Những món quà tuyệt đối không tặng nhau trong dịp Tết
Bảo Bình
Văn hóa phương Đông truyền miệng những quan niệm đúc kết qua nhiều thế hệ rằng, những món quà tặng dịp Tết cả người tặng và người nhận hoặc mua sắm cần phải thận trọng.
Có khi vô tình những món quà tưởng đơn giản dùng tặng cho người thân, bạn bè, đối tác lại “châm ngòi” cho những “đen đủi”, “vận rủi”, “giông” suốt cả năm.
Dưới đây là một số món quà không nên tặng, mua sắm dịp Tết:
1. Đồng hồ
Đồng hồ tượng trưng cho thời gian. Khi nhận được món quà này, một số người sẽ nghĩ rằng thời gian của họ sắp hết. Theo tiếng Hoa, "đồng hồ" đọc là "zhong", làm người ta liên tưởng đến cái chết, sự kết thúc.
2. Mực
Đi chơi biển về, nhiều người hay gửi tặng bạn bè, người thân vài con mực để làm quà. Tuy nhiên, đừng nên tặng món ăn này vào dịp Tết vì nhiều người quan niệm, nhận mực sẽ bị đen đủi.
3. Dao, nĩa, kéo
Có thể những vật dụng này nằm trong bộ đồ ăn sang trọng mà bạn muốn tặng ai đó. Nhưng vào ngày Tết, món quà này lại có thể mang đến điềm xui. Người xưa quan niệm dao kéo sẽ đem đến sự xung khắc.
4. Hạt tiêu
Hầu hết người miền nam, nhất là người gốc hoa, họ rất kỵ tặng, biếu nhau tiêu vào ngày Tết. Vì họ quan niệm, tiêu là tiêu tán, tiêu tan… là những điều xui xẻo, không may mắn cho cả năm.
5. Lửa
Cho lửa ngày Tết là điều không nên làm. Ngày mùng một Tết người ta rất kỵ người khác đến xin lửa nhà mình, vì quan niệm lửa là đỏ là may mắn.
Cho người khác cái đỏ trong ngày mùng một Tết thì cả năm đó trong nhà sẽ gặp nhiều điều không may như làm ăn thua lỗ, gia đình bất hòa, ra đường hay gặp tai bay vạ gió.. 6. Nước
Kiêng cho nước đầu năm là phong tục mà người dân nhiều nước đặc biệt quan tâm, trong đó có Việt Nam vì nước được ví như nguồn tài lộc trong câu chúc tiền vô như nước, nếu cho nước thì coi như mất lộc.
7. Cà phê
Tương tự như mực, cà phê có màu đen và nhiều người quan niệm màu đen là màu của sự không may mắn, không tốt lành. Vậy nên hãy tránh biếu, tặng cà phê vào những ngày Tết. 8. Mèo
Bạn đừng nên tặng mèo, dù chú mèo đó xinh xắn, dễ thương đi chăng nữa. Tiếng kêu của mèo dễ làm người ta liên tưởng đến chữ "nghèo", điều xui xẻo.
Những thực phẩm cực hại cho gan bạn vẫn ăn hàng ngày mà không biết
Thái Phong
Gan có chức năng quan trọng là loại bỏ độc tố trong cơ thể. Vì vậy, việc giữ gìn sức khỏe gan là điều cần thiết. Để làm tốt việc đó, cần tránh ăn những thực phẩm gây hại cho gan.
Gan là cơ quan nội tạng đặc lớn nhất cơ thể có chứa đầy máu có vai trò quan rọng trong việc bảo vệ sức khỏe, trong đó có những chức năng như:
Thanh lọc độc tố
Chuyển hóa thức ăn và dự trữ nhiên liệu dưới nhiều dạng khác nhau
Tổng hợp một số chất đạm, bài xuất mật, chất acid mỡ...
Có những loại thực phẩm dưỡng gan nhưng cũng có nhiều thực phẩm gây hại cho gan.
Danh sách những thực phẩm hại gan quả thật rất nhiều, nhưng dưới đây là 3 loại thực phẩm chính gây hại cho lá gan của rất nhiều người. Và chúng rất phổ biến, thông dụng đến mức gần như bạn ăn, uống chúng hàng ngày.
Thức ăn nhanh
Một nghiên cứu từ châu Âu cho thấy rằng ăn quá nhiều thức ăn nhanh, chế độ ăn nhiều chất béo và đường (bao gồm , cả xi-rô ngô có hàm lượng đường fructose cao) có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho gan.
Rượu, bia
Rượu là loại thức uống có cồn và được hấp thụ trực tiếp vào máu chứ không cần phải thông qua quá trình tiêu hóa như các loại thức ăn khác. Chính vì vậy, uống càng nhiều rượu càng khiến gan phải lọc thải nhiều hơn, điều này rất bất lợi cho gan.
Muối
Bạn cần biết rằng ăn quá nhiều muối có thể làm tăng huyết áp và cũng có thể dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ. Vậy nên bạn cần tuyệt đối hạn chế các món ăn nhiều muối như thịt xông khói và xúc xích...
Bầu bạn đêm Xuân cùng ngọn gió
Xoay nghiêng cốc rượu thấy môi người
(Ðộc Ẩm - Ngọc Phi)
1. Mùa Xuân. Ðó là thời điểm khởi đầu cho chu kỳ thời gian của một năm. Trong vòng quay bất tận của cuộc nhân sinh ba vạn sáu ngàn ngày - tức một trăm năm chúng ta đi đứng ăn nói khóc cười theo mệnh nước nổi trôi - cứ mỗi lần mùa Xuân đến, là mỗi lần lòng cứ ngậm ngùi cho những mùa Xuân đã qua đi. Cõi người ta vừa đáng yêu vừa đáng ghét! Cái cõi mà khi ở trong đó, có lúc chúng ta cứ muốn rũ áo ra đi cho thanh, nhưng khi biết mình sắp sửa bị bứt ra khỏi nó, thì lại tìm hết cách níu kéo để có thể ở nán lại lâu thêm chút nữa.
2. Mùa Xuân, khởi đầu của một năm, như buổi sáng, khởi đầu của một ngày. Ly cà phê mới pha còn làm thơm cả không gian. Ðiếu thuốc đầu ngày mới đốt, hơi khói còn làm mờ nhạt cả thời gian. Trí não mới vừa qua một cuộc nghỉ ngơi, còn tinh khôi như sẵn sàng để đón nhận thế gian vào trong cuộc lọc sàng đầy ắp những mê cung. Trái tim mới vừa được chữa lành những vết thương, rũ sạch được những bóng ma của quá khứ, lại như sẵn sàng để thêm được một lần rướm máu.
Như thế đó là mùa Xuân, theo cái ý nghĩa cụ thể nhất mà chúng ta ao ước trong giây phút chắp tay trước bàn thờ tổ tiên, giữa khói hương mù mịt, lâm râm cầu nguyện cho cuộc đời mình được bắt đầu lại, được trở về từ khởi điểm, dẫu cho điều ấy có xảy ra thật đi chăng nữa, chúng ta cũng sẽ phá nát đời mình như chúng ta đã từng phá nát không một chút tiếc thương. Dẫu cho mỗi khi gió xuân chớm hiu hiu mùi hương trinh nữ thổi về từ những tiền kiếp thật xa xăm, chúng ta lại nhói lòng nhớ về những ngày tháng mùa xuân cuộc đời, có áo mới tung tăng, có nụ hôn đầu đời ngọt lịm, có thân xác tràn đầy nhựa sống của quãng đời mà chỉ ôm nhau trong tay thôi là thế gian như chìm nghỉm trong cơn hồng thủy lụt lội làm ướt át cả đất cả trời, cả lòng người vốn say mê những lời bội bạc.
Mùa Xuân, thứ ân sủng tuyệt vời của thời gian, nó cho chúng ta cái ảo tưởng làm mới lại chính mình, thứ tâm lý muốn xóa bài làm lại sau khi đã bị thua cháy túi trên canh bạc đời của những con bạc hết sức tận tụy.
Mùa Xuân. Hình như là lúc chúng ta cố buộc mình nhìn về phía trước, để quên đi những gì đã đem lại muôn vàn hối tiếc ở phía sau. Ðể rồi, ở mùa Xuân kế tiếp, chúng ta lại cố khuyên dỗ mình hãy quên đi mọi chuyện của ngày hôm qua. Cái vòng lẩn quẩn ấy cũng sẽ nối gót thời gian mà trở lại khi tờ lịch cuối được gỡ ra ném vào góc tối lãng quên, cho đến khi chúng ta không còn đủ sức mà buộc mình nhìn về phía trước nữa.
Cũng chẳng ngoa, khi người ta bảo người già thường chỉ sống với quá khứ. Liệu có sự lựa chọn nào khác không, khi người già vốn đã không đủ sức nhướng mắt nhìn về phía trước (tương lai) đã đành, mà cũng không đủ sức đưa tay chạm vào thực tại ngay ở trong tầm tay mình nữa.
3. Hình như, với thời gian, chúng ta ngày càng trở nên cay và đắng. Nhìn mùa Xuân, chúng ta không chỉ thấy mùa Xuân, mà còn thấy cả những ngày đông u trầm lạnh lẽo. Nhìn những đóa hoa rực rỡ, chúng ta không chỉ nhìn thấy cái rực rỡ của một đời hoa ngắn ngủi, mà còn nhìn thấy cả giọt nước mắt làm nhòe nhoẹt màu môi một thời son sắc. Nhìn cuộc đời, chúng ta không chỉ nhìn thấy tuổi thanh xuân, mà còn thấy cả những phút quạnh hiu của mùa Thu bóng xế, khoảnh khắc ngắn ngủi của hoàng hôn đưa một đời người vào nơi miên viễn.
Ðó là hệ quả của những ma sát với cuộc sống mà chúng ta, dù can đảm đương đầu hay nhút nhát tìm cách tránh né, phải mang nặng trong tâm tư mình như những vết chàm khôn rửa. Có kẻ ngây thơ gọi đó là kinh nghiệm sống làm người. Có kẻ hợm hĩnh gọi đó là lẽ khôn ngoan của người có tuổi. Có kẻ ảo tưởng gọi đó là kết tinh của kiến thức nhân loại.
Dù có gọi những thứ cảm giác đau đớn ấy bằng bất cứ mỹ từ nào, chúng cũng chỉ là cảm thức bất hạnh mà mỗi khi gió xuân chớm hiu hiu mùi hương trinh nữ thổi về từ những tiền kiếp thật xa xăm, chúng ta lại nhói lòng nhớ về những ngày tháng mùa xuân cuộc đời, có áo mới tung tăng, có nụ hôn đầu đời ngọt lịm, có thân xác tràn đầy nhựa sống của quãng đời mà chỉ ôm nhau trong tay thôi là thế gian như chìm nghỉm trong cơn hồng thủy lụt lội làm ướt át cả đất cả trời...
