Quán Vắng không Người ...3

[nhuvan]

Hòa bình nào cho Ukraine?
Trương Nhân Tuấn
19-8-2025 Theo tôi, chiến tranh Nga xâm lược Ukraine chỉ có thể chấm dứt và một nền hòa bình “vĩnh cữu” được thiết lập, nếu mọi yêu sách của các bên được thỏa mãn.


Yêu sách của Nga là gì?

1. Ukraine và phương Tây phải nhìn nhận chủ quyền của Nga tại Crimea (2014) và công nhận thực tế lãnh thổ hiện tại, bao gồm bốn tỉnh Donetsk, Luhansk, Kherson, và Zaporizhzhia (năm 2022).

2. Ukraine phải có quy chế trung lập và phi quân sự hóa. Tức là Ukraine không được gia nhập NATO đồng thời với chuyện (dựng đứng) là “phi phát xít hóa”. Nga muốn các yêu sác này được nhìn nhận từ Mỹ và phương Tây.

3. Nga yêu cầu Mỹ và châu Âu dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt kinh tế đã áp dụng.

4. Ngôn ngữ Nga được xem là một ngôn ngữ chính thức của Ukraine. Ukraine phải bảo đảm quyền của người nói tiếng Nga và Giáo hội Chính thống Nga tại Ukraine.

Yêu sách của Ukraine là gì?

1. Toàn vẹn lãnh thổ. Dựa vào hiến pháp, Ukraine sẽ không bao giờ công nhận việc Nga sáp nhập các vùng lãnh thổ của mình. Đây là một “lằn ranh đỏ” không thể nhượng bộ.

2. An ninh quốc gia: Ukraine kiên định với mục tiêu gia nhập NATO để có được các bảo đảm an ninh vững chắc.

3. Nga phải rút quân và bồi thường những thiệt hại gây ra do chiến tranh. Những cá nhân liên quan đến tội ác chiến tranh phải bị truy tố.

Yêu sách của châu Âu: Cuộc chiến Nga xâm lược Ukraine đe dọa an ninh quốc gia các nước châu Âu

Dựa trên tiền lệ Hiệp ước Munich 1938 đổi “đất đai lấy hòa hình”, Anh và Pháp đã phải thỏa mãn các yêu sách về lãnh thổ của Hitler đối với Tiệp Khắc. Rốt cục hòa bình không có (mà chỉ có nhục nhã lẫn chiến tranh). Năm sau Hitler mở cuộc đại chiến, chiếm cả châu Âu, mở màn thế giới đại chiến lần hai.

Vì vậy các nước châu Âu lấy nguyên tắc nền tảng “đường biên giới bất khả xâm phạm” của Hiến chương LHQ làm bệ đỡ. Các nước này phản đối bất kỳ hiệp định hòa bình nào dựa trên việc buộc Ukraine phải “từ bỏ lãnh thổ”. Để thực hiện, các nước này cam kết hỗ trợ quân sự không giới hạn cho Ukraine để chống lại Nga.

Về phần Mỹ, Tổng thống Mỹ Donald Trump gợi ý Ukraine từ bỏ Crimea và “trao đổi lãnh thổ” để có thể chấm dứt chiến tranh. Tổng thống Trump có vẻ đồng ý việc Mỹ sẽ bảo đảm an ninh cho Ukraine, theo nội dung tương tự điều 5 của Minh ước Bắc đại tây dương (*).

Vấn đề là sau hai cuộc họp thượng đỉnh, một là tại Alaska hôm thứ sáu tuần qua giữa TT Trump với Putin. Hai là cuộc họp tại tòa Bạch Ốc, giữa Trump và Zelensky, sau đó giữa hai vị tổng thống này với đại diện các nước châu Âu. Dường như vẫn chưa có một giải pháp cụ thể.

Làm thế nào có thể thỏa mãn cùng lúc hai lập trường đối nghịch giữa Nga và Ukraine? Như vấn đề về lãnh thổ?

Làm thế nào Mỹ có thể bảo đảm an ninh cho Ukraine, với những cam kết tương tự điều 5 Minh ước Bắc Đại Tây Dương mà Ukraine không gia nhập Minh ước này?

Trở lại ý kiến của tôi đã viết ngày 11-8. Ý kiến của tôi nhiều người phản đối, có lẽ vì họ chưa biết rõ cán cân lực lượng trên thực địa cũng như yêu sách đối nghịch của các bên. Đặc biệt về vấn đề lãnh thổ.

Làm thế nào để Ukraine nhượng lãnh thổ cho Nga mà không vi phạm Hiến pháp Ukraine?

