Đời Sống Quanh Ta

[nhuvan]

Ăn nhiều rau quả, thỉnh thoảng nhịn ăn, có thể kéo dài tuổi thọ MADISON, Wisconsin (NV) – Cách dinh dưỡng gồm ăn nhiều rau xanh và một số thực phẩm có lợi cho sức khỏe khác, cùng với việc thỉnh thoảng nhịn ăn theo giai đoạn, có thể giúp kéo dài tuổi thọ, theo UPI dẫn tin từ một bài nghiên cứu được công bố hôm Thứ Năm, 28 Tháng Tư, trên tạp chí Cell của các nhà khoa học thuộc đại học University of Wisconsin.

Cụ thể, nghiên cứu cho thấy những người tiêu thụ nhiều rau xanh, cá, chocolate đen, tránh dùng thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, dùng ít thịt trắng (gà hoặc heo), đường và ngũ cốc qua tinh chế có thể kéo dài tuổi thọ. Ngoài ra, giới hạn tiêu thụ thức ăn chỉ trong 12 tiếng đồng hồ mỗi ngày và nhịn ăn nhiều lần theo từng giai đoạn ngắn cũng có tác dụng tương tự.

Ăn nhiều rau quả có thể giúp kéo dài tuổi thọ. (Hình: Wang Zhao/AFP via Getty Images) Bác Sĩ Valter Longo, giáo sư lão khoa tại đại học University of Southern California ở Los Angeles, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: “Chúng tôi khám phá mối liên hệ giữa chất dinh dưỡng, việc nhịn ăn, gene và tuổi thọ của những loài sống ngắn hạn. Sau đó chúng tôi kết nối những mối liên hệ này với nghiên cứu lâm sàng và dịch tễ học ở động vật linh trưởng và con người. Bằng việc xem xét nhiều thành quả nghiên cứu từ hơn một thế kỷ qua, chúng tôi đưa ra một chế độ ăn ‘sống lâu.’ Đây có thể sẽ trở thành nền tảng cho những khuyến nghị về dinh dưỡng cũng như các nghiên cứu trong tương lai.”

Trong khi đó, một nghiên cứu do PLOS Medicine công bố hôm Thứ Ba, 26 Tháng Tư, cho biết phương pháp ăn nhiều rau, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt, cũng như dùng ít thịt đỏ và thịt chế biến sẵn có thể khiến người trẻ tuổi sống lâu thêm 10 năm. Còn một số nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng phương pháp ăn uống lành mạnh giúp giảm nguy cơ những bệnh như sa sút trí tuệ và tiểu đường loại 2.


Trong nghiên cứu lần này, ông Longo cùng đồng nghiệp tiến hành xem xét hàng trăm nghiên cứu về dinh dưỡng, bệnh tật và tuổi thọ ở các thí nghiệm trên động vật và người, trích dẫn hơn 100 nghiên cứu và kết hợp các phát hiện riêng về dinh dưỡng và sự lão hóa của từng nghiên cứu.

Các phân tích được áp dụng trên những chế độ ăn kiêng phổ biến, chẳng hạn chế độ kiểm soát lượng calo, chế độ ăn keto (ít tinh bột nhiều chất béo), ăn chay, ăn thuần chay và chế độ ăn Địa Trung Hải.


Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn xem xét nhiều hình thức nhịn ăn khác nhau, chẳng hạn chế độ ăn kiêng ngắn hạn (mô phỏng theo phản ứng nhịn ăn của cơ thể), nhịn ăn gián đoạn, nhịn ăn định kỳ.

Kết hợp những nghiên cứu và phân tích này, nhóm nghiên cứu tìm ra một số đặc điểm của chế độ ăn tối ưu, bao gồm tiêu thụ lượng tinh bột từ trung bình đến cao, nhưng phải từ các nguồn không tinh chế, lượng đạm ít nhưng đủ, đa số từ đạm thực vật, và một lượng chất béo thực vật vừa phải để cung cấp 30% năng lượng cần thiết cho cơ thể.

Ngoài ra, các bữa ăn nên diễn ra trong vòng từ 11 đến 12 tiếng, để cơ thể có thời gian không phải tiếp nhận thêm thực phẩm. Đồng thời, việc áp dụng chu kỳ nhịn ăn năm ngày hoặc chế độ ăn mô phỏng nhịn ăn mỗi ba hoặc bốn tháng cũng giúp giảm tình trạng kháng insulin, cao huyết áp và những vấn đề sức khỏe khác.

Theo các nhà nghiên cứu, chế độ ăn “sống lâu” nên được điều chỉnh để phù hợp với giới tính, tuổi tác, tình trạng sức khỏe và gene của từng cá nhân. Chẳng hạn người trên 65 tuổi cần tăng lượng đạm để chống mất sức và mất khối lượng cơ thể do lão hóa.


Chính vì vậy nếu ai có ý định thay đổi chế độ ăn để cải thiện tuổi thọ, thì người đó cần làm việc với chuyên gia dinh dưỡng để đưa một kế hoạch thay đổi từ từ, có thể áp dụng lâu dài. Ngược lại, những thay đổi lớn và nhanh chóng trong chế độ ăn có thể gây hại cho cơ thể.

Hiện tại nhóm nghiên cứu dự định thực hiện nghiên cứu trên 500 người ở miền Nam nước Ý, bởi vì chế độ ăn “sống lâu” này có những điểm giống và khác so với chế độ ăn Địa Trung Hải thường thấy ở những người cao tuổi.

Theo Bác Sĩ Longo, chế độ ăn mà nhóm của ông đưa ra lần này không chỉ nhằm để giảm cân, mà còn có thể trở thành một lối sống làm chậm quá trình lão hóa, một biện pháp phòng ngừa bệnh tật và duy trì sức khỏe khi lớn tuổi. (V.Giang) [qd]

[hoangphong]

NGUYÊN TẮC “5 KHÔNG” CHO TUỔI GIÀ
Nếu bạn đã lớn tuổi, hãy tránh 5 điều sau để được thảnh thơi, an vui tận hưởng một tuổi già hạnh phúc.

1. Không ở cùng con

Đã qua rồi các thời “tam, tứ đại đồng đường”. Ngày nay, cha mẹ già sống với con cháu dường như không mấy khi hạnh phúc. Nếp sống, nếp suy nghĩ của con người thay đổi quá nhanh dẫn đến mâu thuẫn giữa các thế hệ ngày càng sâu sắc. Đó là chưa kể sự bất hoà giữa cha mẹ già và dâu/rể.

Thay vì ở cùng nhau để rồi “chướng tai, gai mắt” dẫn đến sự bất hoà, cha mẹ già và con cái nên thu xếp để được ở gần nhà nhau. Con cái tiện bề thăm nom, chăm sóc cha mẹ lúc cần thiết. Cha mẹ dễ dàng qua chơi với con cháu cho đỡ nhớ nhung.

Vậy là vẹn cả đôi đường.

2. Không nên giữ cháu

Khi được lên chức ông/bà dù nội hay ngoại, ai cũng cảm thấy hạnh phúc. Tuy nhiên, nếu phải lãnh trách nhiệm giữ cháu thì mọi chuyện lại diễn biến theo chiều hướng khác, nếu không muốn nói là phiền phức.

Sự bất đồng quan điểm giữa ông bà và cha mẹ trong việc nuôi dạy con nhỏ là không tránh khỏi. Rồi ông bà lớn tuổi, gặp đứa cháu hiếu động, ông bà giữ không nổi làm té lại lo lắng, sợ sệt.

Do vậy, cha mẹ nên tự thu xếp việc chăm sóc dạy dỗ con cái do mình sinh ra. Về phía ông bà, cũng đừng vì thương con cháu mà lãnh trách nhiệm nặng nề này.

3. Không từ chối nhận tiền từ con

Nhiều người già Việt Nam hiện nay không có tích luỹ hoặc thu nhập khi về già, sống phụ thuộc tài chính vào con cái. Gặp những đứa con khéo xử sự thì không nói, có đứa vừa đưa tiền cho cha mẹ già vừa càm ràm thì cha mẹ rất buồn và mặc cảm.

Cha mẹ đã dành cả tuổi trẻ để làm lụng vất vả kiếm tiền nuôi con ăn học. Giờ ở tuổi già, con cái phụng dưỡng cha mẹ là chuyện đương nhiên. Xin các ông bà đừng từ chối.

4. Không “kể tội” đứa con này với đứa con kia

Cha mẹ già nhiều khi buồn lòng con cái nhưng ngại nói trực tiếp vì sợ con buồn, con giận. Mà nếu cứ giữ trong lòng thì ấm ức không chịu nổi. Thế là cha mẹ hay đem nỗi bực mình về đứa con này “méc” cho đứa con khác để giải toả.