Trong mỗi người già đều có một đứa trẻ ẩn náu. Trong mỗi đứa trẻ đều thấp thoáng mái tóc bạc phơ của chính mình ngày mai, nếu như đứa trẻ ấy không bị hủy diệt vì chiến tranh bom đạn, thiên tai bão lụt, hay những dịch bệnh đang tràn lan như những sự nguyền rủa của thời đại đang tiến đến gần ngày phán xử cuối cùng của mình.
4. Vòng tử sinh của vạn vật quay tròn đều đặn vô tri vô giác. Từ thuở tạo thiên lập địa đến nay nó chưa hề biết đến ngưng nghỉ. Cũng tương tự như thế là vòng thời gian, cả thời gian của đất trời lẫn thời gian của con người. Sự khác biệt chỉ ở chỗ, vòng thời gian của đất trời thì liên tu bất tận, còn vòng thời gian của con người không vượt quá khỏi trăm năm. Vì thế, ở mỗi thời điểm đánh dấu cái ngắn ngủi của chặng đường còn lại, người ta hay cảm hoài. Cái cảm hoài của một buổi chiều cuối năm đứng giữa mênh mông của đất trời cật vấn chính mình về cái vô lý của sự sống và sự chết. Cái cảm hoài khi nhìn những tờ lịch cuối mong manh như chiếc lá úa mùa thu chực chờ rơi rụng giữa thinh không mà không biết đêm nay có trận tuyết nào đổ xuống vùi chôn xác lá giữa sự thờ ơ của thế nhân. Kể cả cái cảm giác bâng khuâng khi ngập hồn trong không khí mùa Xuân, chân chưa bước lên đường mà đã sợ hãi giây phút chiếc xe đời ngừng lại cho những hành khách không còn đủ sức đi hết chặng đường bước xuống.
...Một mùa Xuân nào giữa núi rừng Yên Bái. Ðêm lạnh và đói, và nỗi nhớ nhà. Cùng với tâm trạng mệt mỏi, chán chường vì ngày trở về không biết đến bao giờ. Bỗng từ một lán nào đó ở bên kia con suối vẳng lại một tiếng hát suy dinh dưỡng, tiếng đàn gỗ đóng bằng ván cửa và dây kết bằng ruột của cáp điện thoại. Một bài hát của Văn Cao. Mùa Xuân đầu tiên. Tiếng hát hụt hơi vì (suy dinh dưỡng) và uất ức. Tiếng đàn thì khô khốc vì chất liệu làm dây và đàn xã hội loài người thế kỷ 20 không bao giờ có thể hình dung được. Vậy mà lời và nhạc cứ vút lên, xoáy vào hồn bằng nhịp ba không nhanh không chậm:
Rồi dặt dìu,
Mùa Xuân theo én về
Mùa bình thường,
Mùa vui nay đã về
...
(Mùa Xuân Ðầu Tiên - Văn Cao)
Nhờ vậy, tôi mới biết “mùa xuân theo én về”. Thuở xưa, làm thân lính trên rừng “Nếu mai không nở, anh đâu biết xuân về hay chưa” (Trần Thiện Thanh). Bây giờ, không làm lính nữa (mà làm tù), cũng ở trên rừng, phải đợi nghe tiếng hát buồn thảm ấy “dặt dìu mùa Xuân theo én về” hồn tôi mới ngập được cảm thức chông chênh, một bên là mùa xuân của đất trời và một bên là sự tàn tạ ủ ê của thân xác tuy chưa già mà đã chỉ muốn biến vào trăm năm.
Sau này, được xem một cuốn video về nhạc sĩ Văn Cao, có hình ảnh người nghệ sĩ già dang cả hai tay ném mười ngón gầy guộc uất ức trên mặt phím dương cầm, cảm thức buồn thảm mùa xuân năm nào giữa núi rừng Yên Bái lại cứ ùa về:
Mùa bình thường,
Mùa vui nay đã về
Mùa Xuân mơ ước ấy,
Xưa có về đâu...
(Mùa Xuân Ðầu Tiên - Văn Cao)
Chuyến xe đời đã dừng lại cho người nhạc sĩ già bước xuống. Tôi tin rằng ông không muốn bước xuống. Ðôi mắt ngơ ngác vẫn còn như muốn hỏi mùa xuân mơ ước ấy, xưa có về đâu?
Ông mơ ước một mùa xuân. Tôi cũng mơ ước một mùa xuân. Ông đã về với đất trước khi mùa xuân mơ ước... theo én về.
Còn tôi? Én đang bay đầy thành phố. Mùa xuân đất trời đang về. Còn mùa Xuân mơ ước???
5. Vòng thời gian của đất trời thì liên tu vô tận, còn vòng thời gian của con người không vượt quá được trăm năm. Mùa Xuân đất trời về rồi lại sẽ đi. Ðể sang năm cũng khoảnh khắc này đến hẹn lại lên. Nhưng mùa Xuân con người thì không hẳn sẽ trở lại.
Cho nên, vang vọng trong đêm Xuân có tiếng thở dài buồn bã.
Và một bóng dáng già nua, đứng giữa sân ga đời quạnh quẽ, dõi đôi mắt tuyệt vọng nhìn chuyến tàu vừa dừng lại cho ông (già) bước xuống, đang lại từ từ lăn bánh vào chốn thăm thẳm của cuộc nhân sinh.
Ông lặng lẽ đưa tay lên làm dấu thánh giá một lần cuối. Vừa cho chính mình vừa cho người nào đó sẽ bước xuống khỏi chuyến tàu ở trạm dừng kế tiếp. Amen!
Ai thích cà phê thì nên uống nhiều hơn nữa Sunday, February 22, 2015 4:35:07 PM
WASHINGTON, DC (NV) - Ngoại trừ đã uống ba cốc mỗi ngày rồi thì thôi, nếu không, quý vị nên nghĩ đến thói quen uống nhiều cà phê thêm nữa,
trang mạng qz.com trích dẫn kết quả một nghiên cứu mới nhất vừa được công bố tuần qua.
(Hình minh họa: Dylan Rives/Getty Images For SBWFF)
Ủy Ban Cố Vấn Dinh Dưỡng Hoa Kỳ, nơi đưa đề nghị đến cơ quan Quản Trị Thuốc và Thực Phẩm (FDA) và các cơ quan của liên bang khác, trình bày về lợi ích cho sức khỏe và giảm thiểu nguy cơ tiểu đường loại 2 và bệnh về tim mạch khi uống từ ba đến năm cốc cà phê mỗi ngày.
Báo cáo còn thêm rằng ba đến năm cốc cà phê mỗi ngày (400 mg) chỉ mới là “lượng vừa phải” thôi.
Thực ra, trên khắp thế giới, chưa có nước nào người ta uống cà phê đạt đến mức như vậy, tính theo đầu người.
Theo dữ kiện của tổ chức Euromonitor, mỗi người dân Mỹ tiêu thụ .93 cốc mỗi ngày.
Uống nhiều nhất thế giới là dân Hòa Lan với 2.4 cốc mỗi người.
Dĩ nhiên các con số này không tính đến người chưa đủ tuổi uống cà phê, và ủy ban khuyên trẻ em và thanh thiếu niên chớ nên dùng thức uống có chứa caffeine.
Trong số dân Mỹ trên 18 tuổi, trung bình, một người tiêu thụ 1.21 cốc mỗi ngày, vẫn còn thấp hơn nhiều so với mức mà ủy ban đề nghị.
Tuy nhiên, ủy ban khuyến cáo hãy coi chừng sữa và đường, vốn có nhiều calorie thêm vào khi uống cà phê.
Ngoài ra uống nhiều cà phê cũng ảnh hưởng đến kinh tế gia đình.
Nếu theo đúng như đề nghị nên uống 24 ounce cà phê mỗi ngày và ví dụ cà phê của Starbucks có giá $2.50 cho mỗi 12 ounce (355 ml), thì mỗi năm, một người sẽ tốn hết $1,825. (TP)
Kỹ thuật được cho là mang tính đột phá này buộc các khối u tiết ra một protein đặc biệt để chẩn đoán bệnh
và cho biết mức độ nghiêm trọng của ung thư.
Trong nghiên cứu vừa công bố, các nhà khoa học từ ĐH Stanford (Mỹ) sử dụng chuỗi DNA với cấu trúc gene đã hiệu chỉnh tiêm
vào cơ thể chuột thí nghiệm. Kết quả xét nghiệm máu sau đó phát hiện một loại chất chỉ có trong máu những con chuột mang khối u.
Chuỗi DNA kích hoạt cơ chế tạo protein SEAP giúp chẩn đoán ung thư nhờ xét nghiệm máu. Ảnh: Foxnews.
Theo Foxnews, chuỗi DNA siêu nhỏ hoạt động bằng cách xâm nhập vào tế bào và kích thích cơ chế tạo RNA. RNA sau đó tạo protein có tên SEAP với chức năng như một chỉ báo ung thư. Thâm nhập vào tất cả tế bào trong cơ thể, chuỗi DNA đã được thêm vào một chất kích hoạt đặc biệt khiến chúng chỉ hoạt động trong các tế bào ung thư.
48 giờ sau khi tiêm DNA, các nhà khoa học kiểm tra nồng độ SEAP và phát hiện protein đặc biệt chỉ xuất hiện trong máu những con mang khối u ác tính. Chuỗi DNA sau đó cũng tiêu biến dần và cuối cùng không còn tồn tại trong cơ thể.
Theo tác giả nghiên cứu Sanjiv “sam” Gambhir, Giám đốc trung tâm phát hiện sớm ung thư Canary Standford, kỹ thuật mới đã đảo ngược các phương pháp phát hiện ung thư truyền thống trong phòng thí nghiệm.
Giáo sư Gambhir cho rằng, chẩn đoán ung thư dựa vào chỉ dấu sinh học mà các khối u tự tạo ra như trước đây thường không cụ thể hay không sản sinh ra số lượng lớn với khối u nhỏ. Thêm vào đó, mỗi khối u lại tiết ra một chất đặc trưng khác nhau buộc bệnh nhân phải làm nhiều xét nghiệm riêng biệt.
“Chúng tôi đã lật ngược được vấn đề. Giờ đây chúng ta không cần phải dựa vào tự nhiên để tạo ra một loại chất duy nhất tương ứng với từng ung thư. Bệnh nhân sẽ được trao cho viên thuốc để buộc các tế bào ung thư phải sản sinh ra một loại chất duy nhất phục vụ chẩn đoán”, tác giả nghiên cứu Gambhir hào hứng chia sẻ.
Chuỗi DNA còn có tính năng ưu việt bởi nó không can thiệp vào hệ gene của vật chủ. Dó đó không làm xáo trộn các DNA của tế bào khỏe mạnh. Việc đưa DNA vào cơ thể cũng không tạo phản ứng miễn dịch bởi chuỗi DNA với cơ chế tạo protein SEAP không bị cơ thể coi là vật thể lạ.