Ý kiến của tôi là:

1. Đối với Crimea và Donbass (gồm hai lãnh thổ Luhansk và Donetsk): Các bên có thể đồng thuận về nguyên tắc “nhìn nhận hiệu quả các cuộc trưng cầu dân ý (hay thăm dò dư luận) trước chiến tranh 2014 tại các vùng lãnh thổ này. Đa số dân ở các vùng này có chủ trương tách rời khỏi Ukraine và sáp nhập vào Nga.

Tức là Crimea, Luhansk và Donetsk sẽ trở thành lãnh thổ của Nga, với lý do các vùng đất này ly khai khỏi Ukraine, sau đó sáp nhập vào Nga, theo thủ tục “trưng cầu dân ý” của quyền “Dân tộc tự quyết”.

2. Đối với các vùng hiện bị Nga chiếm (70%) là Kherson và Zaporizhzhia: Các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng có thể trở thành một thứ “territoire à baille – lãnh thổ cho mướn”, kiểu Hong Kong ngày xưa.

Chủ quyền các vùng lãnh thổ này vẫn thuộc Ukraine nhưng quyền tài phán và quyền sử dụng (khai thác đất hiếm) sẽ thuộc Nga và Mỹ, với hợp đồng 100 năm.

3. Về lợi ích của Mỹ và châu Âu.

Lợi ích cho nước Mỹ có lẽ là hợp đồng khai thác khoáng sản (50% thuộc Mỹ). Trữ lượng khoáng sản khu vực miền đông Ukraine được đánh giá khoảng 5% trữ lượng thế giới. Tất cả trị giá trên 10.000 tỉ đô la.

Ngoài ra còn có mục đích cá nhân của TT Trump là giải Nobel Hòa bình. Đây là một động lực mạnh thúc đẩy ê kíp của TT Trump tìm kiếm một hiệp ước hòa bình.

Nhiều người đã đề cập giải pháp “Triều Tiên”, như trên báo Wall Street Journal đã nói hôm kia.

Giải pháp Triều Tiên là các hai bên ngừng bắn. Lằn ranh vĩ tuyến 38 là lằn ranh phân chia ảnh hưởng quân sự. Phe Triều Tiên gồm Liên Xô và Trung Quốc. Phe Nam Hàn gồm Đồng minh do Mỹ dẫn đầu, thành lập theo một Nghị quyết của Đại hội đồng LHQ.

Trên thực tế đến nay các bên vẫn còn trong “tình trạng chiến tranh”. Triều Tiên vẫn chưa ký bất kỳ một hiệp ước Hòa bình nào hết cả. Các nước tham gia, như Trung Quốc và Nga (quốc gia kế thừa Liên Xô) đã ký hiệp ước hòa bình riêng rẻ với các quốc gia khác (như Nam Hàn, Mỹ và các nước thuộc Đồng minh).

Theo tôi, giải pháp Triều Tiên chỉ là giải pháp “đình chiến”, mang tính cách giai đoạn, tạm bợ. Chắc chắn Nga, Ukraine và cả các nước NATO đều không đồng ý.

Khó khăn để ký kết một hiệp ước hòa bình giữa Ukraine và Nga là vấn đề lãnh thổ (và việc cam kết bảo vệ an ninh cho Ukraine). Thực tế cho thấy, quân và dân chúng Ukraine rất can đảm và anh hùng nhưng phải nhìn nhận là họ không thể tái chinh phục lại lãnh thổ bằng vũ lực. Việc tiếp tục chiến tranh có thể làm Ukraine thiệt hại nhiều hơn nữa, về nhân mạng, về mức độ tàn phá ở các đô thị, ngay cả lãnh thổ cũng có thể mất thêm nữa cho Nga.

Vì vậy ý kiến của tôi hôm 11-8 là đề nghị một giải pháp có thể thỏa mãn cho tất cả các bên, trước ngày Trump và Putin gặp mặt. Nga được lãnh thổ mà Zelensky không vi phạm Hiến pháp Ukraine…

______

(*) Ghi chú từ Tiếng Dân: Ông Trump nói tới việc bảo đảm an ninh cho Ukraine, nhưng chỉ bảo đảm bằng mồm của ông ta. Sáng nay, Trump gọi tới chương trình “Fox & Friends” của đài Fox News, ông ta nhắc lại kế hoạch bảo đảm an ninh cho Ukraine, nhưng nhấn mạnh rằng điều này không đồng nghĩa với việc triển khai quân đội Mỹ ở đây.

[hoangphong]

Chính sách ngoại giao kinh giựt của Donald Trump, và hậu quả
Đoàn Xuân Thu
8 tháng 9, 2025


Ông Donald Trump có một năng khiếu đặc biệt: biến mọi chuyện đơn giản thành phức tạp, biến bạn thành thù, và biến kẻ thù thành… vĩ đại trở lại.(Hình minh họa: Facebook “Donald J. Trump”)
Công nhận ông Donald Trump có một năng khiếu đặc biệt: biến mọi chuyện đơn giản thành phức tạp, biến bạn thành thù, và nhất là biến kẻ thù thành… vĩ đại trở lại.

