Tàn cuộc hoa này
Phạm Thiên Thư
Truyện viết dựa theo bài thơ
“Bà mẹ điên”
của Trần Trung Đạo
Đợi nhau tàn cuộc hoa này,
Đành như cánh bướm đồi tây hững hờ...
Phạm Thiên Thư
Đầu mùa hè 1981, từ một trại cải tạo ở Phan Rang tôi được thả về.
Sáu năm dâu bể đã đổi thay bộ mặt Sài gòn. Một vài con đường tự dưng được mang những cái tên lạ hoắc. Chợ búa, phố xá tiêu điều và người ngợm tang thương. Nhìn đâu cũng chỉ thấy những khuôn mặt vô cảm. Sự nhẫn nhục chịu đựng, những lo sợ không tên làm cho bầu không khí Sàigon ngột ngạt khó thở. Việc đầu tiên sau khi trình diện công an phường là mượn chiếc xe lọc cọc của thằng em, một sáng thật sớm, tôi đạp chầm chậm một vòng thăm thành phố cũ.
Hết đường Hai Bà Trưng đến công trường Mê Linh, rồi quẹo trái vào cổng Bộ Tư Lệnh Hải quân. Tôi ngơ ngẩn nhìn quanh, những hình ảnh yêu dấu ngày nào bây giờ chỉ còn là lãng đãng sương mù quá khứ. Toà nhà Bộ Tư Lệnh xám xịt cũ kỹ. Vườn hoa sát bờ sông trước cổng Bộ Tư lệnh đã biến ra một mảnh vườn nham nhở với vài ba luống rau lang úa vàng cùng những cọng sắn ốm nhom, èo uột.
Mấy ngày kế tiếp tất bật qua đi. Tôi tìm gặp một số anh em trong tù đã được tha ra từ trước để dò hỏi đường đi nước bước. Tôi hối hả gia nhập đám vô công rỗi nghề này, tối ngày hết tụ tập cà phê đến rảo các chợ trời, tìm cách mua đi bán lại mọi thứ thượng vàng hạ cám, trong lúc hai tai vểnh lên hết cỡ để nghe ngóng tuy dô.
Không thể là một người nào khác mặc dù chị đã thay đổi đến độ kinh hoàng. Tôi gặp lại vợ Tuấn vào một buổi trưa hè trên đường Hoà Hưng, người đàn bà trẻ, đội chiếc nón lá, bộ quần áo bạc màu tơi tả trên một thân mình khẳng khiu, hai tay ôm chặt một cái bọc nhỏ ở ngực, đang kéo lê đôi dép trên đường.
Tôi đạp xe sát vào lề rồi gọi lớn:
– Chị Tuấn, chị Tuấn!
Người đàn bà vẫn không quay lại, cũng không ngừng bước, tôi dừng xe, sững sờ. Không lẽ Lan Khanh, cô nữ sinh hoa khôi lớp 12 A3 Lê văn Duyệt ngày nào đây sao, vợ của một ông Hải quân trung úy đây sao?
Bên kia đường, người đàn bà đã lẫn vào đám đông hỗn độn gần chợ. Tôi nhìn quanh quẩn một hồi, rồi lặng lẽ đạp xe đi.
Chiều vừa về đến nhà, tôi xuống bếp hỏi Tâm ngay:
– Em có nhớ Khanh vợ Tuấn không, trưa nay anh vừa gặp ai như chị ấy.
– Em không liên lạc với Khanh từ hồi đó đến giờ.
– Anh cũng không gặp Tuấn từ ngày ra trường, rồi thêm sáu năm cải tạo, cũng gần cả chục năm rồi còn gì.
Tôi kể sơ cho Tâm nghe chuyện gặp Khanh lúc trưa này trên Hoà Hưng, Tâm gặng:
– Mà anh có chắc là Khanh không?
– Chắc mà, không thể có còn ai khác. Em còn nhớ nhà Khanh ngày xưa không?
– Em nhớ mang máng hình như trong khu Ngã ba Ông Tạ, nhưng đó là nhà Khanh trước khi lấy Tuấn chứ em sợ sau này Khanh không còn ở chỗ ấy.
– Hay là mình đến tìm thử xem, biết đâu.
Ngay chiều hôm đó, tôi chở Tâm đến khu Ngã ba Ông Tạ, sau một hồi lộn đi lộn lại, lách từ ngỏ này qua ngỏ khác, hỏi han đủ cả mọi người, cuối cùng chúng tôi cũng kiếm ra nhà.
Đúng là Lan Khanh. Lan Khanh của 12 A3 Lê văn Duyệt ngày nào.
Khanh ngồi đó trước hàng hiên nhà mình, trong bộ áo quần cũ bạc màu. Khuôn mặt xanh, gầy ốm đến thảm hại, nhưng trên khuôn mặt, trong ánh mắt vô hồn ấy vẫn còn phảng phất bóng dáng xinh đẹp của Khanh ngày xưa. Tâm bấu chặt vào lưng tôi run rẩy.
Không kịp đợi tôi ngừng xe, Tâm đã vội nhảy xuống, chạy lại bên Khanh, ràn rụa nước mắt:
– Khanh, Khanh, sao lại ra nông nỗi này. Khanh có nhận ra Tâm không?
Vài người hàng xóm tò mò nhìn sang, rồi một người đi lại gần tôi nói nhỏ:
– Tội nghiệp, cô ấy điên nhưng hiền lắm.
Tâm nắm tay Khanh đi vào nhà, căn nhà tối đen, có giọng một bà cụ già cất lên:
– Ai đấy?
– Dạ con là bạn của Khanh hồi còn đi học và anh Hải chồng con là bạn cùng khóa với anh Tuấn, chúng con đến thăm Khanh và bác.
– Anh chị đợi chút nhé, để bác đốt ngọn đèn lên tí đã, hồi này điện cứ bị cúp hoài.
Ngọn đèn dầu thắp lên soi sáng nhờ nhờ một căn phòng nhỏ. Căn phòng trống trơn chỉ có chiếc divan và một cái bàn con. Khanh đến ngồi im lặng bên cạnh mẹ, Tâm nghẹn ngào:
– Sao Khanh lại ra nông nỗi này hở bác?
Mẹ Khanh không trả lời, đưa mắt nhìn lên bàn thờ, tôi nhìn theo mắt cụ, hình hai vợ chồng Tuấn tay bồng một đứa con khoảng vài tháng đang tươi cười bên nhau. Tôi chợt lạnh cả sống lưng...
Có tiếng động ở cửa, một người thanh niên lách vào, nhìn thấy chúng tôi, anh lên tiếng chào rồi quay qua nhìn cụ như có ý hỏi, mẹ Khanh nhìn chúng tôi:
– Đây là em Tín, em của Khanh, còn đây là anh chị bạn của Khanh Tuấn nhà mình đó con.
Tín quay qua chúng tôi lễ phép thưa hỏi một lần nữa, rồi xin phép ra sau thay đồ, chưa đầy năm phút em đã trở ra, ngồi xuống ghế đối diện chúng tôi.
– Em chưa gặp anh chị bao giờ. Anh cùng khóa với anh Tuấn em hở? Anh ở tù mấy năm? Ra cải tạo lâu chưa?
– Cũng gần 6 năm đó Tín, ở một trại ngoài Trung, anh mới được thả gần một tháng. Anh với Tuấn không gặp lại nhau từ hồi hai đứa ra trường vì duyên đoàn anh đóng ở vùng 1, còn Tuấn thì đi giang đoàn ở vùng 4 từ ngày ra trường cho đến 75.
Tâm nóng ruột chen vào:
– Khanh bị... thế này từ hồi nào hở Tín.
– Gần năm rồi chị ạ, từ hồi cháu Uyên mất.
– Thế anh Tuấn mất hồi nào, ở đâu?
– Chắc anh bị tù ở ngoài miền Trung nên không hay. Anh Tuấn mất cuối năm 76 tại trại Long Giao. Vụ đó họ xử tử tới ba người, trong đó có anh Tuấn.
Đầu năm 77 tôi có nghe phong phanh về vụ này, tại trại Long Giao, có ba sĩ quan trẻ bị xử bắn vì tội tổ chức trốn trại vào dịp tết, đâu ngờ một trong ba người là Tuấn khóa tôi.
Bà cụ nghe nhắc đến tên cháu Uyên và Tuấn thì thút thít khóc. Bên kia, Tâm ôm lấy hai bàn tay gầy guộc của Khanh mà nước mắt đầm đìa, còn Khanh thì vẫn cứ im lặng vô hồn. Chuyện vãn một hồi lâu, tôi quay sang nhắc khẽ Tâm:
– Mình về thôi em.
Tâm ngập ngừng đứng dậy, miệng méo xệch:
– Thưa bác tụi cháu về.
Quay qua cô bạn học ngày xưa, Tâm nghẹn ngào:
– Khanh ơi, Tâm về đây, hôm nào mình lại thăm Khanh nhé.
Tôi nhìn lên bàn thờ lần nửa, hình Tuấn tươi cười bồng con đứng bên vợ. Chiếc cầu lon Trung úy Hải quân vàng óng hai vai …
Sau lần đó, tôi bận rộn tất bật tìm đường vượt biên, không có dịp trở lại ngã ba ông Tạ. Chỉ có Tâm lâu lâu lại lấy xe đạp, đạp lên nhà, lần nào đi thăm Khanh về, mắt Tâm cũng đỏ mọng vì khóc, mỗi lần thế tôi lại thấy lòng mình xốn xang như có tội với bạn bè.
Tám tháng sau, mùa biển êm, chúng tôi quyết định ra đi.
Tâm và tôi lên thăm Khanh lần cuối, Khanh càng ngày càng gầy, tám tháng dài như tám năm cho một người góa phụ, và tám năm thì có lẽ dài như... tám mươi năm cho một người đàn bà điên loạn. Tôi xót xa nhìn Khanh mà không biết phải nói gì, phải làm gì. Tôi bất lực nhìn lên bàn thờ, nhìn lên ảnh Tuấn, ngậm ngùi nhớ lại Tuấn của một thời sinh viên sĩ quan và Khanh của một thời con gái mới lớn. Như mới ngày nào …
Tâm ôm lấy vai Khanh rồi chúng tôi chào mẹ Khanh để ra về. Cụ chợt bảo chúng tôi đợi nán một chút. Vói lên bàn thờ mẹ Khanh lấy xuống một cuốn tập nhỏ trao cho Tâm.
– Đây là nhật ký của Khanh, cháu mang đi làm kỷ niệm. Tín bảo đốt đi để gửi về theo anh Tuấn nhưng bác vẫn mãi chần chừ. Bác vẫn hy vọng một ngày Khanh tỉnh trí trở lại, nhưng nay thì bác sợ ngày ấy sẽ không bao giờ đến.
Bỏ cuốn nhật ký của Khanh vào túi xách, chúng tôi lặng lẽ đạp xe về.
Ngày ...
Anh mới đến nhà chiều nay. Buồn cười qúa, cái đầu trọc lóc, bộ đồ Hải quân màu xanh nước biển rộng thùng thình, cái nón cát kết đen xì như cái nồi úp trên đầu, trông anh ngố như mán rừng. Coi bộ anh có vẻ khoái chí về bộ đồ lính Hải quân của mình lắm.
Mình cứ ngắm mãi cái đầu trọc lóc mà thương anh ghê.
Ngày ...
Lên thăm chàng trên Quang Trung, chao ôi, chàng đen còn hơn thằng Hynos. (1)
Anh thật là ẩu tả làm mình xấu hổ muốn chết. Chung quanh vuờn Tao ngộ toàn là người và người, thế mà anh cứ ôm mình sát rạt làm nhỏ Tâm phải quay mặt đi giả bộ nhìn chỗ khác. Hải, bạn của anh thì đeo theo tán nhỏ Tâm tới tấp, đúng là... Đường nào dài bằng đường Trần Hưng Đạo, Lính nào xạo bằng lính Hải quân...
Ngày ...
Mới đó mà anh đã mãn khóa quân sự Quang Trung. Vài tuần nữa thì anh sẽ ra Nha trang, nghe bảo là sẽ đi ra đó bằng tàu Hải quân. Dạo này mình cũng hơi quen với những danh từ về lính tráng của anh nhưng vẫn mù tịt chả biết cái nào là Hải vận hạm, cái nào là Dương vận hạm. Đã vậy mà số tàu thì cứ đánh lung tung, không cứ theo thứ tự 1,2,3 cho người ta dễ nhớ. Hỏi thế thì anh giải thích lòng vòng là mỗi thứ tàu có một loại số riêng …
Mẹ bảo anh gầy nhưng trông có vẻ rắn chắc chứ không babylac như hồi trước. Mình thì thấy càng ngày anh càng giống ông già Hynos...
Ngày ...
Sáng nay... Lên xe tiễn anh đi, chưa bao giờ buồn thế ...
Tức anh muốn chết. Mình thì buồn muốn khóc, còn anh thì có vẻ hí hửng, hay lại tính chuyện ra Nha trang làm quen thêm vài cô ngoài ấy. Đã thế mình sẽ không thèm viết thư xem ai sẽ năn nỉ ai.
Ngày ...
Mới vừa nhận thư anh, thư gì mà ngắn cũn cỡn có mấy dòng. Anh dặn là khoan gửi thư cho anh đã, anh sợ mấy ông đàn anh phạt vì tội có thư đào. Sao mấy cái ông đàn anh này ác vậy...
Anh kể sơ về sinh hoạt của anh trong hơn hai tuần qua, nghe mà thương. Anh nói cái này là truyền thống Nha Trang. Truyền thống gì mà phạt người ta tả tơi?
Anh kể về cái ông đàn anh tên Hiền, có biệt danh là đệ út đao phủ thủ. Tên thì hiền mà người chẳng hiền chút nào. Ông này phạt anh mệt nghỉ. Buồn cười thật, mình tự dưng thấy cái tên đệ út đao phủ thủ nghe cũng hay hay. Anh kể có gặp lại người bạn học cùng lớp ngày xưa bây giờ là đàn anh. Ông đàn anh này không phạt bạn bè nhưng lại xúi mấy ông đàn anh khác phạt bạn mình.
Anh còn kể chuyện ăn cơm chan với nước trà và nước mắm ớt mà cũng thấy ngon, anh bảo bị phạt chạy nhiều nên anh đang đi tango. Nghe cứ là như đang đi... Đêm màu hồng. (2)
Ngày ...
Nhớ anh qúa, mới gửi đại một lá thư cho anh hôm qua, không biết khi nhận thư anh có bị phạt không?
Hôm qua, mẹ hỏi chừng nào anh về phép, mình giải thích là anh đang trong thời kỳ huấn nhục, mình kể là anh ăn cơm chan với nước trà, mẹ bảo sao không làm một ít ruốc bông gửi ra cho anh để anh có đồ ăn ăn thêm.
Ngày ...
Mới nhận thư anh và mấy tấm hình anh bận tiểu lễ trắng. Anh bảo là vừa được gắn alpha tuần qua. Ừ trông cũng oai lắm đấy chứ.
Anh cho hay mới được đi bờ lần đầu, sao lại gọi là đi bờ nhỉ, cứ làm như đang nằm dưới nước nay được lên bờ, đúng là danh từ Hải quân.
Anh kể mấy cô gái Nha trang vì ở ngay biển nên cô nào cô ấy đen thui, trông chả hấp dẫn. Chà điệu này anh đang tính mưu kế gì đây mà lại đánh đòn hỏa mù.
Ngày ...
Anh vừa gửi về mấy tấm hình ngày làm lễ gắn alpha omega. Thế là khóa của ông đệ út đao phủ thủ sắp ra trường. Anh nao nức chờ ngày khóa đàn em nhập quân trường. Đừng phạt họ nhiều, tội nghiệp họ anh nhé.
Còn mấy hôm nữa toàn khóa anh sẽ về Saigon tham dự diễn hành ngày quân lực 19 tháng 6. Vui ơi là vui...
Ngày ...
Hôm qua, mình đưa mẹ và Tín đi xem diễn hành ngày Quân lực. Trời nóng qúa, người đâu mà đông thật là đông, mình đứng tận đầu đường Thống Nhất nên đỡ phải chen, đoạn này lề đường có nhiều cây to nên đỡ nắng cho mẹ. Đoàn sinh viên sĩ quan Hải quân bận đại lể trắng diễn hành coi đẹp ghê. Mình thấy anh trong hàng quân. Tín nó gọi tên anh thật to nhưng nhạc quân hành lớn quá át tiếng thằng bé. Nó đòi chạy theo toán diễn hành mà mình không cho.
Ngày ...
Còn ba tuần nữa là đám cưới. Mình thì tất bật như điên mà mẹ cứ đi ra lại nhắc cái này, đi vào lại nhắc cái kia. Anh thì bặt tăm, mãi sát ngày cưới mới chịu về. Đàn ông sướng thật chả phải lo gì cả, mà nhất lại là lính, cứ đổ thừa cho quân vụ.
Mấy đứa bạn ngày nào cũng tới nhà phụ giúp trang hoàng, sửa soạn. Đám cưới mình cũng đơn gỉan thôi – nhà anh cũng nghèo và nhà mình cũng nghèo. Anh cũng mới ra trường đâu có tiền bạc gì nhiều.
Ngày ...
Anh vừa về lại Vĩnh long hôm qua. Anh muốn mình xuống dưới ấy thuê nhà ở gần đơn vị nhưng mình không muốn xa mẹ. Thôi kệ cứ mỗi tháng mình xuống thăm anh một lần cũng được, Saigòn Vĩnh long đâu có xa gì.
Bây giờ mình đã là bà Tuấn rồi. Nhớ hồi nào mới quen nhau.
Ngày ...
Mấy hôm nay cứ thấy mâm cơm là buồn nôn. Hôm qua đi khám, bác sĩ cho hay là mình đang mang thai. Định thứ sáu cuối tuần này đi Vĩnh long báo cho anh tin mừng. Chắc anh vui lắm.
Ngày ...
Bụng đã bắt đầu hơn lớn, cả tuần nay chả ăn gì được, tối ngày cứ nôn ra mật xanh mật vàng. Chao ôi, sao con hành mẹ thế này.
Đêm hôm qua hai đứa nhất định đặt tên con, nếu con trai là Vũ, Trần Nguyên Vũ, nếu con gái là Tú Uyên. Trần Tú Uyên.
Ngày ...
Uyên yêu dấu của mẹ. Cảm ơn con, con đến với mẹ bằng tất cả nhớ thương mẹ dành cho bố. Con là giọt máu của bố đang lớn lên trong thân thể mẹ để mẹ thấy rằng lúc nào bên mẹ cũng có bố, có con không rời.
Con sẽ xinh như mẹ và thông minh như bố, Uyên nhé, đứa con gái đầu lòng yêu dấu của ta.
Ngày ...
Tất cả những biến động dồn dập trong mấy ngày qua làm mình như nghẹn thở, may mà có Tuấn bên cạnh. Như một phép lạ, Tuấn đã từ Vĩnh long chạy về Saigon bình yên với hai mẹ con trong những ngày dầu sôi lửa bỏng cuối tháng 4.
Tuấn trình diện để đi học tập hôm qua. Mười ngày sau anh sẽ về. Tuấn chỉ mang theo có hai bộ đồ và một ít tiền đóng cho 10 ngày ăn. Mình cố nhét thêm lọ ruốc bông mà Tuấn không cho. Anh cười bảo rằng nghe nói nhà hàng Đồng Khánh thầu nấu ăn trong 10 ngày ấy, ai lại mang ruốc bông ra ăn chung với cao lương mỹ vị bao giờ.
Mình cũng mừng. Tạ ơn trời đất, Việt nam rồi cũng có lúc thanh bình. Từ nay mình sẽ không còn ngay ngáy lo lắng cho Tuấn nữa. Uyên ơi, lớn lên con sẽ thôi không còn nghe tiếng đạn bom như thời bố mẹ. Con sẽ cắp sách đến trường trong hạnh phúc của một đất nước thịnh. vượng hoà bình.
Ngày ...
Đã hơn năm tuần mà vẫn chưa thấy anh về, hôm nọ thông cáo trên radio là chỉ đi học tập có 10 ngày thôi mà.
Ngoài phố đã bắt đầu nghe tiếng xôn xao, một số gia đình chạy lên phường, lên quận hỏi thăm nhưng chả có ai trả lời. Tuấn chỉ mang đi có hai bộ đồ làm sao đủ đễ thay đồi cả tháng nay.
Ngày ...
Đúng ba tháng trôi qua từ ngày Tuấn đi trình diện. Không một tin tức. Sài gòn bắt đầu ồn ào về những xầm xì. Lạ là không một ai chịu cho biết cả trăm ngàn sĩ quan đang học tập ở đâu.
Hôm qua, mình chứng kiến tận mắt một cuộc hành hình ngay trên đường phố. Tên giật đồ bị điệu đến qùy trước mặt người công an. Anh công an móc súng kê vào màng tang của tên cướp và lẩy cò. Một số bà cụ đứng gần đó vội vàng nhắm mắt làm dấu thánh giá. Mình ngạc nhiên đến sững sờ, sao lại thế này, luật pháp nào mà cho một người công an có quyền tiền trảm hậu tấu như kiểu tướng cảnh sát Nguyễn ngọc Loan dạo tết Mậu Thân. Mà hồi đó là đang lúc đánh nhau, còn bây giờ đã hoà bình rồi cơ mà.