Biện pháp chẩn đoán mới được kỳ vọng sẽ trở thành phương pháp chẩn đoán tiện dụng và hiệu quả dù vẫn cần rất nhiều chứng cứ bổ sung. Công nghệ mới có thể được đưa vào thử nghiệm lâm sáng trong vòng 5-10 năm tới, bắt đầu từ khối u lớn cho tới khối u bé hơn để chắc chắn về hiệu quả. Các nhà nghiên cứu hy vọng khi đó, bệnh nhân sẽ được uống một viên thuốc nhỏ thay vì tiêm như với chuột. Sau 2 ngày, thử nghiệm máu phát hiện SEAP sẽ dễ dàng cho ra kết quả.
Doug Bernard
26.02.2015
WASHINGTON— Đọc các hàng tin hàng đầu hiện nay có cảm tưởng rằng Internet đã trở thành phương tiện đáng sợ.
Các hoạt động gián điệp mạng và đánh cắp thông tin cá nhân dẫy đầy trong khi các tội phạm có tổ chức và gián điệp quốc gia rình rập.
Mấy ngày gần đây, công ty cung cấp phần mềm bảo mật quốc tế Kaspersky loan báo một vụ đánh cắp số tiền chưa từng có từ trước đến nay: 1 tỷ đôla hay còn hơn nữa từ hàng trăm ngân hàng Âu châu, và một phần mềm độc hại giống như vi rút Stuxnet đã tự cài đặt luôn và bí mật trong hàng triệu ổ đĩa cứng của máy tính trên khắp các nước Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Iran và các nơi khác.
Như Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama nhận định tại hội nghị an ninh mạng ở California mới đây, an ninh mạng là vấn đề vô cùng quan trọng và là vấn đề mà mọi người từ các chính phủ đến các công ty tư cho đến các cá nhân đều cần giải quyết.
Nhưng làm thế nào một người có thể chống lại kỹ năng của các tội phạm trên mạng hết sức tinh vi hay các nguồn lực của các nhà nước?
Thật sự là không thể. Nếu một chính phủ hay một tội phạm rất muốn xâm nhập vào máy tính của quý vị thì họ sẽ làm được việc đó.
Tuy nhiên các cá nhân, có thể gây khó khăn hơn cho các tay tin tặc, và thậm chí những người không chuyên môn sử dụng Internet cũng có thể ngăn chận nhiều vụ tấn công mạng với tập quán đơn giản mà ông Vinton Cerf, một nhà tiên phong phát minh Internet gọi là “Làm sạch web hiệu quả.”
Sau đây là một vài thói quen các bạn có thể thực hành ngay:
Hãy tạo mật khẩu hóc búa khó đoán: Hãy bỏ chút thì giờ cố đoán xem mật khẩu phổ biến nhất đang được sử dụng hiện nay là gì. Nếu bạn đoán đó là cụm từ “mật khẩu” thì không xa lắm đâu. Trong danh sách hàng năm của công ty SplashData các mật khẩu thông dụng nhất là “123456” đứng đầu bảng và đứng hàng nhì là “mật khẩu.” Đó không phải là những mật khẩu mà là tấm giấy bồi ướt.
Nếu bạn không muốn ai đó xâm nhập vào dữ liệu của mình thì phải gắn một ổ khóa thật chặt trên cửa. Các mật khẩu khó đoán bao gồm hàng ký tự với chữ thường xen lẫn chữ hoa, chữ số và các ký tự đặc biệt. Mật khẩu nên có ít nhất 8 ký tự và dứt khoát không nên có thể tạo thành những từ như tên con thú cưng hay biểu tượng của trường trung học của bạn. Nếu bạn không làm gì khác được đề nghị ở đây thì hãy tạo mật khẩu khó đoán.
Đổi mật khẩu: Một sai lầm thứ nhì rất phổ biến là người sử dụng máy tính tạo một mật khẩu hóc búa, rồi sau đó không bao giờ thay đổi hoặc dùng nó cho những tài khoản khác nhau.
Chắc chắn, quản lý một danh sách mật khẩu phức tạp luôn thay đổi rất mất công. Nhưng cuối cùng không có mật khẩu nào không thể phá được, và dùng chúng cho các tài khoản khác nhau là một cách mời gọi tin tặc. Nếu bạn thấy khó theo dõi tất cả các mật khẩu khó nhớ đó (đừng ghi xuống giấy) có nhiều dịch vụ quản lý mật khẩu và những ý kiến bên ngoài đó tương đối dễ và bảo đảm.
Xóa bộ nhớ cache: Xóa cache trong tất cả các thiết bị bạn sử dụng trong một ngày như computer ở nhà, computer ở sở, iPad của bạn bè v ..v.. Mỗi lần bạn sử dụng trình duyệt như Firefox hay Chrome, nó đều giữ lại thông tin bạn đã truy cập vào đâu và làm gì. Thường thì đây là yếu tố được mặc định, mỗi một trang web mà bạn truy cập và tất cả các những gì bạn tải lên mạng hay tải xuống đều lưu lại trên máy trong nhiều ngày hoặc thậm chí nhiều tuần.
Bất kỳ người nào khác muốn xem cache đó và đánh cắp các chi tiết hoạt động trực tuyến của bạn sẽ rất dễ.
Đừng dùng mạng Wi-Fi miễn phí: Nói về Wi-Fi thì câu châm ngôn “Không có buổi ăn trưa nào miễn phí” hay “Có làm mới có ăn”, không còn áp dụng trong trường hợp nào đúng hơn trường hợp này. Con số ngày càng tăng các quán cà phê, quán rượu, cửa hàng hay các nơi công cộng khác đang cung cấp cho những người sử dụng điện thoại di động đang rất cần dữ liệu có thể truy cập Internet bằng hệ thống mạng không dây Wi-Fi, thường thì thậm chí không cần mật khẩu. Các dịch vụ này có thể thuận tiện, những chúng cũng mở cửa mọi thứ trên thiết bị của bạn. Trừ phi thực sự cần, bằng không thì đừng sử dụng nó.
Hãy sử dụng HTTPS: viết tắt của cụm từ ‘hyper-text transfer protocol secure’ hay giao thức truyền tải siêu văn bản bảo mật. HTTPS là một biến thể của giao thức HTTP được thêm vào lớp bảo mật và mã hóa trong khi người sử dụng đang truy cập mạng. Liên lạc giữa người sử dụng và trang web HTTPS được mã hóa và cũng chứng minh sự xác thực, có nghĩa là HTTPS có thể được sử dụng để phát hiện các trang web giả thường được dùng trong kỹ thuật tấn công trung gian “man in the middle”.
Hãy cẩn thận với ổ cứng di động USB: Đây là ổ đĩa cứng nhỏ dễ sử dụng trên các nền tảng máy tính và có thể lưu trữ một số lượng lớn dữ liệu. Đó là lý do vì sao USB trở nên rất thông dụng để trao đổi và lưu trữ dữ liệu. Nhưng chúng cũng có thể là nguồn lây lan virus và phần mềm độc hại từ người sử dụng này sang người sử dụng khác không ai ngờ. Trước khi cắm ổ USB vào computer của mình hãy suy nghĩ một chút xem những người sử dụng trước mình là ai.
Cẩn thận trước khi nhấp chuột: Đây là một trong những lời khuyên hầu như ai cũng biết, nhưng nhiều người vẫn mắc phải sai lầm. Một trong những cách phổ biến nhất và vẫn thành công mà các kẻ xấu làm cho computer của bạn bị virus, hoặc thậm chí cả toàn bộ mạng bị virus, qua kỹ thuật lừa đảo gọi là “phishing”. Mặc dù có nhiều biến thức, một vụ tấn công lừa đảo bắt đầu khi một người nào đó mở một tập tin đính kèm trong email, trông có vẻ hợp pháp, nhưng kỳ thực ngay tức khắc làm cho computer của người sử dụng bị nhiễm virus.
Nếu có ai gửi cho bạn một tập tin hay một địa chỉ trang web mà bạn không yêu cầu, cho dù họ có hứa hẹn gì đi nữa như nếu mở ra “Bạn sẽ rất thích!”, đừng nhấp vào đó.
Cố gắng đừng sử dụng computer công cộng: Còn tùy theo hoàn cảnh của bạn, việc này có thể khó khăn. Đối với những ai không có computer hay không có phương tiện truy cập web, thì cà phê Internet vẫn rất thông dụng. Tuy nhiên, một computer càng được được nhiều người khác nhau sử dụng thì lại càng có cơ nhiễm virus hay chứa phần mềm gián điệp có thể lưu giữ các thao tác trên bàn phím của người sử dụng máy, tài khoản email và các trang web truy cập.
Một số người tránh né bằng cách mang theo phần mềm vô hiệu hóa sự theo dõi trên USB của họ - như Tor hay Psiphon có thể giúp tránh né tường lửa và bạn ẩn danh. Tuy nhiên chúng chúng vẫn còn hơi phức tạp và không phải là phần mềm bảo vệ cấp thấp
Sử dụng các phần mềm chống virus: Trong nỗ lực nhằm giữ cho Internet càng “sạch” càng tốt, bạn có một bộ phận điều chỉnh. Hàng chục dịch vụ chống virus mà bạn có thể sử dụng từ Kaspersky, đã được nói đến phần trước, cho đến Norton, TrendMicro và nhiều chương trình khác. Một số miễn phí, một số phải mua, và họ cung cấp nhiều mức độ bảo vệ. Tuy nhiên, cuối cùng chống virus là cách tuyệt hay để có được giới chuyên môn giúp đi một bước trước các tin tặc.
Đứng cho rằng bạn biết người bạn đang trò chuyện: Điều tự nhiên bạn cho rằng mình biết khi bạn nhận được email từ một người bạn hay vào một trang web mà bạn đã từng truy cập nhiều lần trước đây, điều bạn đang thấy hay người bạn tin. Tuy nhiên ngày càng có nhiều tin tặc học cách bắt chước bạn bè hay những người bạn tiếp xúc hoặc tạo ra những trang web giả trông giống như trang web đáng tin cậy nhưng thật ra chỉ để thu thập thông tin và dữ liệu về người sử dụng.
Lời khuyên tốt nhất là nếu có một điều gì đó về email của một người bạn dường như – nói về một đề tài không ngờ tới hoặc sử dụng ngôn từ kỳ hoặc – hay cân nhắc việc gửi cho họ một thư trả lời hay tốt hơn liên lạc với họ qua một cách khác để hỏi về nội dung email của họ.