Trong khi ông vẫn gân cổ hô khẩu hiệu “Make America Great Again” thì thiên hạ rỉ tai nhau: “Ông Trump mới là người đang làm cho kẻ thù của Mỹ vĩ đại trở lại.” Mới đây, ông nổi cơn tam bành khi thấy Tập Cận Bình bày trò duyệt binh ở Bắc Kinh, tay bắt mặt mừng với Vladimir Putin và Kim Jong Un. Ba gương mặt cứng như bê-tông cốt thép ấy đứng trên khán đài vẫy tay, còn Trump thì ngồi ở Washington gõ Truth Social, gửi lời châm chọc: “Xin gửi lời chào trân trọng tới Putin và Kim, khi các ông đang âm mưu chống lại Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ.” Nghe cứ như ông đang viết thiệp chúc mừng sinh nhật vậy.

Ngoại giao kiểu “kinh giựt”


Nền ngoại giao của Trump từ ngày ông vào Tòa Bạch Ốc chẳng khác nào cái quán ăn vỉa hè: nấu ra món nào, ai ăn được thì ăn, ai không ăn được,… ráng chịu. Ông tự tin rằng chỉ cần một cái bắt tay, một buổi chụp hình với ông thì thiên hạ sẽ đổi thay. Kết quả ra sao? Putin vẫn ung dung đánh Ukraine, thậm chí còn thẳng tay bắn vào dân thường. Kim Jong Un thì không những chẳng bỏ được quả bom nào mà còn chất thêm mấy chục cái đầu đạn hạt nhân trong kho.

Cái gọi là “thành công ngoại giao” của Trump rốt cuộc chỉ là một tập album hình lưu niệm, để sau này ông đem ra khoe với cử tri rằng “tôi đã bắt tay với Kim, tôi đã cười với Putin.” Nhưng thế giới đâu phải cái sân golf của ông, nơi ông có thể phán một câu là mọi người gật đầu.

Trung Quốc: kẻ hưởng lợi số một

Trong khi Trump còn loay hoay đánh thuế lung tung, Bắc Kinh đã biến lễ kỷ niệm 80 năm chiến thắng Nhật thành một buổi trình diễn hoành tráng. Không chỉ khoe quân, khoe xe tăng, họ còn khoe luôn “bạn bè” là lũ độc tài quốc tế. Cái mà Trump gọi là “lễ hội nhảm nhí” lại chính là dịp để Trung Quốc chứng minh rằng họ có thể tập hợp đồng minh và vẽ ra một thế giới không cần Mỹ.

Điều cay đắng là những nước từng ngả về phía Washington như Việt Nam, Thổ Nhĩ Kỳ hay Ai Cập nay phải nheo mắt nhìn qua Bắc Kinh, bởi lẽ Trump đánh thuế họ thẳng tay. Mỹ vốn dĩ là người bạn lớn, giờ lại biến thành ông hàng xóm khó tính, hở chút là đòi phạt, đòi cấm.

Ấn Độ: người bạn có… lựa chọn

Cú ngã đau nhất của Trump lại chính là với Ấn Độ. Thủ tướng Modi từng là “bạn hiền” của Trump, được ông tâng bốc đủ điều. Vậy mà chỉ sau một cú đánh thuế 50% hàng nhập khẩu, tình còn đâu nữa là thù đấy thôi! Anh bảy cà ri (curry) Modi không buồn giấu nữa, ông sang ăn vịt Bắc Kinh với Tập xếnh xáng. Trong khi Modi ngồi limousine chuyện trò thân mật với con gấu Nga Putin.

Nếu Mỹ từng mất 30 năm công phu để giữ Ấn Độ tách khỏi Trung Quốc, thì Trump chỉ mất có… ba tháng để đẩy Ấn Độ ngã vào vòng tay của Trung Quốc. Người Ấn vốn tự ái, từng là thuộc địa của Anh nên cực kỳ nhạy cảm với chuyện bị bắt nạt. Ông Trump, đáng tiếc, lại chọn đúng phương pháp “bắt nạt” để ngoại giao. Thế là xong.


Nga, Trung, Triều: càng ngày càng gần

Thay vì chia rẽ kẻ thù, Trump lại góp công đẩy họ xích lại gần nhau. Tập Cận Bình, Putin, Kim Jong Un – ba cái tên mà bất kỳ tổng thống Mỹ nào cũng muốn chia để trị, nay lại ngồi cùng một bàn, ăn cùng một bữa tiệc duyệt binh. Thậm chí cả Ấn Độ cũng đang lăm le kéo ghế lại gần.