Ngày ...
Sắp đến Noel rồi, mình cũng như hàng trăm ngàn thân nhân của các sĩ quan khác đành chịu thua, không một lời giải thích từ phía chính quyền, lạ thật, không một tin tức nào gửi về từ những người đi học tập, tựa hồ số người này đã bốc hơi biến mất.
Cuộc sống đã bắt đầu khó khăn, cũng may là sạp hàng của mẹ ở chợ ngã ba ông Tạ vẫn còn đủ nuôi sống cả nhà.
Ngày ...
Hào quang của những ngày đầu giải phóng đã bị lột trần trơ trụi. Dối gạt đã lòi ra. Sài Gòn bắt đầu ăn độn cơm với khoai sắn.
Vẫn chưa biết chính xác anh đang ở đâu. Một số dân ở miệt Long Thành, Suối máu cho hay là họ gặp các người tù sĩ quan mình trên ấỵ
Hôm qua, đám công an kinh tế làm khó dễ mẹ và các bạn hàng ở chợ. Họ bảo rằng vài tháng tới tất cả dân chúng không có nghề nghiệp sẽ được đưa về những vùng kinh tế mới. Mẹ hỏi thế nghề buôn bán của tôi thì sao thì họ nạt rằng buôn bán không phải là nghề nghiệp lao động. Em lo qúa, Tuấn ơi.
Ngày ...
Tuấn đi tròn đúng một năm, một năm với hai bộ đồ mang theo và ba ngàn đồng trong túi. Không một tin tức, không một lá thư.
Saigon bây giờ không còn xầm xì nữa, đã có những tiếng chửi bóng gió. Một số bài hát đã được đổi lời.
Ngày ...
Lại thêm một Noel đau thương. Tuấn vẫn chưa về...
Ngày ...
Tuấn yêu dấu của em
Cả hơn một tháng nay em không phút nào nằm xuống mà không thấy Tuấn. Em gọi tên Tuấn trong những giấc ngủ chập chờn. Em ôm chiếc áo kaki xanh của Tuấn vào lòng mà tim quặn đau. Sao Tuấn bỏ em và con vội thế hở anh?
Em không biết sức mạnh nào đã nâng em dậy sau những giờ phút nghiệt ngã ấy. Hôm mẹ và em lên trại Long Giao nhận lại những di vật của Tuấn, họ mắng là Tuấn đã phản động tổ chức trốn trại làm ảnh hưởng đến tinh thần các trại viên khác. Đã thế khi bị bắt còn lớn tiếng chửi rủa cách mạng nên toà án nhân dân đã tuyên án tử hình Tuấn và hai người bạn.
Họ đã chôn xác Tuấn vội vàng bên đám cỏ tranh. Nhìn mộ Tuấn, em xỉu đi không biết bao lâu đến khi tỉnh lại thấy mẹ đang ngồi bên cạnh. Còn em thì đang nằm chơ vơ trên một chiếc chõng tre.
Nhìn chiếc lon gô và cái muỗng nhôm của Tuấn để lại, ôm vào lòng manh áo rách bạc màu của Tuấn, em như không còn hồn vía nữa. Đầu óc lãng đãng mê muội không biết mình đang ở nơi nào, thiên đàng hay địa ngục Chung quanh tiếng người nói lao xao mà em nghe như tiếng của loài ngạ quỷ. Em mở mắt nhìn mà chẳng thấy ai ngoài Tuấn của em, Tuấn yêu dấu của em.
Mẹ ôm em vào lòng và bảo em hãy khóc đi, nhưng lạ sao mắt em ráo hoảnh. Em không còn cảm gíac. Em không còn là người nữa, đau đớn đã làm em hóa đá. Bây giờ thì em tin là chuyện hòn vọng phu có thật. Tận cùng của nỗi đau là những câm nín. Tận cùng của oan khiên, của tuyệt vọng là sự im lặng kinh hoàng. Em đã nếm biết cái tận cùng của tận cùng đó, Tuấn ơi.
“Khóc cho vơi đi những tội tình …” Tuấn nhớ không, bài hát của Vũ Thành An ngày nào. Ôi hạnh phúc thay cho những người còn được khóc...
Ngày ...
Tuấn yêu dấu của em.
Hôm nay là ngày tròn năm năm mình lấy nhau, và gần đúng hai năm kể từ ngày anh cúi xuống hôn con để lên đường đi trình diện học tập cải tạo. Đâu có ai biết chuyến đi tưởng chỉ 10 ngày nhưng lại biến thành thiên thu Tuấn nhỉ.
Tuấn yêu dấu , Tú Uyên con mình lên hai tuổi rồi đó, tuần qua nó mới bập bẹ ba ba ba. Nghe con kêu ba mà em đứt ruột. Trách ai đây hở Tuấn, định mệnh cay nghiệt hay những con người không tim đã giết Tuấn của em.
Ngày ...
Sinh hoạt Saigon càng ngày càng khó khăn. Bo bo đã bắt đầu thay cho khoai sắn. Sạp hàng của mẹ ngoài chợ đã gần cạn vốn. Tín đã bị gọi đi thanh niên xung phong, nghe nói đi đào kênh đào mương gì đó.
Nhà bây giờ chỉ còn mẹ, em và con. Tú Uyên bây giờ là lẽ sống của em, và là nguồn vui của mẹ. Mẹ dạo này yếu lắm, tội nghiệp cụ cũng đã gần bảy chục, suốt cuộc đời cặm cụi cho con, những ngày cuối đời tưởng sẽ hưởng chút thảnh thơi…
Ngày ...
Tuấn yêu dấu của em.
Đã hơn cả năm em không còn thì giờ đụng đến nhật ký. Cơm gạo, bạc tiền, sữa, thuốc cho con đã quay em như con vụ. Sáng sớm em ra chợ, mãi đến trưa mẹ ra thay cho em để em về lo cơm nước cho con. Cũng may là nhà mình gần nên chạy đi chạy lại cũng tiện.
Tín đã đi nghĩa vụ quân sự và bị đưa sang Cam pu Chia. Mẹ khóc hết nước mắt vì sợ nó ra trận có mệnh hệ nào. Đến bao giờ thì nước mình thật sự hết binh đao anh nhỉ?
Uyên con mình mỗi ngày mỗi lớn và càng giống anh kinh khủng, nhất là miệng cười. Tuấn phù hộ cho mẹ con em nhé.
Ngày ...
Tú Uyên bị sốt cả tuần nay, mới bệnh có mấy hôm mà trông con tiều tụy qúa.
Đồ đạc trong nhà đã bán hết đến món cuối cùng. Chiếc nhẫn cưới Tuấn mang vào ngón tay em ngày nào, em cũng đã phải cắn răng bán đi để chữa trị cho con.
Hôm qua đưa con vào bệnh viện Nhi đồng, đợi cả nửa ngày và sau khi khám qua loa, bác sĩ cho một toa thuốc, uống đã hai ngày nay mà sao chưa thấy bớt.
Cả tuần qua, không có đêm nào chợp mắt quá hơn hai tiếng. Ôm con vào lòng mà em sợ quá, Tuấn ơi, nếu con mình có mệnh hệ nào làm sao em sống nổi.
Ngày ...
Sáng nay vừa lên bệnh viện bán máu thêm lần nữa để mua thuốc cho con. Lần đầu không thấy mệt lắm nhưng lần này mình phải nằm lại mấy tiếng mới đứng lên nổi để loạng chọang đi về.
Vẫn dấu không cho mẹ hay là mình đang đi bán máu, không còn đường xoay sở nữa. Thuốc tây cho Tú Uyên đắt qúa, mà nhà mình không còn gì để bán. Vay mượn thì cũng chẳng còn ai có để cho vay...
Tú Uyên yêu dấu ơi, ba con đã bỏ mẹ con mình mà đi. Bây giờ con là lẽ sống của mẹ, con là linh hồn của mẹ. Sá gì đôi ba lít máu, cả thân thể này, cả cuộc đời này nếu phải đánh đổi cho con thì mẹ vẫn vui lòng.
Ngày ...
Bệnh của Tú Uyên vẫn không thuyên gỉam. Hôm qua, lại bồng con lên Nhi đồng, và lại bị đuổi về vì không tiền đóng viện phí...
Lại bán máu thêm lần nửa... không nhớ lần này là lần thứ mấy.
Uyên ơi, con đừng bỏ mẹ mà đi, con nhé. Mẹ làm sao sống nổi nếu con bỏ mẹ con đi.
......
Cuốn nhật ký bỏ ngang ở đây.
... mà nếu nó không chấm dứt ở đó, thì tôi cũng không còn đọc nổi nữa vì hai mắt tôi đã nhạt nhoà…
Bài thơ Bà Mẹ Điên
Có lần tôi đi ngang
Qua vỉa hè Ðồng Khởi
Một bà ôm chiếc gối
Ðứng hát như người say
Khoan chết đã con trai
Mẹ còn chờ mua sữa
Mai Ba về có hỏi
Mẹ biết nói sao đây
Người biết chuyện cho hay
Chồng bà đưa ra Bắc
Từ khi con trai mất
Bà trở thành người điên
Nhà bà là mái hiên
Tấm vải dầu che nắng
Sớm chiều khoai với sắn
Heo hút với bầy con
Bà ngày một héo hon
Bỏ vùng kinh tế mới
Về Sài Gòn chen lấn
Giữa cuộc đời đắng cay
Ðứa con út ốm đau
Vẫn hằng đêm đòi sữa
Chẳng còn gì bán nữa
Ngoài giọt máu mẹ cha>
Khi trời vừa sáng ra
Bà lại lên Chợ Rẫy
Lần nầy lần thứ mấy
Bà bán máu nuôi con
Trên đường về đi ngang
Ghé cửa hàng mua sữa
Bà gục người trước cửa
Suốt đêm mà không hay
Ðứa con út đang đau
Chờ mẹ về chưa tới
Qua đời trong cơn đói
Thiếu cả một vòng tay
Khi bà về tới nơi
Thì con mình đã chết
Bà ôm con lạnh ngắt
Ðứng hát như người say
Khoan chết đã con trai
Mẹ còn chờ mua sữa
Mai Ba về có hỏi
Mẹ biết nói sao đây
Ðêm qua tôi nằm mơ
Thấy mình ôm chiếc gối
Ðứng trên đường Ðồng Khởi
Và hát như người điên.
Trần Trung Đạo
Cà Phê...Vịt
Moderator: khieulong
Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm và uẩn khúc về ca khúc 'Tháng Sáu Trời Mưa'
Ðức Tuấn
WESTMINSTER (NV) - “Tôi không vui khi có sự ngộ nhận giữa các sáng tác của tôi với nhiều nhạc sĩ khác,
và mục đích của tôi hôm nay mong muốn được chia sẻ những tâm tình này với khán giả, độc giả của tôi cũng như của nhật báo Người Việt,
” nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm bắt đầu cuộc nói chuyện với chúng tôi như thế.
Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm. (Hình: Triết Trần/Người Việt) Ông là một trong vài nhạc sĩ trẻ hiện nay tại hải ngoại, hiện đang định cư tại Úc.
“Tính đến hôm nay tôi có khoảng 60 ca khúc, trong đó có hai bài hát đều được xem là hai nhạc phẩm đầu tiên, năm tôi 13 tuổi, lúc ấy tôi chưa biết gì về nốt nhạc cả, tôi đọc bài thơ 'Cô Hái Mơ' thấy thích quá nên tạo dựng nó thành một bài nhạc hát cho vui, đến năm 1987 nhờ mình vẫn còn nhớ melody của bài 'Cô Hái Mơ' trong đầu nên mới viết lại bài hát đó trên giấy có nốt nhạc, giai điệu cho hoàn chỉnh.”
Ông nói tiếp: “Còn một ca khúc khác cũng được xem là đầu tiên nhưng sáng tác tại hải ngoại đó là 'Trả Lại Thoáng Mây Bay' bài này tôi viết ở bên Bỉ, và về sau tôi gửi cho chị Lệ Thu thu âm tại Hoa Kỳ năm đó là 1982, lúc đó tôi chưa có một album nhạc nào cho chính mình cả, sau đó do hứng khởi tôi mới thực hiện CD đầu tiên 'Lời Tình Buồn' năm 1986.”
Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm thố lộ: “Sau khi được rời trại Pulau Bidong, tôi đến định cư ở Bruxelles và ở đó ba năm từ 1979 đến 1982, trong thời gian đó tôi sáng tác khá nhiều những ca khúc về những nỗi nhớ thương quê nhà, về chuyện tình đã qua, về nỗi cô đơn cùng cực trên xứ người, và trong tất cả những tâm tình đó, một loạt các nhạc phẩm được tôi viết như Trả Lại Thoáng Mây Bay, Ðêm Tha Hương, Dáng Xưa, Ðêm Hoàng Lan, Xuân Mơ, Ðêm Hoàng Lan, Tìm Em,...”
Sau đó ông rời Bruxelles sang Canberra (Úc) sống, suốt sáu năm đầu tiên ở đó ông đã viết rất nhiều những tình khúc khác mà ông phổ nhạc từ những nhà thơ tiền chiến cũng như cận đại như Nguyên Sa, Huy Cận, Hồ Dzếnh, Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu, Lưu Trọng Lư, Trần Dạ Từ,...
Từ những ca khúc như Tháng Sáu Trời Mưa, Cần Thiết, Áo Trắng, Buồn Ðêm Mưa, Tự Tình, Ðây Thôn Vỹ Dạ, Giọt Lệ Tình... Nhiều lắm tất cả là những bài tình ca ướt át, lãng mạn bằng những lời thơ của các thi sĩ tên tuổi.
Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm đã thực hiện được 6 CD như: Lời Tình Buồn, Khúc Nhạc Sầu Cho Em, Tình Khúc Hoàng Thanh Tâm (Ðêm Hoàng Lan), Tay Ngọc, Giáng Xưa, Tóc Buồn.
Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm tâm tình trong 60 tình khúc ông viết, bài “Tháng Sáu Trời Mưa” là nhạc phẩm đã được giới thưởng ngoạn yêu thích, ông nói thêm: “Ðây là bài nhạc tôi phổ thơ từ một bài thơ của thi sĩ Nguyên Sa mà lúc còn đi học trường Petrus Ký tôi và một số bạn học chuyền tay nhau đọc, đến khi sang đến Canberra. Có một lần vào thư viện tôi vô tình thấy tập thơ đó, tự nhiên lúc ấy tâm tình của tôi dao động vô cùng, dao động vì mình không ngờ ở nơi xứ lạ quê người lại có một tập thơ mà trong đó có những bài thơ mình đã từng yêu thích hồi còn cắp sách đi học, và tôi bị xúc động khi đọc lại những bài thơ đó, tất cả tâm tư, tình cảm cũng như xúc cảm của một thời áo trắng, ngồi ghế nhà trường cứ từ từ trở về, bởi vậy tôi đem copy bài thơ 'Tháng Sáu Trời Mưa' mang về nhà, nghiền ngẫm và đêm hôm đó bài hát 'Tháng Sáu Trời Mưa' hoàn tất.”
“Tôi rất buồn khi có một thời gian quá dài người ta nhầm lẫn bài 'Tháng Sáu Trời Mưa' là của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên chứ không phải của tôi,” nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm bộc bạch về sự ngộ nhận của khán giả về một trong những đứa con tinh thần của ông.
Nói về chuyện nhầm lẫn này, nhạc sĩ Ngô Thụy Miên nói: “Trước năm 1975 tôi có viết một ca khúc mang tên 'Tình Khúc Tháng Sáu' bài này dựa theo ý thơ của thi sĩ Nguyên Sa, đến khi tôi ra hải ngoại, thập niên 1980 tôi đã viết bài 'Tháng Sáu Trời Mưa' và tôi không biết bài 'Tháng Sáu Trời Mưa' nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm đã sáng tác trước hay sau tôi nữa.” Ông nói thêm: “Ðiểm khác biệt giữa hai bài nhạc là, Ngô Thụy Miên viết bài này theo giọng trưởng, còn bài của Hoàng Thanh Tâm theo giọng thứ”.
Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm nói thêm về ca khúc “Tháng Sáu Trời Mưa” được nữ ca sĩ Hải Lý hát do Trung Tâm Ðời của thi sĩ Nguyên Sa phát hành, anh còn cho biết bài “Tháng Sáu Trời Mưa” của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên phát hành năm 1984, tức là trước ca khúc “Tháng Sáu Trời Mưa” của Hoàng Thanh Tâm ba năm (1987), cũng giống như sự chia sẻ của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên, nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm nói: “Khi tôi viết xong bài 'Tháng Sáu Trời Mưa' năm 1987 thì tôi không hề biết đã có một ca khúc khác do nhạc sĩ Ngô Thụy Miên sáng tác trước đó ba năm! Và sau này khi nhạc phẩm ‘Tháng Sáu Trời Mưa’ trở thành phổ thông thì mọi người cứ luôn nghĩ đó là sáng tác của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên chứ không phải của tôi.”
Hai nhạc sĩ cùng sáng tác một ca khúc có cùng chung một chủ đề, nhưng lại cách xa nhau ba năm - nhạc sĩ họ Hoàng buồn bã khi trình bày gốc ngọn, lý do tại sao lại có sự kiện này xảy ra? Ông nói “Buồn lắm, nhưng biết làm sao hơn - âu cũng là định mệnh mà!”
Ðức Tuấn
WESTMINSTER (NV) - “Tôi không vui khi có sự ngộ nhận giữa các sáng tác của tôi với nhiều nhạc sĩ khác,
và mục đích của tôi hôm nay mong muốn được chia sẻ những tâm tình này với khán giả, độc giả của tôi cũng như của nhật báo Người Việt,
” nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm bắt đầu cuộc nói chuyện với chúng tôi như thế.
Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm. (Hình: Triết Trần/Người Việt) Ông là một trong vài nhạc sĩ trẻ hiện nay tại hải ngoại, hiện đang định cư tại Úc.
“Tính đến hôm nay tôi có khoảng 60 ca khúc, trong đó có hai bài hát đều được xem là hai nhạc phẩm đầu tiên, năm tôi 13 tuổi, lúc ấy tôi chưa biết gì về nốt nhạc cả, tôi đọc bài thơ 'Cô Hái Mơ' thấy thích quá nên tạo dựng nó thành một bài nhạc hát cho vui, đến năm 1987 nhờ mình vẫn còn nhớ melody của bài 'Cô Hái Mơ' trong đầu nên mới viết lại bài hát đó trên giấy có nốt nhạc, giai điệu cho hoàn chỉnh.”
Ông nói tiếp: “Còn một ca khúc khác cũng được xem là đầu tiên nhưng sáng tác tại hải ngoại đó là 'Trả Lại Thoáng Mây Bay' bài này tôi viết ở bên Bỉ, và về sau tôi gửi cho chị Lệ Thu thu âm tại Hoa Kỳ năm đó là 1982, lúc đó tôi chưa có một album nhạc nào cho chính mình cả, sau đó do hứng khởi tôi mới thực hiện CD đầu tiên 'Lời Tình Buồn' năm 1986.”
Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm thố lộ: “Sau khi được rời trại Pulau Bidong, tôi đến định cư ở Bruxelles và ở đó ba năm từ 1979 đến 1982, trong thời gian đó tôi sáng tác khá nhiều những ca khúc về những nỗi nhớ thương quê nhà, về chuyện tình đã qua, về nỗi cô đơn cùng cực trên xứ người, và trong tất cả những tâm tình đó, một loạt các nhạc phẩm được tôi viết như Trả Lại Thoáng Mây Bay, Ðêm Tha Hương, Dáng Xưa, Ðêm Hoàng Lan, Xuân Mơ, Ðêm Hoàng Lan, Tìm Em,...”
Sau đó ông rời Bruxelles sang Canberra (Úc) sống, suốt sáu năm đầu tiên ở đó ông đã viết rất nhiều những tình khúc khác mà ông phổ nhạc từ những nhà thơ tiền chiến cũng như cận đại như Nguyên Sa, Huy Cận, Hồ Dzếnh, Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu, Lưu Trọng Lư, Trần Dạ Từ,...
Từ những ca khúc như Tháng Sáu Trời Mưa, Cần Thiết, Áo Trắng, Buồn Ðêm Mưa, Tự Tình, Ðây Thôn Vỹ Dạ, Giọt Lệ Tình... Nhiều lắm tất cả là những bài tình ca ướt át, lãng mạn bằng những lời thơ của các thi sĩ tên tuổi.
Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm đã thực hiện được 6 CD như: Lời Tình Buồn, Khúc Nhạc Sầu Cho Em, Tình Khúc Hoàng Thanh Tâm (Ðêm Hoàng Lan), Tay Ngọc, Giáng Xưa, Tóc Buồn.
Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm tâm tình trong 60 tình khúc ông viết, bài “Tháng Sáu Trời Mưa” là nhạc phẩm đã được giới thưởng ngoạn yêu thích, ông nói thêm: “Ðây là bài nhạc tôi phổ thơ từ một bài thơ của thi sĩ Nguyên Sa mà lúc còn đi học trường Petrus Ký tôi và một số bạn học chuyền tay nhau đọc, đến khi sang đến Canberra. Có một lần vào thư viện tôi vô tình thấy tập thơ đó, tự nhiên lúc ấy tâm tình của tôi dao động vô cùng, dao động vì mình không ngờ ở nơi xứ lạ quê người lại có một tập thơ mà trong đó có những bài thơ mình đã từng yêu thích hồi còn cắp sách đi học, và tôi bị xúc động khi đọc lại những bài thơ đó, tất cả tâm tư, tình cảm cũng như xúc cảm của một thời áo trắng, ngồi ghế nhà trường cứ từ từ trở về, bởi vậy tôi đem copy bài thơ 'Tháng Sáu Trời Mưa' mang về nhà, nghiền ngẫm và đêm hôm đó bài hát 'Tháng Sáu Trời Mưa' hoàn tất.”
“Tôi rất buồn khi có một thời gian quá dài người ta nhầm lẫn bài 'Tháng Sáu Trời Mưa' là của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên chứ không phải của tôi,” nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm bộc bạch về sự ngộ nhận của khán giả về một trong những đứa con tinh thần của ông.
Nói về chuyện nhầm lẫn này, nhạc sĩ Ngô Thụy Miên nói: “Trước năm 1975 tôi có viết một ca khúc mang tên 'Tình Khúc Tháng Sáu' bài này dựa theo ý thơ của thi sĩ Nguyên Sa, đến khi tôi ra hải ngoại, thập niên 1980 tôi đã viết bài 'Tháng Sáu Trời Mưa' và tôi không biết bài 'Tháng Sáu Trời Mưa' nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm đã sáng tác trước hay sau tôi nữa.” Ông nói thêm: “Ðiểm khác biệt giữa hai bài nhạc là, Ngô Thụy Miên viết bài này theo giọng trưởng, còn bài của Hoàng Thanh Tâm theo giọng thứ”.
Nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm nói thêm về ca khúc “Tháng Sáu Trời Mưa” được nữ ca sĩ Hải Lý hát do Trung Tâm Ðời của thi sĩ Nguyên Sa phát hành, anh còn cho biết bài “Tháng Sáu Trời Mưa” của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên phát hành năm 1984, tức là trước ca khúc “Tháng Sáu Trời Mưa” của Hoàng Thanh Tâm ba năm (1987), cũng giống như sự chia sẻ của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên, nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm nói: “Khi tôi viết xong bài 'Tháng Sáu Trời Mưa' năm 1987 thì tôi không hề biết đã có một ca khúc khác do nhạc sĩ Ngô Thụy Miên sáng tác trước đó ba năm! Và sau này khi nhạc phẩm ‘Tháng Sáu Trời Mưa’ trở thành phổ thông thì mọi người cứ luôn nghĩ đó là sáng tác của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên chứ không phải của tôi.”
Hai nhạc sĩ cùng sáng tác một ca khúc có cùng chung một chủ đề, nhưng lại cách xa nhau ba năm - nhạc sĩ họ Hoàng buồn bã khi trình bày gốc ngọn, lý do tại sao lại có sự kiện này xảy ra? Ông nói “Buồn lắm, nhưng biết làm sao hơn - âu cũng là định mệnh mà!”
Em bé đứng chờ xe ở ngã tư đường
Mấy tháng sau cùng của năm học, sáng nào chở con tới trường tôi cũng nhìn thấy một bé gái đứng chờ xe ở ngã tư đường Washington và Oregon, thành phố Milpitas. Em chừng 13, 14 tuổi, da nâu, tóc đen, ngắn, khô và hơi xơ xác
Quần áo của em như những đứa trẻ cùng lứa giống nhau, đơn sơ giản dị. Em gầy ốm, mắt nhỏ, sóng mũi thấp. Rõ ràng em có khuôn mặt của người Á châu. Nhưng tôi không rõ em là người Nhật hay người Hoa, người Đại Hàn hay người Thái Lan. Em cũng có thể là người Phi Luật Tân. Mà sao không phải là người Việt?
Milpitas nhiều người gốc Á hơn là dân bản xứ. Đông nhất là dân Phi, Nhật và Ấn. Người Việt cũng đông, nhưng tôi không nghĩ là đông hơn ba sắc dân kia. Vậy mà đi đâu, nhìn đâu tôi cũng thấy người Việt. Mười ba năm ở Quận Cam, tôi bơi lội giữa người Việt. Nói năng đi đứng, suy nghĩ như một người đang sống ở Sài Gòn. Quán cà phê, tiệm ăn, nhà sách, tiệm chạp phô, quần áo, âm thanh, mùi vị,...chỗ nào cũng là Việt Nam. Sài Gòn trên mỗi bước chân. Trong từng hơi thở. Quận Cam không ai quá nghèo, cũng không ai quá giàu. Là tôi nghĩ thế. Cũng có thân tình và lạnh nhạt. Cũng có đố kỵ và tử tế. Cũng có đen và trắng. Cũng có bọn giả hình và người chân thật. Đâu mà chẳng vậy. Nhưng tôi biết những ngày buồn tôi sẽ đi đâu. Đến nhà một người bạn nào tôi sẽ được uống một tách trà, nghe những câu chuyện đáng nghe. Đến quán cà phê hay tiệm ăn nào tôi sẽ gặp được người tôi muốn gặp. Tôi thật là một người may mắn. Nhiều người ở tiểu bang khác đến chơi bảo tôi, tới Bolsa thăm bạn bè ở vài ngày thì được, chứ ở lại thì không bao giờ. Tôi hỏi tại sao? Người ta bảo: Bolsa bon chen quá. Người ở đó một là vái nhau hai là đổ rác vào đầu cổ nhau. Không thích.
Tôi đồng ý, nhưng tôi cũng nghĩ đâu mà chẳng thế. Bọn tưởng là quý tộc còn tệ hơn. Cái thế giới trưởng giả giàu sang có những quy luật của nó. Tôi không quen.
Rồi tôi dọn lên San Jose, Bắc Cali. Vậy mà cũng đã gần ba năm. Nơi tôi làm việc có khoảng mấy trăm người. Số nhân viên người Việt chừng hai chục. Tôi thấy có cả những người gốc Á khác: người Hoa, người Phi, người Nhật và người Ấn. Nhưng cũng chỉ là một tỉ lệ nhỏ thôi. Chúng tôi gặp nhau trên hành lang, chào hỏi nhau buổi sáng, buổi chiều, cuối tuần đầu tuần. Tôi đã học được cách cười, cách nói cách nghĩ trong một khung cảnh mới. Những người trẻ Việt nói tiếng bản xứ trôi chảy. Những người lớn tuổi nói tiếng Việt dễ dàng. Công việc của tôi cũng thường. Không có gì khó, cũng không hẳn là dễ. Chỉ là nghề nghiệp. Một thói quen mới làm, học dần, rồi sẽ đâu vào đấy. Thì cũng là những người tốt và người xấu,. Những người chơi được và những người chơi không được. Cũng có bọn giả hình. Cũng có người lương thiện. Đâu mà chẳng thế!
Thung lũng điện tử nhiều người giàu, nhưng thành phố Milpitas, khu tôi ở, không ai giàu như nhiều người ở xa vẫn nghĩ. Thê thảm hơn là gần nửa năm nay, thung lũng không vui, nhiều người mất việc, nhiều cửa tiệm ăn uống không còn cảnh xếp hàng rồng rắn như trước. Nhà treo bảng bán suốt mấy tuần vẫn còn nguyên. Trước kia người ta hay nói pay-off bây giờ người ta chỉ nói lay-off. Trước người ta nói "anh có biết mỗi ngày thung lũng có thêm mấy nhà triệu phú không", bây giờ người ta nói mỗi ngày có bao nhiêu người dọn nhà ra khỏi thành phố. Trước kia người ta nói tên những hiệu xe đắt tiền và những ngôi nhà trên núi. Bây giờ người ta đi mua xe cũ và bán nhà.
Tôi vẫn chưa khám phá ra vẻ đẹp của vùng đất này. Tôi chỉ nhìn thấy những dãy núi buổi chiều vàng óng một phía mặt trời. Tôi chỉ thấy những xa lộ không lớn lắm, bảng chỉ đường rắc rối và những lối ra lối vào hơi nguy hiểm. Tôi cũng đã chạm vào những người tưởng là mình vĩ đại nhưng thực chất cũng chỉ là những kẻ tầm thường. Cũng xoàng thôi. Thật không may cho tôi, sao tôi cứ gặp mãi những khuôn mặt rất ít nụ cười!
Và em bé đứng đợi xe ở ngã tư đường làm tôi nghĩ ngợi.
Mỗi sáng của năm ngày trong tuần, tôi luôn nhìn thấy em.
Có phải ba của em vừa mất việc? Hay ba mẹ em sạt nghiệp vì stock? Có phải gia đình em gặp tai nạn. Tôi nghĩ là nhà em nghèo? Một người Phi Luật Tân nghèo. Tôi đã ở đảo Bataan bên Phi tám tháng. Tôi không biết người Phi nghèo ở Manila ra sao, nhưng tôi biết người Phi ở Bataan nghèo hơn những người tị nạn. Những người tị nạn vốn đã đồng nghĩa với sự "khố rách áo ôm", người Phi ở Bataan còn khố rách áo ôm hơn. Những người bán hột vịt lộn rong buổi tối đi len qua cửa sau của những căn trại của người tị nạn rao hàng giọng buồn thảm, những người bán rượu lậu trong những căn nhà lợp lá cây xác xơ. Những người Phi hiền lành chân chất và tử tế. Tôi thấy mình gần gũi với họ hơn là những con người lúc nào cũng sắc mắc về một cái cà vạt, một bộ quần áo đúng kiểu.
Tôi là một người nhà quê. Cái thứ người tưởng là thành phố mà trời ơi sao nó giống thứ gì khó nói quá! Tôi càng không phải và không bao giờ là một nhà trí thức. Mấy ngày nay tôi có tình cờ đọc được một đôi bài bàn về trí thức. Có bài đàng hoàng, nặng về học thuật. Có bài biểu lộ sự khoa bảng và sự đọc, nhưng cũng có bài nói như một chị đứng giữa chợ Đồng Xuân vén váy lên mà rủa sả vào mặt người khác. Tôi có học đôi ba chữ để đọc để viết. Mẹ tôi không học chữ nhiều. Cha tôi chỉ học ở đời sống. Tôi học được lòng nhân của mẹ. Tôi cũng học được cái triết lý của cha: không có gì lớn mà không bị một cái lớn vượt qua, không có gì đẹp mà không bị cái đẹp khác lấn át. Cái mình biết bao giờ cũng rất nhỏ. Cái mình tưởng là chân lý, đôi khi chỉ là một hạt bụi thôi. Cái bọn dởm cứ điệu đàng nhờ có đôi chút kiến thức sách vở tưởng rằng mặt trời đang ở trong tay. Tội nghiệp! Một lời nói nặng bị dọng vào tai, nghe không khỏi bực mình nhưng bài học cho biết phải quên đi ngay sau đó, để cái khoảng trống trong lỗ tai chứa những lời tử tế. Một chữ viết sai làm ta khó chịu rồi cũng phải để qua một bên còn lo viết cho đúng những chữ sắp tới. Hiền lành không bao giờ đồng nghĩa với sự ngu dốt. Làm thinh không phải là không biết nói. Bất bạo động không phải là không có khả năng tấn công. Tôi biết thế nào là một đứa trẻ bụi đời. Bởi vì tôi từng là một đứa trẻ như thế.
Tôi nhớ tới em bé đứng chờ xe ở ngã tư đường.
*
Những hôm trời nắng hay trời mưa, trời có sương mù lạnh hay trời trong và ấm, em đứng đó, chiếc cặp trên vai, yên lặng nhìn những chiếc xe đi qua. Xe tôi thường hay ngừng chỗ ngã tư, nhường xe đến trước đi trước. Tôi thấy em có đôi mắt buồn. Quá buồn. Da mặt em tái xanh. Có vẻ như em không còn mẹ. Bà mẹ nào mà chẳng lo cho con? Sao bà nỡ để cho em tóc tai như thế, quần áo em như thế? Khi bỏ con tôi xuống gần cổng trường, tôi đi tiếp chiều xe chạy đến sở làm chứ không quay về lối cũ. Tôi không biết em đi ngã nào? Nếu đi học, tôi nghĩ em chỉ cần đi vài "lốc" đường là đến. Ở khu đó có ba cấp trường: tiểu học, cấp hai và cả cấp ba. Vậy thì em chờ xe đi đâu? Ba em đâu? Mẹ em đâu? Trong chiếc cặp quàng vai của em có chứa sách vở không? Hay là thứ gì khác? Thứ gì khác? Tôi không nghĩ ra một đứa bé gái bằng tuổi em ở Mỹ mà không đến trường thì đi đâu? Nhiều bữa, hình ảnh em theo đuổi tôi suốt dọc đường đến sở làm. Tôi nghĩ đến con tôi. Nghĩ đến cái tuổi 14, 16 đẹp đẽ của nó và tôi bỗng nhận ra tất cả tình yêu mà tôi dành cho nó là một sự hiến dâng xót xa đầy thất vọng.
Hơn hai tuần nay, tôi không còn đi lại mỗi buổi sáng trên con đường đó nữa. Nhà trường đã nghỉ hè. Nhưng hình ảnh em bỗng hiện ra trong trí tôi sáng nay. Tôi đi ngược đường đến sở làm. Tôi muốn trở lại ngã tư Washington và Oregon. Mặc dù hôm qua trời nắng gắt cháy da, sáng nay trời bỗng mưa. Mưa không to nhưng khá lạnh. Tôi tấp xe vào một khu chợ gần đó, đi lững thững dọc theo con đường đến trạm chờ xe. Trạm đợi xe vắng, không thấy bóng em. Tôi nhớ đôi mắt buồn của em, nhớ cái dáng điệu thỉnh thoảng em xốc lên có lẽ vì chiếc cặp trên vai khá nặng trên đôi vai quá gầy của em. Tôi tự hỏi tôi tìm kiếm gì? Tôi sẽ nói gì khi gặp em? Và liệu em có muốn trả lời những câu vớ vẩn của tôi?
Đứa con gái nhỏ của tôi mấy hôm nay đã bắt đầu đi làm mùa hè ở một tiệm trợt pa-tin trong thương xá của thành phố. Nó tìm cách chứng minh là nó có khả năng lao động, nhưng nó chưa biết giá trị mà nó thu nhập được từ mồ hôi của nó. Nó chưa biết giá trị của tình yêu mà tôi cho nó.
Tôi không hiểu con tôi và có lẽ nó cũng chẳng cần hiểu tôi. Như tôi không hiểu thế nào là mùa hè ở Mỹ.
Tôi nhớ có nghe một ca khúc trong nước phổ từ bài thơ của Đỗ Trung Quân. Một bài thơ nói về mùa hè, chùm phượng vĩ, tuổi mười tám, cậu học trò ngu ngơ trước tình yêu mới lớn:
Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng
Em chở mùa hè của tôi đi đâu?
Chùm phượng vĩ em cầm là tuổi tôi mười tám
Thuở ngây thơ thầm lặng mối tình đầu....
Ca khúc ấy tôi nghĩ rất hợp với Việt Nam, hợp với khí hậu thời tiết con người văn hóa Việt Nam. Ca khúc ấy hát lên ở đây, trên một nước Mỹ lạnh lẽo này sao mà xa lạ và lạc lõng. Nước Mỹ to lớn đang thiếu một cái gì đó để làm thành mùa hè cho những cô cậu học trò. Nước Mỹ đã mất ngây thơ ngay tại sân trường và lớp học. Không biết liệu mùa học tới, khi chở con đến trường, tôi có còn gặp lại em không?
Nguyễn Xuân Hoàng
Quần áo của em như những đứa trẻ cùng lứa giống nhau, đơn sơ giản dị. Em gầy ốm, mắt nhỏ, sóng mũi thấp. Rõ ràng em có khuôn mặt của người Á châu. Nhưng tôi không rõ em là người Nhật hay người Hoa, người Đại Hàn hay người Thái Lan. Em cũng có thể là người Phi Luật Tân. Mà sao không phải là người Việt?
Milpitas nhiều người gốc Á hơn là dân bản xứ. Đông nhất là dân Phi, Nhật và Ấn. Người Việt cũng đông, nhưng tôi không nghĩ là đông hơn ba sắc dân kia. Vậy mà đi đâu, nhìn đâu tôi cũng thấy người Việt. Mười ba năm ở Quận Cam, tôi bơi lội giữa người Việt. Nói năng đi đứng, suy nghĩ như một người đang sống ở Sài Gòn. Quán cà phê, tiệm ăn, nhà sách, tiệm chạp phô, quần áo, âm thanh, mùi vị,...chỗ nào cũng là Việt Nam. Sài Gòn trên mỗi bước chân. Trong từng hơi thở. Quận Cam không ai quá nghèo, cũng không ai quá giàu. Là tôi nghĩ thế. Cũng có thân tình và lạnh nhạt. Cũng có đố kỵ và tử tế. Cũng có đen và trắng. Cũng có bọn giả hình và người chân thật. Đâu mà chẳng vậy. Nhưng tôi biết những ngày buồn tôi sẽ đi đâu. Đến nhà một người bạn nào tôi sẽ được uống một tách trà, nghe những câu chuyện đáng nghe. Đến quán cà phê hay tiệm ăn nào tôi sẽ gặp được người tôi muốn gặp. Tôi thật là một người may mắn. Nhiều người ở tiểu bang khác đến chơi bảo tôi, tới Bolsa thăm bạn bè ở vài ngày thì được, chứ ở lại thì không bao giờ. Tôi hỏi tại sao? Người ta bảo: Bolsa bon chen quá. Người ở đó một là vái nhau hai là đổ rác vào đầu cổ nhau. Không thích.
Tôi đồng ý, nhưng tôi cũng nghĩ đâu mà chẳng thế. Bọn tưởng là quý tộc còn tệ hơn. Cái thế giới trưởng giả giàu sang có những quy luật của nó. Tôi không quen.
Rồi tôi dọn lên San Jose, Bắc Cali. Vậy mà cũng đã gần ba năm. Nơi tôi làm việc có khoảng mấy trăm người. Số nhân viên người Việt chừng hai chục. Tôi thấy có cả những người gốc Á khác: người Hoa, người Phi, người Nhật và người Ấn. Nhưng cũng chỉ là một tỉ lệ nhỏ thôi. Chúng tôi gặp nhau trên hành lang, chào hỏi nhau buổi sáng, buổi chiều, cuối tuần đầu tuần. Tôi đã học được cách cười, cách nói cách nghĩ trong một khung cảnh mới. Những người trẻ Việt nói tiếng bản xứ trôi chảy. Những người lớn tuổi nói tiếng Việt dễ dàng. Công việc của tôi cũng thường. Không có gì khó, cũng không hẳn là dễ. Chỉ là nghề nghiệp. Một thói quen mới làm, học dần, rồi sẽ đâu vào đấy. Thì cũng là những người tốt và người xấu,. Những người chơi được và những người chơi không được. Cũng có bọn giả hình. Cũng có người lương thiện. Đâu mà chẳng thế!
Thung lũng điện tử nhiều người giàu, nhưng thành phố Milpitas, khu tôi ở, không ai giàu như nhiều người ở xa vẫn nghĩ. Thê thảm hơn là gần nửa năm nay, thung lũng không vui, nhiều người mất việc, nhiều cửa tiệm ăn uống không còn cảnh xếp hàng rồng rắn như trước. Nhà treo bảng bán suốt mấy tuần vẫn còn nguyên. Trước kia người ta hay nói pay-off bây giờ người ta chỉ nói lay-off. Trước người ta nói "anh có biết mỗi ngày thung lũng có thêm mấy nhà triệu phú không", bây giờ người ta nói mỗi ngày có bao nhiêu người dọn nhà ra khỏi thành phố. Trước kia người ta nói tên những hiệu xe đắt tiền và những ngôi nhà trên núi. Bây giờ người ta đi mua xe cũ và bán nhà.
Tôi vẫn chưa khám phá ra vẻ đẹp của vùng đất này. Tôi chỉ nhìn thấy những dãy núi buổi chiều vàng óng một phía mặt trời. Tôi chỉ thấy những xa lộ không lớn lắm, bảng chỉ đường rắc rối và những lối ra lối vào hơi nguy hiểm. Tôi cũng đã chạm vào những người tưởng là mình vĩ đại nhưng thực chất cũng chỉ là những kẻ tầm thường. Cũng xoàng thôi. Thật không may cho tôi, sao tôi cứ gặp mãi những khuôn mặt rất ít nụ cười!
Và em bé đứng đợi xe ở ngã tư đường làm tôi nghĩ ngợi.
Mỗi sáng của năm ngày trong tuần, tôi luôn nhìn thấy em.
