Diễm Liên, những hồi tưởng ngày tháng ấy...
Monday, April 25, 2005 Ðinh Lang
Diễm Liên trong thư viện Người Việt.
Gia đình tác giả vào cuối Tháng 2-1975 ở Qui Nhơn. Cô bé ngồi trong lòng bố chính là nữ ca sĩ Diễm Liên bây giờ. (Hình: Gia Ðình ông Ðinh Lang)
Vào một buổi tối vắng lặng ở sân patio phía sau căn nhà của Diễm Liên ở thành phố Corona tại Cali, hai bố con tôi đang ngồi im lặng ngắm trăng.Cái vầng trăng ở Mỹ thường to gấp mấy lần vầng trăng ở quê hương Việt Nam xa xôi lắm.
Bỗng dưng, tôi hỏi Diễm Liên, con gái của tôi, về chuyện đóng phim: “Này Diễm Liên, cho bố hỏi thật con nhé!Trong thời gian Bố đi tù cải tạo ở miền Bắc 13 năm, thì năm chị, em của con còn đang ở với Mẹ, gồm có Quỳnh Liên mới được 7 tuổi, Phượng Liên mới 6 tuổi, con mới được 4 tuổi, Thảo Liên 2 tuổi, còn Mai Liên thì đang nằm trong bụng Mẹ.Vậy thì làm sao con biết được cái khổ cực các bà vợ người tù cải tạo để diễn xuất cho đúng vai trò của con được giao trong phim?”
Con gái tôi ngẩng đầu lên, cố gắng mỉm cười với tôi.
Tôi vẫn ngồi im lặng nhìn lên vầng trăng đang bị che khuất bởi một mảng mây đen.
Một lúc sau, Diễm Liên mới bắt đầu tâm sự với tôi: “Thú thật với Bố, khi anh Trần Hàm (đạo diễn) và anh Nguyễn Lâm (producer) đến tìm con để nói con đóng vai “vợ người tù cải tạo,” con rất bối rối.Con phải từ chối ngay lập tức, bởi vì con chỉ sợ đóng không đạt vai diễn được giao thì không những cuốn phim của họ sẽ thất bại, mà chính con cũng bị ảnh hưởng tới nghề ca sĩ chuyên nghiệp của con nữa.Nhưng khi biết là từ chối không được, con đã ngồi thức trắng một đêm để suy nghĩ và gợi nhớ trong ký ức những ngày cơ cực nhất của Mẹ và 5 chị em gái chúng con, kể từ cái ngày Bố lên đường đi tù cải tạo rồi biệt tăm không thấy về nữa.”
Im lặng giây lát, Diễm Liên tiếp lời: “Ở nhà lúc đó chỉ còn có Mẹ Thu Liên đang mang bầu em Mai Liên, và bốn chị em con thì còn quá nhỏ. Ngày đó (1975), Mẹ mới vừa đúng 32 tuổi.Bố thử tưởng tượng với tuổi còn quá trẻ và với sắc đẹp như Mẹ lúc
bấy giờ, lại không có Bố ở bên cạnh, Mẹ là mục tiêu quyến rũ, dụ dỗ, tán tỉnh của những người đàn ông háo sắc.
Tất cả bọn chúng đều mong chiếm đoạt Mẹ, cũng như những người phụ nữ vợ của những Sĩ Quan Việt Nam Cộng Hòa đang đi tù cải tạo khác. Nhưng Mẹ vẫn cắn răng chịu đựng cảnh đơn độc một mình trong vòng vây của những con người đàn ông rất xấu.”
Rồi Diễm Liên miên man về quá khứ.
Mẹ thường nói với chúng con trong mỗi bữa ăn và khuyên mấy chị em chúng con là lúc nào cũng phải giữ danh dự cho gia đình mình. Sự kiên quyết của Mẹ không chỉ giữ trong tâm tư, mà cả đến bên ngoài nữa.Bố biết không, sau ngày 30/4/1975, trong lúc cả xóm ai ai cũng sợ hãi, cất hết quần áo cũ để rủ nhau đi may một bộ bà ba đen, với đôi dép râu cho hợp với hoàn cảnh mới, thì trái lại, Mẹ cứ nhất định mặc những chiếc áo dài của Mẹ như ngày xưa.
Các con ngày xưa được Bố cho đi học Trường Couvent des Oisaux, nhưng sau khi trường này bị đóng cửa, chúng con phải đổi học trường khác.nhưng Mẹ vẫn cho chúng con tiếp tục mặc đồng phục của Trường này mà thôi.