Tránh bị theo dõi : Không phải là điều ngẫu nhiên mà các trang web tin tức bạn luôn truy cập, biết tên bạn hay các nhà bán lẽ mà bạn thích nhất, bằng cách nào đó dường như biết chính xác bạn đang tìm gì. Các trang web mọi loại thường theo dõi chúng ta qua các “cookies.” Hay các tập tin nhỏ trong các trình duyệt rồi thích ứng các chi tiết để cho kết quả.
Mỗi trình duyệt có một cách lựa chọn trong việc cài đặt chương trình bảo mật riêng tư cho phép người sử dụng xóa cookie hay cho phép từ chối nhận chúng. Tuy nhiên hãy nhớ rằng các trang web thường hạn chế các dịch vụ đối với những người không chấp nhận cookie.
Nếu bạn không muốn công cụ tìm kiếm lớn như Google biết mọi thứ bạn đang tìm kiếm, hay xét đến việc dùng một trong những công cụ tìm kiếm “không theo dõi” chẳng hạn như DucDuckGo.com, không có cookie cũng không có chế độ theo dõi.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về làm thế nào để giữ an toàn trực tuyến, và các công cụ nào bạn có thể sử dụng để bảo vệ sự riêng tư của mình và tránh kiểm duyệt của chính phủ, hãy truy cập sổ tay “Vô hiệu hóa kiểm duyệt” trên mạng của chúng tôi.
Trong dư luận lâu nay vẫn lan truyền một số mẹo giúp giảm cân, chẳng hạn như ăn ớt.
Một nghiên cứu mới đã chứng minh quan điểm này là có căn cứ khoa học.
Sức cám dỗ của rất nhiều loại thực phẩm béo ngậy mạnh mẽ đến mức nhiều người trong chúng ta không thể kháng cự được việc ngốn ngấu chúng,
ngay cả khi họ đang cố gắng cắt giảm lượng calo hấp thụ. Các nhà nghiên cứu hiện tin rằng, capsaicin - thành phần tạo nên vị cay nồng của ớt -
có thể mang đến giải pháp cho vấn đề này: thúc đẩy quá trình trao đổi chất của chúng ta mà không cần phải hạn chế chế độ dinh dưỡng.
Chất capsaicin - thành phần tạo nên vị cay nồng của ớt, được phát hiện có tác dụng thúc đẩy quá trình trao đổi chất,
giúp đốt cháy mỡ trong cơ thể. Ảnh: Alamy
Các chuyên gia thuộc Đại học Wyoming (Mỹ) phát hiện, chất capsaicin có thể kích thích cơ thể đốt cháy năng lượng và tạo ra sức nóng - quá trình sinh nhiệt đốt cháy calo. Capsaicin làm được điều này thông qua việc kích hoạt các cảm thụ quan trong cơ thể, vốn có nhiệm vụ khởi phát quá trình đốt cháy năng lượng.
Những cảm thụ quan trên tồn tại ở cả các tế bào mỡ trắng và mỡ nâu. Trong cơ thể, các tế bào mỡ trắng thấm hút năng lượng và dự trữ nó dưới dạng mỡ, tích tụ rõ thấy ở vùng bụng, quanh eo hông và bắp đùi. Vì vậy, chúng được coi là mỡ "xấu", kẻ thù của người ăn kiêng.
Trong khi đó, mỡ nâu tồn tại với số lượng nhỏ ở vai và cổ, thực sự đốt cháy mỡ để làm nóng cơ thể. Do đó, chúng được coi là mỡ "tốt".
Theo báo cáo nghiên cứu, capsaicin trong chế độ ăn có thể kích thích một cảm thụ quan có tên gọi protein kênh TRPV1. Việc kích hoạt cảm thụ quan này được cho là giúp ngăn chặn chứng béo phì liên quan đến chế độ dinh dưỡng giàu chất béo, vì nó khiến mỡ "xấu" biến đổi thành mỡ "tốt" đốt cháy năng lượng.
Các chuyên gia đã tiến hành nghiên cứu trên một nhóm chuột hoang và một nhóm chuột khác được biến đổi gen để thiếu cảm thụ quan TRPV1. Họ cho cả 2 nhóm chuột này thực hiện chế độ ăn giàu chất béo và chứa 0,01% thành phần là capsaicin.
Kết quả cho thấy, capsaicin ngăn chặn việc tăng cân gắn liền với chế độ ăn giàu chất béo ở chuột hoang, nhưng không có được tác dụng này ở nhóm chuột thiếu TRPV1. Capsaicin đã tạo ra điều kỳ diệu mà không gây ra bất kỳ tác động nào đến lượng thực phẩm hoặc nước mà các con chuột hấp thụ.
Nhóm nghiên cứu tuyên bố, capsaicin do vậy có thể hỗ trợ phòng chống và kiểm soát chứng béo phì cũng như các biến chứng sức khỏe liên quan khác như bệnh tiểu đường tuýp 2, áp huyết cao và bệnh tìm mạch.
Bước tiếp theo, các chuyên gia muốn hiểu rõ hơn cơ chế phát huy tác dụng của capsaicin và tiến hành thêm nhiều thử nghiệm để chứng thực điều đó. Họ cũng sẽ tập trung phát triển các loại thuốc kích hoạt cảm thụ quan TRPV1 nhằm giúp phòng chống béo phì và tiến hành các cuộc thử nghiệm lâm sàng ở người.
Tại sao ung thư tấn công giết chết con người
90-95% trường hợp bệnh ung thư là do môi trường, chỉ 5-10 bởi di truyền. Người bệnh chết vì tế bào ung thư khiến cơ thể suy kiệt đau đớn...
Theo Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm trên toàn cầu có khoảng 12,7 triệu người mới mắc bệnh ung thư và trên 7,6 triệu người tử vong.
Tại Việt Nam, mỗi năm có 150.000 người mắc và trên 75.0000 người tử vong.
Ung thư là gì?
Các tế bào cơ thể phát triển, phân chia để tạo ra tế bào mới, và chết một cách trật tự. Tuy nhiên các tế bào ung thư thì khác. Thay vì sắp chết, các tế bào ung thư tiếp tục phát triển tạo thành các tế bào bất thường mới và không có chức năng gì. Các tế bào này sinh sôi nảy nở ra khỏi sự kiểm soát của cơ thể và xâm nhập các mô lân cận.
Mặt khác tế bào ung thư thường đi đến các bộ phận khác của cơ thể - nơi có thể phát triển và hình thành các khối u mới - thông qua đường máu hoặc bạch huyết. Quá trình này được gọi là di căn. Người bị bệnh ung thư chết vì khối u phát triển mạnh làm tê liệt cơ quan và ảnh hưởng đến các cơ quan lân cận, cơ thể suy kiệt, đau đớn, bất lực trước các bệnh tật khác.
Chỉ khoảng 5-10% ung thư là do di truyền. Ảnh minh họa: telegraph.
Nguyên nhân gây ung thư
5-10% ung thư là do di truyền. 90-95% các trường hợp bệnh ung thư bởi các yếu tố môi trường.
- Hút thuốc gây 90% ung thư phổi. Nó cũng gây ra ung thư ở thanh quản, đầu, cổ, dạ dày, bàng quang, thận, thực quản và tuyến tụy.
- Tiêu thụ quá mức các loại thịt đỏ như thịt bò, thịt lợn và thịt cừu có nguy cơ ung thư đại trực tràng. Ăn quá mặn, các loại thịt xông khói, thịt nguội dễ bị ung thư dạ dày.
- Ít hoạt động thể chất, thừa cân, béo phì làm cơ thể sản xuất nhiều estrogen kích hoạt ung thư. Thể dục làm giảm cân dư thừa, điều hòa hormone và nâng cao miễn dịch. Trọng lượng cơ thể quá mức có mối liên hệ với nguy cơ phát triển ung thư vú phụ nữ sau khi mãn kinh.
- Sử dụng rượu quá mức gây ung thư gan và đường tiêu hóa.
- Hầu hết các bệnh ung thư da là kết quả trực tiếp tiếp xúc với các tia UV trong ánh sáng mặt trời
- Bức xạ gồm tia x, tia gamma, tia cực tím... tác nhân gây ung thư tuyến giáp và tủy xương.
- Virus và vi khuẩn: Virus HPV và ung thư cổ tử cung, virus viêm gan B và C có thể gây ung thư gan, virus Epstein-Barr gây ung thư hạch, vi khuẩn Helicobacter pylori (Hpylori) làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
Phòng ngừa ung thư
Do 90-95% các trường hợp bệnh ung thư là do các yếu tố môi trường nên việc phòng ngừa ung thư rất quan trọng.
- Tránh hút thuốc và khói thuốc lá.
- Giảm tiêu thụ rượu.
- Hạn chế tối đa tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
- Bảo vệ cơ thể chống lại các bệnh nhiễm trùng có thể gây ra ung thư.
- Tránh thừa cân.
- Ngủ đủ giấc.
Chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh:
- Ăn nhiều rau tươi và trái cây, hạt, củ, đậu.
- Uống nhiều nước lọc để kích hoạt miễn dịch và thanh lọc cơ thể.
- Nên dùng cá, thịt gà, Hạn chế các loại thịt đỏ (thịt bò, thịt lợn, thịt cừu), thịt xông khói, thịt nguội.
- Không ăn thức ăn chế biến quá nóng, quá cháy khét.
- Ăn ít béo, ít đường, ít mặn.
- Vận động thể lực ít nhất 30 phút mỗi ngày.
- Chủng ngừa giảm nguy cơ ung thư như văcxin HPV phòng ngừa ung thư cổ tử cung, các văcxin viêm gan B phòng ngừa nhiễm virus viêm gan B.
- Thường xuyên kiểm tra sức khỏe và xét nghiệm sàng lọc sớm tại bác sĩ.
"Hai mươi năm,
bầy trẻ thơ nay đã lớn
và chàng trai nay đã già"
Tháng Tư 1995, tôi lặng người khi nghe câu hát đó. Rồi bùi ngùi nhận ra mình là một trong bầy trẻ đã lớn. Lớn, nhưng chưa làm được gì nhiều, chỉ đau đau trong lòng những ước mơ cho một quê hương xa vời vợi.
Thoáng một cái, đã 2015. Trong email với những người bạn thân từ thưở học trò, tôi sửa lời của nhạc sĩ Phan Văn Hưng để đùa chơi
"Bốn mươi năm,
bầy trẻ thơ nay đã xế
và chàng trai nay quá già"
Các anh chị, cô chú mà nghe "chàng trai nay quá già" chắc sẽ không vui.
Tôi cũng biết lẽ ra không nên diễu (dở) với sự thật... phũ phàng. Nhưng, thay vì thở dài hoặc chống trả thứ không thể chống trả, có lẽ cách hay nhất là làm theo câu thơ tiền chiến: Tôi nói lòng ra để tự cười.2
*
Khi Bố tôi tự nhận là "tuyến đầu" - tiếng của Bố đặt cho những người đứng mũi, chịu sào cho cả ba thế hệ gồm có cha mẹ, chính mình, và con cái - thì tôi chỉ có vừa đủ trí khôn để gom góp vài ký ức về ông bà.