Chính sách ngoại giao “kinh giựt,” khiến Trump lên cơn sốt tự cắn lưỡi của chính mình. Hành động đó của Trump giống như việc dùng búa để sửa đồng hồ: càng sửa thì kim càng chạy loạn. Thế giới không cần một ông tổng thống thích bẻ cong thực tế bằng những dòng trạng thái mạng xã hội. Người ta cần sự kiên nhẫn, hiểu biết và ngoại giao bền bỉ, những thứ mà ông Trump coi là… lạc hậu.

Tướng Kevin Schneider nói thẳng: “Chúng tôi không nao núng.” Nghe thì hay, nhưng nhìn ra ngoài, đồng minh thì bất mãn, đối thủ thì đoàn kết, còn người Mỹ bình thường thì hoang mang. Hóa ra “không nao núng” chỉ là cách nói để an ủi nhau thôi! Trong lúc đó, Trump lại khoe khoang mấy vụ oanh kích ngoài khơi Venezuela, hay dọa đưa Vệ Binh Quốc Gia tới Chicago. Ông ta thích phô diễn sức mạnh trong nước để che đi sự bối rối ở ngoài nước. Nhưng thiên hạ đâu có ngu: họ nhìn thấy rõ Mỹ đang loay hoay, còn Trung Quốc thì từng bước lên sân khấu chính trị toàn cầu.

Vài điểm sáng lẻ loi

Công bằng mà nói, Trump cũng đạt được vài điều: ép NATO chi thêm tiền, thu thêm thuế quan, và ít nhất còn giữ cánh cửa đàm phán Ukraine hé mở. Nhưng so với toàn cảnh, những điểm sáng ấy chỉ như đốm lửa lạc lõng trong đêm tối. Trung Quốc vẫn là kẻ hưởng lợi lớn nhất, còn Mỹ thì dần đánh mất niềm tin của bạn bè truyền thống.

Hậu quả bày ra trước mắt: Trump càng gân cổ la hét “Make America Great Again” thì thế giới lại càng thấy Mỹ thất thường trong cơn kinh giựt nên khó tin. Không biết tới lúc nào ông Trump hạ sốt! Ngược lại, kẻ thù thì ngày càng tỏ ra đoàn kết và vững vàng. Đó chính là nghịch lý bi hài của nền ngoại giao kiểu “kinh giựt”: nổ to, hành động bất chợt, nhưng cuối cùng thì tự mình bắn vào chân mình.

Nếu lịch sử ghi lại một di sản ngoại giao của Trump, có lẽ sẽ được tóm gọn trong một câu châm biếm: “Thay vì làm nước Mỹ vĩ đại trở lại, ông đang làm cho kẻ thù của Mỹ vĩ đại trở lại.” Và đó mới chính là hậu quả nhãn tiền nền ngoại giao bức hiếp các nước một thời là đồng minh của Mỹ.

(Melbourne, 2025)

[hoangphong]

MAGA sẽ đi về đâu sau thời Trump?
Nhật Trần
15-11-2025 Trump có thể già, nhưng MAGA thì vẫn còn rất trẻ

Khi nhìn vào phong trào MAGA năm 2025, điều nguy hiểm nhất không phải là Trump. Trump là nhân vật dễ thấy nhất, nhưng bản thân ông chỉ là ngọn lửa bùng lên từ một đám than âm ỉ dưới lòng đất suốt nhiều thập kỷ.

Ngọn lửa đó rồi sẽ tắt — ông đã già, sức khỏe xuống dốc, và không ai có thể chạy mãi trong chính trị khi tuổi tác đè nặng như thế. Nhưng “MAGA” thì khác. MAGA không già đi theo Trump. MAGA được nuôi bằng sự giận dữ, nỗi sợ hãi và nhu cầu được tìm thấy một kẻ dẫn đường. Những thứ đó không chết theo một cá nhân; chúng sống rất lâu trong lòng xã hội.

Câu hỏi không còn là “khi Trump mất đi, MAGA sẽ biến mất?” Câu hỏi thật sự phải là: “Khi Trump không còn, ai sẽ kế thừa di sản của sự hỗn loạn mà ông để lại?”

Một phong trào dựa trên cảm xúc, thù hận và nỗi bất mãn thường không biến mất cùng người sáng lập. Nó sẽ tìm người tiếp theo — một người có thể hét to hơn, giận dữ hơn, cực đoan hơn, và biết cách khai thác những nỗi đau chưa bao giờ được giải quyết của nước Mỹ.

Có một sai lầm phổ biến: Nhiều người tin rằng MAGA chỉ là phản ứng nhất thời. Nhưng MAGA không nhất thời; MAGA là sản phẩm của sự tích tụ lâu dài.

Không có tầng lớp công nhân da trắng tuyệt vọng, sẽ không có MAGA.