Thái độ của Mẹ khiến cho chính quyền địa phương lúc đó rất tức tối.
Trong các buổi tối họp Tổ Dân Phố ở Phường, Mẹ là người luôn luôn bị phê bình kiểm điểm nặng nề nhất, họ nói Mẹ vẫn còn mang tư tưởng “ngồi mát ăn bát vàng!”
Rồi đến một ngày, do sự căm ghét Mẹ, và để dằn mặt các gia đình có chồng đi tù cải tạo khác, họ tuyên bố cắt khẩu phần lương thực của gia đình mình.Ngày đó, miếng ăn là quan trọng nhất cho các gia đình ở các thành phố, dù đó chỉ là những lát củ mì khô meo mốc, hay vài lon bo bo cho ngựa ăn, hay vài củ khoai lang gầy mòn v.v...
Nhưng chúng con không hiểu sao vẫn thấy Mẹ vẫn tươi cười với mọi người khi nghe tin gia đình mình bị cắt khẩu phần lương thực.
Mẹ còn vào trong xóm, vét hết tiền để dành còn lại, nài nỉ người ta bán cho một con gà mái nho nhỏ, rồi mang về nhà nhổ lông làm thịt.
Chúng con đều trố mắt nhìn Mẹ, nhưng Mẹ vẫn lẳng lặng làm gà, rồi cho vào nồi kho muối sả, làm thơm lừng cả cái xóm nhỏ bé nghèo nàn.
Xong xuôi, Mẹ dọn lên bàn ăn một bữa cơm thịnh soạn hơn mọi ngày.
Trong bữa cơm đặc biệt hôm đó, Mẹ hỏi từng đứa chúng con: “Bây giờ nhà mình bị cắt khẩu phần lương thực rồi như các con đã biết đó, Mẹ quyết định kho nồi thịt gà này với thuốc giết chuột để cả nhà mình ăn xong rồi chết. Vậy Mẹ hỏi các con: đứa nào đồng ý ăn với Mẹ?”
Quỳnh Liên, Phượng Liên đều ngồi ôm mặt khóc, Thảo Liên và Mai Liên thì còn bé quá chưa biết gì, chỉ có con lúc đó là “ba trợn” nhất nhà, nên con đồng ý liền và dơ tay có ý kiến: “Con xin tình nguyện ăn với Mẹ, nhưng không biết sau khi ăn thịt gà có thuốc giết chuột này, con chết rồi, người ta cho con vào quan tài, chắc là con ngộp thở lắm hả Mẹ?”
Câu nói ngây ngô của con làm mọi người đang khóc cũng phải bật cười, và cuối cùng Mẹ quyết định đem đổ nồi thịt gà vào thùng rác, và mọi người hàng xóm xung quanh đều không hay biết chuyện gì về một dự tính tự sát tập thể xảy ra trong gia đình mình đêm hôm đó.
Sau đó, khẩu phần lương thực của nhà mình lại được cấp lại, vì cả Phường đều biết là họ vẫn phải nhờ tới chúng con trong những đêm văn nghệ ở Phường Khóm.
Về phim “Vượt Sóng, “hôm đạo diễn Trần Hàm yêu cầu con đóng một cảnh cực khổ nhất trong cuộc đời, con đã hỏi lại anh “Which one?,” là bởi vì cuộc đời nhà mình có nhiều khổ cực quá, biết diễn cảnh nào bây giờ?
Con phải thú thật với Bố là con đã hoàn tất vai “Vợ Người Tù Cải Tạo” trong phim, đó chính là nhờ hình ảnh của Mẹ trong thời gian Bố đi tù cải tạo ỏ miền Bắc, hình ảnh Mẹ đã in sâu vào trí nhớ của để con thực hiện vai diễn. Mẹ đã cho con niềm tin để hoàn tất vai trò này đó, Bố có biết không?
Sương lạnh xứ Cali rơi xuống lúc nào mà hai Bố con tôi không hay biết gì hết.Tôi ôm chặt Diễm Liên, con gái tôi vào lòng như hồi con gái của tôi còn bé. Hình như có một cái gì âm ấm đang từ từ lăn trên gò má đã in hằn nhiều vết nhăn nheo của tôi.Tôi lấy bàn tay vuốt má, và thì thầm một mình: “Ồ! Hóa ra là nước mắt mình đã đổ xuống từ lúc nào thế này?”