Tôi Ði Học
* Soc Oh.
Tôi đi học không giống như nhà văn Thanh Tịnh được Mẹ đưa đi học lớp vỡ lòng; tôi đã được mười tuổi, bắt đầu vào trung học. Trường tôi không phải cứ xin là được học mà phải qua được kỳ thi tuyển cơ! Ðó là trường công lập nữ sinh Trưng Vương rất nổi tiếng ở Saigon thuở đó.
Bây giờ là năm 2008, đã năm mươi năm trôi qua. Dòng thời gian trôi lặng lẽ nhưng cuộc đời của chúng tôi không đều đều phẳng lặng mà có biết bao cuộc bể dâu. Tôi vẫn nhớ như in những ngày đầu đi học ở trường Trưng Vương. Một tháng trước ngày khai giảng, tôi được may hai bộ quần áo trắng, một cái nón xếp màu xanh nhạt, một đôi săng đan, hai cái áo lót, cái xe đạp màu xanh nước biển, và dụng cụ học sinh. Bố dẫn tôi ra hiệu sách mua hai mươi quyển vở, và một cái bút máy màu đen hiệu Pilot. Tôi chọn giấy bóng màu xanh đen để bao vở và những ê-ti-két viền hoa sặc sỡ. Loay hoay cả ngày tôi mới sửa soạn xong cái cặp. Tôi cẩn thận bỏ cái com-pa, cái bút chì đen, cái tẩy, cái ê-ke, cái bút máy vào trong một hộp đựng thuốc lá Cravel A bằng sắt thật xinh, thật vừa vặn. Tôi dồn hết hai mươi quyển vở vào cái cặp khiến nó căng phồng.
Buổi trưa hôm ấy tôi được ăn cơm trước cả nhà để sửa soạn đi học. Bộ quần áo đã được chị người làm là thật phẳng phiu, tôi loay hoay mãi vẫn chưa xong nên chị phải giúp. Xúng xính trong bộ quần áo dài mới, tôi cảm thấy ngượng nghịu, nó không bình thường tí nào. Cái quần thì dài, cái áo cũng dài, cái cổ áo thì cao, tôi như hơi khó thở. Xong xuôi tôi lại luống cuống với đôi săng đan và cái nón xếp. Lúc đó Bố vừa đi làm về, Bố giúp tôi để cái cặp lên xe, cài móc dây cao su và không quên dặn tôi: - Con cẩn thận kẻo dây bật ngược vào mắt.
Tôi dắt xe ra cửa, Bố theo sau chỉ cho tôi cài vạt sau của áo vào sợi dây thung, vạt trước thì túm vào bàn tay phải. Tôi dắt xe sang đường rồi mới leo lên, lại vẫn vụng về, cả người lẫn xe chao đảo. May quá Bố chạy sang giúp. Tôi đạp những vòng đầu còn run lắm. Ôi chao! sao cái cặp lại cao hơn cái yên xe thế này? Thì ra là tôi cho nó “ăn” những hai mươi quyển vở, còn cái yên xe thì Bố hạ xuống tối đa vì Bố bảo cần hạ đến khi nào tôi dừng lại ở ngã tư đèn đỏ thì một chân phải chạm đất. Tôi đi theo những con đường mà Bố đã chỉ từ mấy hôm trước; Bố dặn đi dặn lại là phải đi trong đường dành cho xe đạp. Tôi nhớ con đường Công lý đầy bóng mát với hai hàng cây cổ thụ dẫn tôi từ nhà đến dinh Ðộc lập mà hai phần ba quãng đường này có đường dành cho xe đạp. Con đường sạch đẹp đã cho tôi cảm thấy yên tâm hơn, mạnh dạn hơn, như nó là Mẹ của tôi, đang dẫn tôi đi học ngày đầu, khi tôi được gọi là nữ sinh chứ không còn là học sinh. 'Mẹ của tôi' bỏ tôi đi một mình khi đến trước cổng dinh Ðộc lập để tôi rẽ trái theo đường Thống nhất. Từ chỗ này tôi lại hơi sờ sợ, tôi chỉ được cầm ghi đông có một tay còn tay kia giơ ngang xin rẽ nên không quen. Ði được một quãng ngắn lại đến cái ngã năm ngay sau lưng nhà thờ Ðức bà, hai tay nắm chặt ghi đông nhưng mắt phải nhìn bốn phía giao thông, tôi lại run tiếp. Ðến trước cổng chính của Sở thú thì tôi hết sợ, con đường Nguyễn Bỉnh Khiêm rợp bóng me xanh, nhỏ hẹp, ấm áp hơn con đường Thống nhất rộng thênh thang vừa đón tôi vào. Kìa, trường con trai Võ Trường Toản, các bạn nam sinh đang lũ lượt đến trường. Qua khỏi nha Khảo thí tôi thấy ngay trường của tôi với dáng vẻ cổ kính, hiên ngang...