Ký ức đó gồm có nét thanh lịch của các bà vấn khăn nhung, mặc áo dài lụa, cổ đeo chuỗi cẩm thạch xanh rờn nước lý trong ngày Tết. Có sự ấm áp của hình dáng bà ngoại tôi ra vào, vun vén, trông nom. Có hình ảnh trang nghiêm của các ông, áo the khăn xếp, cầm bó hương cháy nghi ngút đứng khấn thật lâu trước bàn thờ trong những ngày giỗ kỵ. Có những "nụ cười đen nhánh sau tay áo" (3), có các bà luôn luôn mặc áo dài khi ra khỏi nhà và gọi con là "các anh, các chị". Và có cả sự kính cẩn trong cách tôi gọi nhiều người, không bằng tên mà bằng chức vị ở miền Bắc trước khi họ di cư vào Nam: bà Thông, bà Hộ, ông Chánh...
Ngày đó, đối với tôi, tuổi già là những ông bà hay nhắc tới những địa danh, những kỷ niệm ở miền Bắc xa xôi. Họ có cách ăn nói và hỏi chuyện con cháu giống nhau, rất gần gũi, quen thuộc trong gia đình nhưng khác với những ông bà cụ người Nam ở chung quanh. Chỉ như thế. Những điều khác như sự đau yếu, qua đời chỉ lờ mờ đằng sau sự hiện diện vững chãi của Bố Mẹ tôi. Chúng tôi nhởn nhơ trong bóng mát bình yên khi những gay gắt của cuộc đời đã được thế hệ cha mẹ lọc đi.
Bà ngoại tôi mất năm 1974, đem theo niềm mơ ước gặp lại hai người con trai đi kháng chiến chống Pháp từ thập niên 40 và ở lại ngoài Bắc. Tuy vậy, nhiều người vẫn nói là bà có phước vì không phải chứng kiến cảnh lạc đàn tan nghé, con tù cháu tội, nheo nhóc đói khổ sau cuộc đổi đời năm 1975. Các ông bà khác thì một số kẹt lại Việt Nam, một số ôm nỗi nhớ thương miền Bắc còn chưa ráo theo con cháu đi tứ tán. Sau đó, vì chia cắt, tôi không được gặp lại các ông bà. Tôi chỉ nghe nói thời gian đầu ở nước ngoài họ coi nhà, trông cháu cho các con lao ra ngoài kiếm sống. Những gia đình may mắn có ông bà thì các cháu bé không phải lang thang ở những nhà giữ trẻ, nơi mà mọi thứ đều xa lạ.
Ông bà giữ ngọn đèn trong nhà bật sáng, dọn mâm cơm để các cháu ngồi cùng ăn khi cha mẹ đi học lớp tối hay làm thêm giờ về trễ. Họ ru cháu ngủ khi cha mẹ làm ca đêm. Họ là bếp sưởi ấm áp, là hình ảnh đậm đà của quê hương vừa lìa xa...
Khoảng mười lăm năm sau, khi cộng đồng người Việt tạm cứng cáp thì hầu hết các cụ đã yên lặng ra đi. Thời đó bận rộn, xa xôi quá nên tin về các ông bà chỉ được biết qua những lá thư hay những cuộc điện đàm hiếm hoi. Tôi đã không nghĩ nhiều đến các cụ, không thắc mắc họ đã sống tuổi tám mươi, chín mươi như thế nào ở những thành phố của Mỹ, Canada, Pháp, Úc và ra đi trong hoàn cảnh ra sao. Một phần vì tôi còn "trẻ người, non dạ", nhưng lý do chính là vì Bố Mẹ tôi vẫn còn khỏe nên chúng tôi được núp bóng, vô tư trước quy luật đến và đi của đời người.
*
Sau khung kính vuông trên trần là một khoảng trời xanh dịu, hoe chút nắng nhẹ nhàng.
Đó là một buổi sáng mùa Đông ở Bắc California, ba ngày sau khi tôi đến Mỹ. Hôm đó là ngày thứ Hai, mọi người đều đi học, đi làm. Ở nhà chỉ có hai chị em tôi mới từ trại tị nạn sang, vừa được Dì đón về nhà.
Căn nhà vắng vẻ dường như rộng hơn bình thường. Tôi đi ra phòng khách, ngồi trên ghế sofa, nhìn lên tấm skylight trên trần trời, ghi vào óc hình ảnh đang thấy, và thầm nói "Tôi đã đến! Bầu trời nước Mỹ là như thế này đây."
Mới đó, mà hơn ba mươi năm!
Dì là em gái của Mẹ tôi, nhưng trong gia đình gốc Bắc tôi gọi bằng "Cô" và chồng của Dì thì gọi là "Chú". Bây giờ, tôi gọi là "Dì" (để nói rằng đó là người thân lắm, giống như trong câu tục ngữ "Xảy Cha còn Chú, mất Mẹ bú Dì".)
Trong gia đình, Dì qua Mỹ trước tiên, vào tháng Tư năm 1975. Dì kể, ra khỏi trại Pendleton gia đình Chú và Dì được một nhà thờ ở Hayward, Bắc California bảo trợ. Đó là một điều buồn vui lẫn lộn. Vui vì California là nơi khí hậu dịu dàng, không lạnh cóng như những vùng khác, nhưng lại buồn vì bạn bè trong quân đội của Chú phần lớn sang miền Đông Hoa Kỳ qua sự đỡ đầu của những người bạn cố vấn Mỹ ngày trước. Nhưng Dì nghĩ thân tị nạn trên đất nước xa lạ, biết đâu mà lựa chọn, cứ theo duyên phận, rồi "nước chảy tới đâu, bắc cầu tới đó".
Chú cất bộ quân phục có gắn bông mai vàng vào ký ức, ngày ngày mang bộ đồng phục của thợ lắp ráp trong hãng xe hơi. Ở thắt lưng chú đeo nguyên một bộ kềm vặn ốc lớn nhỏ đủ cỡ, sắp xếp theo đúng thứ tự đã thuộc lòng. Khi chiếc xe trên đường dây chuyền trờ tới, chú nhảy phóc lên, rút kềm, gồng tay vặn những con ốc ở những vị trí cũng nhớ nằm lòng. Xe đi khoảng bốn mét là hết khâu, chú phải nhảy xuống, chạy ngược lại đón chiếc xe mới tới. Cứ chạy nhảy liên tục như vậy. Một ngày tám tiếng.
Dì cũng thay áo luật sư bằng áo khoác trắng và lưới trùm tóc của hãng trái cây đóng hộp. Cũng ngày ngày đứng trước một bộ máy dây chuyền gồm những thùng sắt khổng lồ đi chầm chậm. Trái anh đào hay trái dâu từ trên đổ xuống ào ào, hai tay Dì phải lựa thật nhanh những trái xấu, bỏ ra ngoài. Lúc mới làm chưa nhanh tay, nhanh mắt, có đôi khi trái xấu xót lại, bà đốc công lượm ra đem dí vào mặt la xối xả. Dì không dám phân trần nửa lời, chỉ im lặng làm tiếp. Hai tay bốc lia, bốc lịa nên không thể gạt nước mắt chảy ròng ròng.
May mắn cho Chú, Dì và cả cộng đồng người Việt tị nạn ở Bắc California, kỹ nghệ điện tử được phôi thai từ những năm 1965, 1968 đến giữa thập niên bảy mươi bắt đầu cứng cáp. Các hãng bắt đầu cần rất nhiều chuyên viên điện tử và, nhờ ơn trời (như Dì nói), nghề này hợp với rất nhiều người Việt. Kiến thức khoa học: có đủ, vì hầu hết là sĩ quan, công chức ở Việt Nam; sự cẩn thận, chịu khó: có thừa; khả năng học hỏi và lòng cầu tiến: tràn trề. Bắt đầu là những người có sẵn bằng cấp từ Việt Nam lấy một vài lớp học về điên tử rất dễ so với khả năng của họ, rồi được tuyển vào các hãng làm chuyên viên kỹ thuật (technician). Từ đó họ chỉ đường cho gia đình và bạn bè.
Dì và Chú sau giờ đi làm đã ghi danh học lớp tối ở San Jose City College, lấy nhanh tấm bằng hai năm rồi đầu quân vào đội ngũ chuyên viên kỹ thuật đang tăng vọt. Từ các tiểu bang khác, sinh viên Việt Nam đi du học trước năm 1975 mới tốt nghiệp cũng đổ về San Jose tìm việc. Đã có nhiều cuộc gặp gỡ ngỡ ngàng khi những kỹ sư trẻ măng biết ra rằng những techinician tóc loáng thoáng sợi bạc, im lặng, chăm chỉ làm cùng phòng thí nghiệm chính là những nhân vật mà họ từng nghe tên tuổi lẫy lừng trong những trận đánh của Tết Mậu Thân 1968, của Mùa Hè Đỏ Lửa 1972.
Gia đình Chú Dì cũng như nhiều người Việt khác dần dà khá giả hơn. Nhiều gia đình chồng đi học có bằng làm technician, vợ chưa tốt nghiệp cũng hăng hái đi làm nhân viên khâu lắp ráp (assembler hay assembly line worker).
"Ở đây chồng Tách (technician), vợ Ly (assembly)
Cùng làm một buổi, còn gì sướng hơn"
Hạnh phúc của người tị nạn thời đó đơn giản là vậy. Đầu óc, công sức và sự khéo léo của họ đã chăm chút, hoàn thiện biết bao sản phẩm của các hãng điện tử. Thành công đem lại thành công, các hãng mọc lên ngày càng nhiều, và người Việt tị nạn đã góp công rất lớn vào sự phát triển của Thung Lũng Điện Tử, nơi ra đời của những sản phẩm thay đổi đời sống con người trên toàn thế giới.
Trong guồng máy của thung lũng này, Dì và Chú vừa xây dựng lại cuộc đời trên đất mới, vừa dành dụm gởi về giúp đỡ hàng chục anh chị em trong họ hàng hai bên.
Rồi đại gia đình dần dần đoàn tụ, lúc đầu là những người trẻ đi bằng đường vượt biển, sau đó là người lớn tuổi đi theo diện bảo lãnh. Là con gái út nhưng vì quen gánh vác họ hàng từ sau cuộc đổi đời, Dì đã trở thành người đầu đàn của họ ngoại tôi trên đất Mỹ.
Có một lần tôi mỉm cười và nghĩ rằng Dì không giống với hình ảnh quen thuộc của những người đàn bà Việt Nam trong văn chương: đơn giản, đảm đang, hy sinh, và chịu đựng.
Dì không chỉ vậy, mà hơn vậy.