Có phải ba của em vừa mất việc? Hay ba mẹ em sạt nghiệp vì stock? Có phải gia đình em gặp tai nạn. Tôi nghĩ là nhà em nghèo? Một người Phi Luật Tân nghèo. Tôi đã ở đảo Bataan bên Phi tám tháng. Tôi không biết người Phi nghèo ở Manila ra sao, nhưng tôi biết người Phi ở Bataan nghèo hơn những người tị nạn. Những người tị nạn vốn đã đồng nghĩa với sự "khố rách áo ôm", người Phi ở Bataan còn khố rách áo ôm hơn. Những người bán hột vịt lộn rong buổi tối đi len qua cửa sau của những căn trại của người tị nạn rao hàng giọng buồn thảm, những người bán rượu lậu trong những căn nhà lợp lá cây xác xơ. Những người Phi hiền lành chân chất và tử tế. Tôi thấy mình gần gũi với họ hơn là những con người lúc nào cũng sắc mắc về một cái cà vạt, một bộ quần áo đúng kiểu.
Tôi là một người nhà quê. Cái thứ người tưởng là thành phố mà trời ơi sao nó giống thứ gì khó nói quá! Tôi càng không phải và không bao giờ là một nhà trí thức. Mấy ngày nay tôi có tình cờ đọc được một đôi bài bàn về trí thức. Có bài đàng hoàng, nặng về học thuật. Có bài biểu lộ sự khoa bảng và sự đọc, nhưng cũng có bài nói như một chị đứng giữa chợ Đồng Xuân vén váy lên mà rủa sả vào mặt người khác. Tôi có học đôi ba chữ để đọc để viết. Mẹ tôi không học chữ nhiều. Cha tôi chỉ học ở đời sống. Tôi học được lòng nhân của mẹ. Tôi cũng học được cái triết lý của cha: không có gì lớn mà không bị một cái lớn vượt qua, không có gì đẹp mà không bị cái đẹp khác lấn át. Cái mình biết bao giờ cũng rất nhỏ. Cái mình tưởng là chân lý, đôi khi chỉ là một hạt bụi thôi. Cái bọn dởm cứ điệu đàng nhờ có đôi chút kiến thức sách vở tưởng rằng mặt trời đang ở trong tay. Tội nghiệp! Một lời nói nặng bị dọng vào tai, nghe không khỏi bực mình nhưng bài học cho biết phải quên đi ngay sau đó, để cái khoảng trống trong lỗ tai chứa những lời tử tế. Một chữ viết sai làm ta khó chịu rồi cũng phải để qua một bên còn lo viết cho đúng những chữ sắp tới. Hiền lành không bao giờ đồng nghĩa với sự ngu dốt. Làm thinh không phải là không biết nói. Bất bạo động không phải là không có khả năng tấn công. Tôi biết thế nào là một đứa trẻ bụi đời. Bởi vì tôi từng là một đứa trẻ như thế.
Tôi nhớ tới em bé đứng chờ xe ở ngã tư đường.
*
Những hôm trời nắng hay trời mưa, trời có sương mù lạnh hay trời trong và ấm, em đứng đó, chiếc cặp trên vai, yên lặng nhìn những chiếc xe đi qua. Xe tôi thường hay ngừng chỗ ngã tư, nhường xe đến trước đi trước. Tôi thấy em có đôi mắt buồn. Quá buồn. Da mặt em tái xanh. Có vẻ như em không còn mẹ. Bà mẹ nào mà chẳng lo cho con? Sao bà nỡ để cho em tóc tai như thế, quần áo em như thế? Khi bỏ con tôi xuống gần cổng trường, tôi đi tiếp chiều xe chạy đến sở làm chứ không quay về lối cũ. Tôi không biết em đi ngã nào? Nếu đi học, tôi nghĩ em chỉ cần đi vài "lốc" đường là đến. Ở khu đó có ba cấp trường: tiểu học, cấp hai và cả cấp ba. Vậy thì em chờ xe đi đâu? Ba em đâu? Mẹ em đâu? Trong chiếc cặp quàng vai của em có chứa sách vở không? Hay là thứ gì khác? Thứ gì khác? Tôi không nghĩ ra một đứa bé gái bằng tuổi em ở Mỹ mà không đến trường thì đi đâu? Nhiều bữa, hình ảnh em theo đuổi tôi suốt dọc đường đến sở làm. Tôi nghĩ đến con tôi. Nghĩ đến cái tuổi 14, 16 đẹp đẽ của nó và tôi bỗng nhận ra tất cả tình yêu mà tôi dành cho nó là một sự hiến dâng xót xa đầy thất vọng.
Hơn hai tuần nay, tôi không còn đi lại mỗi buổi sáng trên con đường đó nữa. Nhà trường đã nghỉ hè. Nhưng hình ảnh em bỗng hiện ra trong trí tôi sáng nay. Tôi đi ngược đường đến sở làm. Tôi muốn trở lại ngã tư Washington và Oregon. Mặc dù hôm qua trời nắng gắt cháy da, sáng nay trời bỗng mưa. Mưa không to nhưng khá lạnh. Tôi tấp xe vào một khu chợ gần đó, đi lững thững dọc theo con đường đến trạm chờ xe. Trạm đợi xe vắng, không thấy bóng em. Tôi nhớ đôi mắt buồn của em, nhớ cái dáng điệu thỉnh thoảng em xốc lên có lẽ vì chiếc cặp trên vai khá nặng trên đôi vai quá gầy của em. Tôi tự hỏi tôi tìm kiếm gì? Tôi sẽ nói gì khi gặp em? Và liệu em có muốn trả lời những câu vớ vẩn của tôi?
Đứa con gái nhỏ của tôi mấy hôm nay đã bắt đầu đi làm mùa hè ở một tiệm trợt pa-tin trong thương xá của thành phố. Nó tìm cách chứng minh là nó có khả năng lao động, nhưng nó chưa biết giá trị mà nó thu nhập được từ mồ hôi của nó. Nó chưa biết giá trị của tình yêu mà tôi cho nó.
Tôi không hiểu con tôi và có lẽ nó cũng chẳng cần hiểu tôi. Như tôi không hiểu thế nào là mùa hè ở Mỹ.
Tôi nhớ có nghe một ca khúc trong nước phổ từ bài thơ của Đỗ Trung Quân. Một bài thơ nói về mùa hè, chùm phượng vĩ, tuổi mười tám, cậu học trò ngu ngơ trước tình yêu mới lớn:
Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng
Em chở mùa hè của tôi đi đâu?
Chùm phượng vĩ em cầm là tuổi tôi mười tám
Thuở ngây thơ thầm lặng mối tình đầu....
Ca khúc ấy tôi nghĩ rất hợp với Việt Nam, hợp với khí hậu thời tiết con người văn hóa Việt Nam. Ca khúc ấy hát lên ở đây, trên một nước Mỹ lạnh lẽo này sao mà xa lạ và lạc lõng. Nước Mỹ to lớn đang thiếu một cái gì đó để làm thành mùa hè cho những cô cậu học trò. Nước Mỹ đã mất ngây thơ ngay tại sân trường và lớp học. Không biết liệu mùa học tới, khi chở con đến trường, tôi có còn gặp lại em không?
Nguyễn Xuân Hoàng
Lữ Liên Cát bụi trở về
Đặng Mỹ Hạnh
Lời Tòa Soạn: Nhạc sĩ Lữ Liên qua đời ngày 8 tháng Bảy 2012 tại bệnh viện ở Garden Grove, hưởng thọ 92 tuổi. Ông là thành viên nòng cốt sáng tác và hát trong ban nhạc AVT từ trước năm 1975. Ông cũng từng là Trưởng ban kịch của Biệt Đoàn Văn Nghệ Trung Ương và từng làm việc cho đài phát thanh Mẹ Việt Nam. Nhiếp ảnh gia Đặng Mỹ Hạnh ghi lại những hình ảnh dưới đây khi ký giả Xuân Hồng của đài BBC đến phỏng vấn ông tại tư gia. Mời quý độc giả theo dõi.
Năm 2007. Sớm lập Đông. Tôi cùng “ê kíp” gồm: ký giả BBC Xuân Hồng, cố ký giả Trường Kỳ, nhạc sĩ Hoàng Thi Thao, nhà báo Nguyễn Tú A thực hiện một buổi phỏng vấn, ghi hình nghệ sĩ Lữ Liên tại tư gia của ông (Westminster, Nam California).
Tôi còn nhớ, bà Thúy Liệu (phu nhân của Lữ Liên) dìu ông ra từ phòng trong. Căn phòng khách chu vi hạn hẹp, ông ngồi trên chiếc ghế nhỏ, dáng bị động. Gương mặt dường như biểu hiện trạng thái thoái hóa của tư duy, cảm giác. Ông trả lời phỏng vấn ký giả Xuân Hồng; mắt nhướng vào cõi không, môi mấp máy, giọng khàn rền già cỗi. Bà bảo trí nhớ và sức khỏe ông dần sa sút sau cái cú té ngã nặng cách đó không lâu. Năm ấy ông đã gần 90 tuổi.
Căn mobile home chật chội, cái ván sàn ọp ẹp phát ra những âm thanh ỉ eo mỗi nhịp bước. Máy thâu hình nhạy âm, nên mọi người chúng tôi gắng cố định ở một vị trí cho đến khi công việc thu hình hoàn tất.
Tôi ngồi sát cửa sổ. Cái máy hình bận bịu trên tay. Khi thực hiện những góc cạnh chân dung người nghệ sĩ lão thành, tôi chợt nghĩ đến tính chất phù vân của một đời người. Hào quang quá vãng và một tuổi già cô độc, còn lại…
“Êkíp” thực hiện phỏng vấn và thu hình nghệ sĩ Lữ Liên. Từ trái: Đặng Mỹ Hạnh, cố ký giả Trường Kỳ, cố nghệ sĩ Lữ Liên,
nghệ sĩ Thúy Liệu, nhạc sĩ Hoàng Thi Thao, ký giả BBC Xuân Hồng
Xong công việc thu hình, phỏng vấn mọi người mới thoải mái đi lại. Tôi theo bà Thúy Liệu qua một gian phòng nhỏ; một cái bàn con bề bộn, và bộ “sưu tập” nón mũ, bằng tuyên dương của Lữ Liên treo rải rác trên vách tường gỗ. Ở góc của phòng khách có dán hình poster của Tuấn Ngọc và Khánh Hà. Thật khó nghĩ rằng, tôi đã đang có mặt trong căn nhà của dòng họ Lữ- thân phụ của những tên tuổi làng nhạc Việt: Bích Chiêu, Tuấn Ngọc, Khánh Hà, Anh Tú, Lưu Bích, Thúy Anh, Lan Anh.
Tôi chăm chú quan sát cái lồng tre gần cửa sổ. Trong lồng, một con chim vành khuyên xơ xác lông cánh. Bà chợt hứng và kể về con chim nhỏ - người bạn thân thiết bao năm của gia đình (ông, bà). Bà bảo rằng nó đã già lắm nhưng ông bà vẫn thương và giữ nuôi cho đỡ hiu hẩm. Khoảng trống trong đời chiều đơn chiếc, tôi nhìn bà, chợt bùi ngùi.
Đặng Mỹ Hạnh chụp lưu niệm với nghệ sĩ Lữ Liên và Thúy Liệu
Bà đưa tôi xem những cuốn album có nhiều hình ảnh sinh hoạt nghệ thuật và gia đình. Tôi chụp lại tấm ảnh trong album của Lữ Liên và ban tam ca AVT. Phong cách nghệ thuật trào phúng của họ đã đi vào lịch sử âm nhạc Việt bằng giai điệu ngũ cung; và cảm hứng giễu nhại với những tình huống trào phúng, những chân dung trào phúng của xã hội bằng ca từ.
Lữ Liên và những cảm tác của ông đã đưa tên tuổi AVT lên đỉnh cao nghệ thuật: Ông nội trợ, Trắng đen, Dậy thì, Trâu ơi ta bảo này, Ba bà mẹ chồng, Cờ người, Em tập Vespa…
Đoạn trích dẫn của Ký giả văn nghệ Trường Kỳ trong một bài giới thiệu về nghệ sĩ Lữ Liên và lịch sử của Ban Tam Ca AVT, viết: “Năm 1958, trong danh sách công tác của Tiểu Đoàn 1 Chiến Tranh Chính Trị có một ban tam ca do 3 anh tân binh mới nhập ngũ tên Anh Linh, Vân Sơn và Tuấn Đăng chuyên trình bầy những bản nhạc vui nhộn. Họ lấy 3 chữ đầu của tên mình để ghép lại thành AVT để đặt tên ban. Người đứng ra thành lập ban AVT chính là nhạc sĩ Anh Linh mà không phải là nhạc sĩ Lữ Liên như không ít người lầm tưởng…
Ban Tam Ca AVT đầu thập niên 60, ảnh chụp từ album của gia đình Lữ Liên … Hình ảnh đặc biệt của AVT là lúc trình diễn họ đều mặc quốc phục với khăn đóng, áo dài và tự đàn lấy để hát…
… Qua đầu thập niên 60, vào lúc AVT cần những sáng tác mới để trình bầy, nhạc sĩ Lữ Liên có ý định thử nghiệm khi muốn hướng phần trình diễn của AVT về một thể loại mới lạ. Ông đã trích một đoạn trong bản Thất Nghiệp Ca của ông (sáng tác cho Đoàn Văn Nghệ Việt Nam) đặt tên là Tam Nghiệp, mô tả 3 chàng Thợ Nhuộm, Thợ Sửa Khóa và Thầy Bói để AVT thực nghiệm vào dịp Tất Niên trong một chương trình văn nghệ do quân đội tổ chức tại rạp Tống Nhất…
…Có thể khẳng định rằng AVT đã giữ vai trò độc tôn bằng hình thức tam ca trào phúng…
…vào năm 1988, thành phần AVT được tăng cường thêm nữ nghệ sĩ Thúy Liệu, và đã sang Úc trình diễn tại Sydney trong một chương trình kịch vui kéo dài trong 10 ngày…”
Khi viết lại những dòng hồi ức, tôi nghe ngậm ngùi. Trong ảnh, hai nhân vật nghệ sĩ tên tuổi (Lữ Liên và Trường Kỳ) đã trở về với bụi đất. Tôi nhớ đến Trường Kỳ và lời dặn của anh: “Mỹ Hạnh đừng quên chụp hết ảnh tư liệu về Lữ Liên nhé, quý lắm đấy”. Và rồi anh cũng lại là người ‘goodbye’ cuộc đời này trước hết, trước cả Lữ Liên.
May thay, tôi còn giữ lại tấm ảnh lưu niệm của tôi chụp chung với ông bà. Và tôi vẫn lưu giữ lại những tấm chân dung của người nghệ sĩ “tiền bối” tài hoa do tôi thực hiện. Trân kính gởi đến ông như một hoài niệm đẹp về cuộc gặp gỡ bất ngờ.
Viết đến dòng này, tôi chợt nghĩ đến bà - chiếc bóng lặng thầm còn nương lại bên vách đời hiu quạnh…
Nghệ sĩ Thúy Liệu và bức ảnh chân dung của Lữ Liên và bà ĐMH
Tuyển Tập “Văn Hóa Gì?” Của Trần Văn Giang
Phan Tấn Hải
Đó là một cuốn sách nên tìm đọc, nên lưu giữ. Không chỉ vì Trần Văn Giang là một người viết có tài, nhưng cũng vì không mấy ai trình bày sắc bén được như tác giả về một “nền văn hóa” đa dạng như thế ở quê nhà: đó là văn hóa chạy, văn hóa tham nhũng, văn hóa ru ngủ, văn hóa cầm nhầm, văn hóa đaí đường, văn hóa ăn nhậu, văn hóa con nhái, văn hóa nói nhảm, văn hóa rọ mõm, văn hóa răn đe, văn hóa thích hàng ngoại... Và tận cùng, là câu hỏi “văn hóa gì” trong khi quê nhà đã bị nhà nước xã hội chủ nghĩa bóp cho méo tới không còn bao nhiêu hình dạng truyền thống.
Tuyển tập 21 bài viết, dày 340 trang tuy chủ đề về những nét “văn hóa kinh dị XHCN,” mang tới những tràng cười vì độc giả sẽ không chịu nổi những “văn hóa đảng bát nháo” với Lại Văn Sâm phiên dịch kiểu trật chìa, và cả những phẩn nộ khi thâý một quê hương đã biến đổi tàn hoại, nhưng cũng đầy những giây phút bùì ngùi khi đọc về những ngôi làng trong đó thiếu nữ Việt rủ nhau lấy chồng ngoại, và cả những thâm tình xúc động khi đọc lời tác giả viết tặng các con nhân Ngày Phụ Thân.
Hãy xem Trần Văn Giang khắc họa về một xã hội ở quê nhà:
"Văn hóa con nhái: Khuyến khích dân tranh nhau phá các kỷ lục ruồi bu (để được ghi trong sách kỷ lục thế giới – world records / Guiness book): nồi phở to nhất thế giới, bánh chưng, bánh dầy to nhất thế giới, áo dài dài nhất thế giới, bình hoa lớn nhất thế giới, lá cờ lớn nhất thế giới… tốn 4 tỉ đô la để tổ chức 1000 năm Thăng long… toàn những cái to nhất, dài nhất, cao nhất, khủng nhất, hãi nhất… không hề giúp ích mảy may gì cho việc thăng tiến đời sống của dân. Trong khi các vấn đề quan trọng cấp bách hơn như giao thông bế tắc, thiếu cơ sở phương tiện y tế tối thiểu, thiếu trường học, môi sinh bị hủy diệt, thiếu nước sạch để uống, thực phẩm nhiễm độc đủ loại… là chuyện mà dân được toàn quyền “tự lo"” Đảng còn đang bận tiếp đối tác thương mại, tổ chức đại hội đảng, đề cử đại biểu để dân tha hồ lựa chọn, tuyển lựa hoa hậu…" (Cuốn "Văn Hóa Gì," trang 9)
Bìa sách “Văn Hóa Gì?” Hay là chuyện Chủ Tịch Nước Nguyễn Minh Triết nói nhảm và rồi một sếp lớn khác ra điều kiện vòng ngực khi cấp bằng lái xe gắn máy cho phụ nữ, trích:
“Đứng đầu danh sách nói nhảm phải kể chủ tịch nhà nước kiêm danh hài Nguyễn Minh Triết lùn. Câu nói bất hủ của Triết lùn trước quan viên thông tín quốc tế ở Havana, Cuba là:
“Cu ba ngủ thì Cu ta thức!”...(...)
...Tuy nhiên lời của đ/c Trần Quý Tường nổi bật hơn lời của Triết lùn bởi vì nó quàng theo cái “lô gíc” thâm thúy, cái “tư duy” khoa học phân tách theo biện chứng Mác-Lê của con người cộng sản. Đó là câu:
“Người có vòng đo ngực trung bình dưới 72 cm không được cấp bằng lái hạng A1, tức cũng không được đi xe trên 50 cc.”...”(Trang 32 và 37)
Nhưng vẫn có những chỗ tác giả Trần Văn Giang không sử dụng ngôn ngữ giễu cợt, thí dụ như khi ông nói nghiêm túc về chuyện ông Hồ Chí Minh dựa trên biên khảo của sử gia Sophie Judge-Quinn để nói rằng ông Hồ đã “cầm nhầm” bút hiệu “Nguyễn Ái Quốc” của LS Phan Văn Trường năm 1919, vì ông Hồ không đủ trình độ viết Pháp ngữ như thế (xem trang 93).