Tôi được xếp vào học lớp Ðệ Thất B5. Dạo đó ban Pháp văn chỉ có lớp tôi và một nửa lớp B6; lên Ðệ lục thì dồn lại làm một. Tôi nhớ giáo sư chính là bà Nguyễn Thị Mót, bà dạy Pháp văn và Nữ công. Bà có dáng người thật phúc hậu, Bà dạy giỏi và luôn chăm chút đám học trò nhỏ mà đa số là di cư từ ngoài Bắc vào, lại thêm từ ... tứ xứ đậu về đây. Tôi nhớ người trưởng lớp là Ðinh Thị Tuyết với dáng dong dỏng cao và mái tóc thật dài. Tôi nhớ gần hết tên các bạn B5 thân yêu của tôi:Trần Tú Anh, Trần Thị Vân Anh, La Thị Báo, Nguyễn Thị Ngọc Bích, Ðỗ Thị Bích Châu, Phạm Thị Minh Châu, Nguyễn Kim Chi, Phan Kim Dung, Vũ Thị Dung, Nguyễn Thúy Dung, Ðinh Thị Minh Giang, Tô Thị Bích Hà, Nguyễn Thị Ngọc Hà, Trần Thị Hảo, Vũ Thị Hiền, Hà Thị Phi Hoa, Nguyễn Thị Hoa, Hà Thị Thuấn Hoa, Nguyễn Thuý Hoàng, Nguyền Thị Cẩm Hương, Hà Thị Kinh, Nguyễn Thị Xuân Lan, Phạm Sơn Lâm,Trần Phương Mai, Hoàng Bích Nga, Ðặng Thị Nga, Ngô Thị Ngân, Vũ Thị Manh Nha, Trần Hợp Nhung, A Niên, Phạm Thị Kim Oanh, Nguyễn Thị Oanh, Trần Thị Phin, Lại Thị Việt Phúc, Nguyễn Thúy Phụng, Nguyễn Thị Thanh Phương, Trần Bạch Phượng, Bùi Thị Nhân Sâm, Vương Minh Tâm, Nguyễn Thị Lệ Tâm, Phạm Kim Thanh, Trịnh Thị Thanh, Phạm Thị Thu (A), Phạm Thị Thu (B), Nguyễn Thị Phương Trà, Hoàng Thị Phương Trang, Trương Thị Vân Trình, Nguyễn Thị Bạch Tuyết, Nguyễn Thị Liệp Tuyết, Ðinh Thị Tuyết, Nguyễn Tố Uyển.
Tôi nhớ như in bộ tứ học giỏi nhất của B5 là Minh Châu, Vũ Dung, Bích Nga và Thanh Phương; tiếp đến là Tú Anh, Bích Châu, Bích Hà, Ngân, Nhân Sâm, Phương Trang, và Vân Trình. Lớp B5 luôn chăm học, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau: Có lẽ một phần do sự dạy dỗ tận tình và dầy kinh nghiệm của vị giáo sư chính đã lớn tuổi mà tất cả chúng tôi đều gọi bằng bà và xưng là con, chứ không xưng em như với các giáo sư trẻ khác. Thời gian trôi mau, chúng tôi lớn lên và trưởng thành dần dưới sự dạy dỗ mà không phải là dạy dọa của các giáo sư Trưng Vương kính yêu. Bộ tứ học giỏi B5 của tôi lên Ðệ nhất thì 'phải' du học ở Gia Long để theo nốt ban Toán Pháp văn; ở nơi đó, bộ tứ của tôi vẫn làm rạng danh 'con cái' bà Trưng, không chịu thua kém 'con cái' ông Gia Long bao giờ.
Chúng tôi đã trải qua hơn nửa cuộc đời, trong đó đa số sống ở quê người với hơn mười năm đầu đầy khó khăn vất vả. Các bạn tôi dù đã thành danh ở quê nhà nhưng khi tìm được tự do đều phải làm lại từ đầu tất cả, vừa đi làm vừa đi học, vừa nuôi dạy con cái.