Dì hy sinh, chịu khó, nhân từ, và can đảm. Dì đẹp và cao. Dì ăn mặc lịch lãm. Hồi tôi mới sang, thỉnh thoảng cuối tuần Dì chở đám cháu đi mua sắm ở những tiệm quần áo clearance. Mấy Dì cháu hí hửng tìm kiếm trong đống quần áo giảm giá tới bảy mươi, tám mươi phần trăm. Phần lớn là mua gởi về Việt Nam, nhưng Dì cũng giữ lại vài thứ để mặc. Những chiếc áo có nơ ở cổ, có kiểu dáng điệu đà, thanh nhã rất hợp với Dì. Và điều đặc biệt nữa là hai bàn tay của Dì. Trải qua bao năm tháng nhặt trái cây, làm việc nhà, vật lộn với những máy móc điện tử, bàn tay Dì vẫn thon đẹp với những ngón búp măng dài muốt.
Ba mươi chín năm qua nhà Dì là nơi nhóm họ. Hàng trăm lần giỗ Tết đến, rồi đi, rồi trở lại. Họp mặt ở nhà Dì đã trở thành một điều tưởng như không bao giờ thay đổi...
Gần đây, có một lần tôi ghé thăm Dì. Khi bước xuống xe, ánh nắng vàng trên con đường, hai dãy nhà màu nâu nhạt dọc hai bên, những bụi hoa và bãi cỏ, chúng quen thuộc đến mức làm tôi ngỡ ngàng! Cánh cổng sắt vẫn sơn màu xám, đưa vào căn nhà nơi Chú và Dì đón hai chị em tôi về sau chuyến bay từ trại tị nạn Galang tới San Francisco. Thời đó bãi cỏ tươi hơn và giàn hoa giấy đỏ mới chập chững leo trên cái giàn tạm nhỏ xíu. Nhưng, nhìn chung căn nhà vẫn rất giống như xưa.
Vậy mà rất nhiều điều đã vô cùng khác.
Kể từ năm nay, ngày 29 Tết Dì không còn gọi điện thoại cho từng đứa cháu, nói "Giao thừa đến nhà Cô cúng ông bà, nghe!" Căn nhà này sẽ không còn là nơi mà mấy chục người trong ba thế hệ bên ngoại gặp gỡ nhau. Vì Chú đã qua đời, còn Dì thì liệt nửa người sau cơn tai biến mạch máu não.
Lần đó tôi vào bệnh viện thăm lúc Dì mới hồi tỉnh. Khi ra về, tôi nắm tay Dì và nói to "Cháu đi về nha. Cô bye cháu đi." Dì bập bẹ "Bye" rồi vẫy vẫy tay. Và, tôi bùi ngùi thấy rằng bệnh tật đã làm Dì thay đổi, nhưng vẫn không cướp được hai bàn tay đẹp của Dì. Chúng vẫn đẹp, như xưa. Nhưng vẻ đẹp ấy như đang dùng sự tương phản để đánh thức tôi, nhắc tôi là đời người ngắn ngủi, là đã đến lúc tôi phải đối diện với lẽ tử sinh.
*
Ở trung tâm thành phố (downtown) San Jose có một cửa tiệm nằm trong một căn phố nhỏ. Từ xa lộ 280 ra hầu như lần nào tôi cũng phải ngừng lại ở đèn đỏ góc đường Mười Một trước khi quẹo trái vào Santa Clara, con đường chính của downtown. Ở chỗ ngừng xe, nhìn xéo qua tay phải là tấm bảng có những ba dòng chữ đỏ bằng tiếng Anh, Hoa, và Việt. Dòng tiếng Việt đề "Vịt Quay Tôn Thọ Tường" nên tôi đoán chủ tiệm là người Việt gốc Hoa. Vẻ hơi tồi tàn, xập xệ của tiệm với cái tên Tôn Thọ Tường gợi nhớ những hàng quán ở Sài Gòn, Chợ Lớn ngày xưa. Tiệm này đã ở đó trên dưới ba mươi năm.
Trong thời gian cộng đồng Việt ngày càng ăn nên làm ra. Khu thương mại Lion được mở ra trên đường Tully. Tiếp theo là khu Grand Century sang đẹp cùng khu Vietnam Town lộng lẫy trên đường Story. Nhiều tiệm Việt Nam đã dời về phía Đông San Jose, và khu downtown không còn là nơi tụ họp chính của các dịch vụ cho người Việt. Trong suốt thời gian đó, tiệm vịt quay vẫn nằm ở góc đường. Cũ kỹ, cô đơn, nhưng kiên trì, tiệm đứng đó như một "chứng nhân" cho thời mở đầu của cộng đồng Việt tại San Jose.
Cho nên, cuối năm 2013, khi ngừng xe ở đường Mười Một, tôi hơi sững sờ khi thấy tiệm treo bảng đóng cửa. Tôi thấy nhớ cửa tiệm như tiếc một thời đã qua.
Nhưng rồi tôi lại "tự cười" và tự nhắc rằng nền tảng của sức mạnh Mỹ quốc là sự hiệu quả. Chủ tiệm vịt quay có lẽ cũng đã đến tuổi về hưu, và một tiệm mới đang trên đà đi lên sẽ làm ăn hữu hiệu hơn ở góc đường này. Bây giờ là 2015. Trong thời đại khi iPhone 6 vừa ra đời đã có người mơ mộng tới iPhone 7, khi mỗi phút có ba triệu người lướt mạng thì lòng hoài cổ của tôi không thể chen chân ở ngay Thung Lũng Điện Tử, cái nôi của máy vi tính và điện thoại di động, đất nhà của Google, Yahoo, Facebook, và mấy ngàn hãng xưởng lớn nhỏ khác.
"Sóng sau dồn sóng trước", không nơi đâu mà câu thành ngữ đó đúng hơn là ở vùng này. Mọi thứ đều tuân theo quy luật sóng, kể cả con người.
*
Tôi quen cô Hòa trong một lần ghé văn phòng Bác Sĩ. Hôm đó chúng tôi phải chờ khá lâu. Cô mệt mỏi dựa lưng vào tường, nhắm mắt lại, hai tay chắp trên bụng. Những móng tay của Cô sơn màu hồng cánh sen có ánh tím trang nhã. Khi Cô mở mắt nhìn tôi mỉm cười, tôi bắt chuyện và khen màu sơn móng tay của Cô. Cô trở nên linh hoạt hẳn lên "Màu sơn này do người đệ tử làm nail ở Hollywood gởi tặng cho cô đó. Mua ở tiệm thường không có đâu nghe! Cô làm Nail mấy chục năm mà, đệ tử của Cô bây giờ ở khắp nơi..."
Từ đó, thỉnh thoảng chúng tôi lại nói chuyện điện thoại và tôi được nghe cô Hoà kể nhiều chuyện về buổi đầu tị nạn.
"Cô qua Mỹ với Ba Má chồng và đứa con, thằng Tâm, mới hơn một tuổi. Năm 1975, Cô mới lấy chồng được chưa đầy ba năm, ở chung với ông bà nội thằng Tâm. Bữa đó, đang ở nhà thì chồng Cô về, kêu gom góp đồ đạc vô vali rồi chở lên phi trường Tân Sơn Nhất. Ổng biểu cả nhà ngồi chờ để ổng đi đón thêm vài anh em rồi trở lại liền. Cô chờ mỏi chờ mòn, hơn hai ngày ổng không trở lại. Ngày thứ ba, phi trường bị pháo kích, người ở chung quanh nói chuyến bay bữa đó là chuyến cuối cùng. Cô thì "bên dắt Mẹ già, bên nách con thơ", muốn ra cũng không được, ở lại thì sợ bom đạn, nên đành lên máy bay mà nước mắt chứa chan. Em tưởng tượng được không, Cô mới hai mươi hai tuổi đầu, tiếng Anh tiếng U không biết. Từ trong trại tị nạn ở California, Cô nhờ người ta kiếm ổng ở tất cả bốn trại tị nạn trên nước Mỹ. Văn phòng trại đọc loa kêu tên ổng mỗi ngày mà ổng vẫn bặt tăm. Cô khóc sưng mắt nhưng rồi nghĩ mình phải cố gắng lên vì bây giờ mình là người đứng lo cho gia đình. Nghĩ thì nghĩ vậy, nhưng cũng không biết phải làm sao. Cô không biết đường lối gì hết, không quen biết ai nên ở trại tị nạn lâu nhất. Mà Cô cũng muốn ở lâu, trong đầu cứ nghĩ là một ngày kia chồng mình sẽ xuất hiện trong trại, với lại cứ sợ là đi định cư rồi thì ổng biết đường đâu mà kiếm."
Thấy tôi chăm chú nghe và hỏi thăm chuyện tị nạn, Cô Hoà hào hứng kể chuyện cũ.
"Từ trại ở đảo Guam, gia đình Cô qua Camp Pendleton ở San Diego, rồi lên trại Hope Village ở Sacramento. Mùa hè năm 1975, trại này có tổ chức buổi lễ chào đón năm trăm gia đình Việt Nam đầu tiên đến định cư tại California. Buổi lễ đặc biệt này bắt đầu bằng một lễ chào cờ. Đây là lần đầu tiên Cô thấy lại lá cờ vàng của mình trên đất Mỹ. Khi lá cờ được kéo lên, nhiều ông mặc đồ dân sự mà đứng nghiêm dơ tay chào theo kiểu nhà binh. Sau đó Cô mới biết họ đều là tướng, tá của Việt Nam Cộng Hoà, có cả ông tướng Nguyễn Cao Kỳ nữa. Nhìn họ chào cờ Cô khóc như mưa vì nhớ ông chồng sĩ quan. Nhưng đâu phải mình Cô. Cả ngàn người tị nạn, nhiều người có đầy đủ gia đình bên nhau, vậy mà ai cũng khóc!"
Thình lình cô Hoà hỏi "Em biết cô tài tử Kiều Chinh không?"
Rồi không chờ tôi trả lời, Cô kể tiếp "Sau lễ chào cờ, ngoài mấy người Mỹ, cô Kiều Chinh được mời đọc diễn văn. Nhờ cổ nói thêm bằng tiếng Việt mà Cô hiểu là trại này có một bà tài tử lớn của Hollywood tên là Tippi Hedren làm trong ban quản trị. Trời, bà ta đẹp như thiên thần, tóc vàng óng, dáng người thon thả, sang trọng. Mọi người ai cũng thích bả, có nhiều chị cứ trầm trồ ngưỡng mộ hai bàn tay với móng dài, sơn màu san hô tuyệt đẹp của bả. Có lẽ nhờ bả mà nhiều nam, nữ tài tử từ Hollywood cũng tới thăm, giúp đỡ trại. Riêng cô Kiều Chinh, bạn thân của bà Tippi, thì sau khi đọc diễn văn còn tình nguyện ở lại trại cả tuần lễ để phụ giúp đồng bào. Hàng ngày cô Kiều Chinh cùng bà Tippi đi thăm mọi người. Hồi đó người mình chưa nói tiếng Anh giỏi, nhờ có cô Kiều Chinh mà đôi bên mới hiểu nhau. Theo cô Kiều Chinh nói, Bà Tippi để ý cách các cô, các chị làm tóc, chăm sóc con cái, và bả kết luận là đàn bà Việt rất khéo tay.
