối hôm trước... Có điều vì còn rất nhiều việc phải làm không thể đợi nước tuôn ra đầy đủ nên gia đình phân tán khắp nơi. Nhà ngoại gần rạch Bến Nghé chắc là đầu nguồn nước nên bà vợ xách đống mùng mền chiếu gối qua đó giặt giũ và gởi mấy đứa nhỏ sang tắm, hay là trong thời gian căng thẳng này cho tụi nó qua ở đậu tới mùa mưa đón về, chứ làm sao có thời giờ đâu mỗi ngày đưa đón đi học, lại đón đưa tắm rửa nữa. Chẳng biết có phải đầu nguồn nước không chứ cách đó không xa, chỉ gần chợ Nancy là thiên hạ phải thức khuya hứng nước rồi. Suốt ngày làm việc mệt mỏi đến ban đêm còn thức canh nước. Cái vòi cứ ti tỉ tiêu dao ngày giờ, thử thách lòng kiên nhẫn cho đến ít nhất mười hai giờ, một giờ sáng nước mới chảy mạnh. Thế là nhà nào cũng đèn đuốc sáng trưng lục đục mãi vì sau khi hứng đầy bồn và lu, hũ, chum, vại thì đến sô, thau, chậu rồi lon, gáo, ca, cả nồi niêu, xoong chảo... cho dư giả yên tâm. Con nít hăng hái tham dự bằng cách mang đồ chơi chai lọ, chén bát đồ hàng ra hứng nước xếp hàng lủ khủ chật cả gian bếp. Nếu nước mạnh thì bơm lên bồn để dùng thư thả suốt ngày mai. Ðến sáng hôm sau đi làm ai nấy mặt mũi phờ phạc, dân công chức kiếm xó kẹt nào đó nằm lăn ra đánh một giấc khò cho lại sức, còn dân tư chức thì vừa làm vừa mắt nhắm mắt mở, gật gà gật gù lo canh đồng hồ đếm giờ chóng hết ngày để dông về lẹ lẹ. Chỉ mấy tiệm cho mướn băng vidéo ở khu vực này khá chạy khách vì người ta mướn phim bộ Ðài Loan, Hong Kong, Ðại Hàn về xem để thức khuya hứng nước.
Nhà bà Lê mấy tháng nay, không hiểu sao mất nước, chỉ rỉ nước vào giữa khuya. Bà để đồng hồ báo thức 2 giờ sáng, xếp hàng hai cái sô, một cái chậu và bốn cái nồi to... xong ngồi chờ. Nước chảy rỉ rả đến 3 giờ thì tắt hẳn. Số nước này đủ để đánh răng, rửa mặt, cơm nước trong ngày. Còn tắm giặt, vệ sinh thì tùy cơ mỗi ngày ghé một nhà.
Quận Tư, quận Tám bao giờ cũng mang vẻ “chậm tiến” của quận ven nội mặc dù là hàng xóm sát kề bên quận Một phồn hoa. Nhà ở những nơi này phần lớn vào mùa khô, nhất là cao điểm Tháng Tư ưa hiếm nước nên nhà nào cũng xây sẵn bể nổi hay bể ngầm. Loại này choán khá nhiều diện tích nên sau này bồn nhựa hay inox thế chỗ vì tiện lợi hơn. Bồn kê ở tầng trệt hay trên lầu dung tích hai trăm hay ngàn rưỡi mét khối... Lắm bồn đứng cao chót vót, ngất ngưởng hoặc chồng chất lên nhau, được ràng bằng những khung sắt mảnh mai nên mỗi khi mưa to, gió lộng người ta lại ngước nhìn, ngạc nhiên chẳng hiểu sao nó chưa đổ nhào.
Cả ngày đêm, sà lan chở nước tới Nhà Bè, thủy cục mang xe bồn đến bơm nước vào đường ống chính. Xe nước chỉ tiếp tế đến những vùng thật xa xôi chẳng nhằm nhò vào đâu nên người ta đón xe tư nhân đi đổi nước. Hoặc len lỏi vào các con hẻm nhỏ hẹp ngoắt ngoéo là những chiếc xe đạp với hai khung bằng gỗ hay sắt gắn ở yên sau chở hai thùng nước, mỗi thùng độ hai mươi lít. Bề thế hơn nữa là ba gác đạp có thể chở được nhiều can nước hoặc cả thùng phuy khoảng một trăm lít nước vẫn không đủ cho nhu cầu và dân chúng cũng không đủ tiền mua nước dùng thả ga, nên chi nước được dùng rất ư nhín nhót. Nước rửa rau xong dùng rửa chén, nước lau nhà rồi để tưới cây... Lúc này không cần nhà nước khuyến cáo nữa, mỗi ngày phải bỏ tiền ra mua mấy can nước thật xót ruột nên ai nấy tự động tích cực tiết kiệm.