Và cũng rất mực nghiêm túc khi tác giả Trần Văn Giang đề nghị chữa bệnh nói ngọng đang trở thành dịch ở nhiều phần đất nước, trích:
"Muốn chữa nói ngọng thì phải nói cho chậm rãi để có thời giờ nghĩ và chỉnh các âm sai. Thầy giáo và bạn bè thân thiết có thể giúp đỡ rất hữu hiệu trong việc nhận diện các âm sai và sửa sai. Quan trọng nhất là sự kiên tâm, chịu khó luyện tập lâu dài. Ở Mỹ có những chuyên viên về sửa chỉnh ngôn ngữ (Speech Therapist / Speech Therapy) được đào tạo đặc biệt để giúp các công dân Mỹ có vấn đề phát âm Anh Ngữ như ngọng, cà lăm. Các tay chơi thể thao nổi tiếng như Bill Walton (basketball), Bo Jackson (football) bị cà lăm rất nặng khi họ mới xuất hiện trong các cuộc phỏng vấn từ của các đài truyền hình thể thao phát hình các trận đấu giữa các trường đại học hoặc thể thao chuyên nghiệp. Thế mà chỉ sau một thời gian ngắn, nhìn thấy rõ là họ đã có thể trở thành người ăn bình thường, trôi chẩy khi họ đảm nhận các vai trò phân tích thể thao (sprt analysts) cho truyền hình Mỹ trong các trận đấu..."(trang 114)
Hay khi tác giả Trần Văn Giang ngậm ngùi nhìn lại một thời nội chiến và rồi bây giờ, và chỉ nói là “rất buồn” mà vẫn không nỡ nặng lời với những kẻ “nối giáo cho VC,” trích:
"Có những “cựu” cảm tình viên cs, “hùa” viên cs (loại này rất đông đảo – Họ hầu như mù tịt về cs nhưng lại thích làm dáng cs; lọai “Nếu là chim tôi sẽ là bồ câu trắng / Nếu là hoa tôi sẽ là hoa hướng dương / Nếu là người tôi sẽ là người cộng sản… Người quốc gia cỡ phó thường dân thôi cũng hiểu là cs không phải là bồ câu trắng; và cs cũng chẳng có ưa gì hoa hướng dương, hoa hướng âm gì ráo trọi!) thích và mơ tưởng thiên đường bánh vẽ cs; ăn cơm quốc gia thờ ma cs. Đám đông này trước đây rất ồn áo, đã từng nhẩy múa điên cuồng theo nhịp đập trống bịp bợm của cs rồi bây giờ rất buồn; đành phải im lặng vì cái thực tế cs quá bẽ bàng làm họ không thể nói và làm gì hơn để biện minh cho cái sự kiện “bé cái lầm” của mình..."(Trang 119)
Nhưng tuyệt vời là hình ảnh những người mẹ, những người cha được kể lại trong tuyển tập của Trần Văn Giang. Trong đó tác giả kể về mẹ của ông trong bài viết nhân Ngày Lễ Mẹ 2011:
"Mẹ là tình cảm dạt dào, là sự hy sinh vô bờ bến cho các con qua bao ngày tháng.Con có thể quên đi thù hận, ân huệ, hạnh phúc, bất hạnh, đói khát? của cuộc đời; nhưng con không thể quên Mẹ. Bởi vì Mẹ là biểu tượng của gia đình, của tổ tiên giòng họ, của lịch sử, của dân tộc? là tất cả những gì quý giá nhất của con. Mẹ là sự kiên nhẫn, là bài học của sự chịu đựng, của sự hy sinh. Mẹ là nguồn an ủi khi con thất vọng, là sự nâng đỡ khi con vấp ngã, thất bại..."(Trang 208)
Và trong một bài do Trần Văn Giang sưu tầm kể về lòng hy sinh của người cha muốn con mình tiếp tục đi học, qua bài “Lá Thư Sai Chính Tả,” trích:
“...Thầy ngừng đọc, nhìn cả lớp:
- Các em, thầy sẽ viết lại nguyên văn lá thư của ba bạn Dũng lên bảng cho chúng ta cùng đọc.
Một chuyện lạ! Tất cả chúng tôi hồi hộp tò mò từng chữ hiện ra dưới tay thầy.
"Con iu thươn của ba. Chìu hôm qua ba kiu người báng con heo đễ có tiềng gưởi cho con con nhớ nhà khôn? Cã nhà nhớ con nhìu lấm cố họch nge chừn nào mùa màn song ba má xẻ ra thăm con".
Lá thư vọn vẹn có 45 chữ.
Khi thầy quay lại thì Dũng đã úp mặt xuống bàn, hai vai run run. Mắt thầy cũng hoe đỏ.
Cả lớp im phăng phắc trước lá thư đầy lỗi chính tả trên bảng, lá thư yêu thương và gởi gấm của một người cha vốn chỉ quen với cày cuốc lần đầu cầm bút viết thư cho con.”(Trang 335)
Thế đấy, những tràng cười, và những giọt nước mắt đã trải đều trên các trang giấy của tuyển tập “Văn Hóa Gì” của Trần Văn Giang.
Sách gồm có 21 bài, dầy 340 trang. Tác giả Trần Văn Giang lần lượt mô tả cái văn hóa “lạ” mà csvn đang dùng để dần dà tiêu diệt nền văn hóa nhân bản dân tộc Việt Nam mà tiền nhân đã gầy dựng trên 4000 năm.
Nội dung gồm các bài: 1)-Văn hóa gì? 2)-Ngàn năm Thăng Long. 3)-Văn hóa nói nhảm. 4)-Con cháu các cụ. 5)-Văn hóa con nhái. 6)-Văn hóa cầm nhầm. 7)-Văn hóa ngọng.
-30 tháng 4. 9)-Tội ác và xã hội chủ nghĩa. 10)-Từ Nọc Nạn đến Cống Rộc. 11)-Khóc thi đua. 12)-Lậm Văn Sai. 13)-Người thợ mỏ Chí Lợi. 14)-Tiên sư bố. 15)-Huy chương chì. 16)-Tình cha. 17)-Mẹ tôi. 18)-Năm Thìn nói chuyện Rồng. 19)-Chân dung người phụ nữ Viêt Nam qua lịch sử. 20)-Nói tiếng Mễ. 21)-Lá thư sai chính tả (st).
Đây là một tác phẩm cần có trong mọi tủ sách của những người quan tâm về văn hóa Việt Nam.
Phan Tấn Hải
GHI CHÚ:
* Giá mỗi cuốn sách
Trong nước Hoa Kỳ: US$20.00 (gồm cả cước phí)
Ngoài Hoa kỳ: US$25.00 (gồm cả cước phí)
* Xin gởi Chi phiếu / Money order đến:
Tran Van Giang
P.O. Box 2811
Orange, CA 92869 - USA
* Mọi liên lạc hoặc thắc mắc xin gởi điện thư qua địa chỉ email sau đây:
tranvangiang17@yahoo.com
Phan Tấn Hải
Đó là một cuốn sách nên tìm đọc, nên lưu giữ. Không chỉ vì Trần Văn Giang là một người viết có tài, nhưng cũng vì không mấy ai trình bày sắc bén được như tác giả về một “nền văn hóa” đa dạng như thế ở quê nhà: đó là văn hóa chạy, văn hóa tham nhũng, văn hóa ru ngủ, văn hóa cầm nhầm, văn hóa đaí đường, văn hóa ăn nhậu, văn hóa con nhái, văn hóa nói nhảm, văn hóa rọ mõm, văn hóa răn đe, văn hóa thích hàng ngoại... Và tận cùng, là câu hỏi “văn hóa gì” trong khi quê nhà đã bị nhà nước xã hội chủ nghĩa bóp cho méo tới không còn bao nhiêu hình dạng truyền thống.
Tuyển tập 21 bài viết, dày 340 trang tuy chủ đề về những nét “văn hóa kinh dị XHCN,” mang tới những tràng cười vì độc giả sẽ không chịu nổi những “văn hóa đảng bát nháo” với Lại Văn Sâm phiên dịch kiểu trật chìa, và cả những phẩn nộ khi thâý một quê hương đã biến đổi tàn hoại, nhưng cũng đầy những giây phút bùì ngùi khi đọc về những ngôi làng trong đó thiếu nữ Việt rủ nhau lấy chồng ngoại, và cả những thâm tình xúc động khi đọc lời tác giả viết tặng các con nhân Ngày Phụ Thân.
Hãy xem Trần Văn Giang khắc họa về một xã hội ở quê nhà:
"Văn hóa con nhái: Khuyến khích dân tranh nhau phá các kỷ lục ruồi bu (để được ghi trong sách kỷ lục thế giới – world records / Guiness book): nồi phở to nhất thế giới, bánh chưng, bánh dầy to nhất thế giới, áo dài dài nhất thế giới, bình hoa lớn nhất thế giới, lá cờ lớn nhất thế giới… tốn 4 tỉ đô la để tổ chức 1000 năm Thăng long… toàn những cái to nhất, dài nhất, cao nhất, khủng nhất, hãi nhất… không hề giúp ích mảy may gì cho việc thăng tiến đời sống của dân. Trong khi các vấn đề quan trọng cấp bách hơn như giao thông bế tắc, thiếu cơ sở phương tiện y tế tối thiểu, thiếu trường học, môi sinh bị hủy diệt, thiếu nước sạch để uống, thực phẩm nhiễm độc đủ loại… là chuyện mà dân được toàn quyền “tự lo"” Đảng còn đang bận tiếp đối tác thương mại, tổ chức đại hội đảng, đề cử đại biểu để dân tha hồ lựa chọn, tuyển lựa hoa hậu…" (Cuốn "Văn Hóa Gì," trang 9)
Bìa sách “Văn Hóa Gì?” Hay là chuyện Chủ Tịch Nước Nguyễn Minh Triết nói nhảm và rồi một sếp lớn khác ra điều kiện vòng ngực khi cấp bằng lái xe gắn máy cho phụ nữ, trích:
“Đứng đầu danh sách nói nhảm phải kể chủ tịch nhà nước kiêm danh hài Nguyễn Minh Triết lùn. Câu nói bất hủ của Triết lùn trước quan viên thông tín quốc tế ở Havana, Cuba là:
“Cu ba ngủ thì Cu ta thức!”...(...)
...Tuy nhiên lời của đ/c Trần Quý Tường nổi bật hơn lời của Triết lùn bởi vì nó quàng theo cái “lô gíc” thâm thúy, cái “tư duy” khoa học phân tách theo biện chứng Mác-Lê của con người cộng sản. Đó là câu:
“Người có vòng đo ngực trung bình dưới 72 cm không được cấp bằng lái hạng A1, tức cũng không được đi xe trên 50 cc.”...”(Trang 32 và 37)
Nhưng vẫn có những chỗ tác giả Trần Văn Giang không sử dụng ngôn ngữ giễu cợt, thí dụ như khi ông nói nghiêm túc về chuyện ông Hồ Chí Minh dựa trên biên khảo của sử gia Sophie Judge-Quinn để nói rằng ông Hồ đã “cầm nhầm” bút hiệu “Nguyễn Ái Quốc” của LS Phan Văn Trường năm 1919, vì ông Hồ không đủ trình độ viết Pháp ngữ như thế (xem trang 93).
Và cũng rất mực nghiêm túc khi tác giả Trần Văn Giang đề nghị chữa bệnh nói ngọng đang trở thành dịch ở nhiều phần đất nước, trích:
"Muốn chữa nói ngọng thì phải nói cho chậm rãi để có thời giờ nghĩ và chỉnh các âm sai. Thầy giáo và bạn bè thân thiết có thể giúp đỡ rất hữu hiệu trong việc nhận diện các âm sai và sửa sai. Quan trọng nhất là sự kiên tâm, chịu khó luyện tập lâu dài. Ở Mỹ có những chuyên viên về sửa chỉnh ngôn ngữ (Speech Therapist / Speech Therapy) được đào tạo đặc biệt để giúp các công dân Mỹ có vấn đề phát âm Anh Ngữ như ngọng, cà lăm. Các tay chơi thể thao nổi tiếng như Bill Walton (basketball), Bo Jackson (football) bị cà lăm rất nặng khi họ mới xuất hiện trong các cuộc phỏng vấn từ của các đài truyền hình thể thao phát hình các trận đấu giữa các trường đại học hoặc thể thao chuyên nghiệp. Thế mà chỉ sau một thời gian ngắn, nhìn thấy rõ là họ đã có thể trở thành người ăn bình thường, trôi chẩy khi họ đảm nhận các vai trò phân tích thể thao (sprt analysts) cho truyền hình Mỹ trong các trận đấu..."(trang 114)
Hay khi tác giả Trần Văn Giang ngậm ngùi nhìn lại một thời nội chiến và rồi bây giờ, và chỉ nói là “rất buồn” mà vẫn không nỡ nặng lời với những kẻ “nối giáo cho VC,” trích:
"Có những “cựu” cảm tình viên cs, “hùa” viên cs (loại này rất đông đảo – Họ hầu như mù tịt về cs nhưng lại thích làm dáng cs; lọai “Nếu là chim tôi sẽ là bồ câu trắng / Nếu là hoa tôi sẽ là hoa hướng dương / Nếu là người tôi sẽ là người cộng sản… Người quốc gia cỡ phó thường dân thôi cũng hiểu là cs không phải là bồ câu trắng; và cs cũng chẳng có ưa gì hoa hướng dương, hoa hướng âm gì ráo trọi!) thích và mơ tưởng thiên đường bánh vẽ cs; ăn cơm quốc gia thờ ma cs. Đám đông này trước đây rất ồn áo, đã từng nhẩy múa điên cuồng theo nhịp đập trống bịp bợm của cs rồi bây giờ rất buồn; đành phải im lặng vì cái thực tế cs quá bẽ bàng làm họ không thể nói và làm gì hơn để biện minh cho cái sự kiện “bé cái lầm” của mình..."(Trang 119)
Nhưng tuyệt vời là hình ảnh những người mẹ, những người cha được kể lại trong tuyển tập của Trần Văn Giang. Trong đó tác giả kể về mẹ của ông trong bài viết nhân Ngày Lễ Mẹ 2011:
"Mẹ là tình cảm dạt dào, là sự hy sinh vô bờ bến cho các con qua bao ngày tháng.Con có thể quên đi thù hận, ân huệ, hạnh phúc, bất hạnh, đói khát? của cuộc đời; nhưng con không thể quên Mẹ. Bởi vì Mẹ là biểu tượng của gia đình, của tổ tiên giòng họ, của lịch sử, của dân tộc? là tất cả những gì quý giá nhất của con. Mẹ là sự kiên nhẫn, là bài học của sự chịu đựng, của sự hy sinh. Mẹ là nguồn an ủi khi con thất vọng, là sự nâng đỡ khi con vấp ngã, thất bại..."(Trang 208)
Và trong một bài do Trần Văn Giang sưu tầm kể về lòng hy sinh của người cha muốn con mình tiếp tục đi học, qua bài “Lá Thư Sai Chính Tả,” trích:
“...Thầy ngừng đọc, nhìn cả lớp:
- Các em, thầy sẽ viết lại nguyên văn lá thư của ba bạn Dũng lên bảng cho chúng ta cùng đọc.
Một chuyện lạ! Tất cả chúng tôi hồi hộp tò mò từng chữ hiện ra dưới tay thầy.
"Con iu thươn của ba. Chìu hôm qua ba kiu người báng con heo đễ có tiềng gưởi cho con con nhớ nhà khôn? Cã nhà nhớ con nhìu lấm cố họch nge chừn nào mùa màn song ba má xẻ ra thăm con".
Lá thư vọn vẹn có 45 chữ.
Khi thầy quay lại thì Dũng đã úp mặt xuống bàn, hai vai run run. Mắt thầy cũng hoe đỏ.
Cả lớp im phăng phắc trước lá thư đầy lỗi chính tả trên bảng, lá thư yêu thương và gởi gấm của một người cha vốn chỉ quen với cày cuốc lần đầu cầm bút viết thư cho con.”(Trang 335)
Thế đấy, những tràng cười, và những giọt nước mắt đã trải đều trên các trang giấy của tuyển tập “Văn Hóa Gì” của Trần Văn Giang.
Sách gồm có 21 bài, dầy 340 trang. Tác giả Trần Văn Giang lần lượt mô tả cái văn hóa “lạ” mà csvn đang dùng để dần dà tiêu diệt nền văn hóa nhân bản dân tộc Việt Nam mà tiền nhân đã gầy dựng trên 4000 năm.
Nội dung gồm các bài: 1)-Văn hóa gì? 2)-Ngàn năm Thăng Long. 3)-Văn hóa nói nhảm. 4)-Con cháu các cụ. 5)-Văn hóa con nhái. 6)-Văn hóa cầm nhầm. 7)-Văn hóa ngọng.
-30 tháng 4. 9)-Tội ác và xã hội chủ nghĩa. 10)-Từ Nọc Nạn đến Cống Rộc. 11)-Khóc thi đua. 12)-Lậm Văn Sai. 13)-Người thợ mỏ Chí Lợi. 14)-Tiên sư bố. 15)-Huy chương chì. 16)-Tình cha. 17)-Mẹ tôi. 18)-Năm Thìn nói chuyện Rồng. 19)-Chân dung người phụ nữ Viêt Nam qua lịch sử. 20)-Nói tiếng Mễ. 21)-Lá thư sai chính tả (st).Đây là một tác phẩm cần có trong mọi tủ sách của những người quan tâm về văn hóa Việt Nam.
Phan Tấn Hải
GHI CHÚ:
* Giá mỗi cuốn sách
Trong nước Hoa Kỳ: US$20.00 (gồm cả cước phí)
Ngoài Hoa kỳ: US$25.00 (gồm cả cước phí)
* Xin gởi Chi phiếu / Money order đến:
Tran Van Giang
P.O. Box 2811
Orange, CA 92869 - USA
* Mọi liên lạc hoặc thắc mắc xin gởi điện thư qua địa chỉ email sau đây:
tranvangiang17@yahoo.com
Bài phát biểu của bà Michelle Obama
tại Đại hội Toàn quốc của Đảng Dân chủ, Hoa Kỳ
04-September-2012 .
Cảm ơn bà Elaine rất nhiều. (Nói với gia đình của các quân nhân: ND) Chúng tôi rất biết ơn sự phục vụ và hy sinh của gia đình quý vị và chúng tôi luôn luôn muốn quý vị trở lại [phục vụ].
Trong vài năm qua, với tư cách là đệ nhất phu nhân, tôi có được đặc ân rất lớn là đi khắp đất nước này. Và tất cả những nơi tôi đã đi qua, những người mà tôi đã gặp, và những câu chuyện mà tôi đã nghe, tôi đã thấy được những điều tốt đẹp nhất về tinh thần nước Mỹ.
Tôi đã thấy nó (tức tinh thần nước Mỹ: ND) trong lòng tốt đáng kinh ngạc và sự ấm áp mà mọi người đã cho tôi và gia đình tôi, đặc biệt là hai cô con gái của chúng tôi thấy.
Tôi đã nhìn thấy nó bên trong các giáo viên ở một học khu gần như phá sản, những người đã thề sẽ tiếp tục giảng dạy mà không nhận lương.
Tôi đã nhìn thấy nó trong những người, những người trở thành anh hùng vào thời điểm thông báo, bước vào con đường nguy hiểm để cứu những người khác, bay khắp đất nước để dập tắt một đám cháy, lái xe hàng giờ đồng hồ để cứu một thị trấn bị ngập lụt.
Và tôi đã nhìn thấy nó bên trong những thanh niên và phụ nữ trong bộ đồng phục và các gia đình quân nhân đáng tự hào của chúng ta … [Tôi đã nhìn thấy nó] trong những chiến binh đã bị thương, những người nói với tôi rằng, chẳng những họ sẽ đi được trở lại, mà họ còn chạy, và họ sẽ chạy marathon … [Tôi đã nhìn thấy nó bên] trong người thanh niên mù do một quả bom ở Afghanistan, người này đã nói, đại ý là: “Tôi sẵn sàng từ bỏ đôi mắt của tôi dù 100 lần, để có dịp thực hiện những gì mà tôi đã làm và những gì tôi vẫn có thể làm“.
Mỗi ngày, những người tôi gặp đã truyền cảm hứng cho tôi … mỗi ngày, họ làm cho tôi tự hào … mỗi ngày họ nhắc nhở tôi rằng, chúng ta đã may mắn như thế nào khi được sống ở một đất nước vĩ đại nhất trên trái đất này.
Được phục vụ mọi người với tư cách là đệ nhất phu nhân là niềm vinh dự và là một đặc ân … nhưng hãy trở lại thời gian cách đây bốn năm, khi lần đầu tiên chúng ta đến với nhau, lúc đó tôi vẫn còn có một số lo ngại về cuộc hành trình này khi chúng tôi bắt đầu.
Trong khi tôi tin tưởng sâu sắc về viễn kiến của chồng tôi đối với đất nước này … và tôi chắc chắn rằng ông ấy sẽ làm một tổng thống tuyệt vời… nhưng cũng như bất kỳ người mẹ nào, tôi đã lo lắng, nó sẽ ảnh hưởng thế nào đối với con gái của chúng tôi nếu ông ấy có được cơ hội [làm tổng thống].
Làm sao chúng tôi có thể giữ cho chúng khiêm tốn khi bị cả nước chú ý? Chúng sẽ cảm thấy như thế nào khi bị loại ra khỏi trường học, khỏi bạn bè của chúng, và ngôi nhà duy nhất mà chúng đã từng sống?
Cuộc sống của chúng tôi trước khi dọn tới Washington đã đầy ắp những niềm vui đơn giản … thứ bảy [hàng tuần, chúng tôi] có mặt tại các trận đấu bóng đá (con gái của họ chơi bóng đá: ND), Chủ Nhật thì đến nhà bà [ngoại] … và vào đêm hẹn hò (người Mỹ, dù đã là vợ chồng, nhưng họ vẫn có những đêm đi chơi riêng như khi còn hẹn hò: ND), Barack và tôi hoặc là đi ăn tối, hoặc xem một bộ phim, vì là một người mẹ kiệt sức, tôi không thể thức với hai chúng nó.
Và thật tình là, tôi yêu cuộc sống mà chúng tôi đã xây dựng cho hai con gái của chúng tôi … Tôi yêu người đàn ông mà tôi đã xây dựng cuộc đời đó vô cùng… và tôi không muốn thay đổi nếu ông ấy trở thành tổng thống.
Tôi yêu Barack vì cách [sống của] anh ấy.
Các bạn xem, ngay cả lúc đó Barack đã là một thượng nghị sĩ và là một ứng viên tổng thống… nhưng với tôi, anh ấy vẫn là anh chàng đến đón tôi trong những ngày chúng tôi hẹn hò, trên chiếc xe bị rỉ sét, thật tình là tôi có thể nhìn thấy vỉa hè xuyên qua cái lỗ từ cánh cửa phía ghế dành cho khách khi ngồi trong xe (chỗ ngồi phía trên, bên phải của chiếc xe. Ý nói xe của ông Obama quá cũ, bị lủng lỗ, có thể nhìn xuyên ra ngoài: ND). Anh ấy là anh chàng tự hào nhất khi được sở hữu một cái bàn uống cà phê mà anh tìm thấy ở một thùng đựng rác, và là người chỉ có một đôi giày coi được, nhưng đôi giày đó lại nhỏ hơn chân của anh ấy tới nửa số.