Từ đó, bả nảy ra ý định dạy cho người Việt Nam làm nail vì bả tin rằng nghề này rất thích hợp mà lại kiếm khá. Vậy là bả đem bà Dusty, người làm nail cho bả, vào trại dạy những điều căn bản cho hai mươi người Việt. Sau đó, họ đi xe của trại tới trường để học những kỹ thuật mới nhất như làm móng tay giả bằng lụa. Cô có tới lớp coi họ làm. Mèn ơi, nhìn đố ai biết là móng giả! Nhưng mà hồi đó Cô còn lo đi kiếm ông chồng nên không có tâm trí ghi tên học..."
Cô Hòa còn kể cho tôi nhiều chuyện về những đội ngũ "hạt giống" thợ nail Việt Nam xuất phát từ Hope Village đã được sự giúp đỡ của bà Tippi để đi thi lấy bằng ở Sacaramento. Hai mươi người đầu tiên đã chỉ đường cho bạn bè khác và Cô đã vào nghề khoảng giữa năm 1976. Nghề nail đã giúp Cô trang trải cho gia đình và còn đem lại cho Cô sự tự tin "Em biết không, giá làm móng tay thời 1976 là sáu chục đồng một bộ. Mà lúc đó lương tối thiểu là hai đồng rưỡi một giờ! Em nghĩ coi, không có nhiều người Việt vô nghề, làm cách nào mà giá xuống thành vừa phải để cho những người bình thường cũng có thể làm nail? Bởi vậy, thợ Việt đúng là giúp làm đẹp cho đời đó em à!" Cô vừa nói vừa cười.
Rồi Cô kể về thời gian Cô đi làm nail từ sáng tới tối, ông bố chồng đi phụ bếp, cậu con trai ở nhà với bà nội. Rồi chuyện nghe tin chồng Cô bị kẹt lại, đi tù trong trại tập trung ở Việt Nam "Nghe tin ổng bị tù mà vừa khóc vừa mừng. Ít gì ổng cũng còn sống, còn hy vọng có ngày gặp lai." Gia đình Cô đoàn tụ giữa thập niên 80 khi chồng Cô ra khỏi tù và vượt biển thành công.
Bây giờ thì cậu bé Tâm một tuổi ngày mới tới đã là một kỹ sư điện toán, thêm người em sinh tại Mỹ sau này hiện làm cô giáo dạy Anh Văn ở trường trung học. Cả hai đã có gia đình riêng. Bố mẹ chồng và cả ông chồng đã qua đời. Còn một mình, cô Hòa sống trong nhà riêng khang trang nhưng không được khỏe. Cô bảo là mấy chục năm ngồi khom lưng và dùng tay quá nhiều đã làm cho Cô bị đau lưng và đau khớp thường xuyên. Các khớp ngón tay của Cô sưng lên, nhưng Cô vẫn giữ thói quen sơn móng, chỉ khác là bây giờ Cô phải ra tiệm.
Cô Hòa làm tôi nhớ đến Chú, Dì tôi. Ở trong hãng kỹ thuật phức tạp hay ngành nail tưởng như đơn giản nhưng không kém phần vất vả, họ đều là những hạt giống đầu tiên trong hai nghề chính đã chống đỡ và nuôi lớn cộng đồng Việt Nam tại Mỹ.
Người thợ nail hai mươi hai tuổi ngày xưa giờ đã sáu mươi hai. Đôi tay cô không còn đủ sức tự chăm sóc, phải trông cậy vào thế hệ tiếp nối. Nhưng cô vẫn có vẻ mãn nguyện vì đôi tay đó đã kiếm sống cho cả ba thế hệ, đã làm đẹp cho đời, đã cống hiến hết khả năng.
*
Có lần sau khi đọc một bài viết về Hội Chứng Rối Loạn Sau Ác Biến (Post-traumatic Stress Disorder) của những quân nhân sau khi tham chiến, tôi tự nhủ là mình nên cám ơn trời. Những cực khổ tôi trải qua ở Việt Nam chắc vẫn còn rất nhẹ so với nhiều người khác, không phải là traumatic experience. Ký ức ấy, sau chuyến vượt biển may mắn, có lẽ đã được xoa dịu bằng sự đùm bọc của bao người thân thiết. Nhờ vậy, tôi cảm thấy là tinh thần tôi khỏe mạnh, không có triệu chứng khác thường nào cả.
Mãi tới gần đây, tôi mới nhận thấy là có lẽ sự kiện trốn khỏi Việt Nam rồi sang định cư ở Hoa Kỳ đã làm ý niệm về thời gian của tôi hơi bị lệch lạc. Ba mươi năm sống ở Mỹ mà tôi cứ cảm thấy là rất ngắn. Nhiều kỷ niệm và hình ảnh cứ đứng nguyên như lúc tôi mới bắt đầu thu góp những ý niệm về cuộc đời, về người lớn ở chung quanh. Những nhà thơ, nhà văn. Những nhạc sĩ, ca sĩ. Những thầy, cô giáo. Những danh tướng một thời. Và những người thân. Trong đầu tôi, thời gian qua chưa bao lâu, những người ấy vẫn mạnh khỏe, vẫn là một phần của cuộc sống hàng ngày, là hình ảnh của xã hội chung quanh, như trong những thập niên bảy mươi, tám mươi.
Cho tới vài năm gần đây, tôi phải đối diện với sự ra đi và đau yếu của họ. Mỗi khi nghe tin, tôi cảm thấy bâng khuâng, trống trải. Như thể tấm khăn ấm áp, thân thiết bao năm che chở quanh vai tôi đang bị rút bớt, từng sợi, không ngừng. Rồi tôi nhận ra rằng ba mươi năm không ngắn như một giấc mơ. Đã tới lúc tôi nhìn lại và thấy đó là quãng thời gian dài, dài lắm.
*
Tôi đến Mỹ năm 1984. Khi mới đến chưa biết đường lối, lỡ dịp ghi tên khóa mùa Xuân ở trường đại học, nên phải học tiếng Anh gần chín tháng tại trường dạy người lớn (Adult Education Center). Thời đó, số người vượt biển đã giảm bớt so với những năm đỉnh 80, 81 nhưng vẫn còn rất nhiều. Hầu như tuần nào cũng có chuyến bay chở người từ các trại tị nạn Bataan và Galang đến định cư ở Mỹ. Cho nên, vào trường tôi gặp lại rất nhiều người quen ở đảo. Mới tới Mỹ gần một tháng mà ai cũng trắng trẻo và tươm tất hơn nhiều so với thời ở trại. Gặp nhau tít tít hỏi han, trao đổi tin tức về chỗ nào thuê nhà tốt, chỗ nào đang mướn người, cách xin trợ cấp xã hội, ngày giờ ghi danh ở trường đại học... Giờ ăn trưa giở hộp cơm, miếng bánh mì ra mời nhau, ăn xong ra vòi uống nước, chỉ có vài cậu thanh niên trẻ xài sang mới bỏ mười lăm xu vô mua lon nước ngọt trong máy của trường. Mừng rỡ, chia sẻ vậy nhưng người tị nạn mới sang thuộc đủ mọi lứa tuổi, mọi cảnh đời. Người phải đi làm nuôi gia đình, người thích kiếm tiền sớm, người chuyển đi vùng khác, người tiếp tục học lên... Vì thế, chẳng bao lâu là mỗi người mỗi ngả.
Mùa Thu năm đó, hai chị em tôi vào học ở trường College ở thành phố Fremont gần nhà. Ngôi trường nằm trên đồi, biệt lập, và thơ mộng dịu dàng. Lớp học nằm trong những tòa nhà trắng viền gỗ nâu đậm nhìn xuống những bãi cỏ thoai thoải và nhiều hàng cây cao vút. Thời đó người Việt tụ tập nhiều ở phía Đông thành phố, gần downtown San Jose. Vì thế, hai trường Evergreen College và San Jose City College ở vùng đó thu hút đông học sinh Việt nhất. Ngoài hai nơi này, những trường khác ở hạt Santa Clara cũng được nhiều người Việt chọn học. Hạt Santa Clara giàu có nhờ thu được nhiều thuế từ các hãng điện tử, do đó họ có thêm chương trình giúp đỡ sinh viên nghèo, và quỹ cho sinh viên vừa làm vừa học (Work Study) cũng rộng rãi. Ngôi trường tôi học thuộc quận Alameda, không được trù phú bằng Santa Clara nên chỉ có các phúc lợi của liên bang và tiểu bang. Đó là sau khi đã vào trường nghe các bạn học nói vậy chứ thật ra tôi không để ý. Đối với tôi ngày đó, được đi học đã là một hạnh phúc to lớn, được hưởng tiền trong khi xây đắp cho chính tương lai của mình thì là một điều kỳ diệu. Thời đó học sinh tị nạn gồm đủ mọi lứa tuổi và đặc biệt là có rất nhiều anh chị em cùng sang một lúc và cùng đi học với nhau. Năm đó, ngoài "cặp bài trùng" là chị em tôi còn có mấy nhóm ba, bốn anh chị em cùng học một lớp.
Lúc mới sang, tôi nghe nói thời đó sinh viên gốc Việt trong trường đại học chia làm hai nhóm: nhóm di tản năm 1975, đã học trung học ở Mỹ và nhóm mới sang. Nghe thì có vẻ "chia rẽ" nhưng khi vào trường tôi thấy đó chỉ là điều tự nhiên. Những sinh viên lên từ các trường trung học thường rất giỏi tiếng Anh, thường ăn mặc rất thời thượng, theo phong cách của thần tượng âm nhạc thời 80 là Madona và Micheal Jackson. Những chiếc mũ đội lệch, những lớp áo thun và váy ren xòe kết hợp khéo léo, quần jean mặc xệ, chuỗi hột đeo cổ, thánh giá lủng lẳng trên tai, giày cao cổ sành điệu, găng tay đen hở ngón... Cách ăn mặc rất-Mỹ của họ là một điều khác biệt rất dễ thấy và thú vị đối với tôi. Trong lớp họ thoải mái đặt câu hỏi và có khi còn đùa giỡn với thầy. Giờ nghỉ họ đi với nhau, nói tiếng Anh ríu rít rồi cười vang. Họ vui nhộn, rộn ràng. Rất khác với đám sinh viên tị nạn như chị em tôi.