Kết quả là những đứa con vì xót thương cha mẹ sẽ “kết tội” lẫn nhau, rồi sinh ra giận hờn, buồn bực. Cha mẹ lúc này thấy con cái giận hờn, cãi vả, làm sao vui cho nổi?

Thay vì vậy, cha mẹ cứ nói thẳng với con mỗi lúc không hài lòng để con cái có cơ hội giải thích hoặc sửa sai. Còn những đứa con, nếu nghe cha mẹ phàn nàn về anh chị em của mình, hãy bình tĩnh tìm hiểu nguyên nhân để cùng giải quyết.

5. Không khoe con cháu với người khác

Người già có rất quý con cháu và thích khoe con cháu và muốn được người khác khen ngợi con cháu mình. Nhưng ai cũng có con cháu và hầu như không đứa nào thực sự “nổi trội” hơn đứa nào.

Kiểu như thằng con 40 tuổi lên chức trưởng phòng cũng khoe khắp làng, cháu trai 7 tháng biết bò cũng cho là chuyện lạ, cháu gái 12 tháng biết gọi ba ba thì khoe cháu rất thông minh…

Rất ít thiên tài trong cuộc đời này. Mình có con cháu, thiên hạ cũng vậy. Con cháu tài giỏi, người khác cùng thế. Đừng nói quá nhiều về con cháu mình để nhận lại sự dửng dưng rồi buồn, rồi giận.

Người già nên có thêm nhiều thú vui khác như bạn bè, du lịch, chương trình giải trí… thay vì tập trung tất cả cảm xúc vào cuộc sống con cháu. Như vậy, tuổi già sẽ cân bằng hơn, hạnh phúc hơn và cũng ít áp lực hơn cho cả hai thế hệ trẻ – già.



ĐIỀU LÚC VỀ GIÀ NÊN…

Lúc về già mình sẽ tuyệt đối không được chủ quan nghĩ rằng còn khoẻ, còn sung sức để nghĩ và làm những việc như hồi thanh niên. Tiền bạc là của con, địa vị là tạm thời, vẻ vang là quá khứ, SỨC KHOẺ là của mình.
Lúc về già mình nên quan tâm đến BẢN THÂN, sống thế nào cho vui thì sống, việc nào muốn và thích thì làm, ai nói sao mặc kệ vì mình đâu phải sống vì ý thích hay không thích của người khác, nên sống thật với mình.

Lúc về già mình sẽ SỐNG GẦN CON mà không sống chung với bất cứ đứa nào, chỉ sống với…vợ. Nếu cứ thương con cái, sống với chúng nó thể nào cũng đến lúc mình ở trọ trong chính ngôi nhà của mình. Con không có tiền mua nhà thì thuê, không đủ tiền thuê mình hỗ trợ, quyết không ở chung, trai gái dâu rể gì cũng vậy hết, một tuần đến thăm nhau 1 lần vào ngày cuối tuần là đủ.

Lúc về già… rất già, nên đặt một chỗ ở một trung tâm DƯỠNG LÃO nào đó. Tiền ít ở chỗ xoàng, tiền nhiều ở chỗ VIP để được chăm sóc y tế tốt và có nhiều cơ hội vui chơi bên bạn đồng trang lứa tuổi già.

Lúc về già nên và chỉ nói hai chữ “ngày xưa” (đúng hơn là những câu chuyện hoài niệm) với BẠN đồng niên, tuyệt đối không nói với lũ trẻ, vì chúng sẽ cho mình bị dở hơi. Với tụi trẻ chỉ nói “ngày mai” và chỉ trả lời khi chúng hỏi. Về lại chốn xưa, gặp lại người thân, cùng nhắc lại những ước mơ thuở nhỏ, cùng bạn học nhớ lại bao chuyện vui thời trai trẻ, có như vậy mới tìm lại được cảm giác của một thời đầy sức sống. Quý trọng và được đắm mình trong những tình cảm chân thành là một niềm vui lớn của tuổi già. Nếu bạn đã cố hết sức mà vẫn không thay đổi tình trạng không hài lòng thì mặc kệ nó! Đó cũng là một sự giải thoát. Chẳng việc gì cố mà được, quả ngắt vội không bao giờ ngọt.

Lúc về già, mình sẽ dành thời gian đi THĂM QUAN những vùng đất mà chưa bao giờ đặt chân đến.
Lúc về già mình phải thay đổi quan niệm cũ kỹ đi, hãy chia tay với “ông sư khổ hạnh”, hãy làm “CON CHIM BAY LƯỢN”. Cần ăn thì ăn, cần mặc thì mặc, cần chơi thì chơi, luôn luôn nâng cao chất lượng cuộc sống, hưởng thụ những thành quả công nghệ cao, đó mới là ý nghĩa sống của tuổi già.

Lúc về già đừng bao giờ đến CƠ QUAN CŨ nếu như chưa nhận được một lời mời trân trọng, vào những dịp đặc biệt.
Lúc về già cần HIỂU rõ: Hạnh phúc do mình tạo ra. Vui sướng là mục tiêu cuối cùng của đời người, niềm vui ẩn chứa trong những sự việc vụn vặt nhất trong đời sống, mình phải tự tìm lấy. Hạnh phúc là cảm giác, cảm nhận, điều quan trọng là ở tâm trạng.

Tiền không phải là tất cả nhưng không phải không là gì. Đừng quá coi trọng đồng tiền, càng không nên quá so đo, nếu hiểu ra thì sẽ thấy nó là thứ ngoại thân, khi ra đời chẳng mang đến, khi chết chẳng mang đi. Nếu có người cần giúp, rộng lòng mở hầu bao, đó là một niềm vui lớn. Nếu dùng tiền mua được sức khỏe và niềm vui thì tại sao không bỏ ra mà mua? Nếu dùng tiền mà mua được sự an nhàn tự tại thì đáng lắm chứ! Người khôn biết kiếm tiền biết tiêu tiền. Làm chủ đồng tiền, đừng làm tôi tớ cho nó.

Cha mẹ yêu con là vô hạn; con yêu cha mẹ là có hạn. Con ốm cha mẹ buồn lo; cha mẹ ốm con nhòm một chút hỏi vài câu là thấy đủ rồi. Con tiêu tiền cha mẹ thoải mái; cha mẹ tiêu tiền con chẳng dễ. Nhà cha mẹ là nhà con; nhà con không phải là nhà cha mẹ. Khác nhau là thế, mình phải coi việc lo liệu cho con là nghĩa vụ, là niềm vui, mà không mong báo đáp, chờ báo đáp là tự làm khổ mình.

Ốm đau trông cậy ai? Trông cậy con ư? Nếu ốm dai dẳng chẳng có đứa con có hiếu nào ở bên giường đâu. Trông vào bạn đời ư? Người ta lo cho bản thân còn chưa xong, có muốn đỡ đần cũng không làm nổi. Vậy nên cần chuẩn bị tài chính để sẵn sàng thuê người chăm sóc để con cái đỡ vất vả vì mình.

Người ngu gây bệnh (hút thuốc, say rượu, tham ăn tham uống….). Người dốt chờ bệnh (ốm đau mới đi khám chữa bệnh). Người khôn phòng bệnh, chăm sóc bản thân, chăm sóc cuộc sống. Khát mới uống, đói mới ăn, mệt mới nghỉ, thèm ngủ mới ngủ, ốm mới khám chữa bệnh…. Tất cả đều là muộn.
Chất lượng cuộc sống của người già cao hay thấp chủ yếu tùy thuộc vào cách tư duy, tư duy tích cực là bất cứ việc gì đều xét theo yếu tố có lợi, dùng tư duy lạc quan để thiết kế cuộc sống tuổi già sẽ làm cho tuổi già đầy sức sống và sự tự tin, cuộc sống có hương vị; tư duy hướng hại là tư duy tiêu cực, sống qua ngày với tâm lý bi quan, sống như vậy sẽ chóng già chóng chết.

“Hoàn toàn khỏe mạnh” là thân thể, tâm lý và đạo đức đều khỏe mạnh. Tâm lý khỏe mạnh là biết chịu đựng, biết tự chủ, biết giao thiệp; đạo đức khỏe mạnh là có tình thương yêu, sẵn lòng giúp người, có lòng khoan dung, người chăm làm điều thiện sẽ sống lâu.

Lúc về già mình sẽ thực hiện : 3 QUÊN, 4 CÓ, 5 KHÔNG và 6 VỊ BÁC SĨ .
3 QUÊN

Một quên mình tuổi đã già
Sống vui, sống khỏe, lo xa làm gì.
Hai là bệnh tật quên đi
Cuộc đời nó thế, việc gì nhọc tâm
Ba quên thù hận cho xong
Ăn ngon ngủ kỹ để lòng thảnh thơi.

4 CÓ

Một nên có một gia đình
Vì không – homeless – người khinh lẽ thường
Hai cần phải có nhà riêng
Đói no cũng chẳng làm phiền dâu, con
Ba là trương mục ngân hàng
Ít nhiều tiết kiệm an thân tuổi già
Bốn cần có bạn gần xa
Tri âm, tri kỷ để mà hàn huyên.