Nhưng khi Barack bắt đầu kể cho tôi nghe về gia đình của anh ấy, đó là khi tôi biết rằng mình đã tìm thấy một tâm hồn đồng cảm, một người có các chuẩn mực và sự dạy dỗ rất giống như tôi.
Các bạn thấy đấy, Barack và tôi, cả hai đã được lớn lên từ những gia đình không có nhiều tiền bạc hay của cải vật chất, nhưng gia đình đã cho chúng tôi một cái gì đó có giá trị hơn nhiều, đó là tình yêu thương vô điều kiện của gia đình, sự hy sinh không do dự của họ và [cho chúng tôi] cơ hội để đi tới những nơi mà gia đình chúng tôi chưa bao giờ tưởng tượng cho chính bản thân họ.
Ba tôi là một người điều khiển máy bơm tại một nhà máy cung cấp nước của thành phố, và ông ấy được chẩn đoán bị bịnh đa xơ cứng (multiple sclerosis) khi tôi và anh tôi còn nhỏ.
Và ngay cả khi còn là một đứa trẻ, tôi biết có rất nhiều ngày ba tôi đau đớn … Tôi biết có rất nhiều buổi sáng ông ấy phải vật lộn chỉ đơn giản là ra khỏi giường.
Nhưng mỗi buổi sáng, tôi thấy ba tôi thức dậy với một nụ cười, lấy khung tập đi của ông, tự chống đỡ để đứng lên cạnh bên bồn rửa của phòng tắm, và từ từ cạo râu và gài nút áo đồng phục của ông.
Và khi ông trở về nhà sau một ngày dài làm việc, anh tôi và tôi đứng ở các bậc thang trên cùng của căn hộ chung cư nhỏ của chúng tôi, kiên nhẫn chờ đợi để chào ông … nhìn ông cố đặt một chân xuống, và sau đó là chân kia, để từ từ bò lên, vào vòng tay của chúng tôi.
Nhưng bất chấp những trở ngại này, ba tôi hầu như không nghỉ một ngày làm việc nào… Ba và mẹ của tôi đã quyết định để cho tôi và anh tôi có được loại giáo dục mà họ chỉ có thể mơ ước.
Và khi anh trai tôi và tôi cuối cùng đã vào đại học, hầu như tất cả học phí của chúng tôi đến từ các khoản vay và các khoản trợ cấp cho sinh viên. Nhưng cha tôi vẫn phải trả một phần nhỏ trong số tiền học phí đó. Và mỗi học kỳ, ông đã quyết định trả hóa đơn đó đúng hạn, thậm chí ông ấy còn vay tiền khi ông cảm thấy thiếu hụt.
Ông rất tự hào vì những đứa con của mình vào đại học … và ông ấy bảo đảm rằng chúng tôi không bao giờ bỏ lỡ thời gian ghi danh học lần nào do ông ấy trả tiền trễ.
Các bạn thấy đấy, với cha tôi, là một người đàn ông nghĩa là như thế.
Giống như rất nhiều người trong chúng ta, đó là thước đo về sự thành công của ông trong cuộc sống – có khả năng kiếm sống ở mức tạm được để ông có thể nuôi gia đình.
Và khi tôi biết Barack, tôi nhận ra rằng mặc dù anh ấy lớn lên ở khắp nơi trên đất nước này, nhưng anh ấy đã được nuôi dưỡng cũng giống như tôi.
Barack đã được nuôi dạy bởi một người mẹ độc thân, người mẹ đã phải vật lộn để kiếm tiền trả các hóa đơn, và bởi ông bà [ngoại] giúp khi mẹ của anh cần sự giúp đỡ.
Bà ngoại của Barack bắt đầu với công việc thư ký ở một ngân hàng cộng đồng … và bà đã được thăng tiến nhanh chóng… nhưng cũng giống như rất nhiều phụ nữ, bà đã gặp trở ngại trong việc thăng tiến.
Và trong nhiều năm, không còn người đàn ông nào có được tiêu chuẩn hơn bà – những người đàn ông mà bà đã thực sự huấn luyện – đã được thăng tiến ở các chức vụ cao hơn bà, kiếm được nhiều tiền hơn trong khi gia đình của Barack tiếp tục vật lộn để tồn tại.
Nhưng ngày qua ngày, bà vẫn tiếp tục dậy vào lúc bình minh để bắt kịp chuyến xe buýt … đến nơi làm việc trước bất kỳ người nào, đã cố làm tốt nhất công việc của bà mà không hề than phiền hay tiếc nuối.
Và bà thường nói với Barack: “Miễn là anh, và mấy đứa nhỏ (ý nói những đứa cháu khác của bà: ND) làm tốt, Barack, đó là tất cả những gì thực sự quan trọng [đối với tôi]“.
Cũng giống như nhiều gia đình người Mỹ, gia đình của chúng tôi không đòi hỏi nhiều.
Họ không cảm thấy ghen tị với sự thành công của bất cứ người nào, hoặc sự quan tâm mà những người khác có được nhiều hơn họ có… thật vậy, họ rất tôn trọng điều đó (sự thành công của người khác: ND).
Đơn giản là họ chỉ nhìn vào triển vọng căn bản của nước Mỹ, ngay cả khi các bạn không có nhiều thứ để bắt đầu [cho cuộc đời], nếu các bạn làm việc chăm chỉ và làm những gì các bạn phải làm, thì các bạn có thể xây dựng được một cuộc sống tốt đẹp cho chính mình và thậm chí một cuộc sống tốt hơn cho con cháu của các bạn.
Đó là cách mà họ đã nuôi dạy chúng tôi … đó là những gì chúng tôi đã học được từ tấm gương của họ.
Chúng tôi đã học được về nhân phẩm và đạo đức, rằng bạn làm việc siêng năng như thế nào thì quan trọng hơn là bạn kiếm được bao nhiêu tiền… rằng giúp đỡ người khác có ý nghĩa hơn chỉ giúp chính mình thăng tiến.
Chúng tôi đã học được về lòng trung thực và tính chính trực, rằng sự thật mới là quan trọng… rằng bạn đừng đi đường tắt hoặc chơi bằng cách thiết lập các quy tắc của riêng mình … và sự thành công sẽ không được tính, trừ khi bạn có được từ sự công bằng và lương thiện.
Chúng tôi đã học về lòng biết ơn và sự khiêm nhường mà rất nhiều người đã đóng góp vào sự thành công của chúng tôi, từ những người giáo viên đã truyền cảm hứng cho chúng tôi, cho tới những người lao công giữ trường học của chúng ta được sạch sẽ … và chúng tôi đã được dạy phải biết quý trọng công sức đóng góp của tất cả mọi người và đối xử với mọi người bằng sự tôn kính.
Đó là những giá trị mà Barack và tôi – và rất nhiều người trong các bạn – đang cố gắng truyền lại cho con cái của chúng ta.
Chúng ta là như thế.
Và bốn năm trước, tôi đã đứng trước mặt các bạn, tôi biết rằng tôi không muốn bất kỳ giá trị nào kể trên thay đổi, nếu Barack trở thành tổng thống.
Và hôm nay, sau rất nhiều cố gắng và những thành tựu, và những khoảnh khắc đã thử nghiệm chồng tôi qua những cách mà tôi không bao giờ có thể tưởng tượng được, tôi đã tận mắt thấy rằng làm tổng thống sẽ không thay đổi con người bạn – mà nó tiết lộ [cho mọi người thấy] bạn là người như thế nào.
Các bạn thấy đấy, tôi đã có dịp nhìn rất gần và riêng tư, rằng làm tổng thống thực sự như thế nào.
Và tôi đã nhìn thấy những vấn đề đi qua bàn làm việc của tổng thống, luôn là những vấn đề khó khăn – những vấn đề mà không có số lượng dữ liệu hoặc các con số để giúp các bạn có được câu trả lời đúng … Tư duy suy đoán được dùng trong các tình huống rủi ro cao, và không có sự phân biệt rõ ràng cho các sai lầm.
Và khi làm tổng thống, bạn có thể nhận được tất cả lời khuyên các loại, từ tất cả mọi người.
Nhưng vào cuối ngày, khi đến lúc đưa ra quyết định, là Tổng thống, tất cả mọi điều mà bạn có để hướng dẫn bạn, chính là giá trị của bạn, tầm nhìn của bạn, và những kinh nghiệm sống đã giúp cho bạn là người như thế nào.
Cho nên khi phải xây dựng lại nền kinh tế của chúng ta, Barack nghĩ về những người như ba tôi và những người như bà ngoại của anh ấy.
Anh ấy suy nghĩ về niềm tự hào đến từ một ngày làm việc cực nhọc.
Đó là lý do vì sao anh ấy đã ký Dự luật Lilly Ledbetter Fair Pay Act, để giúp phụ nữ được trả lương bằng [như đàn ông] cho cùng công việc như nhau.
Đó là lý do vì sao anh ấy đã cắt giảm thuế cho các gia đình công nhân và các doanh nghiệp nhỏ và đã chiến đấu để đưa ngành công nghiệp xe hơi trở lại.
Đó là cách mà anh ấy đưa nền kinh tế của chúng ta từ bờ vực sụp đổ để tạo công ăn việc làm trở lại – có công việc làm, bạn có thể nuôi một gia đình, những công việc tốt ngay tại đây, ở Mỹ.
Khi nói về sức khỏe của gia đình chúng tôi, Barack đã từ chối không nghe tất cả những người đã nói với anh ấy, rằng để chuyện cải cách y tế làm sau này, cho một tổng thống khác.
Anh ấy không quan tâm cho dù đó là điều dễ làm về mặt chính trị – đó không phải là cách mà anh ấy được nuôi dạy – anh ấy quan tâm bởi vì đó là điều phải làm.
Anh ấy đã làm điều đó bởi vì anh tin rằng ở Mỹ, ông bà của chúng tôi cần có đủ khả năng chi trả cho chi phí thuốc men của họ … con cái của chúng tôi cần được đi khám bác sĩ khi chúng bị bệnh … và không ai trên đất nước này phải bị phá sản vì bị một tai nạn hay bệnh tật.
Và anh ấy tin rằng phụ nữ có nhiều khả năng hơn trong việc lựa chọn [những gì liên quan đến] cơ thể của chúng ta và việc chăm sóc sức khỏe của chúng ta … đó là những gì mà chồng tôi ủng hộ.
Khi nói đến chuyện cho con cái chúng tôi được hưởng một nền giáo dục mà chúng xứng đáng được hưởng, Barack biết rằng, cũng giống như tôi và như rất nhiều người trong các bạn, anh ấy không bao giờ có khả năng học đại học nếu không có sự hỗ trợ tài chính.
Và tin tôi hay không, khi chúng tôi mới kết hôn, hóa đơn hàng tháng phải trả cho khoản tiền vay khi học đại học của hai chúng tôi gọp lại, thực sự cao hơn so với tiền nhà (mortgage) của chúng tôi hàng tháng.
Chúng tôi đã còn rất trẻ, còn đang yêu, và còn đang mắc nợ.
Đó là lý do vì sao Barack đã tranh đấu rất nhiều để gia tăng tiền trợ giúp sinh viên và giữ mức lãi suất thấp, bởi vì anh ấy muốn tất cả mọi thanh niên đều có thể thực hiện lời hứa của mình và có thể đi học đại học mà không phải mang một đống nợ nần.
Cho nên cuối cùng là, với Barack, những vấn đề này không phải là chính trị, mà là vấn đề cá nhân.
Bởi vì Barack hiểu, khi một gia đình phải vật lộn [với cuộc sống], có nghĩa là gì.
Anh ấy hiểu, muốn có thêm điều gì đó cho con cháu của các bạn, có nghĩa là gì.
Barack hiểu giấc mơ Mỹ bởi vì anh ấy đã sống với nó … và anh ấy muốn tất cả mọi người trên đất nước này phải có cơ hội như nhau, bất kể chúng ta là ai, bất kể chúng ta đến từ đâu, hay diện mạo của chúng ta như thế nào, hay những người chúng ta yêu thương là ai.
Và anh ấy tin rằng khi các bạn đã làm việc chăm chỉ, và các bạn đã hoàn thành tốt, và đi qua cánh cửa cơ hội … các bạn không bị nó đóng lại sau lưng… các bạn trở lại, và cho người khác cùng cơ hội đã giúp các bạn thành công.
Cho nên khi mọi người hỏi tôi, liệu sống trong Nhà Trắng có làm cho chồng tôi thay đổi hay không, tôi có thể thành thật mà nói rằng, khi nói đến cá tính của anh ấy, niềm tin của anh ấy, và trái tim của anh ấy, Barack Obama vẫn là người đàn ông mà tôi đã yêu thương với tất cả những năm tháng [mà chúng tôi] đã trải qua.
Anh ấy chính là người đàn ông đã bắt đầu sự nghiệp của mình bằng cách từ chối công việc được trả lương cao, và thay vào đó, anh ấy làm việc ở những khu vực lân cận đã phải vật lộn, nơi mà một nhà máy sản xuất thép phải đóng cửa, chiến đấu để xây dựng lại những cộng đồng và đưa mọi người trở lại làm việc … bởi vì đối với Barack, sự thành công không phải ở chỗ bạn kiếm được bao nhiêu tiền, mà là bạn đã thay đổi cuộc sống của người dân như thế nào.
Anh ấy chính là người đàn ông mà khi hai đứa con gái của chúng tôi mới được sinh ra, anh đã lo lắng, cứ mỗi vài phút là kiểm tra giường cũi của chúng, để bảo đảm rằng chúng vẫn còn thở, tự hào khoe chúng với tất cả mọi người mà chúng tôi biết.
Đó là người đàn ông đã ngồi xuống ăn tối với tôi và hai con gái của chúng tôi gần như mỗi đêm, kiên nhẫn trả lời các câu hỏi của chúng về các vấn đề trong các bản tin, và đề ra kế hoạch về tình bạn [cho các con] ở cấp II.
Đó là người đàn ông tôi nhìn thấy trong những khoảnh khắc yên tĩnh vào đêm khuya, gập người trên bàn làm việc của mình, nghiền ngẫm những bức thư mà người dân đã gửi cho anh.
Bức thư của một người cha đã phải vật lộn để trả các hóa đơn của mình … [bức thư] của người phụ nữ chết vì bị ung thư mà công ty bảo hiểm sẽ không trả chi phí chăm sóc cho cô ấy … [bức thư] từ một người trẻ tuổi có rất nhiều triển vọng nhưng có rất ít cơ hội.
Tôi thấy nỗi lo lắng trong mắt anh … và tôi nghe sự quả quyết trong giọng nói của anh khi anh nói với tôi rằng: “Em sẽ không tin được những điều mà những người dân này đang trải qua, Michelle … đó là điều không đúng. Chúng ta phải tiếp tục làm việc để sửa chữa lỗi này. Chúng ta có quá nhiều điều phải làm“.
Tôi hiểu những câu chuyện đó như thế nào – thu thập của chúng tôi về những cố gắng, những hy vọng và những ước mơ – tôi thấy những câu chuyện đó đã thúc bách Barack Obama mỗi ngày như thế nào.
Và tôi đã không nghĩ rằng có thể làm được, nhưng hôm nay, tôi yêu chồng tôi thậm chí nhiều hơn tôi đã yêu ông ấy cách đây bốn năm … thậm chí nhiều hơn tôi đã yêu ông 23 năm trước, khi chúng tôi gặp nhau lần đầu tiên.
Tôi yêu vì anh ấy không bao giờ quên anh ấy đã bắt đầu [cuộc sống] như thế nào.
Tôi yêu vì chúng ta có thể tin tưởng Barack làm những gì mà anh ấy nói anh ấy sẽ làm, ngay cả khi việc đó khó khăn – đặc biệt là khi nó rất khó.
Tôi yêu vì Barack không có những điều như “chúng ta” và “họ” – anh ấy không quan tâm cho dù bạn thuộc Đảng Dân chủ hay đảng Cộng hòa, hay chẳng thuộc đảng nào cả … Anh ấy biết rằng tất cả chúng ta đều yêu đất nước của chúng ta … và anh ấy luôn sẵn sàng lắng nghe những ý kiến hay … Anh ấy luôn tìm kiếm những điều tốt nhất trong tất cả mọi người mà anh ấy gặp.
Và tôi yêu vì, ngay cả trong những giây phút khó khăn nhất, khi tất cả chúng ta toát mồ hôi – khi chúng ta lo lắng về dự luật sẽ không được thông qua, và có vẻ như tất cả đều mất – Barack không bao giờ cho phép mình bị phân tâm bởi tiếng trò chuyện và tiếng ồn ào.
Cũng giống như bà ngoại của anh, anh chỉ đứng dậy và đi về phía trước … với sự kiên nhẫn và trí tuệ, lòng can đảm và biết ơn.
Và anh nhắc tôi nhớ rằng chúng ta đang chơi một trò chơi lâu dài ở đây … và sự thay đổi thì rất khó khăn, và sự thay đổi diễn ra chậm, và thay đổi không bao giờ xảy ra cùng một lúc.
Nhưng cuối cùng thì chúng ta cũng đi tới đó, chúng ta luôn luôn tới đó.
Chúng ta tới đó được bởi vì những người như ba tôi … những người như bà ngoại của Barack … những người đàn ông và phụ nữ đã nói với chính họ rằng: “Có thể tôi không có cơ hội để thực hiện ước mơ của tôi, nhưng có lẽ các con tôi sẽ có… có lẽ cháu của tôi sẽ có”.
Cho nên nhiều người trong chúng ta đứng đây đêm nay vì sự hy sinh của họ, và niềm khát khao, và tình yêu vững chắc … bởi vì thời gian và một lần nữa, họ nuốt nỗi sợ hãi và nghi ngờ và đã thực hiện những điều khó khăn.
Vì vậy hôm nay, khi những thách thức mà chúng ta phải đối mặt bắt đầu có vẻ áp đảo, hoặc thậm chí không thể vượt qua, chúng ta không bao giờ quên rằng, làm những điều không thể thực hiện được là lịch sử của đất nước này … đó là, chúng ta là những người Mỹ như thế … và đó là cách mà đất nước này đã được xây dựng như thế.
Và nếu cha mẹ và ông bà của chúng ta có thể vất vả và vật lộn [với cuộc sống] cho chúng ta … nếu họ có thể nâng những tấm dầm thép lên bầu trời, gửi một người đàn ông tới mặt trăng, và kết nối thế giới bằng việc chạm vào một cái nút … thì chắc chắn chúng ta có thể tiếp tục hy sinh và xây dựng cho con cháu của chúng ta.
Và nếu có rất nhiều người đàn ông và phụ nữ dũng cảm có thể mặc đồng phục của đất nước và hy sinh cuộc sống của họ cho các quyền cơ bản nhất của chúng ta … thì chắc chắn chúng ta có thể làm phần việc của chúng ta, là những công dân của nền dân chủ tuyệt vời này để thực hiện các quyền đó… chắc chắn, chúng ta có thể đi bầu và làm cho tiếng nói của chúng ta được nghe vào ngày bầu cử.
Nếu những người nông dân và những người thợ rèn có thể giành độc lập từ một đế chế … nếu những người nhập cư có thể bỏ lại sau lưng tất cả mọi thứ họ biết để có được một cuộc sống tốt đẹp hơn trên bờ biển của chúng ta … nếu phụ nữ có thể bị lôi vào tù do theo đuổi việc bầu cử … nếu một thế hệ có thể đánh bại một cuộc khủng hoảng, và xác định sự vĩ đại qua mọi thời đại … nếu một mục sư trẻ có thể đưa chúng ta đến đỉnh núi với ước mơ chân chính của ông … và nếu những người Mỹ tự hào vì họ có thể là chính họ và mạnh dạn đứng tại bàn thờ với những người mà họ yêu thích .. thì chắc chắn, chắc chắn chúng ta có thể cho tất cả mọi người trên đất nước này một cơ hội công bằng về giấc mơ vĩ đại đó của Mỹ.
Bởi vì cuối cùng thì, hơn tất cả mọi thứ, đó là câu chuyện của đất nước này – câu chuyện về niềm hy vọng vững chắc, làm nền tảng cho cuộc đấu tranh kiên cường.
Đó là những điều đã làm nên câu chuyện của tôi, và câu chuyện của Barack, và có thể là rất nhiều câu chuyện khác của người Mỹ.
Và tôi nói tất cả chuyện trong đêm nay không phải với tư cách là đệ nhất phu nhân … và cũng không phải với tư cách của một người vợ.
Các bạn thấy đó, vào cuối ngày, chức vụ quan trọng nhất của tôi vẫn là “Thủ-Lĩnh-Mẹ” (mom-in-chief).
Hai con gái của tôi vẫn là trung tâm của trái tim tôi và là tâm điểm trong thế giới của tôi.