Đám sinh viên thứ hai này ăn mặc đơn giản, thường ngồi im trong lớp. Ngoài giờ học, họ nói chuyện với nhau khẽ khàng, bằng tiếng Việt. Sự khiêm tốn gần như rụt rè đó lẽ ra sẽ làm họ chìm lỉm, nhưng sự thật thì không phải vậy. Người học sinh nổi tiếng, suốt hai năm đứng nhất trên "bảng vàng" với số điểm trung bình cao nhất trường là một trong ba anh em mới sang, đi học chung với nhau. Trong lớp, các sinh viên tị nạn hay đạt điểm tuyệt đối trong các bài thi. Tại Math Lab (Phòng Kèm Toán), những sinh viên tị nạn gốc Việt trong chương trình Work Study thường nổi tiếng là giảng bài dễ hiểu và "giải Toán như làm ảo thuật". Trong số đó, một vài người đã có trình độ cao từ Việt Nam, nhưng hầu hết thành tích của họ đến từ sự chăm chỉ và lòng quyết tâm.
Thời đó, ngoài giờ học, có một nơi tôi đến thường xuyên là tiệm Vinatrade, chuyên gởi đồ về Việt Nam. Lúc ấy việc chuyển tiền từ Mỹ về Việt Nam bị cấm tuyệt đối và những thùng quà này là để người thân đem ra chợ trời bán lấy tiền sinh sống. Mỗi cuối tuần tiệm này đông lắm. Những khách hàng ăn mặc sơ sài, nhiều người da còn chưa nhả hết sắc đen của nắng đảo tị nạn, hăng hái mua vải, dép nhựa, dầu gió xanh, viết Bic... rồi đóng thùng. Mọi người vừa mua sắm vừa chỉ vẽ cho nhau những mặt hàng đang có giá ở Việt Nam. Ở nơi đây tôi đã gặp nhiều bạn học, nhưng tất cả đều là người mới sang Mỹ. Và tôi đã khám phá ra sự khác nhau căn bản nhưng rất khó thấy giữa những sinh viên di tản và sinh viên vượt biên. Không phải là bề ngoài hay cách ăn nói, mà là sự vô tư của những người đến đã lâu bên cạnh sự đau đáu của người mới tới.
Người sang năm 1975 thường có gia đình đầy đủ, họ chỉ cần lo cho tương lai, việc giúp đỡ người thân còn ở lại là chuyện của cha mẹ, của người lớn trong nhà. Ngược lại, đa số sinh viên vượt biên là những thanh niên đến Mỹ một mình. Trách nhiệm, nỗi nhớ thương và lòng biết ơn gia đình đã làm cho họ chỉ chuyên chú vào hai việc: học giỏi để tiến thân và giúp gia đình còn ở lại. Họ im lặng học, cắm cúi học. Sau giờ học thì cần cù làm, chắt chiu gom góp gởi về Việt Nam.
Dù sao thì tuổi trẻ cũng hội nhập nhanh chóng và rất dễ gần nhau. Sau khi tôi từ giã ngôi trường College êm đềm, lên học ở Berkeley rồi ra đi làm, tôi không còn cảm thấy sự khác biệt giữa những người đến Mỹ vào những thời điểm khác nhau nữa. Lý do chính là khi đi làm, tiền bạc không còn là mối ưu tư, và, hơn nữa, gia đình cũng dần dần đoàn tụ.
*
Đã bốn mươi năm.
Thế hệ thứ ba của chúng tôi bây giờ đang vun xới cho thế hệ thứ tư. Cách đây không lâu, tôi dắt các con đi thăm đại học Berkeley.
Tới lúc đó tôi mới được nghe hướng dẫn viên kể về lịch sử của nhiều tòa nhà, và mới thấy rõ rằng ngày xưa tôi chỉ quanh quẩn ở một góc nhỏ trong trường. Ngày đó, Berkeley của tôi, cô sinh viên mới từ đảo tị nạn qua được hai năm, chỉ là những tòa nhà dạy các lớp kỹ thuật, thư viện, computer lab, và phòng thí nghiệm. Nhưng tôi vẫn không cảm thấy mất mát gì. Những tòa nhà cũ vẫn còn đây cho tôi thăm, dù đã hơn hai mươi năm. Và còn mọc lên những tòa nhà mới tinh, hừng hực kỹ thuật tân kỳ... Tất cả đều chào đón tôi trở lại và mở rộng cho bước chân những thế hệ sau khám phá và học hỏi.
Tuổi trẻ bao giờ cũng đẹp. Ước mơ tương lai lúc nào cũng cao. Bởi vì chúng vươn lên từ trên vai của thế hệ cha ông.
Bốn mươi năm qua, hai thế hệ đầu tiên của người Việt tị nạn đã hoàn thành nhiệm vụ đặt những viên gạch làm nền cho gia đình và cộng đồng. Và tôi lại phải tự nhắc - bốn mươi năm là thời gian dài lắm. Như những cây lúa đã dâng hết gạo cho đời, thế hệ trước tôi đã tới lúc đi vào giai đoạn cuối của hành trình.
Chúng tôi đã trở thành "tuyến đầu". Ở trong vị trí này, tôi mới thấm thía hành trình của những người đầu tiên chèo chống con thuyền Việt Nam tị nạn. Họ đã bên dắt cha mẹ, bên nách con thơ đến quê hương mới. Họ đã khai đường mở lối cho hôm nay, cho ngày mai. Họ đã cống hiến tất cả tuổi trẻ và sức lực bằng đầu óc, chân tay.
Sự ra đi của họ, đối với tôi, là kết thúc của cả một thời đại. Thời đại của mấy mươi năm chiến tranh đằng đẵng, của hai lần lìa bỏ quê hương, hai lần làm lại từ đầu. Thời đại của những người đóng và gởi những thùng đồ cứu đói đầu tiên về Việt Nam, những người đã đắp đập be bờ giữ gìn nguồn cội Việt Nam cho tương lai gốc Việt ở khắp nơi trên thế giới.
"Bầy trẻ thơ" chúng tôi đã lớn trong sự cưu mang và hy sinh của họ. Tôi, và con cháu tôi, mang ơn họ.
Đời sống ở quê hương mới êm đềm và đầy đủ. Nhưng trong tôi vẫn thường xuyên dậy lên nỗi "ruột đau chín chiều"(4) khi nghĩ về quê cũ. Nhất là khi người thân yêu đã già. Nhìn họ và nghĩ đến lúc phải chia tay, tôi bâng khuâng như mất đi thêm một phần của quê hương
"Nhìn nhau chợt thấy ra sông núi
có chút gì nghe rất thốn đau" (5)
Khôi An
(1) Nhạc: Hai Mươi Năm của nhạc sĩ Phan Văn Hưng
(2) Thơ: Cách Xa của thi sĩ Huy Cận
(3) Thơ: Nắng Mới của thi sĩ Lưu Trọng Lư
(4) Ca dao: "Chiều chiều ra đứng ngõ sau. Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều"
(5) Thơ: Nhìn Nhau Chợt Thấy Ra Sông Núi của thi sĩ Du Tử Lê
Hình:
Nữ tài tử Tippi Hedren và lớp học Nail đầu tiên dành cho người Việt do bà tổ chức tại trại Hope Village, Sacramento 1975
Yến Tuyết
Hỏi: Tôi độc thân, 68 tuổi, có đi làm ở Mỹ nhưng không hội đủ 40 tín chỉ. Hiện chỉ có Medicare phần B mà thôi và đồng thời, cũng có bảo hiểm MediCAL. Thế nhưng tôi phải trả Share of Cost (SOC) của MediCAL là $800/tháng, vì Sở Xã Hội dựa trên lợi tức hiện nay của tôi là $1,500, tiền tôi mượn từ bạn bè và người thân để tiêu dùng trong khi thất nghiệp.
Tôi dư định đi làm việc trở lại vào đầu Tháng Ba và sẽ kiếm được khoảng $2,000/tháng. Khi đó, tôi sẽ không mượn tiền để tiêu nữa.
Tôi đã đi xin phần A vào đầu Tháng H này và được Sở An Sinh Xã Hội cho biết là đến 1/7/2015, Medicare phần A của tôi sẽ có hiệu lực và tôi sẽ phải trả $224 /tháng cho lệ phí phần A.
Tôi muốn biết khi có Medicare cả hai phần A và B, tôi sẽ còn phải trả Share of Cost của MediCAL hay không? Có chương trình nào giúp tôi trả lệ phí của Medicare A và B không?
Ông P. Trần (Orange)
Đáp: Ông vẫn phải tiếp tục trả MediCAL với Share Of Cost nếu lợi tức do việc mượn bạn bè và người thân là $1,500/tháng. Số tiền này ở trên mức lợi tức tối đa để một người độc thân hội đủ điều kiện hưởng MediCAL là $1,203/tháng, bên cạnh điều kiện tiền trong nhà băng của họ chỉ được có tối đa $2,000.
Tuy nhiên, nếu vào đầu Tháng Ba 2015 sắp tới, ông đi làm việc trở lại và lợi tức do việc đi làm mang lại là $2,000/tháng thì ông sẽ có MediCAL toàn phần, không có SOC. Lý do là vì lúc đó, Sở Xã Hội chỉ tính nửa số lương mà ông kiếm được (earned income) là lợi tức hàng tháng của ông mà thôi, tức $1,000/tháng.
Trong trường hợp được hưởng MediCAL toàn phần, ông sẽ còn được quyền xin hưởng thêm chương trình Medicare Saving Programs (MSP), giúp ông trả lệ phí của phần B là $104.90/tháng, và lệ phí của phần A là $224/tháng.
Ông cũng có thể xin hưởng thêm chương trình Extra Help Low Income Subsidy (LIS) để giúp trả thêm tiền thuốc.
HICAP có thể giúp ông xin hai chương trình MSP và LIS nói trên. (Y.T.)
- Yến Tuyết là Cố vấn Medicare có ghi danh với Bộ Cao Niên của tiểu bang California thuộc Chương trình HICAP (Health Insurance Counseling and Advocacy Program), cơ quan tư nhân vô vụ lợi Council On Aging of Orange County.
Những câu trả lời của chúng tôi trong mục này có tính cách tổng quát và áp dụng riêng cho ngừơi đặt câu hỏi mà thôi, vì mỗi cá nhân là một trường hợp riêng biệt. Nếu cư dân quận Cam có thắc mắc liên quan đến Medicare, xin liên lạc với HICAP ở đường giây điện thọai tiếng Việt (714) 560-0035.
Nếu quí độc giả ở ngòai quận Cam, xin gọi Medicare ở số 1-800-633-4227 hay gọi số 1-800-434-0222 để tìm văn phòng SHIP (State Health Insurance Program), cố vấn Medicare, tại địa phương mình cư ngụ. (L.N.)
Menu
Birthdays
Clock
Search
Attachments
Newest members
Link to us