Khâm phục thay, các cháu đều ngoan và giỏi như cha mẹ. Về phần tôi, ba năm nay tôi vui thú điền viên. Ôi, sao mấy chữ này có vẻ an nhàn cao sang quá; phải thay bằng vui với vườn tược thì chính xác hơn. Tiểu bang tôi ở rất lạnh với tuyết phủ dầy đặc vào mùa đông; mùa xuân và mùa thu cũng chưa ấm nên việc trồng rau quả chỉ được khoảng sáu tháng trong một năm mà thôi. Cuối mùa xuân, tôi phải ươm hạt trong nhà để ngay cửa kính, khi hết lạnh mới đem trồng ra vườn. Lúc đó thì những cây rau thơm như: húng cây, húng lủi, dấp cá, kinh giới, tía tô đã sống lại sau bao nhiêu ngày ngủ vùi trong đất. Những em bé rau thơm đua nhau chen chúc trông thật xinh. Sau đó thì có mấy cây cải bẹ xanh, cây cà chua cũng tự chào đời từ mấy hột trong cây mẹ rơi rớt xuống từ năm ngoái. Những cây cải này đặc biệt rất to và cao, mỗi lá thật to bằng cái đĩa hình bầu dục. Tôi không ăn mấy cây này vì muốn để chúng lớn lấy hột. Mảnh vườn của tôi không rộng lắm nhưng tôi tham lam trồng đủ thứ. Chỗ này trồng rau muống, bên cạnh là làng rau đay và làng bắp; phía trái chen chúc nhau họ hàng nhà ớt, phía phải là dàn khổ qua; cuối vườn là mấy chị em nhà bí đỏ. Mỗi ngày tôi chăm bón vườn cây, nhìn chúng lớn lên dần rồi ra hoa kết trái thấy thương làm sao! Hình như chúng đã được tôi nhân cách hóa. Tôi mắng yêu chúng cứ như thật khi có mấy ngọn bí bò sang nhà hàng xóm:Trời ơi, sao mẹ dặn mà con không nghe, cứ bò qua nhà người ta!
Rồi tôi nhẹ tay 'tháo' chúng ra và... dẫn về 'nhà'.
Thời gian qua mau, các 'con' tôi thấm đượm ánh nắng ấm áp của thiên nhiên,không khí trong lành cuả gió và uống triệu triệu hạt nước mát của trời mưa cũng như những hạt nước hoa sen li ti của tôi tưới, chúng sinh cho tôi bao nhiêu là đứa 'cháu'.
Này nhé, những chùm cà chua thuộc giống quả nhỏ như quả cà pháo,khi chín mọng đỏ au xếp hàng đôi trông thật thích mắt. Có một cây, một chùm chỉ có một quả duy nhất với hình thù thật lạ mà tôi gọi là Quả cà chua sinh ba hay Quả cà chua ba múi; nhưng bạn tôi thì cãi đó là Quả cà chua hai múi rưỡi thôi rồi lý giải rằng múi giữa chỉ nhỏ bằng nửa còn hai múi nguyên ở hai bên, khi nhìn ngang chứ không nhìn từ trên xuống.
Và đây: quả Bắp sinh ba. Tôi định bụng đưa cho bạn xem nhưng lại thôi, rồi ngắm nghía mãi quả Bắp, thấy hay hay như là bắp mẹ với bắp con, bèn đặt tên là: quả Bắp sinh đôi.
Tôi hái quả Ớt song sinh khoe với bạn. Bạn tôi cãi: không đúng, đó là Hai quả ớt dính lẹo. Tôi nghe như vậy thấy bạn mình đúng rồi cười vui, tiếng của người miền Nam mà! Một hôm tôi đưa quả Ót khác cho bạn xem:-Ðây nữa này, Quả ớt dính lẹo, hi… hi...
Thấy tôi cười, bạn tôi lắc đầu: - Không phải đâu, là Quả ớt sinh đôi đó.
-Sao kỳ vậy? Như nhau cả mà!
- Khác chứ. Quả ớt này chỉ có một cuống và một đài hoa thôi, còn quả kia có đến hai đài hoa lận.
Tôi nhìn kỹ rồi gật đầu thấy bạn nói đúng.