5 KHÔNG

Một không vô cớ bán nhà
Dọn vào chung chạ la cà với con
Hai không nhận cháu để trông
Nhớ thì thăm hỏi bà, ông, cháu mừng
Ba không cố gắng ở chung
Tiếng chì, tiếng bấc khó lòng tránh lâu
Bốn không từ chối yêu cầu
Ít nhiều quà cáp con, dâu, cho mình
Năm không can thiệp nhiệt tình
Đời tư hay việc riêng phần của con.

6 VỊ BÁC SĨ TỐT NHẤT TRONG ĐỜI:

Ánh nắng mặt trời
Nghỉ ngơi
Thể dục
Ăn uống điều độ
Tự tin
Bạn bè
Cuối cùng luôn xác định TƯ TƯỞNG:
“Sinh - bệnh - lão - tử” là quy luật ở đời, không chống lại được. Khi thần chết gọi thì thanh thản mà đi. Cốt sao sống đàng hoàng để không hổ thẹn với lương tâm và tạo phúc báo cho con cho cháu…

[khieulong]

NHỮNG DẤU HIỆU BÁO TRƯỚC của CĂN BỆNH NGUY HIỂM:
TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO – ĐỘT QUỴ (STROKE). Không chỉ ở riêng một quốc gia nào mà giờ đây, căn bệnh Tai Biến Mạch Máu Não mà người Việt mình thường gọi gọn là Bệnh Tai Biến hoặc Bệnh Đột Quỵ – Stroke có mặt ở khắp nơi và xảy ra cho hầu hết mọi người, ở mọi giới tính, mọi thành phần và đủ các cỡ tuổi tác.
Ở Mỹ, đại đa số người dân đều được giáo dục để có đủ kiến thức về căn bệnh quái ác này, vậy mà chúng ta thấy không ít người Việt mình là nạn nhân của nó, nhất là ở những khu đông đảo người Việt. Người ta thường cho rằng Bệnh Tai Biến chỉ xảy ra cho người béo phì hoặc người cao tuổi.

Riêng ở Việt Nam, trên mọi nẻo đường mà tôi đã đặt chân qua trong thời gian những năm gần đây, tôi đã từng thấy có nhiều nạn nhân còn khá trẻ, chỉ độ ngoài 40. Tôi biết có người chỉ mới ngoài 30 thôi mà đã bị một trận Tai Biến xém mất mạng, giờ liệt cả một bên người, tuy vẫn còn đi lại chậm chạp được. Đơn giản thôi là vì đa số người Việt ăn uống rất cẩu thả, phần đông rất thích ăn mỡ động vật, thích ăn đồ chiên, tiêu thụ lượng đường và muối rất cao. Đám trẻ ngày nay lại rất thích ăn các loại thực phẩm công nghiệp đã được chế biến sẵn, đồ đông lạnh và các loại thức ăn nhanh.
Bài nghiên cứu này, chỉ nhắm vào những “đối tượng” chưa biết gì nhiều hoặc thiếu kiến thức căn bản về Bệnh Tai Biến – Bệnh Đột Quỵ. Chỉ hi vọng nó giúp được vài người.

CÓ 3 LOẠI TAI BIẾN:

1- Tắc nghẽn mạch máu (Ischemic Stroke). Loại tai biến này xảy ra cho 8 trên 10 bệnh nhân. Các loại hợp chất mỡ tích tụ lại trong máu sau nhiều năm, bị đẩy lên và dồn lại làm tắc nghẽn những mạch máu chạy lên não bộ.
2- (Vỡ) Bể mạch máu (Hemorrhagic Stroke). Loại này tuy ít xảy ra, chỉ vào khoảng 20% trên tổng số nhưng lại nguy hiểm cho nạn nhân hơn gấp nhiều lần. Các loại hợp chất mỡ dồn nén và áp xuất máu cao dẫn đến việc bị bể mạch máu dẫn vào não bộ.
3- Một loại Tai Biến khác được gọi là Tai Biến Nhẹ chính xác hơn thì đó là nhưng cơn "Đột Quỵ Nhỏ - Mini Stroke" tắc nghẽn tạm thời. Nó không gây ra những tổn thương não bộ vĩnh viễn, nhưng nó làm tăng khả năng bị Tai Biến hoặc Đột Quỵ toàn bộ trong tương lai.
Trước khi nạn nhân bị Tai Biến hoặc bị Đột Quỵ, luôn thường có dấu hiệu báo trước, chỉ cần nạn nhân và nhất là những người thân ở chung quanh để ý một chút sẽ thấy và có đủ thời gian để giúp cho nạn nhân.
Thời giờ là yếu tố quan trọng nhất để cứu nạn nhân. Càng phát hiện hoặc càng để chậm trễ, thì sự thiệt hại càng nặng nề. Bởi vậy, khi bạn phát giác ra bất kỳ dấu hiệu và triệu chứng nào thì việc đầu tiên phải là gọi cấp cứu càng sớm càng tốt, vì nếu để càng lâu, các tế bào não bộ sẽ bị chết vì thiếu Oxygen.

CÁC YẾU TỐ DẪN ĐẾN NHIỀU NGUY CƠ BỊ TAI BIẾN bao gồm:

1- Tuổi tác - Tai biến mạch máu não thường xảy ra cho những người lớn tuổi, tuy nhiên nó cũng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Cứ 5 người thì có 1 người bị Tai Biến - Đột Quỵ dưới 55 tuổi
2- Chủng tộc - Người Mỹ gốc Phi, người Tây Ban Nha và người Châu Á Thái Bình Dương có nguy cơ Đột Quỵ cao hơn những người thuộc các chủng tộc khác.
3- Giới tính – Khó có thể tin được nhưng tỷ lệ phụ nữ bị Đột Quỵ cao hơn nam giới khoảng gần 20%.
4- Tiền sử bệnh nền của gia đình - Bạn có nguy cơ cao hơn nếu một hay nhiều thành viên trong gia đình đã từng là nạn nhân của Tai Biến - Đột Quỵ.

NHỮNG DẤU HIỆU TRƯỚC KHI BỊ TAI BIẾN hay ĐỘT QUỴ.

- Chóng mặt. Mất thăng bằng bất chợt trong việc đi đứng bình thường, chao đảo, dễ té ngã như người say rượu. Nạn nhân cảm thấy yếu ớt, lâng lâng, chung quanh quay cuồng.
- Mắt và hình ảnh nhìn bất chợt mờ đi ở một hoặc cả hai mắt.
- Trên khuôn mặt của nạn nhân. Mặt chảy xệ xuống. Đau đầu dữ dội. Một bên của khuôn mặt bị xệ xuống hoặc trông méo mó khi nạn nhân cười. Đau hoặc khó chịu ở đầu, ở da đầu hoặc ở cổ mà không có nguyên nhân.
- Một hoặc cả hai cánh tay hoặc chân và thường là một nửa thân người bất chợt thiếu sức mạnh rồi trở nên yếu ớt dẫn đến tê liệt. Cảm giác ngứa râm ran trên cơ thể (mặt, cánh tay hoặc chân) như bị kim chích.
- Nói chuyện khó khăn, vô nghĩa, khó hiểu, hoặc nói lắp bắp không thành câu. Trí óc mơ màng, không thể hiểu chuyện gì đang xảy ra, không thể suy nghĩ rõ ràng.

MỘT SỐ YẾU TỐ MÀ TA CÓ THỂ KIỂM SOÁT ĐỂ TRÁNH BỊ TAI BIẾN.

Dưới đây là một số yếu tố mà ta có thể thực hiện để tránh nguy cơ bị Tai Biến - Đột Quỵ bao gồm:
- Tránh để bị cao huyết áp, cao cholesterol,
- Giữ cân nặng của cơ thể sao cho tránh bị béo phì,
- Năng vận động, tập thể dục thường xuyên,
- Cần tránh không để bị tiểu đường,
- Tránh hút thuốc. Tránh xử dụng ma túy và các chất kích thích,
- Giới hạn rượu bia,
- Tránh tối đa các loại mỡ động vật và các thứ thực phẩm công nghệ (processed foods),
- Tránh các thứ thức ăn nhanh (fast foods) và các loại thực phẩm chế biến sẵn và đồ đông đá.
Đây chỉ là những nghiên cứu giới hạn của một người không phải là bác sĩ chuyên môn, tuy nhiên những thứ tài liệu này, ta có thể tìm thấy được ở các trang mạng nói về sức khỏe ở Mỹ.