Không có sự mất cân bằng giàu nghèo giữa thành thị và nông thôn, MAGA không tồn tại.

Không có sự phân hóa chủng tộc sâu sắc, MAGA không có môi trường để sinh sôi.

Không có sự phân rã của truyền thông truyền thống, MAGA không thể lan rộng.

Nói đơn giản, MAGA là triệu chứng của một căn bệnh mãn tính trong xã hội Mỹ — một căn bệnh mà nước Mỹ chưa có ý định chữa trị.

Khi Trump rời sân khấu chính trị, phong trào MAGA sẽ lập tức tìm người kế nhiệm. Có thể là một chính trị gia trẻ hơn, sắc bén hơn, ít gánh nặng pháp lý hơn.

Có thể là một showman mới, nói năng bạo liệt hơn, sẵn sàng đốt cháy mọi chuẩn mực chính trị để gây tiếng vang.

MAGA không cần một nhà tư tưởng; MAGA cần một người biết đánh thức những phần đen tối nhất trong con người — những phần muốn trả thù, muốn chứng tỏ quyền lực của người da trắng, muốn quay về thời kỳ mà một nhóm người (da trắng) tin rằng chỉ có họ sở hữu nước Mỹ.

Tương lai của nước Mỹ vì vậy không được định hình bởi Trump, mà bởi thế hệ MAGA sẽ tiếp tục tồn tại sau Trump. Một nước Mỹ năm 2028 có thể chứng kiến sự phân rã sâu sắc hơn nữa.

Hai nước Mỹ sẽ cùng tồn tại: Một nước Mỹ tiến bộ, đa dạng, công nghệ cao, gắn kết với thế giới; và một nước Mỹ khác, sống trong nỗi hoài niệm về quá khứ, tin vào những câu chuyện thần thoại về “vực lại nước Mỹ”, từ chối tiến bộ khoa học và không muốn chia sẻ quyền lực với bất kỳ ai khác.

Nếu hai nước Mỹ này không tìm được ngôn ngữ chung, tương lai chính trị sẽ còn hỗn loạn hơn cả bốn năm của Trump. MAGA đã mở cửa cho những điều mà trước đây không ai dám chạm tới: Công khai chống bầu cử, công khai tấn công hệ thống tư pháp, công khai gọi báo chí là “kẻ thù”, công khai thách thức mọi quy tắc dân chủ mà thế giới văn minh xem là nền tảng.

Một khi cánh cửa địa ngục đã mở ra, chúng rất khó đóng lại. Một thế hệ chính trị gia mới đã nhìn thấy rằng sự bạo loạn không khiến họ bị trừng phạt, mà khiến họ thêm… nổi tiếng, được tài trợ nhiều tiền hơn, được tung hô vang dội hơn, được mời lên truyền hình.

Nếu khen thưởng cho người phá luật, bạn sẽ khuyến khích thêm nhiều người phá luật.

Tệ hơn nữa, MAGA đã gieo vào nước Mỹ một tư duy nguy hiểm: Nếu thua, hãy tố cáo gian lận; nếu thất bại, hãy đổ lỗi cho đối thủ; nếu pháp luật không đứng về phía bạn, hãy kết luận rằng hệ thống đầm lầy tham nhũng.

Đây là tư duy làm tan rã mọi nền dân chủ từ bên trong. Một nền dân chủ có thể sống sót khi thua một cuộc bầu cử. Nhưng nó không thể sống sót nếu người dân không còn tin vào sự minh bạch của bầu cử.

Một ngày nào đó Trump sẽ rời khỏi chính trường, nhưng MAGA vẫn còn ở đó — như một vết rạn nứt kéo dài từ trung tâm nước Mỹ ra đến mọi vùng ngoại ô, mọi quận nghèo, mọi cộng đồng cảm thấy mình bị bỏ rơi.

MAGA sẽ tiếp tục thu hút những người cảm thấy bất lực, giận dữ và thèm khát quyền lực. Và nếu nước Mỹ không đối diện thẳng với những nguyên nhân sâu xa — bất bình đẳng kinh tế, khủng hoảng bản sắc, sự đứt gãy của truyền thông, mất niềm tin vào thể chế — thì MAGA sẽ trở thành một phần cố định của nền chính trị Mỹ trong nhiều thập kỷ tới.

Tương lai nước Mỹ, vì vậy, phụ thuộc không phải vào việc Trump có còn làm Tổng thống hay không, mà phụ thuộc vào việc nước Mỹ có đủ can đảm để tự chữa lành căn bệnh này hay không. Nếu không, MAGA sẽ không chỉ sống lâu hơn Trump — nó sẽ trở thành … bóng ma ám nước Mỹ trong cả thế kỷ 21.

[bichphuong]

“Hãy công bố kết quả MRI đi!" và bịnh ái kỷ vĩ cuồng của Donald Trump!