Nhưng hôm nay, tôi không có những mối lo lắng như đã có hồi bốn năm trước về việc liệu Barack và tôi có đang làm những điều tốt nhất cho hai con gái của chúng tôi hay không.
Bởi vì hôm nay, tôi biết từ kinh nghiệm rằng, nếu tôi thực sự muốn rời bỏ để có một thế giới tốt đẹp hơn cho con gái của tôi, và cho tất cả những đứa con trai và con gái của chúng ta … nếu chúng ta muốn cho tất cả các trẻ em của chúng ta một nền tảng cho ước mơ của chúng và những cơ hội xứng đáng với triển vọng của chúng… nếu chúng ta muốn cho chúng cảm giác về khả năng không giới hạn – niềm tin đó thì ở đây, tại nước Mỹ, luôn luôn có một điều gì đó tốt hơn ở ngoài kia nếu các bạn sẵn sàng làm việc để có được điều đó … thì chúng ta phải làm việc [cật lực] hơn bao giờ hết … và một lần nữa chúng ta lại phải đến với nhau và đứng cùng nhau để ủng hộ người đàn ông mà chúng ta có thể tin tưởng để đưa đất nước vĩ đại này tiến lên phía trước … chồng tôi, Tổng thống của chúng ta, Tổng thống Barack Obama.
Cảm ơn các bạn, Đức Chúa Trời sẽ ban phước lành cho các bạn và cho nước Mỹ.
Nguồn: NPR
Người dịch: Dương Lệ Chi
Lê Uyên Phương - Người Nhạc Sĩ Của Tình Nhân
Với giai điệu nồng nàn, khắc khoải, đôi khi bàng bạc và triết lý, Lê Uyên Phương đã được giới trẻ đón nhận nồng nhiệt và tôn sùng như một thần tượng với những nhạc phẩm trĩu nặng tình đời, tình người và tình yêu: Dạ khúc cho tình nhân, Tình khúc cho em, Đưa người tuyệt vọng, Không nhìn nhau lần cuối, Vũng lầy của chúng ta...
Những hạnh ngộ đầu đời...
Lê Uyên Phương là một trong những nhạc sĩ lớn của âm nhạc Việt Nam trước 1975. Tên thật của ông là Lê Minh Lập, nhưng do giấy tờ bị thất lạc trong chiến tranh, tên của ông đã bị khai nhầm thành Lê Minh Lộc rồi Lê Văn Lộc. Ông giữ tên Lê Văn Lộc từ đó cho tới khi đã bước lên thiên đường. Cha của Lê Uyên Phương vốn họ Phan nhưng vì cuộc cách mạng của Phan Bội Châu nên phải đổi thành họ Lê. Mẹ của Lê Uyên Phương là Công Tôn Nữ Phương Nhi - người đã gieo vào ông niềm say mê âm nhạc, niềm cảm hứng với những cung điệu.
Ông lấy chữ Phương trong tên mẹ và tên Uyên của một người con gái ở vùng cao nguyên rất xanh với dấu ấn của cuộc tình đầu buồn đẫm lệ. Từ đó kỳ lạ thay, mỗi người con gái xuất hiện trong đời anh đều là Uyên của những nhớ nhung, hoài vọng cồn cào trong tâm tưởng. Nghệ danh trong sự nghiệp viết nhạc của Lê Uyên Phương bắt nguồn như thế. Một nghệ danh mà chữ mệnh đã kéo anh lên đỉnh cùng của vinh quang rồi chính nó lại khiến anh xoay vần đau khổ đến thẳm cùng bĩ cực.
Đôi Song Ca Lê Uyên Phương.
Họ là cặp đôi đã tạo sắc thái rất đặc trưng cho nền Tân nhạc miền Nam trước 1975. Lê Uyên Phương thích viết những bản nhạc đầy ám ảnh, những giòng giòng thương đau. Lê Uyên Phương là người coi trọng vấn đề ca từ trong bài hát của mình. Anh tỉ mỉ, tinh tế, cân đo đong đếm từng câu, từng chữ và luôn luôn chắt chiu tìm tòi những từ mới trong cung nhạc da diết mà trái ngang của lòng mình. Xét về ngôn ngữ trong ca khúc của Lê Uyên Phương thì dồi dào hình tượng và chân thực với âm nhạc và tình yêu.
Đã có một thời người ta cho rằng Lê Uyên Phương là kẻ nổi loạn, vì những hình ảnh ông vẽ ra trong các nhạc phẩm của mình đang trở nên quá nổi tiếng đối với giới trẻ và dường như nó quá trần trụi, đánh đổ cả một nền tảng giá trị luân lý, động chạm đến những cấm kỵ mà bao nhiêu lớp đàn anh không dám nhắc tới. Ở thời kỳ mà tuổi trẻ Việt Nam đang muốn đập vỡ tung bầu không khí ngột ngạt của chiến tranh, của hủ tục, vươn tay ra đón nhận những luồng tư tưởng mới, dòng nhạc của Lê Uyên Phương là một trong những điều mà họ mong đợi nhất. Áo rực rỡ, hoa hòe hoa sói, tóc tai rối bù kiểu hippies, quần ống loe, họ đua nhau ngồi trong quán cà phê, ngồi gục đầu đốt thuốc lá bên những tách cà phê đen khói bay vẩn vơ, nghe từng chữ từng lời phát ra từ những thanh âm dồn dập mang tên Lê Uyên Phương. Hình như tự lúc nào cái tên của người nhạc sĩ này trở thành một phần máu thịt trong số tất cả những người như họ.
Đầu những năm 64 - 65 của thế kỷ 20, những người sành nhạc mới biết đến cái tên Lê Uyên Phương và để ý tới những ca khúc tự sự của anh. Đến những năm cuối thập kỷ 60, cặp song ca Lê Uyên Phương trở thành một giá trị bảo đảm cho chiến thắng của mọi buổi văn nghệ có tính toán về tiền bán vé.
Cho đến những năm đầu của thập kỷ 70, Việt Nam đắm chìm trong chiến tranh. Đời sống như bị đè nặng bởi u buồn, chết chóc, người ta lắng lòng với chất lãng mạn của văn học hay âm nhạc. Từ thành phố cao nguyên Đà Lạt êm đềm đến với Sài Gòn vội vã, nhạc sĩ Lê Uyên Phương đã mang sinh khí mới và thổi một luồng gió mới cho âm nhạc miền Nam qua các bài hát song ca cùng người vợ trẻ Lê Uyên.
“Màn đêm mở huyệt sâu/ Mộng đầu xin dài lâu/ Một vì sao lạ rơi, nghe hồn tê tái trên dòng hương khói bay/ Ái ân ơi xin đừng phụ lòng ta/ Nhớ thương sâu xin gửi người xa/ Khóc thương nhau trong cuộc đời. Giấc mơ xưa khăn phủ vành sô/ Có yêu nhau ngọt ngào tìm nhau/ Chết bên nhau thật là hồn nhiên…”. Những ca khúc của Lê Uyên Phương như gắn liền với những tao ngộ trong đời của biết bao những người khác, của những ngày sống và lớn lên, của những chiêm bao trăn trở, của những nụ cười và giọt nước mắt. Và những vết sẹo dài hằn theo năm tháng ấy đã theo mỗi trái tim yêu nhạc đến tận giờ để chỉ cần một điệu nhạc lướt qua cũng đủ khiến họ sống dậy một thiên tai âm ỉ mà buốt nhói cuộc đời.
Ca từ trong các sáng tác của Lê Uyên Phương không đi sâu vào những chiêm nghiệm hay triết lý về tình yêu, thân phận của con người, không trách móc chiến tranh như TCS. Đơn giản, nhạc Lê Uyên Phương chỉ để nâng niu và vỗ về tình yêu. Cái tình yêu dành cho tình nhân ấy của nét lãng mạn, say cuồng đam mê nhưng vẫn đầy lo âu. Và thậm chí, trong nhiều ca khúc, nó còn có vẻ trần tục nữa.
Bài hát đầu tiên đưa tên tuổi của cặp song ca lên tột đỉnh thành công, có lẽ là "Vũng lầy của chúng ta". Ca khúc trái ngược với tên gọi bởi nó ăm ắp say mê, ngút ngàn sự dâng hiến. Từ tiết tấu đến ý tưởng, từ cách chuyển đổi đến lối gieo âm vận. Những bản nhạc tình như báo mộng ấy: Vũng lầy của chúng ta, Đưa người tuyệt vọng, Không nhìn nhau lần cuối, Hãy ngồi xuống đây sau này được coi như những lời tiên tri vận vào đời Lê Uyên Phương tài hoa mà bất hạnh. 27 tuổi, Lê Uyên Phương vẫn không dám yêu và lập gia đình với ai. Bởi LUP đã mắc phải một căn bệnh oan khiên: Ngón tay và nhiều nơi trên thân thể ông xuất hiện những khối u. Bác sĩ chuẩn đoán ông bị ung thư xương và chẳng còn sống bao lâu nữa. Lê Uyên và Phương kết hôn vào năm 1968, rồi chia tay nhau sau 15 năm chung sống. Năm 1999, Lê Uyên Phương mất sau một thời gian dài bạo bệnh, ở tuổi 59.
Hơn nhiều năm trôi qua Lê Uyên Phương đã không còn nữa nhưng tình khúc của người nhạc sĩ này đã trở thành những viên ngọc quý. Với giai điệu đầy luyến tiếc, người ta thấy trong Lê Uyên Phương một tấm lòng bao dung và một sự chắt chiu cho âm nhạc Việt Nam.
Đơn giản, LUP là nhạc sĩ của những đôi tình nhân:
Lê Uyên Phương sáng tác rất nhiều tình khúc mà lại là đớn đau, sầu khổ, nặng nề đến tê dại. Người ta từng gọi ông là nhạc sĩ của tình nhân, vì trong mọi sáng tác, tình yêu đôi lứa được tôn vinh trở đi trở lại niềm yêu thương, nỗi khắc khoải vì tình yêu. Âm nhạc của LUP, đơn giản chỉ dành cho những đôi tình nhân.
(Hương Giang)
Âm Nhạc Thư Quán
http://uwall.tv/
Đây là một website có giá-trị về Thư-Viện Âm Nhạc (gồm cả video và Audio) của rất nhiều ca-sĩ trên Thế-Giới và Việt-Nam (hải-ngoại và trong nước).
Thư-viện này gồm có hàng ngàn hình ảnh của các ca-si nổi tiếng hiện nay.
Muốn xem video hoặc nghe nhạc,chỉ dùng mouse chỉ mũi tên vào hình ca-sĩ mình thích (có tên của ca-sĩ trong hình),click vào hình ca-sĩ sẽ hiện lên nhiều bài hát của ca-sĩ đó qua video hay audio liên-tục.
Hoặc viết tên ca-sĩ trong mục Search (ca-sĩ Việt-Nam hay ngoại quốc) thì sẽ có nhiều video và CD của ca-sĩ bạn tìm kiếm.
http://uwall.tv/
Sài Gòn Ơi ! Nỗi Nhớ Khôn Nguôi
Tôi sinh ra tại Hà Nội, cố đô của ngàn năm văn hiến, nhưng lại lớn lên ở Sài gòn, thành phố đã một thời được mệnh danh là Hòn ngọc Viễn Đông. Hà nội với đường Cổ Ngư êm đềm và thơ mộng, với Hồ Gươm hai bờ liễu rủ, ảo mờ trong màn sương những sáng mùa đông, tuy có để lại trong tôi ít nhiều xao xuyến nhưng nỗi nhớ chỉ bàng bạc như khói sương, ẩn khuất đâu đó như những bóng hình trong huyền thoại.
Với Sài gòn thì khác. Sài gòn với tôi là tất cả. Mảnh đất này là nơi ôm giữ gần trọn cuộc đời tôi, từ khi tôi tập tành làm thiếu nữ, biết soi dung nhan mình trong tấm kính xinh xinh, đến khi rời xa thì đầu đã pha hai màu tóc. Sài gòn, nơi chôn dấu tất cả các kỷ niệm tôi, sung sướng lẫn khổ đau của một kiếp làm người.
Năm 1954, gia đình tôi theo đoàn người di cư bỏ miền Bắc, giắt dìu nhau đặt chân lên mảnh đất miền Nam với bao nhiêu lạ lẫm thuở ban đầu. Từ đồng bạc giấy xé đôi để thành hai tờ năm cắc đến trái cóc giầm tẻ hoa xanh xanh vàng vàng, cắn vào giòn tan vị chua chua ngọt ngọt nhớ đời.. Bản chất người dân miền Nam chân chất và thành thật, thân thiện và xởi lởi, khiến những người bỏ xứ ra đi như chúng tôi cảm thấy thật ấm lòng.
Dần dà theo năm tháng, Sài gòn, thủ đô cuả miền Nam tự do trở thành thành phố đẹp đẽ và sung túc nhất nhì vùng đông nam châu Á. Thành phố với sức sống ào ạt, hầu như không lúc nào im tiếng động. Mới 3,4 giờ sáng, người ta đã bị đánh thức dậy bởi tiếng nổ inh tai cuả những chiếc xe ba bánh hay những chiếc xích lô máy chất đầy rau quả đưa về các chợ. Tiếng xe ngựa lóc cóc trên mặt đường nhựa chở những người buôn thúng bán bưng bắt đầu cho một ngày mới. Trong các xóm nhỏ vang vang tiếng trẻ con rao báo, tiếng hàng quà rong, nào xôi, nào cháo, nào bánh, nào rau, ôi thôi không thiếu một loại hàng nào.. Sài gòn đầy dẫy những quán cóc ở đầu mỗi hẻm nhỏ, sáng tinh mơ đã sực nức mùi cà phê thơm ngát. Nơi đây là chỗ gặp gỡ đầu ngày cuả giới bình dân, xích lô, ba gác hoặc công nhân các hãng xưởng, cầu đường... Phì phèo điếu thuốc, nhâm nhi ly nước đen ngòm, chút vị ngọt pha đầy vị đắng mà thiếu nó thì sẽ ra ngẩn vào ngơ như thiếu người tình..
Sài gòn với tôi còn là một thời aó trắng Trưng Vương, đầy ắp kỷ niệm ngọt bùi với phấn trắng bảng đen, với bạn bè chia nhau những niềm vui tuổi ngọc, những mộng ước thanh xuân. Con đường Nguyễn Bỉnh Khiêm với hai hàng cây cao bóng mát, những lá me xinh xinh rơi đầy trên vai áo, rắc kín mặt đường vào lúc chớm thu. Quanh quẩn đâu đó, hình ảnh những anh chàng tình si, đôi mắt ngẩn ngơ tìm kiếm trong đàn thiên nga vừa vỡ tổ, hình bóng nàng thơ mà chàng đang ấp ủ :
Em tan trường về,
Đường mưa nho nhỏ
Chim non dấu mỏ
Trong cội hoa vàng...
( Ngày xưa Hoàng Thị- Phạm Thiên Thư )
Trong cặp của mỗi cô nàng Trưng Vương, có một ngăn kín đáo nhất, là nơi cất giữ những tờ giấy pelure mỏng tanh màu hồng phấn, màu xanh phơn phớt da trời chép chi chít những bài thơ tình học trò cuả Nguyên Sa, những bài thơ đầy hấp lực với những nàng con gái vừa đến tuổi mộng mơ, biết thẹn thùng dấu mặt khi vô tình chạm vào ánh mắt của ai kia đang đăm đắm hướng về mình:
Áo nàng vàng tôi về yêu hoa cúc
Áo nàng xanh tôi mến lá sân trường
Sợ thư tình không đủ nghĩa yêu đương
ôi thay mực cho vừa màu áo tím...
( Màu kỷ niệm )
Không có anh nhỡ một mai em chết
Thượng đế hỏi anh sao mắt em buồn ?
Sao tay gầy ? Sao đôi mắt héo non ?
Anh sẽ phải cúi đầu đi vào địa ngục...
( Cần thiết )
(Ôi bạn bè ta, những người đã chia xớt với ta cả một thời hoa mộng, nay đã tan tác nơi đâu ? Ai còn, ai mất?)
Nhớ đến Sài gòn, người ta không thể không nhớ đến chợ hoa Nguyễn Huệ mỗi độ xuân về. Mai, đào, hồng, cúc, thuỷ tiên, mãn đình hồng... thôi thì trăm nghìn thứ hoa, trăm nghìn màu sắc, muôn hồng ngàn tía khoe sắc khoe hương. Nam thanh nữ tú, ông già bà trẻ, chen vai thích cánh nhau trên con lộ rộng nhất nhì thành phố. Lòng người vui theo cái vui cuả mọi người, rộn rã theo cái rộn rã của phố phường ngày giáp Tết.
Sài gòn còn là những đêm Giáng sinh ngập tràn giòng người trên khắp các con đường Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Tự do... dẫn về nhà thờ Đức Bà. Người ta đi lễ thì ít mà đi ngắm nhau thì nhiều. Ở đó có bao nhiêu cặp tình nhân tay trong tay, mắt trong mắt. Đêm cuả gặp gỡ, đêm cuả hẹn hò. Đêm như chảy hội, đêm như thác lũ...
Ta đi bên nhau dấu tình trong đôi mắt
Dấu lời hẹn hò trong mỗi bước chân êm...
Sài gòn còn là những cơn mưa đầu mùa hạ. Trời đang nắng chang chang, nắng như
đổ lửa, nắng rát thịt da.., bỗng đâu cơn mưa ập đến. Mưa ào ạt, mưa tới tấp, mưa như trút nước.. rồi tạnh rất mau.
Anh còn nhớ không anh, chiếc xích lô chở đôi ta đi dưới trời mưa tầm tã. Lời thầm thì ngọt ngào hơn khúc hát tình ca. Mưa ơi cứ dài thêm đi nhé cho tim ta thơm đủ một vườn hồng...
Sài gòn ơi, một thời ta mới lớn
Mỗi con đường đều ngát hương ngọc lan
Mỗi hàng cây đều có tổ chim non
Ríu rít hót bài ngợi ca hạnh phúc...
Tình yêu lớn theo năm tháng và những đứa con bé bỏng lần lượt chào đời.
Tôi giắt con đi giữa lòng Sài gòn êm ả. Đây Givral với những ly kem mát lạnh, món giải khát không thể thiếu mỗi lần dạo phố cho các cô cậu bé con . Đây nhà sách Khai Trí, với vô vàn sách truyện mà mẹ thường say mê đọc cọp thời còn là nữ sinh. Đây quán cà phê La Pagode, nơi không hẹn mà thường xuyên có mặt Bố với các bạn bè.
Biết bao nhiêu tên gọi của Sàigòn thân yêu đã đi qua trí nhớ non nớt cuả tuổi thơ các con tôi...
Đêm về trên bánh xe qua
Nhớ tôi Xa Lộ, nhớ nhà Hàng Xanh
Nhớ em kim chỉ khứu tình
Trưa ngoan lớp học, chiều lành khóm tre
Nhớ mưa buồn khắp Thị Nghè
Nắng Trương Minh Giảng, lá hè Tự Do...
(Đêm nhớ trăng Sài Gòn - Du Tử Lê )
Tháng 3/1975, hàng ngày tin tức chiến sự từ xa đưa về toàn là tin xấu. Pleiku mất, Đà Nẵng mất, rồi Nha Trang cũng chẳng còn... Từ miền Trung xa xôi, miền Tây trù phú, người người lũ lượt kéo về, Saì gòn trở thành một thành phố cực kỳ rối loạn. Rối loạn từ ngoài đường phố đến trong lòng mọi người. Nhìn đâu cũng thấy những khuôn mặt hốc hác, lo âu, những đôi mắt thất thần, những đôi môi khô héo, gặp nhau chỉ hỏi một câu duy nhất " ở hay đi ? ".
- Mà đi thì đi đâu chứ ? Và đi bằng cách nào ?
Đầu tháng 4/75 những biến động chính trị ở miền Nam càng ngày càng dồn dập và anh, dẫu đang là luật sư cuả văn phòng Phụ tá về luật pháp Phủ Tổng Thống lại bị chính ông Tổng thống ra lệnh bắt giữ. Em cuống cuồng như con chim mắc bẫy, dãy giụa trong tuyệt vọng, nào biết đâu số phận đang an bài cho mình những tháng năm nghiệt ngã, khốn cùng...
Bất ngờ trưa ngày 27/4 anh được thả về, đúng vào những giây phút cuối cùng khi Sài gòn đang giãy chết. 29/4, giắt díu nhau, chúng ta tìm đường chạy trốn nhưng mọi ngả đường đều là tuyệt lộ!
Trưa 30/4/75, lệnh đầu hàng cuả Dương Văn Minh như tiếng đạn pháo kích phá toang lồng ngực người dân Sàigòn. Nỗi bàng hoàng làm thân thể tôi dường như mất hết gân cốt...