[kalua]

Khủng hoảng sức khoẻ tâm thần tuổi teen Mỹ
Cuộc khủng hoảng sức khoẻ tâm thần của lứa tuổi teen Mỹ đã nguy kịch đến nỗi các chuyên gia xem đây là “ranh giới giữa sự sống và cái chết”...
Lương Thái Sỹ
15 tháng 5, 2022


Câu chuyện của M

Vào một buổi tối Tháng Tư năm ngoái, cô gái 13 tuổi tên M, có tinh thần tự do sống ở ngoại ô Minneapolis bỗng nổi cơn tức giận bật dậy khỏi chiếc ghế trong phòng khách và chạy trốn vào rừng! Lý do, cô phát hiện người mẹ Linda xem trộm điện thoại của mình. Tức tối vì bị xâm nhập đời tư trái phép, M giật mạnh điện thoại từ tay mẹ rồi bỏ chạy. Bà Linda hoảng hốt khi nhìn thấy những bức ảnh trên điện thoại mà một số cho thấy máu trên mắt cá chân tự cắt của M. Những ảnh khác là nỗi ám ảnh của con gái với nhân vật phim hoạt hình Nhật Bản (anime) Genocide Jack, một cô gái tóc nâu với chiếc lưỡi dài màu đỏ, trong loạt video giết bạn học trung học bằng kéo!

Hai năm trước, bà Linda bắt đầu nhận thấy ​​vòng xoáy đi xuống của M khi chứng kiến con gái rơi vào trầm cảm nặng, tự làm hại bản thân và cố gắng tự tử. Nhìn thấy con chạy, Linda đuổi theo vào rừng, hốt hoảng nhắn tin. “Làm ơn cho mẹ biết con đang ở đâu”. Câu trả lời là: “Con không điên!”.

New York Times cho biết, trường hợp của M là ví dụ cho thấy lứa tuổi mới lớn của nước Mỹ đang trải qua một sự thay đổi mạnh mẽ. Ba thập niên trước, bốn mối đe dọa sức khỏe cộng đồng lớn nhất đối với thanh thiếu niên Mỹ là: Uống rượu say, lái xe trong tình trạng say xỉn, mang thai ở tuổi vị thành niên và hút thuốc.



Tất cả bốn đe dọa trên đã giảm mạnh, thay vào đó là một mối quan tâm mới đến sức khỏe cộng đồng: Tỷ lệ rối loạn sức khỏe tâm thần tăng vọt. Thống kê năm 2019, cho thấy 13% thanh thiếu niên thừa nhận từng trải qua giai đoạn trầm cảm nghiêm trọng, tăng 60% so với năm 2007. Trẻ em và thanh thiếu niên đến phòng cấp cứu cũng tăng mạnh vì mắc chứng lo lắng, rối loạn tâm trạng và tự làm hại bản thân. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), tỷ lệ tự tử ở lứa tuổi từ 10-24 tuổi đang ổn định từ 2000-07, bỗng năm 2018 tăng lên gần 60%! Sự suy giảm sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên do đại dịch COVID-19 là điều ai cũng biết, nhưng suy giảm đã xảy ra trước đó, không phân biệt chủng tộc, dân tộc, khu vực thành thị, nông thôn và phân hoá kinh tế xã hội.

Minh họa: amir-hosseini-unsplash
Những cảnh báo

Nhiều bệnh viện và tổ chức bác sĩ gọi đây là “Tình trạng khẩn cấp quốc gia” dựa vào bốn yếu tố: Tỷ lệ gia tăng của bệnh tâm thần, thiếu hụt nghiêm trọng chuyên viên trị liệu, các phương pháp điều trị không có sẵn và chưa có đủ nghiên cứu để giải thích xu hướng này.

Cuộc khủng hoảng sức khoẻ tinh thần thường được cho là do sự tràn ngập của các phương tiện truyền thông xã hội như Facebook, Instegram, TikTok; nhưng số dữ liệu qui tội cho chúng vẫn còn ít, lại không thống nhất và thường mâu thuẫn. Một số thanh thiếu niên dường như dễ bị tổn thương hơn bạn cùng trang lứa trước tác động của thời gian sử dụng thiết bị di động và mạng xã hội.

Nghiên cứu liên bang cho thấy lạm dụng mạng xã hội dẫn đến ngủ kém, lười tập thể dục thời gian dành cho bạn bè cũng giảm, trong khi tất cả đều rất quan trọng đối với sự phát triển lành mạnh của lứa tuổi teen, nhất là trong giai đoạn tìm tòi và xác định nhân cách. Những thiếu niên bị suy yếu nhận thức thường lo lắng, trầm cảm, có hành vi khó hiểu, tự làm hại bản thân, thậm chí tự tử. Gia tăng tỷ lệ rối loạn tâm thần đã đặt ra một câu hỏi khó trả lời: Vấn nạn này đã có sẵn nhưng nay mới được phát hiện hoặc bị thổi phồng lên? Nhìn lại lịch sử cũng không dễ trả lời, vì dữ liệu về chứng lo âu và trầm cảm của thanh thiếu niên, chỉ mới được thu thập trong hơn chục năm trở lại đây. Số ca cấp cứu vi tự tử ở tuổi vi thành niên tăng cho thấy rối loạn tâm thần đang dẫn đến hành vi nguy hiểm hơn.

Khổ vì con

Khi M bỏ đi, bà Linda và chồng nhận ra họ thuộc số cha mẹ hoang mang và đau khổ vì con cái. Bà đã nói chuyện với cha mẹ của những đứa trẻ rơi vào tình trạng tương tự. Trước đêm M bỏ trốn vào rừng, Linda bị chấn động khi nghe tin một cô gái địa phương tự tử chết. “Bạn không thể kiểm soát được những gì con cái đang nghĩ!” – Linda cảnh báo.



M là một trong số hàng chục thanh thiếu niên được tờ New York Times đưa một dự án kéo dài hàng năm để khám phá bản chất thay đổi của tuổi vị thành niên ở Mỹ. The Times được M và gia đình cho phép nói chuyện với cố vấn trường M học; xem hồ sơ y tế của M. Emily Pluhar, nhà tâm lý học trẻ em và vị thành niên tại Đại học Harvard, nhận định: “M là một bệnh nhân ngoại trú điển hình, một cô bé sống nội tâm”.

Năm nay 14 tuổi, cao, tóc đỏ và mắt xanh, M có một em gái và một anh trai cùng cha khác mẹ. Khi M được bốn tuổi, một nhà tâm lý học tư vấn cho gia đình để em vào mẫu giáo sớm vì “khả năng trí tuệ vượt trội”. Năm 10 tuổi, M được cha mẹ mua cho một chiếc điện thoại thông minh để tiện liên lạc. Lên 11 tuổi, M đã sớm dậy thì.

Trong hơn một thế kỷ qua, tuổi dậy thì của trẻ em gái đã giảm rõ rệt, từ 14 tuổi năm 1990 xuống 12 tuổi ngày nay. Con trai cũng thế. Theo các chuyên gia sự thay đổi này có thể đóng vai trò trong cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở tuổi vị thành niên hiện nay, dù nó chỉ là một trong nhiều yếu tố mà các nhà nghiên cứu vẫn chưa tìm hiểu xong. Khi bước vào tuổi dậy thì, não bộ trở nên quá nhạy cảm với các thông tin xã hội.

Laurence Steinberg, nhà tâm lý học tại Đại học Temple, nói: “Lúc đó những câu hỏi được các em đặt ra: Tôi là ai? Bạn của tôi là ai? Tôi phù hợp với vị trí nào? Tuổi dậy thì thấp đã tạo ra khoảng cách ngày càng rộng giữa luồng thông tin đi vào và khả năng xử lý chúng của não giới trẻ. Chúng bị cơn đại hồng thủy thông tin tấn công sớm hơn thế hệ cha ông!”.

Năm lớp sáu, M bắt đầu gặp rắc rối đầu tiên khi một giáo viên đề nghị nên kiểm tra chứng tăng động giảm chú ý (ADHD) của em. Lúc đó Linda và chồng Tony (đều là nhà khoa học trong lĩnh vực y sinh) không tin con họ bị như thế, dù theo CDC, số ca chẩn đoán ADHD ở Mỹ đã tăng 39% từ năm 2003-2016. Thay vào đó, Linda cố giúp M tập trung hơn bằng một ứng dụng mà phụ huynh và học sinh thường sử dụng để theo dõi bài tập, điểm kiểm tra và điểm số. Lúc đó, M cảm thấy bị cha mẹ đặt dưới kính hiển vi và mất tự do.

Minh họa: foad-roshan-unsplash Cô đơn là nguyên nhân chính

Mùa Thu năm 2019, năm lớp Bảy, M gặp khó khăn về giao tiếp xã hội. Trong khi bạn bè sống sôi nổi, cô bé chỉ thích từ trường về nhà và lăn ra ngủ. M nói: “Có lúc tôi ngồi một mình trong phòng và khóc”. Nghiên cứu liên bang cho thấy 38% thanh thiếu niên ở độ tuổi trung học thú nhận từng quan hệ tình dục ít nhất một lần, so với khoảng 50% vào năm 1990. Tuy nhiên, tỷ lệ sinh con ở tuổi teen lại giảm mạnh do chúng đã ý thức được việc ngừa thai.