Có những câu nói vang lên trong đời sống chính trị khiến người ta bật cười trước khi kịp giật mình suy nghĩ. Tuần rồi, người Mỹ đang chuẩn bị gà Tây cho ngày Lễ Tạ Ơn thì Donald Trump lại nổi cơn thịnh nộ, quay sang gọi Thống đốc Minnesota Tim Walz là “seriously retarded” – một câu xúc phạm nặng nề đến người khuyết tật, và cũng đủ để thấy cái tôi phình to như khí cầu của ông ta đang đụng trần.

Nhưng Tim Walz không cần gào thét, không cần chửi bới, chỉ đáp nhẹ như gió thoảng: “Hãy công bố kết quả MRI đi!”.
Một câu nói nghe tưởng đùa, nhưng lại là nhát dao bén lách vào đúng chỗ phồng to nhất trong bản ngã Donald Trump.
Vì Walz thừa biết: MRI không đo trí tuệ, không đánh giá sự tỉnh táo, càng không nói ai thông minh hay ngu dốt.
Nhưng cũng chính vì MRI không làm được những điều đó, nên câu mỉa càng chĩa thẳng vào thói quen của Trump: mỗi khi bị phản đối, ông lập tức tưởng mình là nạn nhân của âm mưu, đổ tội cho tất cả thiên hạ, rồi tung ra một loạt lời lẽ vừa hung hăng vừa phi lý. Một nhà lãnh đạo tự tin, minh định, là người có khả năng giữ bình tĩnh trước phê phán. Còn một lãnh đạo mỗi khi nghe trái ý liền văng tục, chỉ trích, kêu gọi trả thù – thì lời kêu “Hãy công bố kết quả MRI đi!” quả là quá đúng lúc, đúng chỗ.

Bịnh ái kỷ vĩ cuồng của Donald Trump không còn là điều bí mật. Chính ông tự nâng mình lên ngang hàng vua chúa, tự cho mình quyền muốn làm gì thì làm, bất kể pháp luật, bất kể truyền thống dân chủ Mỹ. Khi được hỏi về quyền lực tổng thống, Trump từng tuyên bố: “Tổng thống có thể làm bất cứ điều gì.” Câu nói này không chỉ phản ánh sự hiểu biết sai lạc về Hiến pháp, mà còn cho thấy một tấm lòng không hề dành cho dân mà chỉ dành cho chính mình. Ông ta hành xử như thể Nhà Trắng là sòng bài riêng, ngân sách quốc gia là két sắt gia đình, còn nền dân chủ Mỹ chỉ là tấm thảm đỏ trải dưới chân ông bước đi.

Điều buồn nhất, và khó hiểu nhất, là vẫn còn một bộ phận người Việt ở Mỹ và hải ngoại phủ phục trước Donald Trump như thần thánh. Có người từng chạy trốn chế độ độc tài, nhưng nay lại tôn sùng một người coi thường pháp luật. Có người khóc khi nhắc biến cố 1975, nhưng lại nhiệt thành ủng hộ một nhân vật công khai chế giễu người tị nạn, đã từng nói thẳng rằng muốn hạn chế người Á châu vào Mỹ – tức là hạn chế chính con cháu họ. Có người từng tự xưng là bảo vệ dân chủ, nhưng lại chia sẻ clip do Trump tung ra, trong đó ông mạt sát truyền thông, đe dọa đối thủ, kích động bạo lực. Và khi Walz đáp trả bằng câu “Hãy công bố kết quả MRI đi!”, chính những người Việt cuồng Trump lại phẩn nộ, xem đó là xúc phạm “tổng thống của họ”. Họ quên mất một điều: MRI không xúc phạm ai, ngoại trừ những kẻ sợ ánh sáng.
Nhưng chính trị Mỹ không phải sàn diễn tấu hài. Hôm nay Trump nói người này “ngu”, mai ông gọi người kia “rác rưởi”, mốt lại dọa “ nhốt vào tù”. Năm 2025, khi nước Mỹ đang cần đoàn kết để chuẩn bị cho năm bầu cử cam go, thì Trump tiếp tục chọn cách chia rẽ: ông khoe rằng mình “diệt ma túy” bằng cách giết người trên biển không cần bằng chứng, nhưng cùng lúc lại ân xá cho những kẻ trung thành với ông. Óc công bằng của Trump, nếu có, nằm đâu đó trong những chiếc tweet ban đêm và những cơn điên cuồng trước đám đông. Trong bối cảnh như thế, câu nhắc “Hãy công bố kết quả MRI đi!” bỗng trở thành liều thuốc giải độc cho bầu không khí nhiễu loạn này – một lời nhắc rằng sự ổn định tâm trí không phải là chuyện đùa trong đời sống chính trị.