Tôi trồng bốn loại ớt tất cả vì tôi kén giống ớt thật cay. Giống ớt hiểm là cay nhất.Có cái lạ là giống này lớn lên tùy đất. Cũng những cây ớt do tôi ươm, mà trồng ở vườn nhà con tôi cách khu nhà tôi khoảng mười lăm phút lái xe, thì cây cao và quả to hơn, còn ở vườn nhà tôi thì thân cây thấp, quả sai hơn nhưng bé xíu. Mỗi cây ớt hiểm có vô số nhánh, chúng tỏa ra chung quanh trông xa như đĩa xôi.Khi ớt chín nhìn như một chùm ngọn nến đỏ lung linh không thấy lá. Tôi hái những quả ớt be bé xinh xinh này rồi loay hoay xếp tên những người trong gia đình, xếp cả tên trường Trưng Vương nữa.Cả nhà tôi thích nhất giống ớt quả dài, da hơi có nếp gấp vì nó cay, thơm lại giòn nữa. Giống ớt quả ngắn thì cay nhưng không thơm, có nét lạ là nhìn thân, lá và quả lúc mới tượng hình thì như nhau; nhưng khi bắt đầu chín thì có cây quả chuyển sang màu vàng, có cây quả chuyển sang màu tím rồi mới đỏ.
Các con tôi cứ khen là tôi có tài trồng ớt mỗi khi tôi gửi cho chúng hình những cây quả có hình dáng lạ mắt. Tôi thì cho rằng đó là tài của đất, đất đã nuôi dưỡng ôm ấp thế nào mà có cây chỉ có ba quả riêng lẻ, quả lớn nhất dài bằng cả cái thân, đuôi thì ở gốc cây còn cuống ở ngọn cây; có cây từ thân chính thấp lè tè chia thành năm nhánh, mỗi ngọn nhánh lại ra một chùm quả rất sai.
*
2008
...Năm mươi năm sau ngày vào trường, những 'tà áo TV' bây giờ đã được con cháu tổ chức lễ Mừng Thọ, hầu như ai cũng có đại gia đình, cũng thành đạt công danh tuy trong cuộc sống có đan chen vài nỗi buồn trong niềm vui.Năm mươi năm tà áo Trưng Vương chúng tôi không thể quên. Càng khó quên khi đó là những kỷ niệm êm đềm đầy kính yêu với các thầy cô,đầy thân thương với những bạn bè. Tình cảm bao la đó còn được vun xới đến độ chúng tôi thấy như mình còn rất trẻ khi chúng tôi có dịp tìm gặp lại được nhau nơi xứ lạ, qua những lần các bạn tổ chức họp mặt và nhất là khi lang thang trong trang web.Năm mươi bốn năm tà áo Trưng Vương đàn chị của chúng tôi cũng vậy, chẳng phai mờ trong ký ức. Chả thế mà các chị đã hát 'Em vẫn nhớ nhớ buổi chiều đếm lá thu bay, nắng vàng nhẹ hôn má thơ ngây, tuổi mộng mơ bao đắm say.Em vẫn nhớ nhớ người bạn Trưng Vương kiều diễm, nhớ về thầy cô bao trìu mến với tuổi ngọc thư sinh thiết tha. Nhưng nay xa rồi, tuổi xuân theo bóng chim bay người đi thương nhớ vơi đầy. lạnh lùng viễn xứ chân mây...' (1). Nữ sinh Trưng Vương từ bao đời đã chăm ngoan khi là 'bé TV' lại đoan trang nề nếp khi lớn khôn nữa, nên con đường có lá me bay đã mát lại mát hơn vì rợp bóng 'cây si'. Chả thế mà các anh đã hát 'Mưa Saigon gợi về cho ta niềm nhớ, chiều quanh em những dáng nhỏ tóc dài, Trưng Vương xưa ngập đường áo trắng, đón em về khép nép trong tay…' (2). Rồi từ một sự tình cờ, sau bốn mươi năm ra trường , tôi biết được môt điều thật giản dị nhưng sâu lắng trong tôi một nỗi bồi hồi khó tả... Tôi khe khẽ ngâm:
Lá me xanh vương trên tóc rối
Vô tình chẳng biết để đợi anh.
(1)- Bài hát Trưng Vương nỗi nhớ
(2)- Bài hát Saigon tà áo TV
* Soc Oh.( Nguồn:
http://www.trungvuong.us/forums/viewtopic.php?t=3349)