Vào mùa Xuân năm 2020, M bắt đầu cách ly xa hơn với bạn bè. Hoang mang với lớp học trực tuyến thời Covid, M nói dối vẫn học bình thường, nhưng lại chúi mũi vào YouTube, ngấu nghiến một bộ anime có tên “Danganronpa”. Phim lấy bối cảnh tại một trường trung học, nơi các học sinh học được từ một hiệu trưởng độc ác, một con gấu, rằng cách duy nhất để tốt nghiệp là giết một… bạn học! Cô bé say mê nhân vật, Genocide Jack (đôi khi được gọi là Genocide Jill), người được mô tả trên một trang web của người hâm mộ là “tên sát nhân” dí dỏm, chuyên “giết những đàn ông đẹp trai” bằng… kéo!

Một đêm sau khi ăn tối, M lên trên gác dùng kéo cắt cả… hai mắt cá chân. M giải thích: “Tự giận bản thân mình là không làm bài tập của lớp học trực tuyến nên tôi dùng cảm giác đau đớn để tự trừng phạt. Nói chung, tôi muốn tự gây tổn thương bằng bất cứ thứ gì có sẵn!”. Các chuyên gia cho biết, nỗi ám ảnh về một nhân vật ảo không phải là hiếm. Nick Allen, nhà tâm lý học tại Đại học Oregon, nhận định: “M là một đứa trẻ cô đơn bị cuốn vào những câu chuyện”. Các chuyên gia cho biết, sự gia tăng nỗi cô đơn là một yếu tố chính dẫn đến suy giảm sức khoẻ tinh thần. Các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng lứa tuổi teen Mỹ và toàn thế giới thú nhận ngày càng cảm thấy cô đơn, ngay cả khi bùng nổ Internet và mạng xã hội.

Bế tắc

Bà Linda bắt đầu trò chuyện với các bậc cha mẹ khác, những người tự hỏi liệu những thách thức mà con cái họ đang đối mặt là hành vi thất thường của tuổi teen hay một căn bệnh tâm thần. Một đồng nghiệp kể với Linda về chứng rối loạn ăn uống của con gái chị. Một người mẹ tên Sarah tâm sự rằng con gái đang học cấp hai của bà cũng đang điều trị chứng lo âu và trầm cảm.

Một ngày vào mùa Thu năm 2020, khi đại dịch bùng phát, Linda thấy con gái nằm khóc nức nở trên giường và thú nhận… muốn chết. Hốt hoảng, người mẹ lên mạng tìm một chuyên viên trị liệu trực tuyến. Một ngày, Tony tìm thấy một con dao bỏ túi và một con dao có hình con mèo trên tay cầm mà M lén lút mua trên Amazon và đang sử dụng để tự làm hại. Tháng Hai, M được đưa vào liệu pháp nhóm. Một bác sĩ tâm thần tại phòng khám thông báo cho gia đình M thừa nhận với ông là không thể bỏ được niềm vui dùng kéo cắt chân tay.

M được chẩn đoán trầm cảm và kê đơn thuốc. Từ năm 2015-2019, số đơn thuốc chống trầm cảm đã tăng 38% ở lứa tuổi teen so với 15% ở người lớn, theo Express Scripts, một hiệu thuốc lớn bán thuốc qua thư. Sau đó, M được chẩn đoán mắc chứng rối loạn thiếu tập trung, không phải ADHD, và được kê đơn methylphenidate, tên chung của các loại thuốc gồm Ritalin và Concerta.

Trong khoảng thời gian đó, Linda nghe nói một cô gái tên là Elaniv Burnett bị chết vì dùng methylphenidate quá liều. Cô qua đời bốn ngày sau khi lạm dụng, ở tuổi 15. Vài tuần sau khi M trốn vào rừng, bà Linda vẫn còn bị ám ảnh bởi thảm kịch này. Khi con gái không đồng ý chỉ chỗ trốn trong rừng, Linda trở về nhà. Tony thay vợ đi tìm con và phát hiện M đi dọc theo một con đường mòn. Họ bước đi bên nhau trong im lặng và về nhà. M có vẻ tiến bộ hơn, lo lắng giảm dần và thường cùng với một người bạn đi bộ gần nhà hoặc đi dạo trong rừng. Nhưng vài tuần sau, một tin nhắn đầy tổn thương từ người bạn khiến M lại rơi vào tuyệt vọng. M lại dùng dao cạo râu cắt cả hai mắt cá chân. “Tôi không biết làm thế nào để ngăn chặn hành vi này” – M nói…

[bichphuong]

Ngày Chiến sĩ trận vong có từ lúc nào? Nhân dịp Memorial Weekend ở Mỹ, mời quý độc giả cùng ngược dòng thời gian để đi tìm lại nguồn gốc ngày lễ này, cũng như ý nghĩa của nó đối với những dân tộc khao khát tự do như chúng ta.

Liệt Sĩ Trường Đua

Những tháng cuối của cuộc Nội Chiến Mỹ (1860-1865), miền Nam vừa đánh vừa lùi. Hàng ngàn tù binh miền Bắc không có chỗ chứa bị lùa vào những trại giam dựng cấp tốc quanh vùng Charleston, South Carolina. Một trong những nhà tù dã chiến này trước kia là một trường đua ngựa hạng sang, tên là Washington Race Course and Jockey Club. Tình trạng y tế và thực phẩm trong trại tù dĩ nhiên là cực xấu; hơn 260 tù binh Union đã qua đời vì bệnh tật tại đây. Xác họ được chôn vội trong một nấm mồ tập thể ngay sau lưng khán đài chính của trường đua.

Sau ngày miền Nam đầu hàng, khoảng 1,000 người da đen cựu nô lệ được hộ tống bởi các binh đoàn da màu từ miền Bắc đã đến trại tù này. Họ dựng lên tại đây một khu nghĩa trang thật tử tế cho các tù binh đã qua đời, với hàng rào trắng và cổng vào ghi chữ “Martyrs of the Race Course” (“Liệt Sĩ Trường đua”). Cũng tại nơi đây, vào ngày 1 Tháng Năm 1865, một sự kiện vô cùng khó tin đã xảy ra mà sử sách về sau giấu nhẹm. Phải đến thập niên 1990 câu chuyện về nghĩa trang trường đua này mới được đem ra ánh sáng.

David Blight, sử gia về Nội Chiến Mỹ, trong lúc truy lùng tài liệu để viết sách đã tình cờ tìm thấy tại Thư viện Đại học Harvard một tập hồ sơ mang tên First Decoration Day. Trong đó có hai bài báo của tờ Charleston Courier và New York Tribune thuật lại buổi lễ truy điệu chiến sĩ trận vong đầu tiên sau Nội Chiến. Theo bài báo, hôm ấy có khoảng 10,000 người tham dự, đa số là cựu nô lệ vừa được giải phóng. Đồng thời cũng có một số mục sư người da trắng và các đoàn quân da màu, có cả Trung đoàn 54 Massachusetts lẫy lừng chiến công. Họ diễu hành quanh trường đua cùng với chừng 3,000 học sinh da đen tay cầm những bó hoa và hát bài “John Brown’s Body”.



Một buổi lễ Memorial Day tưởng niệm binh sĩ Mỹ tử vong tại Pháp (không rõ ngày tháng) (Getty Images) David Blight nói ngoài tập tài liệu này ra ông chưa tìm được thêm bất cứ hồ sơ hay sách báo nào nói về việc này. Quanh vùng Charleston không ai nhắc đến nó nữa, và dĩ nhiên không có sách giáo khoa nào ghi lại những sự kiện lịch sử như thế, nhất là khi nó do người da đen chủ xướng. Mộ các binh sĩ chôn tại đấy về sau cũng được di dời đến một nghĩa trang khác, không còn ai nhớ đến Liệt Sĩ Trường Đua nữa trừ những người có mặt tại đó. David Blight kể hồi năm 2001, trong một buổi diễn thuyết về quyển sách Race And Reunion của mình, một bà cụ đã đến gặp ông và hỏi: “Như vậy chuyện này có thật à? Tôi lớn lên ở Charleston. Hồi nhỏ ông tôi hay kể chuyện cuộc diễu hành quanh trường đua của những người vừa được tự do. Nhưng tụi tôi làm sao kiểm chứng được nên cũng bán tín bán nghi. Vậy là nó có thật hay sao?”.