Nhiều nhà dùng nước giếng UNICEF. Vài chiếc giếng được Liên Hiệp Quốc viện trợ nằm rải rác chẳng thấm tháp gì so với cơn khát mùa hạn. Cũng có nơi thủy cục dẫn đường ống nước tới nhưng ngay cả mùa mưa còn chẳng có nước huống hồ mùa khô nên chi cái đồng hồ nước chỉ để trang trí chơi, trình diễn cho sang thôi. Hoặc giả ban đêm rỉ rả vài giọt nước thì cũng được tiếng nhà mình có gắn đồng hồ nước như ai.
Vài nhà dư giả đào giếng trong nhà, đặt máy bơm nên thường có nước suốt ngày đêm. Tuy vậy mùa khô, nước giếng cũng cạn nên khó cho hàng xóm xài ké, hay nhân thể tính can bán ít nước giếng trời cho thêm tiền chợ. Thậm chí giếng tư nhân còn được khai thác một cách công nghiệp là đưa lên bồn lọc rồi dẫn ống chằng chịt đi các nhà lối xóm gắn công-tơ tính tiền đàng hoàng. Nước giếng sáu ngàn/mét khối trong khi nước máy tám ngàn. Dù sao ai nấy cũng thích dùng nước máy tiện lợi, vệ sinh hơn. Nhà nào có giếng thì dùng một lúc hai nguồn nước. Thông thường dùng nước máy, khi nước máy yếu mới dùng thêm nước giếng.
Nước hồ thủy điện xuống thấp nên ngoài thiếu nước còn cúp điện. Thông báo lịch cúp điện có đăng trên báo rõ ràng ở đường dây L29H, S19C, E1BJ... nhưng đa số vẫn không để ý vì hoa mắt, chẳng biết đường dây nhà mình thuộc L nào, S nào, E nào... cho nên nửa khuya, quạt đang chạy vù vù bỗng tắt, em bé khóc ré lên vì nóng, nệm cuốn lại nằm đất hay chiếu tre, ban ngày bắt đầu cắm nồi cơm điện thì điện cúp... Thôi ra ngoài hàng cơm mỗi người mua một hộp vậy.
Chỉ mấy bà già ngồi nhai trầu kể chuyện tiếc hoài cái phông-tên đời xưa nơi mọi người tha hồ lấy nước về dùng thoải mái. Bất cứ lúc nào cần cứ thuê người ta gánh mấy chuyến là đầy phuy, đầy lu. Cái phông tên với dãy thùng tôn xếp hàng và đòn gánh dựng kế, vốn là nơi bắt nguồn cho nhiều mối tình éo le gay cấn của loại tiểu thuyết tâm lý tình cảm xã hội ngày nào. Bây giờ là loại hình ảnh mà những người trẻ tuổi không cách nào tưởng tượng ra nổi.Mùa khô vẫn tiếp tục kéo dài. Bầy gia súc miền Trung lang thang tìm nguồn nước chưa về. Một năm có ba vụ lúa: Ðông Xuân, Hè Thu và vụ Mùa. Nay Sở Nông Nghiệp khuyến cáo nên bỏ bớt Hè thu vì lỡ sạ xong rồi không mưa thì mất trắng, chỉ còn vụ Mùa và Ðông Xuân. Phơi lúa Ðông Xuân là thích nhất, chỉ một nắng là lúa khô rang, đổ bồ ngay. Cây thuốc lá, cây bắp... héo rũ ngoài đồng đợi cơn mưa rào.
Bà vợ than thôi đừng nói chuyện dưới quê nữa, lo chuyện trước mắt đây. Ngày mai nhớ mang xe máy vào cơ quan để rửa. Chủ Nhật này giỗ mang đậu xanh vào đó luôn để đãi vỏ nấu xôi. Cơ quan có máy giặt phải không, Chủ Nhật lén mang vô giặt ké không thì quần áo để cả tuần gom lại chở đi một lần, mang qua bên ngoại giặt rồi đem sang bên nội phơi. Mấy chỗ giặt thuê trở nên đông khách nườm nượp nên chủ tiệm nhân thể tăng giá. Hỏi sao tăng kỳ vậy thì chủ tiệm gãi đầu gãi tai kêu tại tiền điện, tiền công giặt, tiền... xăng!
Mong cho mùa mưa mau tới.
Menu
Birthdays
Clock
Search
Attachments
Newest members
Link to us