Cơn bão lốc đã hoàn toàn ngự trị thành phố. Rực khắp nơi chỉ thấy một màu cờ:
Tôi bước đi,
Không thấy phố,
Không thấy nhà
Chỉ thấy mưa sa trên màu cờ đỏ
(Trần Dần)
Mỗi sáng tiếng loa phóng thanh vang lên chát chúa lời người xướng ngôn viên, toàn là một giọng điệu tuyên truyền xảo trá và bịp bợm, ca tụng cái xác ướp đã bao năm, ca tụng cái chiến thắng đầy máu xương và hận thù. Những bài hát hoàn toàn lạ lẫm : " Như có bác Hồ trong ngày vui đại thắng..." Đại thắng ư ? Thành phố của ta – Thành phố có người lãnh đạo vừa lên tiếng đầu hàng, đang thảm thương như người mẹ tuyệt vọng ôm lũ con mình đầy thương tích trong vòng tay run rẩy mà lau đi những giọt lệ bi ai - mỉa mai thay cho hai từ " đại thắng "!
Thành phố cuả anh
Nhục nhằn duyên cưỡng ép
Cay đắng phận rau răm
Tim lay lắt chập chờn nỗi đợi
Mòn mỏi nén nhang khuya....
( Giã biệt - Tô Thuỳ Yên )
Tiếp theo là hàng loạt thanh trừng dành cho kẻ bại trận.
Trước hết là lệnh tập trung toàn bộ sĩ quan và công chức chế độ miền Nam.
Không chút nghi ngờ, anh bảo :
-Em đừng xếp nhiều quần áo cho anh, chỉ đi có 10 ngày thôi mà...
Chỉ 10 ngày thôi ư ? Chính phủ cách mạng sao mà khoan dung, độ lượng thế nhỉ ?
Thương thay cho cái ngu ngơ cuả dân miền Nam và cái gian manh, xảo quyệt cuả lũ hình người dạ thú.
10 ngày đã trở thành 10 năm hay hơn nữa, nào ai học được chữ ngờ!
Các trại tù mọc khắp từ Nam ra Bắc để giam giữ những người bại trận. Bao nhiêu người đã ngã xuống trước họng súng cuả cai tù ? Và bao nhiêu người đã vùi thây nơi thâm sơn cùng cốc vì nhục hình, trốn trại, đói khát, bệnh tật?...
Không bị nhốt trong các ngục mang tên Hàm Tân, Thanh Hoá, Nam Hà, Xuân Phước v..v... nhưng người dân Sài gòn và cả miền Nam cũng sống trong một trại tù khác, khổng lồ hơn và nghẹt thở với đủ các đợt trả thù: đổi tiền, đốt sách, đánh tư sản, đuổi đi kinh tế mới, giam giữ...v..v...
Kẻ chiến thắng đóng các cửa ngõ với thế giới bên ngoài, ôm cái vinh quang thấm đầy máu và nước mắt để hát hò, để xưng tụng...trong khi gạo và thực phẩm do chính sách hợp tác xã ngu đần đã cạn kiệt. Kết quả là sau năm 1977 từ Bắc vào Nam, ruộng đồng bát ngát như thế mà thóc gạo thì chẳng còn, người dân phải ăn khoai mì khoai lang hà độc, ăn bo bo, thứ thực phẩm chỉ dành để nuôi ngựa!!
Tội nghiệp con bé út 3,4 tuổi của tôi. Trông thấy bát bo bo là nó vừa cười méo xệch cái miệng thật xinh, vừa giả bộ xoa xoa cái bụng lép kẹp mà nói : " Mẹ ơi, con no rồi ", để đừng phải nhai cái bát bo bo đến trẹo quai hàm ! Bữa tối sang nhất là có chút cơm với 3 phần gạo hẩm và 1 phần sạn, những cục sạn nếu nhặt không kỹ sẽ vỡ răng như chơi !
Đó là những năm tháng Sài gòn chìm trong bể khổ. Quanh mình, từ xóm giềng đến trường lớp, con mắt nào cũng là con mắt của soi mói, dò xét. Mỗi lời nói ra dường như có cái máy thâu âm vô hình lắp đặt ở đâu đó sẵn sàng ghi lại. Sai sót ư ? Nhẹ nhất là kiểm thảo trước tổ dân phố hay ngoài đồn công an, không thì đi kinh tế mới, còn nếu bị ghép vào tội phản động thì tù đầy chẳng hẹn ngày về...
Ôi Sài gòn thân yêu, còn đâu hình ảnh cuả Hòn ngọc Viễn Đông vui tươi, phồn thịnh ngày nào. Sài gòn đang héo khô như hoa cỏ mùa nắng hạn. Sài gòn đang quằn quại như người thiếu phụ trong giờ vượt cạn mà kẻ phụ tình đã cao chạy xa bay...
Ở đây, địa ngục chín từng sâu,
Cả giống nòi câm lặng gục đầu,
Cắn chết hàm răng, ứa máu mắt,
Chng xiềng nhưng chẳng dám nhìn nhau.
Mùa hạn – ( Tô Thuỳ Yên )
Làm thân cô giáo như tôi, sớm chiều phải túc trực tại trường sở để học tập đường lối chính sách mới, để được dạy dỗ rằng mình là vợ một tên lính " nguỵ ", kẻ tội đồ cuả dân tộc ! Cuộc sống là những ngày nối tiếp ngày tràn ngập lo lắng và sợ hãi. Đêm đêm trên đường đến lớp dạy bổ túc văn hoá tại trường Lê Quý Đôn, khi chiếc xe đạp lọc xọc chạy ngang qua câu lạc bổ thể thao (cercle sportif ) trên đường Hồng Thập Tự, trái tim tôi dường như bị mũi dao đâm trúng. Trời có mưa không mà mặt tôi nhạt nhoà..." Anh ơi anh đâu rồi... " ? Hình như mới hôm qua hay hôm kia thôi,
chiều đến, sau giờ tan sở, chồng tôi còn về đón mấy mẹ con đến câu lạc bộ này cho các con bơi lội, chơi đùa...
Thôi giấc mơ đời đã vội tan!
Sài gòn còn chứng kiến biết bao cảnh chia lìa vì những cuộc trốn chạy trên những chiếc bè mỏng manh như chiếc lá giữa mặt bể mênh mông trùng trùng sóng dữ hay những cuộc vượt rừng một sống mười chết giữa cạm bẫy cuả súng đạn, rắn độc, bọ cạp và lạc đường ... Hình ảnh hai anh tôi quỳ lạy mẹ và ôm tôi từ biệt trước khi ra đi là những kỷ niệm đau đớn tận cùng, dẫu đã cố chôn vùi để quên đi nhưng mỗi năm cứ gần đến tháng tư oan khuất hay tháng 7 giỗ kỵ , nước mắt tôi tự nhiên chứa chan không sao cầm giữ được. Đứa cháu trai 16 tuổi, đứa con trai duy nhất cuả anh cả tôi đang giam thân trong trại tù đã do chính tay tôi giắt cháu ra khu chợ cũ Sài gòn để xuống tàu ở bến Bạch Đằng trong cái ngày oan nghiệt đó. Trước lúc chia ly, cháu nắm chặt bàn tay tôi, đôi mắt trong sáng đầy tin yêu nhắn lại " Cô ơi, bố về cô nói giùm con yêu bố. Con đi, sẽ lo cho cả nhà " ! Chuyến tàu định mệnh đó mang theo 10 người thân yêu cuả tôi ra đi và đi mãi vào trong lòng biển thẳm.
" Khôi ơi, cô xin lỗi con, lời nhắn cuả con cô đã vĩnh viễn chôn vùi vì không dám khơi dậy trong lòng bố con vết thương mãi mãi chẳng lành ! "
Đêm đêm tôi thường mất ngủ vì những toan tính lúc nào cũng ngập ngụa trong đầu. Làm sao với cái thân thể còm cõi, cô đơn này, tôi có thể gánh vác nổi một gia đình 6 con còn thơ dại, chồng mòn mỏi trong ngục tù đói khát ốm đau, mẹ già liệt nửa thân mình kèm với những cơn đau tim vật vã xác thân kể từ sau ngày hai anh và các cháu ra đi mà biệt vô âm tín ? Làm sao để các con tôi đừng biết rằng ngày mai mẹ chúng không còn đồng xu trong túi, sẽ sẵn sàng bỏ học để lao ra chợ đời phụ mẹ kiếm sống với cái tuổi lên 10, 12, 13 ? Những câu hỏi cứ chằng chịt ám ảnh tâm trí tôi mà không có lời giải đáp. Tôi xụm xuống như một bà già tàn tạ. Hình như tôi không còn nước mắt để khóc cho thân phận mình mà trong cõi lòng lúc nào cũng chỉ đầy ắp sự lo lắng và nỗi sợ hãi tận cùng...
Năm 1992 gia đình tôi rời Việt Nam đi định cư tại Mỹ. Tôi bỏ lại sau lưng nắm tro xương cuả Mẹ, bỏ lại người anh ruột độc nhất còn lại trên thế gian này, bỏ lại thành phố Sài gòn mà mỗi cành cây, ngọn cỏ, mỗi con đường, khu phố, căn nhà... còn âm vang, còn réo gọi trong tôi những kỷ niệm thiết tha cuả gần 40 năm gắn bó...
Khi chiếc phi cơ rời khỏi phi trường Tân sơn Nhất, bay vút lên trời cao, lòng tôi bỗng vỡ vụn những cảm giác xót sa, mất mát !
Sài gòn ơi tôi đã mất người trong cuộc đời
Sài gòn ơi, thôi đã hết thời gian tuyệt vời
Giờ còn đây, những kỷ niệm sống trong tôi
Những nụ cười nát trên môi,
Những giọt lệ ôi sầu đắng...
(Vĩnh biệt Sài gòn - Nam Lộc )
Những tháng năm dài nhớ quê hương...
DƯƠNG VÂN ĐÌNH
5 chữ T làm nên tình bạn
5 chữ T để làm nên một tình bạn hoàn hảo. Đó là những chữ T nào nhỉ? Cùng khám phá nhé!
Tương đồng
Tình bạn rất cần sự tương đồng để hợp nhau trong từng lời nói, suy nghĩ, hành động. Nếu không có sự tương đồng, tình bạn sẽ toàn cãi vã, mâu thuẫn, chiến tranh lạnh, chiến tranh nóng liên miên và rồi một ngày, tình bạn sẽ...chết chìm trong sự khác biệt ấy. Nếu không có sự tương đồng thì “trong trống đánh xuôi, ngoài kèn thổi ngược”, chẳng bao giờ có những quyết định đứng đắn và thoả mãn cả đôi bên.
Người ta bảo tình bạn cũng cần một chút khác biệt để bổ sung cho nhau, cùng hoàn thiện nhau. Nhưng khác biệt thế nào cuối cùng cũng phải đi đến một sự tương đồng, nếu không khác biệt sẽ mãi là khác biệt, hai người bạn sẽ không thể đi chung một con đường. Giống như bạn nói: “Tớ thích ăn kem dâu”, còn bạn của bạn nói: “Không, tớ thích kem sữa hơn”. Giả dụ nếu hai người không thể tương đồng, mỗi người sẽ chọn lấy cho mình một cái kem và vừa ăn một mình vừa tức anh ách. Còn nếu có sự tương đồng, hai bạn sẽ quyết định ăn chung một ly kem sôcôla sữa ngọt thấu xương. Quá tuyệt vời phải không?
Tỉnh táo
Tỉnh táo là để một trong hai người không mắc phải sai lầm, là trong khi bạn mình đang lơ mơ, chóng mày chóng mặt thì bạn có đủ sự bình tĩnh, sáng suốt để đưa ra những lời khuyên đích đáng.
Tỉnh táo còn là để không bị hoà tan. Dù bạn và người đó là bạn thân, bạn chịu ảnh hưởng của họ, nhưng không nghĩa là bạn sẽ tuân theo tất cả những gì người đó nói. Bạn tỉnh táo để nói rằng mình cũng có cái tôi và nếu cái tôi của mình đúng, mình sẽ làm cho bạn hiểu nó. Bạn đủ tỉnh táo để giải thích cho bạn mình hiểu những gì bạn nghĩ chứ không phải đặt quá nhiều phụ thuộc vào bạn bè.
Tỉnh táo còn là thẳng thắn, thẳng thắn chỉ ra những sai lầm, khuyết điểm của bạn, không vì nể nang mà nhìn bạn từng bước rơi vào hố sâu của sự sai lầm.
Tôn trọng
Tôn trọng nhau sẽ không thất thố, không làm bạn bị tổn thương. Một tình bạn dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau sẽ bền vững, chân thành và đẹp đẽ, bởi vì, các bạn không mạt sát nhau, không đối xử với nhau thiếu công bằng, không khinh rẻ và không làm nhau cảm thấy tự ti, yếu kém.
Mỗi người, mỗi cá nhân có một điểm mạnh, điểm yếu, hoàn cảnh gia đình, tính cách, cá tính và điểm xuất phát khác nhau. Chúng ta đến với nhau là vì chúng ta yêu quý người bạn của mình với tất cả những gì họ đang có. Giống như một cô bạn giàu có không xấu hổ khi đi bên cạnh một người bạn nghèo hèn, trang phục lỗi mốt, một chàng hot boy không ngại khi có một cậu bạn tật nguyền...Còn nếu bạn cứ có cơ hội là moi móc nhau, bới chuyện cũ, tật xấu của nhau thì sẽ chẳng còn lí lẽ nào cho một tình bạn tồn tại nữa.
Tâm tình
Tình bạn đến thật dễ nhưng để duy trì và mãi hot mới thật khó. Các bạn có biết không, tình bạn của chúng ta sẽ lớn dần theo thời gian mà chất keo gắn bó chính là sự tâm tình. Khi một người tìm đến một người để kể những cấu chuyện của họ có nghĩa là họ tin tưởng và mong được người ấy sẻ chia, đưa ra lời khuyên (nếu có).
Dù chỉ là lắng nghe thôi, bạn cũng đã rất có ích trong mắt một người bạn. Hãy tâm tình, chia sẻ cho nhau những gì bạn phải trả qua, buồn vui, mất mát, hạnh phúc, người bạn chính là người sẽ dồng hành và lớn lên cũng với cuộc đời bạn. Nỗi buồn sẽ vơi bớt và niềm vui sẽ nhân đôi.
Tâm tình cũng chính là để hiểu nhau thêm. Chính khi chúng ta kể cho nhau những điều thầm kín nhất, nghĩa là chúng ta đã thật chân thành và sống thực với con người của mình.
Tiến bộ
Tình bạn sẽ chẳng đẹp và thăng hoa nếu thiếu đi sự tiến bộ và cố gắng cùng nhau vượt lên của những người bạn. Tuyệt vời hơn, chúng ta phấn đấu vì nhau, khuyến khích, động viên và giúp nhau vượt qua khó khăn, ngày càng tiến bộ. Một người bạn giỏi giang sẽ giúp người bạn không giỏi lắm của mình dần tiến bộ.
Nếu tình bạn chỉ có giậm chân tại chỗ, chỉ đến với nhau khi cần một người để vui chơi cùng thì tình bạn ấy mới chỉ dừng lại ở mức độ kẹo ngọt. Một tình bạn phát hiện ra ở nhau những giá trị tốt đẹp và cũng nhau nghĩ cách để cái đẹp ấy thăng hoa mới là một tình bạn “đỉnh của đỉnh”.
Mỗi cá nhân tiến bộ, tình bạn của họ cũng sẽ phát triển tốt đẹp hơn.
Chúc cho tình bạn mãi đẹp với 5 chữ T hạnh phúc, bạn nhé!
Bùi Thị Huyền Châm
5 chữ T để làm nên một tình bạn hoàn hảo. Đó là những chữ T nào nhỉ? Cùng khám phá nhé!
Tương đồng
Tình bạn rất cần sự tương đồng để hợp nhau trong từng lời nói, suy nghĩ, hành động. Nếu không có sự tương đồng, tình bạn sẽ toàn cãi vã, mâu thuẫn, chiến tranh lạnh, chiến tranh nóng liên miên và rồi một ngày, tình bạn sẽ...chết chìm trong sự khác biệt ấy. Nếu không có sự tương đồng thì “trong trống đánh xuôi, ngoài kèn thổi ngược”, chẳng bao giờ có những quyết định đứng đắn và thoả mãn cả đôi bên.
Người ta bảo tình bạn cũng cần một chút khác biệt để bổ sung cho nhau, cùng hoàn thiện nhau. Nhưng khác biệt thế nào cuối cùng cũng phải đi đến một sự tương đồng, nếu không khác biệt sẽ mãi là khác biệt, hai người bạn sẽ không thể đi chung một con đường. Giống như bạn nói: “Tớ thích ăn kem dâu”, còn bạn của bạn nói: “Không, tớ thích kem sữa hơn”. Giả dụ nếu hai người không thể tương đồng, mỗi người sẽ chọn lấy cho mình một cái kem và vừa ăn một mình vừa tức anh ách. Còn nếu có sự tương đồng, hai bạn sẽ quyết định ăn chung một ly kem sôcôla sữa ngọt thấu xương. Quá tuyệt vời phải không?
Tỉnh táo
Tỉnh táo là để một trong hai người không mắc phải sai lầm, là trong khi bạn mình đang lơ mơ, chóng mày chóng mặt thì bạn có đủ sự bình tĩnh, sáng suốt để đưa ra những lời khuyên đích đáng.
Tỉnh táo còn là để không bị hoà tan. Dù bạn và người đó là bạn thân, bạn chịu ảnh hưởng của họ, nhưng không nghĩa là bạn sẽ tuân theo tất cả những gì người đó nói. Bạn tỉnh táo để nói rằng mình cũng có cái tôi và nếu cái tôi của mình đúng, mình sẽ làm cho bạn hiểu nó. Bạn đủ tỉnh táo để giải thích cho bạn mình hiểu những gì bạn nghĩ chứ không phải đặt quá nhiều phụ thuộc vào bạn bè.
Tỉnh táo còn là thẳng thắn, thẳng thắn chỉ ra những sai lầm, khuyết điểm của bạn, không vì nể nang mà nhìn bạn từng bước rơi vào hố sâu của sự sai lầm.
Tôn trọng
Tôn trọng nhau sẽ không thất thố, không làm bạn bị tổn thương. Một tình bạn dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau sẽ bền vững, chân thành và đẹp đẽ, bởi vì, các bạn không mạt sát nhau, không đối xử với nhau thiếu công bằng, không khinh rẻ và không làm nhau cảm thấy tự ti, yếu kém.
Mỗi người, mỗi cá nhân có một điểm mạnh, điểm yếu, hoàn cảnh gia đình, tính cách, cá tính và điểm xuất phát khác nhau. Chúng ta đến với nhau là vì chúng ta yêu quý người bạn của mình với tất cả những gì họ đang có. Giống như một cô bạn giàu có không xấu hổ khi đi bên cạnh một người bạn nghèo hèn, trang phục lỗi mốt, một chàng hot boy không ngại khi có một cậu bạn tật nguyền...Còn nếu bạn cứ có cơ hội là moi móc nhau, bới chuyện cũ, tật xấu của nhau thì sẽ chẳng còn lí lẽ nào cho một tình bạn tồn tại nữa.
Tâm tình
Tình bạn đến thật dễ nhưng để duy trì và mãi hot mới thật khó. Các bạn có biết không, tình bạn của chúng ta sẽ lớn dần theo thời gian mà chất keo gắn bó chính là sự tâm tình. Khi một người tìm đến một người để kể những cấu chuyện của họ có nghĩa là họ tin tưởng và mong được người ấy sẻ chia, đưa ra lời khuyên (nếu có).
Dù chỉ là lắng nghe thôi, bạn cũng đã rất có ích trong mắt một người bạn. Hãy tâm tình, chia sẻ cho nhau những gì bạn phải trả qua, buồn vui, mất mát, hạnh phúc, người bạn chính là người sẽ dồng hành và lớn lên cũng với cuộc đời bạn. Nỗi buồn sẽ vơi bớt và niềm vui sẽ nhân đôi.
Tâm tình cũng chính là để hiểu nhau thêm. Chính khi chúng ta kể cho nhau những điều thầm kín nhất, nghĩa là chúng ta đã thật chân thành và sống thực với con người của mình.
Tiến bộ
Tình bạn sẽ chẳng đẹp và thăng hoa nếu thiếu đi sự tiến bộ và cố gắng cùng nhau vượt lên của những người bạn. Tuyệt vời hơn, chúng ta phấn đấu vì nhau, khuyến khích, động viên và giúp nhau vượt qua khó khăn, ngày càng tiến bộ. Một người bạn giỏi giang sẽ giúp người bạn không giỏi lắm của mình dần tiến bộ.
Nếu tình bạn chỉ có giậm chân tại chỗ, chỉ đến với nhau khi cần một người để vui chơi cùng thì tình bạn ấy mới chỉ dừng lại ở mức độ kẹo ngọt. Một tình bạn phát hiện ra ở nhau những giá trị tốt đẹp và cũng nhau nghĩ cách để cái đẹp ấy thăng hoa mới là một tình bạn “đỉnh của đỉnh”.
Mỗi cá nhân tiến bộ, tình bạn của họ cũng sẽ phát triển tốt đẹp hơn.
Chúc cho tình bạn mãi đẹp với 5 chữ T hạnh phúc, bạn nhé!
Bùi Thị Huyền Châm
Menu
Birthdays
Clock
Search
Attachments
Newest members
Link to us