Đài Tưởng niệm Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ (ảnh: mark-tegethoff-unsplash)
Ngày Trang Hoàng Những năm sau Nội Chiến, nhiều tổ chức do phụ nữ đứng đầu đã chọn những tuần đầu mùa Xuân, vào khoảng Tháng Năm, để đặt vòng hoa trên các ngôi mộ tử sĩ. Truyền thống này dần lan ra khắp các tiểu bang của hai miền Nam Bắc. Thấy vậy, Tháng Năm 1868 tướng John A. Logan tuyên bố ngày 30 Tháng Năm hàng năm sẽ là “Decoration Day” — ngày trang hoàng mộ, “cho những người đã ngã gục mà xác họ gần như thành thị, làng quê, nhà thờ nào cũng có…”

Decoration Day do tướng Logan đề xướng đã được dân Mỹ ủng hộ rất nhiệt tình; 27 tiểu bang hưởng ứng ngay từ năm đầu. Vào ngày 30 Tháng Năm 1868, hơn 5,000 người đã đến Nghĩa trang Quốc gia Arlington để tham dự lễ Chiến Sĩ Trận Vong đầu tiên tại đây. Truyền thống này được tiếp nối qua nhiều thập niên sau đó. Tuy nhiên nó vẫn chỉ là ngày tưởng niệm cho tử sĩ trong cuộc Nội Chiến chứ chưa phải cho tất cả mọi cuộc chiến khác – như cuộc chiến giành độc lập từ Anh, chiến tranh Tây Ban Nha v.v.

Dẫu vậy, ở miền Nam một số tiểu bang “ngoan cố” vẫn không thèm theo thông lệ này mà lập ra ngày lễ riêng để tưởng niệm binh sĩ của họ, gọi là Confederate Memorial Day. Hiện nay vẫn còn chín tiểu bang của “bên thua cuộc” có ngày lễ riêng này. Nơi thì dùng ngày sinh của cố Tổng thống miền Nam là Jefferson Davis, nơi thì dùng ngày hùng tướng Stonewall Jackson tử trận v.v. Texas cũng có ngày lễ này từ năm 1973, chọn sinh nhật của bại tướng Robert E. Lee (19 Tháng Giêng) làm ngày tưởng niệm. Tại ba tiểu bang South Carolina, Alabama và Mississippi, Confederate Memorial Day là một ngày lễ chính thức, công sở, toà án đều đóng cửa. Có nơi còn cho học sinh nghỉ học.

Một poster về (ngày) “Decoration Day”, 1910 (ảnh: Pierce Archive LLC/Buyenlarge via Getty Images)
Memorial Day Phải sang thế kỷ 20, khi Mỹ tham gia Đệ Nhất Thế Chiến, thì Decoration Day mới được mở rộng ra để tưởng niệm chung cho tất cả lính Mỹ đã tử trận trong mọi cuộc chiến. Tuy nhiên nó vẫn chưa là một ngày Quốc lễ cho cả nước. Phải đợi đến thập niên 1970, khi chiến tranh Việt Nam đang vào hồi khốc liệt, Quốc Hội Hoa Kỳ mới ban hành một đạo luật biến Memorial Day thành một ngày lễ toàn quốc, và quy định là ngày Thứ Hai cuối cùng trong Tháng Năm hàng năm. Kể từ đó Memorial Day trở thành weekend ba ngày, báo hiệu cho học sinh biết sắp sửa được nghỉ Hè.

Ảnh: matthew-huang-unsplash



Vietnam Veterans Memorial (ảnh: ryan-stone-lsnIohyS_tA-unsplash) Không phải ai cũng thích sự thay đổi này. Cố Thượng Nghị Sĩ Daniel Inouye của tiểu bang Hawaii cho rằng làm vậy là biến một ngày lễ trang nghiêm thành cái cớ cho dân chúng ăn chơi, nhậu nhẹt… Là một cựu chiến binh từng tham trận trong Đệ Nhị Thế Chiến và bị mất cánh tay phải, ông Inouye đã cố gắng đổi lễ này trở lại ngày 30 Tháng Năm nhưng không thành công, có lẽ vì áp lực từ giới kinh doanh và người tiêu dùng quá cao. Memorial Day Sale, như mọi người biết, là dịp cho dân buôn bán hốt bạc.

Nghĩa trang Quốc gia Los Angeles trong (ngày) Memorial Day (ảnh: Al Seib/Los Angeles Times via Getty Images) Nhưng gác ra ngoài các hoạt động kinh doanh, việc tưởng niệm chiến sĩ trận vong là một tập tục đã có từ xa xưa. Các cường quốc thời cổ đại như Hy Lạp và La Mã đã từng tổ chức những buổi lễ trọng thể để tưởng niệm tử sĩ của mình. Điều này cũng dễ hiểu. Đã là cường quốc thì chắc chắn phải dùng đến vũ lực, phải có chiến tranh, phải hy sinh xương máu… Năm 431 B.C., Tướng Pericles của Athens đã đọc một bài điếu văn chiêu hồn tử sĩ lừng danh, đề cao lòng dũng cảm của binh sĩ dưới trướng của mình mà người thời nay hay so sánh với bài diễn thuyết nổi tiếng không kém của Tổng thống Abraham Lincoln sau trận Gettysburg.

Cắm cờ cho hơn 260,000 bia mộ tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington dịp Memorial Day 2022 – Arlington, Virginia, ngày 26 Tháng Năm 2022 (ảnh: Drew Angerer/Getty Images)
Là một cường quốc hiện đại, Hoa Kỳ dĩ nhiên cũng có rất nhiều chiến sĩ trận vong. Sau khi chiến tranh Việt Nam chấm dứt, thái độ của dân Mỹ đối với cựu chiến binh và tử sĩ trong cuộc chiến đó dần thay đổi sang hướng tích cực hơn. Năm 1982 bức tường đá đen mang tên Vietnam Memorial tại Hoa Thịnh Đốn được hoàn tất; ngày nay nó là một trong những địa điểm thu hút nhiều du khách nhất thủ đô, với ba triệu người thăm viếng hàng năm. Khắp nơi trên nước Mỹ, vô số các đài tưởng niệm chiến tranh Việt Nam khác nhỏ hơn cũng theo nhau mọc lên.

Đối với người Việt quốc gia ở Mỹ, Memorial Day không chỉ là ngày tưởng niệm những người lính Đồng Minh mà còn là ngày chúng ta tưởng nhớ đến những người con đất Việt đã nằm xuống trong cuộc chiến huynh đệ tương tàn vừa qua. Ngày Chiến Sĩ Trận Vong do đó cũng là dịp để chúng ta cảm tạ và tri ân những người đã hy sinh để chúng ta có thể sống tự do trong một đất nước dân chủ.

[hoangphong]

Ngã (té) lúc lớn tuổi Hôm trước nói chuyện uống rượu bị ngã vì phản ứng thuốc, tôi chợt nghĩ sao không chia xẻ với các bạn những lần bị ngã của mình, cũng như bàn luận về ngã ở người già, biết đâu có bạn rút kinh nghiệm , tránh được tai nạn.
Inline image
Trước kia ở vai trò cha mẹ và sau này là ông bà, chúng ta có nhiều cơ hội trông trẻ, thấy trẻ em ngã rất nhiều,rất thường xuyên, vì lý do nghịch ngợm cũng có nhưng lý do chính do còn nhỏ (trường hợp những cháu mới biết đi), chúng chưa ước lượng được khoảng cách hay độ cao , cũng như chưa phối hợp được các động tác. Tuy nhiên,leo trèo, nghịch phá, té ngã…đều là một phần của việc phát triển thể chất, trí tuệ và năng khiếu của đứa trẻ.Ngã ở trẻ nhỏ thường ít khi gây nguy hại, trừ khi đập đầu vào vật cứng. Cơ thể chúng còn mềm mại, nhiều sụn, xương đang phát triển. Trẻ em lại nhỏ bé nên lực rơi cũng không nhiều.Ngược lại, ở người già , té ngã là một tai nạn rất nguy hiểm và thường do cơ thể đã yếu, mắt kém, chóng mặt… Bây giờ, chúng ta thử xét qua các trường hợp ở người già:

1. Ngã trong nhà tắm: rất thường xảy ra vì nhà tắm là nơi lúc nào cũng trơn trợt do nước, xà bông…Hiện nay nhiều nhà tắm và bồn tắm dùng loại gạch nhám, cũngnhư gắn các thanh kim loại trên tường để người dùng có chỗ vịn khi tắm hay nắm lấy khi ngã.Cũng có loại bồn cầu hay bồn tắm có khung, giúp người dùng không thể ngã được, như các hình kèm theo.

2. Ngã khi dắt chó, leo lầu, làm các việc và mất thăng bằng: Nếu bạn đọc để ý , lâu lâu có tin một cụ dắt chó, bị chó kéo mạnh và ngã.

Nếu đập đầu xuống đất thì rất nguy. Dù không đập đầu nhưng cũng có thể gãy xương: tay, chân, xương chậu… Nhiều khi mắt kém, đi không trông thấy vật trước mặt, đâm sầm vào, ngã ngồi xuống, dập đốt xương sống cuối, có khi phải nằm liệt cả mấy tháng.