Bài học từ lịch sử cho thấy: một lãnh đạo có thần kinh bất ổn sẽ dẫn cả đất nước vào đau khổ. Chưa cần biết MRI có cho thấy gì trong não bộ ông Trump hay không; chỉ cần thấy từng hành vi, từng quyết định, từng lời nói của ông đã đủ khiến nhiều người lo sợ về sự ổn định tinh thần cần có nơi một người nắm quyền lực tối cao. Đặc biệt, việc ông ta nhạo báng một phóng viên khuyết tật trong chiến dịch tranh cử 2016 vẫn là vết nhơ không thể rửa. Một người không có lòng nhân ái, không biết kiềm chế, không tôn trọng kẻ yếu thế – thì có MRI hay không, cũng không thể sửa chữa sự thiếu hụt đạo đức đó.

Trong một nền chính trị nghiêm túc, phản ứng của Tim Walz xứng đáng được xem là bài học mẫu mực: không cần gào thét, không cần hạ thấp mình, chỉ cần một câu đủ để phơi bày sự lố bịch của đối phương. Và đó cũng là điều báo chí lương thiện cần làm: soi ánh sáng vào nơi bóng tối vẫn được những người cuồng tín cố che đậy. Một lãnh đạo mạnh không sợ minh bạch. Một lãnh đạo yếu mới sợ sự thật. Và một lãnh đạo bất ổn tinh thần thì càng tránh xa mọi cuộc kiểm tra.
Và cuối cùng, câu hỏi quan trọng nhất dành cho cử tri Mỹ – và cho những người Việt đang đặt niềm tin lầm chỗ – là: Tại sao một người tự nhận phục vụ dân, nhưng mỗi quyết định của ông chỉ có lợi cho túi tiền của ông và đồng bọn? Nếu MRI không thể trả lời câu hỏi đó, thì lá phiếu của mỗi người sẽ trả lời thay.

Hãy công bố kết quả MRI đi!
Hoặc ít nhất, hãy chứng minh rằng ông còn đủ bình tĩnh, đủ nhân tính, và đủ lương tri để lãnh đạo một quốc gia. Vì nước Mỹ không cần một vị “vua” mới. Nước Mỹ cần một tổng thống thực sự phục vụ dân – chứ không phải phục vụ chính mình.

Đoàn Xuân Thu.
Melbourne.

[kalua]

NAVI PILLAY: CUỘC ĐỜI ĐẤU TRANH CHO CÔNG LÝ VÀ NHÂN QUYỀN
10/11/2026
Việt Báo
Hôm thứ Sáu, 9/10, giải Nobel Hòa Bình 2026 được trao cho bà Navi Pillay, cựu chánh án Tòa Án Hình Sự Quốc Tế, theo loan báo chính thức từ Ủy Ban Nobel Na Uy tại thủ đô Oslo.

Theo thông báo, bà Navi Pillay được trao Giải Nobel Hòa bình năm 2026 vì những nỗ lực thúc đẩy hòa bình và luật pháp quốc tế. Ủy ban Nobel ghi nhận đóng góp lâu dài của bà đối với nhân quyền, công lý quốc tế và việc truy cứu trách nhiệm về tội ác chiến tranh, tội ác chống nhân loại và diệt chủng.
Bà nhận tin khi đang tham dự một hội nghị pháp lý quốc tế tại Nuremberg, Đức. Và bà chỉ biết tin sau khi giải thưởng được công bố vì Ủy Ban Nobel không thể liên lạc với bà.

Phát biểu với truyền thông, giữa những tiếng vỗ tay chúc mừng, bà Navi nói đùa: “Nếu có những tiếng vỗ tay nhiệt tình hơn, có thể tôi sẽ chia giải thưởng với Trump.”

Theo trang Nobel Prize, bà Navi là luật sư gốc Nam Phi, cựu giám đốc nhân quyền Liên Hiệp Quốc, hiện là thẩm phán đặc biệt tại Tòa án Công lý Quốc tế. Bà được vinh danh cho những nỗ lực thúc đẩy hòa bình và luật pháp quốc tế.

Theo Uỷ ban Nobel, trong sự nghiệp pháp lý kéo dài hơn nửa thế kỷ, bà Pillay từng giữ cương vị Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc và làm chủ tịch Ủy Ban Điều Tra Độc Lập của Liên Hiệp Quốc về Palestine, nơi công bố báo cáo kết luận chính quyền Israel phạm tội ác diệt chủng tại Dải Gaza.

“Điều gần đây tôi đã làm là báo cáo về Gaza, gọi những gì đang xảy ra ở đó là diệt chủng. Một trong những phản ứng chính đối với báo cáo đó là tỏ lòng tôn kính đối với sự dũng cảm của tôi.. tại sao bạn lại cần can đảm để nói lên sự thật?" Bà Navi phát biểu.