3. Trong trường hợp mất calcium , xương yếu hơn…tự nhiên ngã và gãy xương hay nứt xương. Thường là xương chậu. Nên người già thường phải dùng thêm calcium và ăn uống đủ dinh dưỡng.
Rất nhiều khi ngã là do uống thuốc, bị phản ứng phụ chóng mặt hay hoa mắt và ngã.

Dù sao, nên tránh hết sức đừng để ngã. Với tuổi già, ngã một lần rất lâu hồi phục. Chưa kể nếu đập đầu, có thể chảy máu trong não. Tụ máu trong não thường được gây ra bởi một mạch máu trong não bị vỡ do chấn thương như tai nạn xe hơi hoặc ngã. Khối máu có thể nằm trong mô não hoặc bên dưới hộp sọ, ấn vào não. Một số chấn thương đầu, chẳng hạn nếu chỉ làm ngất đi một lúc ngắn, có thể không nguy hiểm nhưng nói chung có thể nguy tới tính mạng. Thường phải điều trị ngay lập tức.

Trở lại trường hợp cá nhân: Cách đây hai năm, tôi đi dự tất niên cuối năm ở nhà hàng Olive Garden. Cô phục vụ đưa rượu ra mời. Xin nói tôi vừa xong một đợt trị metronidazole cách đó ba ngày nên cẩn thận chọn một loại vang trắng rất nhẹ và dịu của Ý, vị ngọt nên nghĩ không sao. Quên không coi “half life” của metronidazole là bao nhiêu giờ.Cuối tiệc thấy hơi khó chịu bèn nhắc bà vợ (ngồi cạnh bên) xin về trước. Tôi đứng lên….tự nhiên thấy hoa mắt, choáng váng, không còn điều khiển được hai chân và khuỵu xuống. May mắn ông bạn ngồi bên và vợ tôi mỗi người chụp được một tay giữ lại.

Lần thứ hai, tôi đi BS vì thấy đau nhức chân phải như phong thấp. BS coi kỹ lưỡng, nắn chân, đầu gối…nói không có gì quan trọng, bảo về uống Tylenol hay Ibuprofen. Nhưng cũng cho thêm một toa 15 viên Ultram 50mgs nếu cần thì uống. Hẹn một tuần không khỏi sẽ cho chụp phim.Tôi mua Tramadol. Sau khi ăn tối chừng một giờ, hai vợ chồng đọc kinh tối. Trước khi đọc kinh 30 phút, tôi uống một viên tramadol.

Đọc chừng 10 phút, thấy choáng váng, tôi bảo vợ là tôi đi ngủ trước, bỏ đọc kinh một hôm. Vừa bước ra khỏi phòng , đi vào lối dẫn về phòng ngủ, cả người tôi đổ xuống cái rầm như khúc cây. Ngã mà vẫn mơ màng, vợ tôi phải dìu về phòng. Khoảng 30 phút thì tỉnh hẳn.

Qua hai lần chủ quan đó, tôi biết mình rất nhậy với thuốc và từ đó cẩn thận mỗi khi ăn hay uống món gì mới hay uống thuốc gì khác lạ.

Kết luận:
Khi già, đừng để bị ngã, bất cứ vì lý do gì. Bớt leo lầu càng tốt. Uống thuốc nên coi kỹ phản ứng phụ.Các bạn để ý, khi đi BS hay vô nhà thương , y tá luôn luôn hỏi bạn có ngã trong vòng 6 tháng vừa qua không. Trong nhà thương, nếu bạn trả lời có, nhiều nơi có đủ phương tiện ,họ sẽ nâng hai thanh chắn hai bên giường lên và gắn thêm sợi dây báo động vào tay bạn. Bạn ra khỏi giường là chuông kêu, y tá sẽ chạy vào dìu bạn xuống.

[TheLang]

Mỹ đứng thứ 16 trong bảng xếp hạng các quốc gia hạnh phúc nhất thế giới
Ukraine ở vị trí 98 và Nga ở vị trí thứ 80
Vĩnh An
19 tháng 3, 2022


New York Skyline. (ảnh: Wikipedia)
Trong năm năm liền, năm nay, Phần Lan tiếp tục đứng ở vị trí dẫn đầu trong bảng xếp hạng của Báo cáo Hạnh phúc Thế giới (The World Happiness Report). Năm 2022, điểm của Phần Lan cao hơn đáng kể so với những quốc gia khác trong top 10.

Các quốc gia Bắc Âu khác đều đạt điểm rất cao. Theo sau Phần Lan là Đan Mạch và Iceland. Thụy Sĩ, Hà Lan và Luxembourg xếp thứ tư và năm, Thụy Điển và Na Uy lần lượt đứng thứ bảy và tám. Israel đứng ở vị trí thứ chín và New Zealand đứng cuối của top 10.

Các quốc gia đứng vị trí tiếp theo: Canada (15), Mỹ (16) và Vương quốc Anh (17). Ba vị trí cuối trong top 20 là Czech Republic, Bỉ và Pháp.


The World Happiness Report là ấn phẩm do Mạng lưới Giải pháp Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc thực hiện, lấy số liệu từ Gallup World Poll và Lloyd’s Register Foundation. Báo cáo này xếp hạng các quốc gia dựa theo thước đo như tuổi thọ, sức khỏe, GDP bình quân đầu người, hỗ trợ xã hội trong thời kỳ khó khăn, mức độ tham nhũng và lòng tin xã hội, độ rộng lượng của cộng đồng và người dân được tự do đưa ra các quyết định quan trọng trong cuộc sống.

Thành phố Rauma ở Phần Lan. (ảnh: Wikipedia)
Báo cáo năm nay phát hiện một tin tích cực trong bối cảnh những bất ổn trên toàn cầu gia tăng. Đó là lòng nhân ái giữa người với người đang được lan tỏa.

John Helliwell, một trong ba biên tập viên sáng lập báo cáo, nói với CNN rằng những hoạt động đóng góp cho tổ chức từ thiện, giúp đỡ người lạ hoặc tham gia thiện nguyện đang xuất hiện ngày càng nhiều tại tất cả khu vực trên thế giới, so với trước đại dịch và năm 2020.

Một điểm sáng khác trong báo cáo năm 2022 là chỉ số lo lắng, căng thẳng đã giảm vào năm thứ hai của đại dịch. Năm 2021, chỉ số này tăng 4% và trước đại dịch tăng 8%. “Tôi nghĩ rằng một phần là vì mọi người biết họ cần làm gì để đối phó (với dịch) trong năm thứ hai, ngay cả khi có điều gì đó ập tới một cách bất ngờ,” ông Helliwell nói.

Ukraine và Nga đều rơi vào nửa cuối của bảng xếp hạng thế giới về mức độ hạnh phúc trong báo cáo năm 2022, với Ukraine ở vị trí 98 và Nga ở vị trí thứ 80.

Ở vị trí thứ 146, Afghanistan đứng cuối bảng xếp hạng trong báo cáo năm 2022, “một lời nhắc nhở rõ ràng về thiệt hại vật chất và phi vật chất mà chiến tranh gây ra cho nhiều nạn nhân”, Jan-Emmanuel De Neve, một biên tập viên báo cáo khác, cho biết.

Cuộc chiến hiện tại đang hoành hành ở Ukraine có nghĩa là hạnh phúc ở những nơi khác trên thế giới cũng có thể suy giảm. “Có thể tưởng tượng, hình ảnh đau thương do chiến tranh gây ra, sẽ khiến nhiều người cảm thấy mình may mắn vì không bị lâm vào hoàn cảnh đó, và từ đó, tình thương yêu, lòng nhân từ sẽ nảy nở, cảm thông cho những con người bất hạnh phải sống trong cuộc chiến kia,” Helliwell nói.

Hy vọng rằng, sự gia tăng về lòng nhân từ – dưới mọi hình thức – sẽ kéo dài đến năm 2022 và lâu hơn thế nữa.
Top 20 quốc gia hạnh phúc nhất thế giới năm 2022


Phần Lan
Đan Mạch
Iceland
Thụy Sĩ
Hà Lan
Luxembourg
Thụy Điển
Na Uy
Israel
New Zealand
Áo
Úc
Ireland
Đức
Canada
Mỹ
Anh
Czech Republic
Bỉ
Pháp
(theo CNN) Xem thêm:

-Bỉ cho phép người dân làm việc bốn ngày một tuần

[dodom]

4 kiểu làm nước sốt salad ngon miệng
Mặc Lâm
25 tháng 6, 2022

Salad là món ăn ngon, dễ làm, bổ dưỡng và rất cần thiết cho cơ thể. Thiếu rau cơ thể sẽ thiếu dưỡng chất và hệ thống tiêu hóa của chúng ta sẽ có vấn đề! Tuy nhiên chúng ta không thể ăn rau với cùng một loại nước sốt hàng ngày vì sẽ mau chán. Mặc Lâm chia sẻ 4 cách làm nước sốt (Dressing) khác nhau với những gia vị đơn giản và dễ mua nhất!

Bạn có thể chia sẻ với Mặc Lâm qua email: maclam@saigonnhonews.com hay:
https://www.facebook.com/Maclams-Kitche ... &ref=notif

Nguyên liệu:

-Rau Spring Mix

-Bánh mì Croutons

-Cà rốt

-Ớt chuông (Bell pepper)

-Củ hành đỏ/celery/red radish/bắp lon/cà chua bi (tùy chọn)

-Trái cây: Táo/xoài/quít (tùy chọn)

-Trứng luộc

Dressing kiểu Nhật:

-2 muỗng canh Roasted sesame

-1 muỗng canh giấm gạo

-1 muỗng canh đường

-1 muỗng canh dầu Olive

-2 muỗng canh nước ấm

-1/2 muỗng café mè trắng

Dressing kiểu Việt

-1 muỗng canh nước cốt chanh

-1 muỗng canh nước mắm loại 40 độ đạm

-1 muỗng canh đường

-1 muỗng dầu Olive

-1/2 muỗng red tabasco

-2 muỗng nước ấm

Yellow Mustard Dressing:

-1 muỗng canh giấm Balsamic

-1 muỗng canh đường

-3/4 muỗng canh mustard

-1 muỗng canh dầu Olive

-1/4 muỗng café muối

-2 muỗng nước ấm

Thousand Island Dressing

-1 muỗng canh đường

-1 muỗng canh giấm gạo

-1 muỗng canh dầu Olive

-2 muỗng canh nước ấm

-2 muỗng canh thousand Island

[hoangphong]

Có bao nhiêu tiền mới được coi là ‘giàu’ ở Mỹ?
July 4, 2022 SAN FRANCISCO, California (NV) – Phải có bao nhiêu tiền mới được coi là “giàu” (wealthy) ở Mỹ? Câu trả lời là “tùy ở nơi sinh sống.”

Một cuộc khảo sát mới của công ty dịch vụ tài chánh Charles Schwab’s Daily Wealth cho thấy giá trị tài sản ròng lên đến hàng triệu đô la vẫn chỉ đạt mức “thoải mái” tuỳ thuộc vào nơi người dân sống, theo CNBC hôm Chủ Nhật, 3 Tháng Bảy.

Thành phố San Francisco. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images) Nhìn chung, tại Mỹ, một người phải sở hữu giá trị ròng $2.2 triệu để được xem là “giàu có,” tăng so với mức $1.9 triệu hồi năm ngoái. Tuy nhiên, con số này thậm chí còn tăng cao hơn nữa đối với những khu vực đô thị lớn.

Ở San Francisco, ngưỡng giá trị ròng đối với những người được coi là giàu có là $5.1 triệu. Đây là dữ liệu cao nhất trong cuộc khảo sát được thực hiện trên 12 trong số các khu vực đô thị lớn nhất trong cả nước.



Theo kết quả khảo sát, để được coi là “thoải mái về tài chánh,” một cư dân San Francisco cần có giá trị tài sản ròng ít nhất là $1.7 triệu.

Dưới đây là bảng xếp hạng về ngưỡng giá trị ròng ở một số thành phố lớn vào năm 2022.

San Francisco: $5.1 triệu

Nam California (bao gồm Los Angeles và San Diego): $3.9 triệu

Thành phố New York: $3.4 triệu

Washington, D.C: $3.3 triệu

Seattle: $3.2 triệu

Phoenix: $2.7 triệu

Boston: $2.7 triệu

Dallas: $2.6 triệu

Houston: $2.6 triệu

Atlanta: $2.5 triệu

Chicago: $2.5 triệu

Denver: $2.3 triệu


Khu nhà giàu ở Hollywood, Los Angeles, California. (Hình minh họa: Mario Tama/Getty Images)
Cuộc khảo sát trực tuyến được thực hiện vào đầu Tháng Hai trên 500-750 cư dân địa phương cho mỗi khu vực đô thị, với độ tuổi từ 21 đến 75.

Giá trị ròng được tính bằng cách lấy tổng giá trị tài sản mà một người hoặc công ty sở hữu trừ đi các khoản nợ mà họ phải trả. (V.Giang) [kn]

[nangchieu]

Ai Rồi Cũng Phải Trở Về Với Cát Bụi
Ai rồi cũng phải trở về với cát bụi, vì có ai sống mãi trên nhân thế này đâu. Thời gian ngày càng ngắn lại, sức khỏe càng ngày càng yếu đi. Vì sao không bắt tay vào làm ngay những điều mình mong ước, vì sao không đi đến những nơi mà bản thân thấy thích thú, vì sao không sắm ngay những thứ mà mình từng mơ lúc trong túi vẫn còn đủ tiền? Vì sao không chào mọi người bằng cái vẫy tay, bằng một nụ cười, bởi biết đâu đó là lần đầu tiên chúng ta gặp họ và cũng là lần cuối cùng vì không còn đủ duyên để tái ngộ lại.

Tuổi già tạo cho mình một đam mê sáng tạo: Chụp hình, vẽ tranh, nặn tượng, làm gốm, làm vườn, trồng cây, viết nhạc, làm thơ, đi đây đi đó,… Tất cả những điều này trở thành những gia vị tuyệt vời cho cuộc sống, là những điều mà lúc trẻ vì lo mải mê bận rộn với manh áo, miếng cơm mà chúng ta không thực hiện được. Gắng đọc sách, đọc báo, vào mạng, viết mail để rèn luyện trí nhớ. Bởi vì có sống lâu mà chẳng nhớ gì, thì thật phí một quãng đời.

Đoạn đường trước mặt của mọi người ngày càng ngắn lại, vì sao không thể tha thứ, bao dung cho nhau những tỵ hiềm, những đụng chạm của ngày xưa? Vì sao không siết tay nhau khi còn sống, vì sao không ăn miếng ngon để thưởng thức hương vị của cuộc đời khi trong túi còn đủ tiền để trả. Có lẽ, đã đến lúc chúng ta không nên hà tiện, keo kiệt để tự làm khổ cho thân mình. Bởi vì khi chúng ta đã ra đi mà vẫn còn nhiều tiền thì cũng là điều bất hạnh.

Nếu con cháu ngoan hiền, thành đạt, có tình cảm với chúng ta, chăm sóc, thăm hỏi thì đó là điều hạnh phúc không có gì sánh bằng. Nếu chúng quên đi tình cảm gia đình thì cũng đừng lấy điều đó mà buồn bả thất vọng.

Con cái muốn đi theo con đường nào, chọn ngành nghề gì, yêu ai, muốn lập gia đình với ai chúng ta cũng chỉ nên khuyên nhủ, định hướng chứ đừng bắt chúng phải sống theo ý chúng ta, sống vì chúng ta. Bởi vì chúng có cuộc đời riêng của mình và chúng ta cũng chẳng thể sống mãi với chúng được, thế nên hãy để cho chúng được quyết định cuộc đời của mình.

Đến tuổi già, chúng ta cũng đừng nên quá tin tưởng vào con cái mà giao hết số tiền dành dụm suốt cuộc đời cho chúng. Vì biết đâu, đó là mở đầu cho những bất hạnh mà chúng ta phải chịu đựng sau này. Khi đến tuổi già, chúng ta cứ ôm khư khư các cháu, chẳng phải đang phí phạm thời gian còn lại ngắn ngủi của mình ư.

Người biết lo xa là khi tuổi trung niên vừa đến là đã chuẩn bị cho tuổi già. Chuẩn bị để khỏi phải lệ thuộc vào con cái về mặt vật chất. Được như thế, những ngày tuổi già của chúng ta không cần phải trông chờ vào những đồng tiền chu cấp của các con, được thoải mái và tự do trong sinh hoạt.

Người ta bảo tuổi già buồn, nhưng thật ra nếu biết cách sống và có sức khỏe thì tuổi già sẽ rất vui. Đó là cái tuổi đời đã làm tròn phận sự, cũng chẳng còn nhiều trách nhiệm với cuộc đời, mọi sự lo toan cũng chẳng còn gì mấy. Tuổi ấy, giàu cũng đã giàu rồi, nghèo cũng đã nghèo rồi, cũng chẳng còn bao nhiêu sức lực và thời gian để có thể thay đổi số mệnh.

Đau khổ, lo âu hay hạnh phúc, hoan hỉ đều do tâm mà ra. Ai rồi cũng phải về với cát bụi, nên cứ an lạc, an nhiên mà đi, chăm sóc bản thân, chấp nhận cái đích cuối cùng của con người. Đừng quá lo âu hay sợ hãi cái chết, hãy xem cuộc đời chẳng có gì quan trọng nữa và hãy tận hưởng cho đến giây phút cuối cùng. Đó chính là con đường hạnh phúc trọn vẹn nhất!