Bà Navi Pillay đã buộc các quốc gia và các nhà lãnh đạo phải chịu trách nhiệm và mang lại hy vọng cho các nạn nhân của bạo lực và xung đột.
Khi “bị trượt” giải Nobel Hòa Bình 2026, Donald Trump tiếp tục công kích giải thưởng và người nhận giải thưởng. Tại cuộc vận động tranh cử ở New York, Trump đã tấn công bà Pillay, thừa nhận rằng mình không biết gì về bà, tuyên bố mình xứng đáng với TÁM giải Nobel Hòa bình, ghi công vì đã ngăn chặn chiến tranh trên khắp thế giới và tuyên bố rằng giải thưởng thực sự là một "vết bẩn không thể xóa nhòa trên Na Uy" mà "sẽ không bao giờ quên."
“Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ, đại diện là tôi, với tư cách là tổng thống của bạn, đáng lẽ phải nhận giải Nobel Hòa bình, nhưng đã không. Đây là một vết bẩn không thể xóa nhòa trên đất nước Na Uy. Chúng tôi sẽ không quên, Na Uy,” Trump nói.

Navi Pillay: CUỘC ĐỜI ĐẤU TRANH CHO CÔNG LÝ VÀ NHÂN QUYỀN

Bà Navi Pillay, tên đầy đủ là Navanethem Pillay, sinh ngày 23 tháng 9 năm 1941 tại Durban, Nam Phi. Bà là luật gia gốc Tamil Ấn Độ, từng giữ chức Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, làm thẩm phán tại các tòa án quốc tế và dành phần lớn sự nghiệp đấu tranh chống phân biệt chủng tộc, bảo vệ quyền con người.

1. Tuổi thơ dưới chế độ apartheid

Navi Pillay lớn lên trong một gia đình nghèo thuộc cộng đồng người gốc Ấn Độ tại Nam Phi, khi đất nước còn nằm dưới chế độ apartheid — hệ thống phân biệt chủng tộc thể chế hóa quyền lực của người da trắng.

Trải nghiệm phân biệt đối xử đã ảnh hưởng sâu sắc đến con đường nghề nghiệp của bà. Sau khi tốt nghiệp Đại học Natal với bằng cử nhân năm 1963 và bằng luật năm 1965, bà bước vào ngành luật trong một xã hội mà người da màu, đặc biệt là phụ nữ, phải đối mặt với nhiều rào cản.

Năm 1967, bà trở thành người phụ nữ đầu tiên mở văn phòng luật riêng tại tỉnh Natal, nay thuộc KwaZulu-Natal. Bà nhận bào chữa cho các nhà hoạt động chống apartheid và những tù nhân chính trị bị chính quyền giam giữ.

2. Từ luật sư đến thẩm phán Nam Phi

Sau khi chế độ apartheid chấm dứt, sự nghiệp của Pillay bước sang giai đoạn mới.

Năm 1995, bà trở thành người phụ nữ da đen đầu tiên được bổ nhiệm làm thẩm phán Tòa Thượng thẩm Nam Phi. Cùng năm đó, bà được bổ nhiệm vào Tòa án Hình sự Quốc tế về Rwanda, cơ quan được thành lập để xét xử những người chịu trách nhiệm về cuộc diệt chủng năm 1994.

Trong thời gian làm việc tại tòa án Rwanda, bà góp phần vào một phán quyết mang tính bước ngoặt năm 1998, xác lập rằng bạo lực tình dục và hiếp dâm có thể cấu thành hành vi diệt chủng nếu được thực hiện với ý định tiêu diệt một nhóm được luật quốc tế bảo vệ.

Phán quyết này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định trách nhiệm hình sự quốc tế đối với bạo lực tình dục trong chiến tranh.

3. Thẩm phán tại Tòa án Hình sự Quốc tế

Từ năm 2003 đến năm 2008, Pillay giữ chức thẩm phán tại Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) ở The Hague, Hà Lan.

Công việc của bà tập trung vào việc củng cố nguyên tắc rằng những người phạm các tội ác nghiêm trọng theo luật quốc tế phải chịu trách nhiệm, bất kể vị trí hay quyền lực của họ.

4. Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc

Năm 2008, Pillay được bổ nhiệm làm Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, giữ chức vụ này đến năm 2014.

Trong nhiệm kỳ, bà thúc đẩy việc bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương, chống phân biệt đối xử, bảo vệ quyền phụ nữ và tăng cường trách nhiệm giải trình đối với những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.

Đây là một trong những vị trí quan trọng nhất của Liên Hiệp Quốc trong lĩnh vực nhân quyền, đòi hỏi người đứng đầu phải làm việc giữa những xung đột lợi ích và áp lực chính trị từ các quốc gia thành viên.